1. Hukuk ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi ve etkin bir adalet sisteminin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran, soru\u015fturan ve yarg\u0131layan makamlar\u0131n bili\u015fim alan\u0131nda hangi kavram\u0131n neyi temsil etti\u011fi veya hangi delilin hangi ama\u00e7la ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bilecek d\u00fczeyde teknik ve bilimsel bilgiye sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu ama\u00e7la bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 yarg\u0131layan \u00f6zel mahkemelerin ve bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 soru\u015fturan Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 i\u00e7in de \u00f6zel b\u00fcrolar\u0131n kurulmas\u0131 gereklidir. \u00d6zel bir mahkeme veya b\u00fcro kurup, bu konuda bilgi sahibi h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca bili\u015fim sistemleri konusunda e\u011fitimli, \u00f6zel olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f, teknik bilgiye sahip ve hukuka uygun her t\u00fcrl\u00fc soru\u015fturma taktik ve tekniklerini bilen adli kolluk g\u00f6revlilerinin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n koordinesinde adli bili\u015fim ve ileti\u015fim uzmanlar\u0131 ile birlikte hareket edebilecekleri soru\u015fturma y\u00f6ntemi yasalla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Soru\u015fturmalar bizzat Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n denetimi alt\u0131ndaki \u00f6zel adli kolluk g\u00f6revlileri ve adli bili\u015fim uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Dijital delillerin tespiti ve de\u011ferlendirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla adli kolluk g\u00f6revlilerinin, adli bili\u015fim uzman\u0131 bilirki\u015filerin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n ve ceza h\u00e2kimlerinin e\u011fitilmesi ve bilgilendirilmesi s\u00fcrekli hale getirebilecek, bili\u015fim ve teknoloji alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri takip edebilecek, bili\u015fim ve ileti\u015fim alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00f6zel organize birimlerinin ivedilikle kurulmas\u0131 gerekmektedir. B\u0130L\u0130\u015e\u0130M SU\u00c7LARINDA DEL\u0130LLER TOPLANMADAN CUMHUR\u0130YET SAVCILARININ YETK\u0130S\u0130ZL\u0130K KARARI VERMES\u0130N\u0130N \u00d6NLENMES\u0130NE Y\u00d6NEL\u0130K YASAL B\u0130R D\u00dcZENLEME YAPILMALIDIR. \u00c7\u00fcnk\u00fc deliller toplanmadan verilen yetkisizlik kararlar\u0131 su\u00e7 ve su\u00e7luyla m\u00fccadelede zafiyet yaratacakt\u0131r.<\/p>\n
3. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131yla m\u00fccadelede son teknolojinin en iyi \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131, bili\u015fim teknolojisini kullanan kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, \u00f6zel \u015firketlerin, \u00f6zel ve kamu bankalar\u0131n\u0131n \u00f6nleyici ve koruyucu tedbirleri almalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve personellerinin bili\u015fim su\u00e7lar\u0131yla ilgili e\u011fitime tabi tutularak fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131, bili\u015fim teknolojileri kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ve toplumun bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u015flenme \u015fekilleri ile ilgili olarak bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n ma\u011fduru olmaktan korumaya y\u00f6nelik bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Kamu spotlar\u0131, diziler, filmler, k\u0131sa mesajlar ve ilanlarla bilgilendirmeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bili\u015fim okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n okullarda zorunlu ders olarak okutulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
4. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ceza hukukunun \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olarak faillerin kusurlar\u0131na ve i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na uygun cezalar\u0131n yasalarda yer almas\u0131 gerekmektedir. Bili\u015fim teknolojileri ve internetin kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle ki\u015filere veya topluma zarar veren veya tehlike olu\u015fturan eylemlerin su\u00e7 olarak belirlenmesi ve cezas\u0131z kalmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan hukuki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu yasal d\u00fczenlemeler, teknolojik geli\u015fmelerin ve uluslararas\u0131 yasal d\u00fczenlemelerin gerisinde olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Bili\u015fim teknolojileri ve internetin, mek\u00e2n ve zaman tan\u0131maz olu\u015fu, bili\u015fim teknolojileri ve internet ile su\u00e7lar\u0131n h\u0131zl\u0131 ve kolay i\u015flenebilme \u00f6zelli\u011fi nedeniyle, ulusal hukuk sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclecek d\u00fczenlemelerin, zamanla yetersiz kalmamas\u0131 i\u00e7in teknolojik geli\u015fmeler ve siber \u00e2lem konular\u0131n\u0131n iyi bir \u015fekilde takip edilerek bili\u015fim ceza hukuku politikas\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bili\u015fim ceza hukukuna ili\u015fkin hukuki ve teknik d\u00fczenleme gereksinimleri h\u0131zla ortaya \u00e7\u0131kmakta ve de\u011fi\u015fmektedir. Verilerin ve delillerin g\u00fcvenlik alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in seri bir \u015fekilde delil toplama ve yarg\u0131lama usul\u00fc getirilmelidir. Ayr\u0131ca UYAP\u2019da bili\u015fim veri havuzu olu\u015fturularak faillerin tespiti ve ili\u015fkilendirilmesine y\u00f6nelik hukuki d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
6. Bili\u015fim sistemine yetkisiz eri\u015fim, bili\u015fim sistemi ve veri g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in tehdit veya zarara sebebiyet verebilece\u011fi i\u00e7in bili\u015fim sistemi ve veri g\u00fcvenli\u011finin korunma ihtiyac\u0131 bulunmaktad\u0131r. E\u015fyan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi failin bili\u015fim sistemine bir ama\u00e7 i\u00e7in girmesi gerekmekte olup failin bili\u015fim sistemine girme amac\u0131 i\u00e7in kalaca\u011f\u0131 s\u00fcre ne kadar az olursa olsun korunan hukuki menfaatler ihlal edilmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015ftu\u011fu kabul edilmelidir. Buna ili\u015fkin yasal d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
7. Modern bilgi toplumunda bilgisayar ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucu siber su\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve nitelikleri h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. Bilgisayar sistemlerine kar\u015f\u0131 hackleme, verileri de\u011fi\u015ftirme, verilere zarar verme, verileri eri\u015filmez k\u0131lma veya hileyle y\u00f6nlendirme gibi eylemler geli\u015fen teknoloji ile birlikte kanuni d\u00fczenlemelerin \u00f6tesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f ya\u015fam ekonomik, sosyal ve teknik olarak birbiriyle ili\u015fki i\u00e7erisindedir. Bili\u015fim yoluyla i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenebilmesi ve cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in etkin ve verimli bir ceza politikas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131nda zaman ve yer kavram\u0131 de\u011fi\u015fkenlik arz etmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki veri a\u011flar\u0131 \u00fczerinden veya \u00fclke i\u00e7erisinde ancak sahte kimliklerle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f hesaplarla yap\u0131lmas\u0131 faillerle m\u00fccadeleyi zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle ulusal ya da uluslar \u00fcst\u00fc bili\u015fim soru\u015fturmalar\u0131 i\u00e7in demokratik hukuk devletinin gereklerine uygun bir \u015fekilde uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fini sa\u011flayacak kanuni d\u00fczenlemelerin ve antla\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. AYRICA S\u0130BER SALDIRILARA KAR\u015eI SAVUNMA AMA\u00c7LI M\u0130LL\u0130 B\u0130R \u0130LET\u0130\u015e\u0130M A\u011eININ KURULMASINA Y\u00d6NEL\u0130K D\u00dcZENLEMELER YAPILMALIDIR.<\/p>\n
8. Bili\u015fim sistemini engelleme, bozma veya bili\u015fim sistemini engelleme ya da bozma suretiyle haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7lar\u0131 ile m\u00fccadele ederken klasik soru\u015fturma y\u00f6ntemlerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Hukuka uygun y\u00f6ntemlerle elde edilecek delillere nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ve bu delillerin neyi temsil etti\u011fi standardize edilerek geli\u015ftirilmesi ve sistematik hale getirilmesi gereklidir. Ceza muhakemesi alan\u0131nda kaynak veri ileti\u015fiminin denetimi, telekom\u00fcnikasyon ile soru\u015fturma organlar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi, veri teslim etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve \u015fifre \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/p>\n
9. Bili\u015fim sistemini engelleme, bozma veya bili\u015fim sistemini engelleme ya da bozma suretiyle haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7lar\u0131yla failler, su\u00e7lar\u0131n ma\u011fduru olan bireylerin bili\u015fim dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131n gizlili\u011fini, ileti\u015fim ve haberle\u015fme h\u00fcrriyetlerini, internetin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131ktan faydalanmak suretiyle sonu\u00e7lar\u0131 a\u011f\u0131r olan m\u00fcdahalelerde bulunmalar\u0131 nedeniyle TCK\u2019n\u0131n 244’\u00fcnc\u00fc maddesindeki cezalar art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu su\u00e7lardaki hukuki yararlar bireylere ait bili\u015fim sistemlerinin g\u00fcvenli olarak i\u015fleyi\u015fi, m\u00fclkiyet veya zilyetlik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, bili\u015fim sisteminin g\u00fcvenilirli\u011fi ile kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131d\u0131r. Geli\u015fen ileti\u015fim teknolojileri ve bili\u015fim sistemleri hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere neden olmakta, bu teknolojilerin ve sistemlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni ileti\u015fim \u015fekilleri, ara\u00e7 ve hizmetler h\u0131zla insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131 etkilemeye devam etmektedir. Bili\u015fim teknolojileri ve sistemlerinin sundu\u011fu hizmetlerin nitelikleri gere\u011fi hem ki\u015filerin bili\u015fim g\u00fcvenli\u011fini hem de kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi ve su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ceza hukukunun \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olarak faillerin kusurlar\u0131na ve i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na uygun cezalar\u0131n yasalarda yer almas\u0131 gerekmektedir. TCK\u2019 244’\u00fcnc\u00fc maddesindeki cezalar bu su\u00e7larla korunmak istenen yararlara hizmet etmekten uzakt\u0131r. \u00d6zellikle uygulamada cezalar\u0131n genellikle asgari hadden verildi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda cezalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n
10. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n en \u00e7ok i\u015flenen \u015fekli olan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 su\u00e7lar\u0131 zaman veya mek\u00e2n s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n hem k\u00fcresel hem de yerel olarak kolay ve h\u0131zl\u0131 i\u015flenmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131ndan korunmaya y\u00f6nelik \u00f6nleyici tedbirlerin yeterli olmamas\u0131, bili\u015fim teknolojilerini kullananlar\u0131n bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n ma\u011fdurlar\u0131 olabilecekleri konusunda fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve ma\u011fdur bankalar\u0131n \u00f6nleyici tedbirler alma konusunda yeterince yat\u0131r\u0131m yapmamalar\u0131 nedenleriyle bili\u015fim su\u00e7lar\u0131 klasik su\u00e7lara nazaran h\u0131zla art\u0131\u015f g\u00f6stermekte olup, banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 su\u00e7lar\u0131 \u00f6zel bir su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmesi cezan\u0131n etkinli\u011fi ve fonksiyonlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yerinde bir d\u00fczenlemedir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda en etkili \u00f6deme arac\u0131 olan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n sahte olarak \u00fcretilmesinden sat\u0131lmas\u0131na, devredilmesinden sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na veya kabul edilmesine kadar bir\u00e7ok a\u015famada kullan\u0131lmas\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcredeki her eylem cezaland\u0131r\u0131lmak suretiyle, ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerin bili\u015fim alan\u0131 kullan\u0131lmak suretiyle malvarl\u0131klar\u0131na zarar verilmesinin \u00f6nlenmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n
11. Bili\u015fim teknolojinin geli\u015fmesi, de\u011fi\u015fmesi ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artarak ya\u015fam\u0131n hemen hemen her alan\u0131na girerek mal ve hizmetlerin al\u0131m\u0131nda bir \u00f6deme arac\u0131 haline gelen banka veya kredi kart\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 beraberinde ba\u015fkalar\u0131na ait banka hesaplar\u0131yla ili\u015fkilendirilerek \u00fcretilen, sat\u0131lan, devredilen, sat\u0131n al\u0131nan veya kabul edilen sahte banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n kullan\u0131larak yarar elde edilmesi su\u00e7unun giderek artmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131, sahtecilik yap\u0131lan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle yarar sa\u011flamak cezaland\u0131r\u0131lmak suretiyle, sahte banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n piyasadaki dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Bankalar\u0131n herkese kredi veya bankamatik kart\u0131 vermesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir. Banka veya kredi kart\u0131n\u0131 vermenin s\u0131k\u0131 \u015fekil \u015fartlar\u0131na tabi tutulmas\u0131 gerekir. Sahte kimliklerle al\u0131nan kredi veya banka kartlar\u0131 y\u00fczbinlerce su\u00e7un i\u015flenmesinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bankac\u0131l\u0131k d\u00fczenleme ve denetleme kurumunun bankalar\u0131 denetlemesi ve idari para cezalar\u0131 ve\/veya tehlike su\u00e7lar\u0131 olu\u015fturulmak suretiyle bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n veya bili\u015fim yoluyla i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi gerekir. Hesap bilgileri ki\u015fisel veri kapsam\u0131nda olup hesap bilgilerinin korunmas\u0131nda ihmal g\u00f6stermenin TCK\u2019da ayr\u0131 bir su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmesini \u00f6nermekteyiz. <\/p>\n
12. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda teknoloji ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucu siber su\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve nitelikleri h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. Sahte olarak olu\u015fturulan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131 kullanarak haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7u h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen teknoloji ile birlikte kanuni d\u00fczenlemelerin \u00f6tesinde s\u0131n\u0131r ve mek\u00e2n g\u00f6zetmeksizin \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Modern hayat ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, siyasi, ticari, e\u011fitim, sosyal ve teknik olarak birbiriyle ili\u015fki i\u00e7erisindedir. Banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131 su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenebilmesi ve cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in etkin ve verimli bir ceza politikas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Ancak bu politikan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda banka veya finans kurulu\u015flar\u0131na g\u00fcvenli kart \u00fcretme ve g\u00fcvenli kullan\u0131m i\u00e7in gerekli \u00f6nleyici tedbirleri alma konusunda b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Cengiz APAYDIN
\nCumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n
\u200b1. Hukuk ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi ve etkin bir adalet sisteminin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran, soru\u015fturan ve yarg\u0131layan makamlar\u0131n bili\u015fim alan\u0131nda hangi kavram\u0131n neyi temsil etti\u011fi veya hangi delilin hangi ama\u00e7la ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bilecek d\u00fczeyde teknik ve bilimsel bilgiye sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu ama\u00e7la bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 yarg\u0131layan \u00f6zel mahkemelerin ve bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 soru\u015fturan Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 i\u00e7in de \u00f6zel b\u00fcrolar\u0131n kurulmas\u0131 gereklidir. \u00d6zel bir mahkeme veya b\u00fcro kurup, bu konuda bilgi sahibi h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca bili\u015fim sistemleri konusunda e\u011fitimli, \u00f6zel olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f, teknik bilgiye sahip ve hukuka uygun her t\u00fcrl\u00fc soru\u015fturma taktik ve tekniklerini bilen adli kolluk g\u00f6revlilerinin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n koordinesinde adli bili\u015fim ve ileti\u015fim uzmanlar\u0131 ile birlikte hareket edebilecekleri soru\u015fturma y\u00f6ntemi yasalla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Soru\u015fturmalar bizzat Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n denetimi alt\u0131ndaki \u00f6zel adli kolluk g\u00f6revlileri ve adli bili\u015fim uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Dijital delillerin tespiti ve de\u011ferlendirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla adli kolluk g\u00f6revlilerinin, adli bili\u015fim uzman\u0131 bilirki\u015filerin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n ve ceza h\u00e2kimlerinin e\u011fitilmesi ve bilgilendirilmesi s\u00fcrekli hale getirebilecek, bili\u015fim ve teknoloji alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri takip edebilecek, bili\u015fim ve ileti\u015fim alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00f6zel organize birimlerinin ivedilikle kurulmas\u0131 gerekmektedir. B\u0130L\u0130\u015e\u0130M SU\u00c7LARINDA DEL\u0130LLER TOPLANMADAN CUMHUR\u0130YET SAVCILARININ YETK\u0130S\u0130ZL\u0130K KARARI VERMES\u0130N\u0130N \u00d6NLENMES\u0130NE Y\u00d6NEL\u0130K YASAL B\u0130R D\u00dcZENLEME YAPILMALIDIR. \u00c7\u00fcnk\u00fc deliller toplanmadan verilen yetkisizlik kararlar\u0131 su\u00e7 ve su\u00e7luyla m\u00fccadelede zafiyet yaratacakt\u0131r.<\/p>\n
3. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131yla m\u00fccadelede son teknolojinin en iyi \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131, bili\u015fim teknolojisini kullanan kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, \u00f6zel \u015firketlerin, \u00f6zel ve kamu bankalar\u0131n\u0131n \u00f6nleyici ve koruyucu tedbirleri almalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve personellerinin bili\u015fim su\u00e7lar\u0131yla ilgili e\u011fitime tabi tutularak fark\u0131ndal\u0131k olu\u015fturulmas\u0131, bili\u015fim teknolojileri kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ve toplumun bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n i\u015flenme \u015fekilleri ile ilgili olarak bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n ma\u011fduru olmaktan korumaya y\u00f6nelik bilin\u00e7lendirilmesi gerekmektedir. Kamu spotlar\u0131, diziler, filmler, k\u0131sa mesajlar ve ilanlarla bilgilendirmeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bili\u015fim okuryazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n okullarda zorunlu ders olarak okutulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
4. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi ve su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ceza hukukunun \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olarak faillerin kusurlar\u0131na ve i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na uygun cezalar\u0131n yasalarda yer almas\u0131 gerekmektedir. Bili\u015fim teknolojileri ve internetin kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle ki\u015filere veya topluma zarar veren veya tehlike olu\u015fturan eylemlerin su\u00e7 olarak belirlenmesi ve cezas\u0131z kalmamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan hukuki sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi i\u00e7in yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bu yasal d\u00fczenlemeler, teknolojik geli\u015fmelerin ve uluslararas\u0131 yasal d\u00fczenlemelerin gerisinde olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Bili\u015fim teknolojileri ve internetin, mek\u00e2n ve zaman tan\u0131maz olu\u015fu, bili\u015fim teknolojileri ve internet ile su\u00e7lar\u0131n h\u0131zl\u0131 ve kolay i\u015flenebilme \u00f6zelli\u011fi nedeniyle, ulusal hukuk sistemleri \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclecek d\u00fczenlemelerin, zamanla yetersiz kalmamas\u0131 i\u00e7in teknolojik geli\u015fmeler ve siber \u00e2lem konular\u0131n\u0131n iyi bir \u015fekilde takip edilerek bili\u015fim ceza hukuku politikas\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bili\u015fim ceza hukukuna ili\u015fkin hukuki ve teknik d\u00fczenleme gereksinimleri h\u0131zla ortaya \u00e7\u0131kmakta ve de\u011fi\u015fmektedir. Verilerin ve delillerin g\u00fcvenlik alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in seri bir \u015fekilde delil toplama ve yarg\u0131lama usul\u00fc getirilmelidir. Ayr\u0131ca UYAP\u2019da bili\u015fim veri havuzu olu\u015fturularak faillerin tespiti ve ili\u015fkilendirilmesine y\u00f6nelik hukuki d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
6. Bili\u015fim sistemine yetkisiz eri\u015fim, bili\u015fim sistemi ve veri g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in tehdit veya zarara sebebiyet verebilece\u011fi i\u00e7in bili\u015fim sistemi ve veri g\u00fcvenli\u011finin korunma ihtiyac\u0131 bulunmaktad\u0131r. E\u015fyan\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi failin bili\u015fim sistemine bir ama\u00e7 i\u00e7in girmesi gerekmekte olup failin bili\u015fim sistemine girme amac\u0131 i\u00e7in kalaca\u011f\u0131 s\u00fcre ne kadar az olursa olsun korunan hukuki menfaatler ihlal edilmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan su\u00e7un olu\u015ftu\u011fu kabul edilmelidir. Buna ili\u015fkin yasal d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
7. Modern bilgi toplumunda bilgisayar ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucu siber su\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve nitelikleri h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. Bilgisayar sistemlerine kar\u015f\u0131 hackleme, verileri de\u011fi\u015ftirme, verilere zarar verme, verileri eri\u015filmez k\u0131lma veya hileyle y\u00f6nlendirme gibi eylemler geli\u015fen teknoloji ile birlikte kanuni d\u00fczenlemelerin \u00f6tesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f ya\u015fam ekonomik, sosyal ve teknik olarak birbiriyle ili\u015fki i\u00e7erisindedir. Bili\u015fim yoluyla i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenebilmesi ve cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in etkin ve verimli bir ceza politikas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131nda zaman ve yer kavram\u0131 de\u011fi\u015fkenlik arz etmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki veri a\u011flar\u0131 \u00fczerinden veya \u00fclke i\u00e7erisinde ancak sahte kimliklerle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f hesaplarla yap\u0131lmas\u0131 faillerle m\u00fccadeleyi zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Bu nedenle ulusal ya da uluslar \u00fcst\u00fc bili\u015fim soru\u015fturmalar\u0131 i\u00e7in demokratik hukuk devletinin gereklerine uygun bir \u015fekilde uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fini sa\u011flayacak kanuni d\u00fczenlemelerin ve antla\u015fmalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. AYRICA S\u0130BER SALDIRILARA KAR\u015eI SAVUNMA AMA\u00c7LI M\u0130LL\u0130 B\u0130R \u0130LET\u0130\u015e\u0130M A\u011eININ KURULMASINA Y\u00d6NEL\u0130K D\u00dcZENLEMELER YAPILMALIDIR.<\/p>\n
8. Bili\u015fim sistemini engelleme, bozma veya bili\u015fim sistemini engelleme ya da bozma suretiyle haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7lar\u0131 ile m\u00fccadele ederken klasik soru\u015fturma y\u00f6ntemlerinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Hukuka uygun y\u00f6ntemlerle elde edilecek delillere nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 ve bu delillerin neyi temsil etti\u011fi standardize edilerek geli\u015ftirilmesi ve sistematik hale getirilmesi gereklidir. Ceza muhakemesi alan\u0131nda kaynak veri ileti\u015fiminin denetimi, telekom\u00fcnikasyon ile soru\u015fturma organlar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi, veri teslim etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve \u015fifre \u00e7\u00f6zmeye y\u00f6nelik yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lmal\u0131d\u0131r<\/p>\n
9. Bili\u015fim sistemini engelleme, bozma veya bili\u015fim sistemini engelleme ya da bozma suretiyle haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7lar\u0131yla failler, su\u00e7lar\u0131n ma\u011fduru olan bireylerin bili\u015fim dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131n gizlili\u011fini, ileti\u015fim ve haberle\u015fme h\u00fcrriyetlerini, internetin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131ktan faydalanmak suretiyle sonu\u00e7lar\u0131 a\u011f\u0131r olan m\u00fcdahalelerde bulunmalar\u0131 nedeniyle TCK\u2019n\u0131n 244’\u00fcnc\u00fc maddesindeki cezalar art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu su\u00e7lardaki hukuki yararlar bireylere ait bili\u015fim sistemlerinin g\u00fcvenli olarak i\u015fleyi\u015fi, m\u00fclkiyet veya zilyetlik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, bili\u015fim sisteminin g\u00fcvenilirli\u011fi ile kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131d\u0131r. Geli\u015fen ileti\u015fim teknolojileri ve bili\u015fim sistemleri hayat\u0131n t\u00fcm alanlar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklere neden olmakta, bu teknolojilerin ve sistemlerin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni ileti\u015fim \u015fekilleri, ara\u00e7 ve hizmetler h\u0131zla insanl\u0131\u011f\u0131n t\u00fcm ya\u015fam\u0131n\u0131 etkilemeye devam etmektedir. Bili\u015fim teknolojileri ve sistemlerinin sundu\u011fu hizmetlerin nitelikleri gere\u011fi hem ki\u015filerin bili\u015fim g\u00fcvenli\u011fini hem de kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeninin korunmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi ve su\u00e7lular\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ceza hukukunun \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olarak faillerin kusurlar\u0131na ve i\u015fledikleri su\u00e7lar\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na uygun cezalar\u0131n yasalarda yer almas\u0131 gerekmektedir. TCK\u2019 244’\u00fcnc\u00fc maddesindeki cezalar bu su\u00e7larla korunmak istenen yararlara hizmet etmekten uzakt\u0131r. \u00d6zellikle uygulamada cezalar\u0131n genellikle asgari hadden verildi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda cezalar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u015fartt\u0131r.<\/p>\n
10. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n en \u00e7ok i\u015flenen \u015fekli olan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 su\u00e7lar\u0131 zaman veya mek\u00e2n s\u0131n\u0131rlamas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n hem k\u00fcresel hem de yerel olarak kolay ve h\u0131zl\u0131 i\u015flenmektedir. Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131ndan korunmaya y\u00f6nelik \u00f6nleyici tedbirlerin yeterli olmamas\u0131, bili\u015fim teknolojilerini kullananlar\u0131n bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n ma\u011fdurlar\u0131 olabilecekleri konusunda fark\u0131ndal\u0131klar\u0131n\u0131n olmamas\u0131 ve ma\u011fdur bankalar\u0131n \u00f6nleyici tedbirler alma konusunda yeterince yat\u0131r\u0131m yapmamalar\u0131 nedenleriyle bili\u015fim su\u00e7lar\u0131 klasik su\u00e7lara nazaran h\u0131zla art\u0131\u015f g\u00f6stermekte olup, banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 su\u00e7lar\u0131 \u00f6zel bir su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmesi cezan\u0131n etkinli\u011fi ve fonksiyonlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan yerinde bir d\u00fczenlemedir. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda en etkili \u00f6deme arac\u0131 olan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n sahte olarak \u00fcretilmesinden sat\u0131lmas\u0131na, devredilmesinden sat\u0131n al\u0131nmas\u0131na veya kabul edilmesine kadar bir\u00e7ok a\u015famada kullan\u0131lmas\u0131na kadar ge\u00e7en s\u00fcredeki her eylem cezaland\u0131r\u0131lmak suretiyle, ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerin bili\u015fim alan\u0131 kullan\u0131lmak suretiyle malvarl\u0131klar\u0131na zarar verilmesinin \u00f6nlenmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n
11. Bili\u015fim teknolojinin geli\u015fmesi, de\u011fi\u015fmesi ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artarak ya\u015fam\u0131n hemen hemen her alan\u0131na girerek mal ve hizmetlerin al\u0131m\u0131nda bir \u00f6deme arac\u0131 haline gelen banka veya kredi kart\u0131 kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 beraberinde ba\u015fkalar\u0131na ait banka hesaplar\u0131yla ili\u015fkilendirilerek \u00fcretilen, sat\u0131lan, devredilen, sat\u0131n al\u0131nan veya kabul edilen sahte banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n kullan\u0131larak yarar elde edilmesi su\u00e7unun giderek artmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Bundan dolay\u0131, sahtecilik yap\u0131lan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle yarar sa\u011flamak cezaland\u0131r\u0131lmak suretiyle, sahte banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131n piyasadaki dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Bankalar\u0131n herkese kredi veya bankamatik kart\u0131 vermesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmelidir. Banka veya kredi kart\u0131n\u0131 vermenin s\u0131k\u0131 \u015fekil \u015fartlar\u0131na tabi tutulmas\u0131 gerekir. Sahte kimliklerle al\u0131nan kredi veya banka kartlar\u0131 y\u00fczbinlerce su\u00e7un i\u015flenmesinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bankac\u0131l\u0131k d\u00fczenleme ve denetleme kurumunun bankalar\u0131 denetlemesi ve idari para cezalar\u0131 ve\/veya tehlike su\u00e7lar\u0131 olu\u015fturulmak suretiyle bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131n veya bili\u015fim yoluyla i\u015flenen su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi gerekir. Hesap bilgileri ki\u015fisel veri kapsam\u0131nda olup hesap bilgilerinin korunmas\u0131nda ihmal g\u00f6stermenin TCK\u2019da ayr\u0131 bir su\u00e7 olarak d\u00fczenlenmesini \u00f6nermekteyiz. <\/p>\n
12. \u00c7a\u011f\u0131m\u0131zda teknoloji ve internet kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131 sonucu siber su\u00e7lar\u0131n say\u0131s\u0131 ve nitelikleri h\u0131zla de\u011fi\u015fmektedir. Sahte olarak olu\u015fturulan banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131 kullanarak haks\u0131z yarar sa\u011flama su\u00e7u h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen teknoloji ile birlikte kanuni d\u00fczenlemelerin \u00f6tesinde s\u0131n\u0131r ve mek\u00e2n g\u00f6zetmeksizin \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen bir \u015fekilde yayg\u0131nla\u015fmaktad\u0131r. Modern hayat ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, siyasi, ticari, e\u011fitim, sosyal ve teknik olarak birbiriyle ili\u015fki i\u00e7erisindedir. Banka veya kredi kartlar\u0131n\u0131 su\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6nlenebilmesi ve cezaland\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in etkin ve verimli bir ceza politikas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 gerekmektedir. Ancak bu politikan\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda banka veya finans kurulu\u015flar\u0131na g\u00fcvenli kart \u00fcretme ve g\u00fcvenli kullan\u0131m i\u00e7in gerekli \u00f6nleyici tedbirleri alma konusunda b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Cengiz APAYDIN
\nCumhuriyet Savc\u0131s\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. Hukuk ihlallerinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilmesi ve etkin bir adalet sisteminin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in, bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran, soru\u015fturan ve yarg\u0131layan makamlar\u0131n bili\u015fim alan\u0131nda hangi kavram\u0131n neyi temsil etti\u011fi veya hangi delilin hangi ama\u00e7la ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bilecek d\u00fczeyde teknik ve bilimsel bilgiye sahip olmas\u0131 gerekmektedir. Bu ama\u00e7la bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 yarg\u0131layan \u00f6zel mahkemelerin ve bili\u015fim su\u00e7lar\u0131n\u0131 soru\u015fturan Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 i\u00e7in de \u00f6zel b\u00fcrolar\u0131n kurulmas\u0131 gereklidir. \u00d6zel bir mahkeme veya b\u00fcro kurup, bu konuda bilgi sahibi h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n g\u00f6rev yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flaman\u0131n yan\u0131nda ayr\u0131ca bili\u015fim sistemleri konusunda e\u011fitimli, \u00f6zel olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f, teknik bilgiye sahip ve hukuka uygun her t\u00fcrl\u00fc soru\u015fturma taktik ve tekniklerini bilen adli kolluk g\u00f6revlilerinin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n koordinesinde adli bili\u015fim ve ileti\u015fim uzmanlar\u0131 ile birlikte hareket edebilecekleri soru\u015fturma y\u00f6ntemi yasalla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Soru\u015fturmalar bizzat Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131 ve onlar\u0131n denetimi alt\u0131ndaki \u00f6zel adli kolluk g\u00f6revlileri ve adli bili\u015fim uzmanlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. 2. Dijital delillerin tespiti ve de\u011ferlendirilmesini sa\u011flamak amac\u0131yla adli kolluk g\u00f6revlilerinin, adli bili\u015fim uzman\u0131 bilirki\u015filerin, Cumhuriyet savc\u0131lar\u0131n\u0131n ve ceza h\u00e2kimlerinin e\u011fitilmesi ve bilgilendirilmesi s\u00fcrekli hale getirebilecek, bili\u015fim ve teknoloji alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri takip edebilecek, bili\u015fim ve ileti\u015fim alan\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015f \u00f6zel organize birimlerinin ivedilikle kurulmas\u0131 gerekmektedir. B\u0130L\u0130\u015e\u0130M SU\u00c7LARINDA DEL\u0130LLER TOPLANMADAN CUMHUR\u0130YET SAVCILARININ YETK\u0130S\u0130ZL\u0130K KARARI VERMES\u0130N\u0130N \u00d6NLENMES\u0130NE Y\u00d6NEL\u0130K YASAL B\u0130R D\u00dcZENLEME YAPILMALIDIR. \u00c7\u00fcnk\u00fc deliller toplanmadan verilen yetkisizlik kararlar\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-98444","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n