T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00c7UKUROVA ELEKTR\u0130K A.\u015e. BA\u015eVURUSU (2)<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/39971)<\/p>\n
Karar Tarihi: 13\/3\/2025<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Fatma G\u00fclbin \u00d6ZT\u00dcRK<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
\u00c7ukurova Elektrik A.\u015e.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Fatih \u00d6zel<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, istinaf incelemesi yap\u0131lmas\u0131 talebinin harc\u0131n yat\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmesi ve esasa y\u00f6nelik inceleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeksizin nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesi sebebiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n, yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 11\/12\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Komisyon ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
8. E.E.\u00dc. A.\u015e., kurdu\u011fu ve i\u015fletti\u011fi elektrik santralinin ba\u015fvurucu \u015eirket ile aralar\u0131ndaki sisteme ba\u011flant\u0131 ve enerji nakil \u015fartlar\u0131n\u0131 belirleyen s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7 imzalanmas\u0131 sebebiyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 25.000.000.000.000 eski TL tutar\u0131nda maddi tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesince (Mahkeme) yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda 21\/12\/2016 tarihli kararla 22.267.025,76 TL \u00fczerinden k\u0131smen kabul, k\u0131smen ret karar\u0131 tesis edilmi\u015ftir.<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu 6\/3\/2017 havale tarihli dilek\u00e7eyle karara kar\u015f\u0131 istinaf isteminde bulunmu\u015ftur. Mahkeme 3\/4\/2017 tarihli yaz\u0131 ile ba\u015fvurucuya istinaf kanun yoluna ba\u015fvuruda bulunabilmesi i\u00e7in bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde 380.265,14 TL nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 ve 250 TL gider avans\u0131n\u0131 yat\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fine, aksi taktirde istinaf isteminden vazge\u00e7mi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin muht\u0131ra tebli\u011f etmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Ba\u015fvurucunun kendisine verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde muht\u0131ra gere\u011fini yerine getirmemesi \u00fczerine Mahkeme 31\/5\/2017 tarihli ek karar ile 12\/1\/2011 tarihli ve 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 344. maddesini dikkate alarak ba\u015fvurucunun istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lamam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu 13\/6\/2017 havale tarihli dilek\u00e7e ile -85,70 TL tutar\u0131nda maktu har\u00e7 yat\u0131rmak suretiyle- 31\/5\/2017 tarihli ek karara kar\u015f\u0131 istinaf isteminde bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu istinaf dilek\u00e7esinde; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile aralar\u0131ndaki imtiyaz s\u00f6zle\u015fmesinin 12\/6\/2003 tarihinde tek tarafl\u0131 olarak feshedildi\u011fini, \u015eirket genel merkezine, bilgi ve belgelerine, barajlar ve trafolar da d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm mal varl\u0131\u011f\u0131na el konuldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu durum sebebiyle 380.265,14 TL tutar\u0131ndaki nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6deyemedi\u011fini ve harc\u0131 \u00f6deyemeyecek durumda oldu\u011fu g\u00f6zetilmeksizin 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verildi\u011fini ifade ederek adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca davan\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik istinaf sebeplerini de ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
12. Gaziantep B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan ek karara y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan istinaf incelemesi neticesinde 25\/1\/2019 tarihinde 31\/5\/2017 tarihli ek kararla tesis edilen istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin karar\u0131n\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve ba\u015fvurucunun istinaf talebinin esastan reddine karar verilmi\u015ftir. 25\/1\/2019 tarihli kararda; ba\u015fvurucuya eksik harc\u0131n ikmali y\u00f6n\u00fcnde muht\u0131ra tebli\u011f edildi\u011fi, ba\u015fvurucunun muht\u0131rada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde harca y\u00f6nelik eksikli\u011fi tamamlamad\u0131\u011f\u0131, 31\/5\/2017 tarihli ek karara y\u00f6nelik istinaf talebinin incelenmesi bak\u0131m\u0131ndan yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 harc\u0131n esas karar y\u00f6n\u00fcnden istinaf ba\u015fvurusu i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7inde har\u00e7 yat\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 sonucunu de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ayn\u0131 kararda davac\u0131n\u0131n 21\/12\/2016 tarihli mahkeme karar\u0131na y\u00f6nelik istinaf istemi de de\u011ferlendirilmi\u015f ve esastan ret karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Ba\u015fvurucu ve davac\u0131 25\/1\/2019 tarihli istinaf karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz talebinde bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu 13\/6\/2017 havale tarihli istinaf dilek\u00e7esinde de belirtti\u011fi \u00fczere i\u00e7inde bulundu\u011fu ekonomik durum sebebiyle 380.265,14 TL tutar\u0131ndaki nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6demesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek bu durum g\u00f6zetilmeksizin 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf isteminin reddine ili\u015fkin karar\u0131n 25\/1\/2019 tarihli istinaf karar\u0131 ile ortadan kald\u0131r\u0131lmamas\u0131 nedeniyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca yarg\u0131laman\u0131n esas\u0131na y\u00f6nelik temyiz taleplerini de ayn\u0131 dilek\u00e7eyle ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
14. Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi (Daire) 13\/10\/2020 tarihli kararla taraflar\u0131n temyiz itirazlar\u0131n\u0131 reddetmi\u015f ve karar\u0131 onam\u0131\u015ft\u0131r. Onama karar\u0131nda ba\u015fvurucunun 1.521.060,55 TL tutar\u0131nda nispi onama harc\u0131 \u00f6demesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
15. Nihai karar\u0131 ba\u015fvurucu 16\/11\/2020 tarihinde Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Bili\u015fim Sistemi’nden (UYAP) \u00f6\u011frenmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu 11\/12\/2020 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
16. Ba\u015fvurucu, bireysel ba\u015fvurudan sonra 20\/11\/2020 havale tarihli dilek\u00e7eyle karar d\u00fczeltme isteminde bulunmu\u015ftur. Dilek\u00e7ede ba\u015fvurucu 31\/5\/2017 tarihli ek karara y\u00f6nelik temyiz talebinde bulundu\u011funu zira bu hususun 25\/1\/2019 tarihli istinaf karar\u0131ndan da anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, bu sebeple 13\/10\/2020 tarihli onama karar\u0131nda esasa y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden bir inceleme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek 1.521.060,55 TL tutar\u0131nda onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesinin maddi hata oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
17. Daire 26\/1\/2021 tarihinde ba\u015fvurucunun karar d\u00fczeltme talebini reddetmi\u015ftir. Kararda, b\u00f6lge adliye mahkemelerinin faaliyete ge\u00e7ti\u011fi tarihten sonra verilen kararlar y\u00f6n\u00fcnden istinaf ve temyiz d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fkaca bir ola\u011fan kanun yolunun olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. Kanun H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
18. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Har\u00e7 ve giderlerin yat\u0131r\u0131lmas\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 344. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
” \u0130stinaf dilek\u00e7esi verilirken, istinaf kanun yoluna ba\u015fvuru i\u00e7in gerekli har\u00e7lar ve tebli\u011f giderleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm giderler \u00f6denir. Bunlar\u0131n hi\u00e7 \u00f6denmedi\u011fi veya eksik \u00f6denmi\u015f oldu\u011fu sonradan anla\u015f\u0131l\u0131rsa, karar\u0131 veren mahkeme taraf\u0131ndan verilecek bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde tamamlanmas\u0131, aksi h\u00e2lde ba\u015fvurudan vazge\u00e7mi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131 hususu ba\u015fvurana yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilir. Verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde har\u00e7 ve giderler tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, mahkeme ba\u015fvurunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verir. Bu karara kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2linde, 346 nc\u0131 maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc k\u0131yas yoluyla uygulan\u0131r.”<\/p>\n
19. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “\u0130stinaf dilek\u00e7esinin reddi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 346. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u0130stinaf dilek\u00e7esi, kanuni s\u00fcre ge\u00e7tikten sonra verilir veya kesin olan bir karara ili\u015fkin olursa, karar\u0131 veren mahkeme istinaf dilek\u00e7esinin reddine karar verir ve 344 \u00fcnc\u00fc maddeye g\u00f6re yat\u0131r\u0131lan giderden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle ret karar\u0131n\u0131 kendili\u011finden ilgiliye tebli\u011f eder.<\/p>\n
Bu ret karar\u0131na kar\u015f\u0131 tebli\u011fi tarihinden itibaren bir hafta i\u00e7inde istinaf yoluna ba\u015fvurulabilir. \u0130stinaf yoluna ba\u015fvuruldu\u011fu ve gerekli giderler de yat\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde dosya, karar\u0131 veren mahkemece yetkili b\u00f6lge adliye mahkemesine g\u00f6nderilir. B\u00f6lge adliye mahkemesi ilgili dairesi istinaf dilek\u00e7esinin reddine ili\u015fkin karar\u0131 yerinde g\u00f6rmezse, ilk istinaf dilek\u00e7esine g\u00f6re gerekli incelemeyi yapar.”<\/p>\n
20. 2\/7\/1964 tarihli ve 492 say\u0131l\u0131 Har\u00e7lar Kanunu’nun “Tashihi karar” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 9. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tashihi karar talebinin kabul\u00fc \u00fczerine temyiz olunan h\u00fck\u00fcm tasdik edilirse, temyiz olunan h\u00fck\u00fcmden al\u0131nm\u0131\u015f olunan har\u00e7 kadar yeniden har\u00e7 al\u0131n\u0131r. “<\/p>\n
21. 492 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Har\u00e7 alma \u00f6l\u00e7\u00fcleri” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 15. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Yarg\u0131 har\u00e7lar\u0131 (1) say\u0131l\u0131 tarifede yaz\u0131l\u0131 i\u015flemlerden de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne g\u00f6re nispi esas \u00fczerinden, i\u015flemin nev’i ve mahiyetine g\u00f6re makt\u00fc esas \u00fczerinden al\u0131n\u0131r.”<\/p>\n
2. Anayasa Mahkemesi Karar\u0131<\/p>\n
22. Anayasa Mahkemesinin 24\/9\/2024 tarihli ve E.2024\/78, K.2024\/164 say\u0131l\u0131 norm denetimine ili\u015fkin karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 12\/1\/2011 tarihli ve 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 334. maddesinin (1) ve (2) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131n\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
…<\/p>\n
13. \u0130tiraz konusu kural, ger\u00e7ek ki\u015filer i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen adli yard\u0131m kurumundan t\u00fczel ki\u015filerden yaln\u0131zca kamuya yararl\u0131 dernek ve vak\u0131flar\u0131n yararlanmalar\u0131na imk\u00e2n tan\u0131mak suretiyle bunlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerini kapsam d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rakmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural kapsam\u0131nda kamuya yararl\u0131 vak\u0131f ve dernek d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fczel ki\u015filerden mali imk\u00e2nlar\u0131 yetersiz olanlar\u0131n iddia ve savunmada ya da icra takibinde bulunmalar\u0131n\u0131 veya ge\u00e7ici hukuki korunma talep etmelerini kolayla\u015ft\u0131ran adli yard\u0131m imk\u00e2n\u0131ndan mahrum edilmeleri suretiyle bu t\u00fczel ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir.<\/p>\n
14. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
15. Buna g\u00f6re mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalarda dikkate al\u0131nacak \u00f6ncelikli \u00f6l\u00e7\u00fct, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ancak Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131nda s\u0131k\u00e7a vurguland\u0131\u011f\u0131 gibi temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
16. Esasen temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinde kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, ki\u015filerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
17. Kuralda adli yard\u0131mdan yaralanacak \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerinin kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kuralla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamada kanunilik \u015fart\u0131n\u0131n sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
18. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 i\u00e7in herhangi bir s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmakla birlikte \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f haklar\u0131n da o hakk\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kabul edilmektedir. Ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n ba\u015fka maddelerinde yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile devlete y\u00fcklenen \u00f6devler, \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama sebebi g\u00f6sterilmemi\u015f hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131r te\u015fkil edebilir (AYM, E.2023\/79, K.2024\/80, 14\/3\/2024, \u00a7 16). Ayr\u0131ca adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, niteli\u011fi gere\u011fi devletin d\u00fczenleme yapmas\u0131n\u0131 gerektiren bir hakt\u0131r. Zira bu hakk\u0131n Anayasa\u2019da zikredilmi\u015f olmas\u0131 kendi ba\u015f\u0131na bir anlam ifade etmemekte, bireylerin bu haktan yararlanabilmesi i\u00e7in devletin en az\u0131ndan yarg\u0131 te\u015fkilat\u0131n\u0131 kurmas\u0131 ve yarg\u0131lama usullerini belirlemesi gerekmektedir. Devletin d\u00fczenleme yetkisini haiz oldu\u011fu alanlarda belli \u00f6l\u00e7\u00fcde takdir yetkisine sahip oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. Bu sebeple adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalar getirilirken kanun koyucuyu ba\u011flayan belli bir me\u015fru ama\u00e7lar listesi bulunmamaktad\u0131r. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisinin Anayasa Mahkemesinin denetimine tabi oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r (Bekir S\u00f6zen [GK], B. No: 2016\/14586, 10\/11\/2022, \u00a7 74).<\/p>\n
19. Yarg\u0131 ve icra takip har\u00e7lar\u0131, yarg\u0131 ve icra faaliyetinden yararlan\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6denen katk\u0131 pay\u0131n\u0131 ifade etmektedir. S\u00f6z konusu har\u00e7lar\u0131 \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn getirilmesiyle b\u00f6l\u00fcnebilen bir kamu hizmeti olan yarg\u0131 ve icra hizmetlerinden yararlananlar\u0131n bunlar\u0131n maliyetinin bir k\u0131sm\u0131na katlanmas\u0131 hedeflenmektedir. \u00d6te yandan taraflar\u0131n har\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer yarg\u0131lama ve takip giderlerini avans ya da pe\u015fin olarak \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nmalar\u0131n\u0131n amac\u0131 ise yarg\u0131lama ve icra faaliyetleri s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu giderlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131d\u0131r. Bu giderlerin s\u00f6z konusu hizmetleri talep eden ki\u015fi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u015fin do\u011fas\u0131 gere\u011fidir.<\/p>\n
20. Yarg\u0131lama ve takip masraflar\u0131n\u0131n abart\u0131l\u0131, zorlama veya ciddiyetten yoksun taleplerin disipline edilmesi ve gereksiz ba\u015fvurular\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilerek mahkemeler ve icra dairelerinin me\u015fgul edilmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131na hizmet etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla yarg\u0131 ve icra hizmetlerinden yararlanan ki\u015filere har\u00e7 ve di\u011fer yarg\u0131lama giderlerini \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmesinin me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Genel olarak yarg\u0131lama ve takip masraflar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerde an\u0131lan me\u015fru amac\u0131n yan\u0131nda kuralla \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan getirilen kategorik yasa\u011f\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yarg\u0131lama ve takip masraflar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lama g\u00fcc\u00fcne sahip ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden s\u00f6z konusu me\u015fru amac\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilirse de adli yard\u0131ma ihtiyac\u0131 oldu\u011funu iddia eden ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131 bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bununla birlikte kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kategorik yasa\u011f\u0131n ayn\u0131 zamanda kural\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 gereken y\u00f6nleri de bulunmaktad\u0131r. Zira belirtilen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerine adli yard\u0131m konusunda getirilen kategorik yasa\u011f\u0131n gerek\u00e7esinin ayn\u0131 zamanda kural\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde de dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken bir olgu oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kategorik yakla\u015f\u0131m\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck incelemesiyle birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
22. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi ise elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n me\u015fru amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n zorunlu olmas\u0131n\u0131 yani ayn\u0131 amaca daha hafif bir s\u0131n\u0131rlama arac\u0131 ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise hakka getirilen s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n
23. Genel olarak gereksiz ba\u015fvurular\u0131n \u00f6nlenmesi suretiyle dava say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve mahkemelerin ve icra dairelerinin gereksiz yere me\u015fgul edilmeksizin uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n makul s\u00fcrede bitirilebilmesi amac\u0131yla belirli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kapsam\u0131n\u0131 belirlemek kanun koyucunun takdir yetkisi i\u00e7indedir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler dava a\u00e7may\u0131 ya da mahkeme h\u00fckm\u00fcn\u00fcn icras\u0131n\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmad\u0131k\u00e7a ya da a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131rmad\u0131k\u00e7a mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi s\u00f6ylenemez (Serkan Acar, B. No: 2013\/1613, 2\/10\/2013, \u00a7 39).<\/p>\n
24. Ku\u015fkusuz kanun koyucunun adli yard\u0131m talebinden kimin yararlanaca\u011f\u0131n\u0131 ve buna ili\u015fkin \u015fartlar\u0131 belirlemede belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r. Ancak kanun koyucunun bu takdir yetkisini anayasal ilkelere ba\u011fl\u0131 kalarak kullanmas\u0131 gerekir. Har\u00e7, yarg\u0131lama ve takip gideri olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclen mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olabilmesi, ekonomik durumu bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kar\u015f\u0131lamaya elveri\u015fli olmayan ki\u015filere belirli \u015fartlar alt\u0131nda muafiyet tan\u0131nmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Nitekim kanun koyucu adli yard\u0131m kurumuyla \u00f6deme g\u00fcc\u00fc olmayan ger\u00e7ek ki\u015filer i\u00e7in s\u00f6z konusu mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011fe istisna getirmi\u015ftir. Ancak kuralla kamuya yararl\u0131 dernek ve vak\u0131flar d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik durumuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kategorik yasa\u011f\u0131n objektif ve makul gerek\u00e7elerle ortaya konulmas\u0131 gerekir. S\u00f6z konusu gereklilik bu ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n benimsenmesinde ve s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn belirlenmesinde zorunlu bir unsurdur (Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. [GK], B. No: 2020\/22192, 17\/5\/2023, \u00a7 70).<\/p>\n
25. Anayasa Mahkemesi \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi olan bir sermaye \u015firketinin idareye kar\u015f\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda adli yard\u0131m talebinin reddedilmesi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 bireysel ba\u015fvuruyu mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelemi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi an\u0131lan kararda \u00f6ncelikle adli yard\u0131m talebinin kabul edilmesi i\u00e7in gerekli olan yarg\u0131lama veya takip giderlerini k\u0131smen veya tamamen \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksun olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn sadece ger\u00e7ek ki\u015filer i\u00e7in ge\u00e7erli bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, borca bat\u0131k durumda olan yani aktifleri bor\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerinin de bu kapsamda de\u011ferlendirilebilece\u011fini, \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksunlu\u011fun ise finansal tablolardan, denetime tabi t\u00fczel ki\u015filer i\u00e7in denetim raporlar\u0131ndan, erken te\u015fhis komitesinin raporlar\u0131ndan, y\u00f6netim organ\u0131n\u0131n tespitlerinden objektif olarak belirlenebilece\u011fini ifade etmi\u015ftir (Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e., \u00a7 71).<\/p>\n
26. An\u0131lan kararda, hak ve fiil ehliyetine sahip olan t\u00fczel ki\u015filere hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan bor\u00e7 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bunlara aktif ve pasif dava ehliyetine sahip olarak iddialar\u0131n\u0131 yarg\u0131sal merciler \u00f6n\u00fcnde dile getirme imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla y\u00fcksek miktardaki yarg\u0131lama giderlerini \u00f6demekten aciz olan \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu durumun dava a\u00e7may\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilece\u011fi hatta imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le getirebilece\u011fi, \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksun bu ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan mevzuatta adli yard\u0131m kurumu d\u0131\u015f\u0131nda dava a\u00e7malar\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilecek herhangi bir d\u00fczenlemenin ya da yarg\u0131sal uygulaman\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir (Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e., \u00a7 72).<\/p>\n
27. Anayasa Mahkemesi s\u00f6z konusu kararda hukuk d\u00fczenine g\u00f6re ger\u00e7ek ki\u015filer gibi hak ve bor\u00e7lara ehil olan \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerinin -yarg\u0131lama masraflar\u0131n\u0131 \u00f6deme g\u00fcc\u00fc olmayanlar\u0131n- durumlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131narak s\u00f6z konusu masraflardan muaf tutulmalar\u0131n\u0131n nimet-k\u00fclfet dengesinin sa\u011flanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunlu oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla kanundan kaynaklanan kategorik yasa\u011f\u0131n me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz oldu\u011fu sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e., \u00a7\u00a7 73, 74).<\/p>\n
28. Bu itibarla kural kapsam\u0131nda kamuya yararl\u0131 dernek ve vak\u0131flar d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015filerinin Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar olu\u015ftu\u011fu h\u00e2lde yaln\u0131zca t\u00fczel ki\u015fi olmalar\u0131 nedeniyle adli yard\u0131m kurumundan yararland\u0131r\u0131lmamalar\u0131n\u0131n me\u015fru amac\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi kuralla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu da s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 36. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.”<\/p>\n
3. Yarg\u0131tay Kararlar\u0131<\/p>\n
23. Yarg\u0131tay 9. Hukuk Dairesinin 3\/11\/2011 tarihli ve E.2009\/24793, K.2011\/42508 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 118\/1, 343 ve 365 inci maddeleri uyar\u0131nca, dilek\u00e7enin temyiz defterine kaydedildi\u011fi tarihte temyiz yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r. Yasan\u0131n 344 \u00fcnc\u00fc maddesi gere\u011fince, temyiz dilek\u00e7esi verilirken, ba\u015fvuru harc\u0131 ve tebli\u011f giderleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm giderler \u00f6denir. Bunlar\u0131n hi\u00e7 \u00f6denmedi\u011fi veya eksik \u00f6denmi\u015f oldu\u011fu sonradan anla\u015f\u0131l\u0131rsa, mahkeme taraf\u0131ndan verilecek bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde tamamlanmas\u0131, aksi h\u00e2lde ba\u015fvurudan vazge\u00e7mi\u015f say\u0131laca\u011f\u0131 hususu ba\u015fvurana yaz\u0131l\u0131 olarak bildirilir. Verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde har\u00e7 ve giderler tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, mahkeme ba\u015fvurunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verir. Bu karara kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2linde, 346 nc\u0131 maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc k\u0131yas yoluyla uygulan\u0131r.<\/p>\n
Somut olayda, mahkeme karar\u0131, 25.3.2009 tarihinde usul\u00fcne uygun olarak y\u00fcze kar\u015f\u0131 tefhim edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Temyiz dilek\u00e7esi yasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen 8 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre ge\u00e7irildikten sonra ibraz edilerek 28.04.2009 tarihinde temyiz defterine kaydedildi\u011finden,davac\u0131n\u0131n temyiz talebinin 6100 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 346 nc\u0131 maddesi gere\u011fince REDD\u0130NE,nisbi temyiz harc\u0131n\u0131n istek halinde davac\u0131ya iadesine, 03.11.2011 tarihinde oybirli\u011fi ile karar verildi. da davac\u0131 hakk\u0131nda ba\u015fvuru harc\u0131 ve tebli\u011f giderlerini \u00f6dememesi sebebi ilede d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm giderler \u00f6denir.”<\/p>\n
24. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 27\/1\/2010 tarihli ve E.2010\/19-49, K.2010\/10say\u0131l\u0131 karar\u0131nda adli yard\u0131m talebinin temyiz a\u015famas\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclmesine hukuken bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Daval\u0131n\u0131n yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda adli yard\u0131m talebinde bulunulmamas\u0131n\u0131n temyiz a\u015famas\u0131nda bu y\u00f6nde ba\u015fvuru yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u015feklinde de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fi belirtilen kararda adli yard\u0131m talebinin kanun yollar\u0131na m\u00fcracaat a\u015famas\u0131nda yap\u0131labilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
25. Adli yard\u0131m konusunda ilgili uluslararas\u0131 hukuk bilgisi i\u00e7in ayr\u0131ca bkz. Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. [GK], B. No: 2020\/22192, 17\/5\/2023, \u00a7\u00a7 30-42).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
26. Anayasa Mahkemesinin 13\/3\/2025 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130stinaf Ba\u015fvuru Harc\u0131n\u0131 \u00d6deyemedi\u011fi \u0130\u00e7in Esasa Y\u00f6nelik \u0130stinaf Sebeplerinin \u0130ncelenmemesinden Dolay\u0131 Mahkemeye Eri\u015fim Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
27. Ba\u015fvurucu; \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ekti\u011fini, ekonomik durumu sebebiyle 380.265,14 TL tutar\u0131ndaki nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6demesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu durum g\u00f6zetilmeksizin 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lamam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilmesinin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini iddia etmektedir.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
28. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cHerkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.\u201d<\/p>\n
29. Ba\u015fvurucunun iddialar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde oldu\u011fu g\u00f6zetilmeksizin 380.265,14 TL tutar\u0131ndaki nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6dememesi sebebiyle 21\/12\/2016 tarihli karara kar\u015f\u0131 istinaf incelemesi isteminin reddedilmesi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakta olup ba\u015fvurucunun bu iddias\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
a. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
30. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir nedeninin de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
b. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
i. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 ve Hakk\u0131n Kapsam\u0131<\/p>\n
31. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Anayasa’n\u0131n 36. maddesine 2001 y\u0131l\u0131 de\u011fi\u015fiklikleriyle eklenen “adil yarg\u0131lanma” ibaresine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerce g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (S\u00f6zle\u015fme) 6. maddesinde belirtilen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinden birini de mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
32. Hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temel unsurlar\u0131ndan biri mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131d\u0131r. Ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 bir haks\u0131zl\u0131\u011fa veya zarara kar\u015f\u0131 kendisini savunabilmesinin ya da maruz kald\u0131\u011f\u0131 haks\u0131z bir uygulama veya i\u015fleme kar\u015f\u0131 hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcr\u00fcp kan\u0131tlayabilmesinin, zarar\u0131n\u0131 giderebilmesinin en etkili yolu, yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde dava hakk\u0131n\u0131 kullanabilmesidir (AYM, E.2014\/76,K.2014\/142, 11\/9\/2014).<\/p>\n
33. Anayasa Mahkemesi bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerde, mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n, bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na geldi\u011fini, ki\u015finin mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131n\u0131 engelleyen veya mahkeme karar\u0131n\u0131 anlams\u0131z h\u00e2le getiren, bir ba\u015fka ifadeyle mahkeme karar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkisizle\u015ftiren s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 ihlal edebilece\u011fini (\u00d6zkan \u015een, B. No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7 52), ilk derece mahkemesine dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131n yan\u0131nda itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ise an\u0131lan yollara ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131n da bu kapsamda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini (Ali Atl\u0131, B. No: 2013\/500, 20\/3\/2014, \u00a7 49) belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
34. Somut olayda, kesin s\u00fcre i\u00e7inde nispi istinaf harc\u0131n\u0131 yat\u0131rmamas\u0131 sebebiyle ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lamam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Di\u011fer bir ifadeyle ba\u015fvurucunun 21\/12\/2016 tarihli karara kar\u015f\u0131 istinaf istemi, s\u00fcresi i\u00e7inde nispi istinaf harc\u0131n\u0131 yat\u0131rmamas\u0131 sebebiyle incelenmemi\u015ftir. Bu durumun mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na bir m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
ii. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
35. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d<\/p>\n
36. Yukar\u0131da an\u0131lan m\u00fcdahale, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen ko\u015fullar\u0131 yerine getirmedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin ihlalini te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
37. Bu sebeple m\u00fcdahalenin Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen; kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, hakl\u0131 bir sebebe dayanma, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama ko\u015fullar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
(1) Kanunilik<\/p>\n
38. Ba\u015fvuru konusu olayda, Mahkeme 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 344. maddesi kapsam\u0131nda ba\u015fvurucunun nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6dememesi sebebiyle istinaf isteminin yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 31\/5\/2017 tarihli ek karar\u0131n ilgili h\u00fck\u00fcm dikkate al\u0131narak tesis edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan yap\u0131lan m\u00fcdahalenin kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
(2) Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
39. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, ilgili hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe ili\u015fkin Anayasa maddesinde g\u00f6sterilen \u00f6zel s\u0131n\u0131rland\u0131rma sebeplerinin bulunmas\u0131na ba\u011fl\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama nedeni d\u00fczenlenmemi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 i\u00e7in herhangi bir s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmakla birlikte bunun hi\u00e7bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan mutlak bir hak oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda, Anayasa’n\u0131n ba\u015fka maddelerinde yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile devlete y\u00fcklenen \u00f6devlerin \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama sebebi g\u00f6sterilmemi\u015f hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131r te\u015fkil edebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. (Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. [GK], B. No: 2020\/22192, 17\/5\/2023, \u00a7 58).<\/p>\n
40. Yarg\u0131 har\u00e7lar\u0131, yarg\u0131 hizmetinden yararlan\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda devlete \u00f6denen katk\u0131 pay\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Yarg\u0131 harc\u0131 \u00f6deme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc getirilmesiyle, b\u00f6l\u00fcnebilen bir kamu hizmeti olan yarg\u0131 hizmetinden yararlananlar\u0131n bu hizmetin maliyetinin bir k\u0131sm\u0131na katlanmas\u0131 hedeflenmektedir. Bunun yan\u0131nda yarg\u0131 harc\u0131n\u0131n abart\u0131l\u0131, zorlama veya ciddiyetten yoksun taleplerin disipline edilmesi ve gereksiz ba\u015fvurular\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilerek mahkemelerin me\u015fgul edilmesinin \u00f6nlenmesi amac\u0131na hizmet etti\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6te yandan ba\u015fvurucular\u0131n har\u00e7 d\u0131\u015f\u0131ndaki yarg\u0131lama giderleri kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda avans yat\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n amac\u0131 ise yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu giderleri finanse etmektir. Bu giderlerin yarg\u0131 hizmeti talep eden ki\u015fi taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u015fin do\u011fas\u0131 gere\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun har\u00e7 ve di\u011fer yarg\u0131lama giderlerini \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan ve anayasal a\u00e7\u0131dan me\u015fru ama\u00e7lara dayand\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Famiye Be\u011fim ve Mehmet Tahir Be\u011fim, B. No: 2017\/21882, 10\/2\/2021, \u00a7 45).<\/p>\n
(3) \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
(a) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
41. Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen m\u00fcdahalenin amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdahalenin zorunlu olmas\u0131n\u0131 yani ayn\u0131 amaca daha hafif bir m\u00fcdahaleyle ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise bireyin hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahaleyle ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir (AYM, E.2011\/111, K.2012\/56, 11\/4\/2012; E.2016\/16, K.2016\/37, 5\/5\/2016; Mehmet Akdo\u011fan ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/817, 19\/12\/2013, \u00a7 38; Emrah Yayla [GK], B. No: 2017\/38732, 6\/2\/2020, \u00a7 68).<\/p>\n
42. Anayasa Mahkemesi bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerde mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n kural olarak mutlak bir hak olmay\u0131p s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fini, bu hususta devletlerin takdir haklar\u0131 gere\u011fi baz\u0131 d\u00fczenlemeler yapabilece\u011fini, bununla birlikte getirilecek s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n me\u015fru bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131mas\u0131, a\u00e7\u0131k ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 ve ba\u015fvurucu \u00fczerinde a\u011f\u0131r bir y\u00fck olu\u015fturmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir (Mesut G\u00fczel, B. No: 2014\/5876, 22\/9\/2016, \u00a7 31).<\/p>\n
43. Bu a\u00e7\u0131dan genel olarak gereksiz ba\u015fvurular\u0131n \u00f6nlenmesi suretiyle dava say\u0131s\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 ve mahkemelerin gereksiz yere me\u015fgul edilmeksizin uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n makul s\u00fcrede bitirilebilmesi amac\u0131yla belli y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kapsam\u0131n\u0131 belirlemek kamu otoritelerinin takdir yetkisi i\u00e7indedir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler dava a\u00e7may\u0131 imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmad\u0131k\u00e7a ya da a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131rmad\u0131k\u00e7a mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi s\u00f6ylenemez (Serkan Acar, B. No: 2013\/1613, 2\/10\/2013, \u00a7 39).<\/p>\n
(b) \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
44. Ba\u015fvurucu, \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ekti\u011fini, nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 \u00f6demesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek esasa y\u00f6nelik istinaf isteminde bulunmu\u015f; 31\/5\/2017 tarihli ek kararla nispi istinaf harc\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131lmamas\u0131 sebebiyle istinaf isteminin yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Somut olayda, ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fimine getirilen bu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fvurucuya a\u011f\u0131r bir y\u00fck getirip getirmedi\u011fi hususlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
45. Ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama s\u00fcrecinde a\u00e7\u0131k\u00e7a adli yard\u0131m talebinde bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bununla birlikte ba\u015fvurucu, kanun yolu incelemesi a\u015famada sundu\u011fu gerek istinaf gerekse temyiz dilek\u00e7elerinde \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin iddias\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f ve 380.265,14 TL tutar\u0131ndaki nispi istinaf karar harc\u0131n\u0131 bu sebeple yat\u0131ramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf isteminin yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131 karar\u0131na kar\u015f\u0131 kanun yollar\u0131na ba\u015fvurmu\u015ftur. Yarg\u0131lama makamlar\u0131n\u0131n ise gerek 31\/5\/2017 tarihli ek kararda gerekse ilgili karara y\u00f6nelik istinaf ve temyiz incelemesinde ba\u015fvurucunun ekonomik durumuyla ilgili bir de\u011ferlendirme yapmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
46. Anayasa Mahkemesi Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. ba\u015fvurusunda sermaye \u015firketi olan ba\u015fvurucunun adli yard\u0131m talebinin ba\u015fvurucunun 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un 334. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ger\u00e7ek ki\u015fi olma yahut kamuya yararl\u0131 dernek ve vak\u0131f stat\u00fcs\u00fcnde olma kriterini ta\u015f\u0131mamas\u0131 sebebiyle reddedilmesi nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131n\u0131 ele alm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, eldeki ba\u015fvuruda Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e karar\u0131ndan farkl\u0131 olarak a\u00e7\u0131k\u00e7a adli yard\u0131m talebinde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte ba\u015fvurucunun a\u015famalarda harc\u0131 \u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde olmas\u0131 sebebiyle ikmal edemedi\u011fini belirtti\u011fi ve mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahalenin kayna\u011f\u0131n\u0131 istinaf harc\u0131n\u0131 \u00f6deyememesinden ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan inceleme Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. karar\u0131nda ortaya konulan ilkeler kapsam\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
47. Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. karar\u0131nda; kanun koyucunun adli yard\u0131m talebinden kimin yararlanaca\u011f\u0131n\u0131 ve buna ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131 belirlemede takdir yetkisinin bulundu\u011fu vurgulanmakla birlikte ticaret \u015firketleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ekonomik durumuna bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n adli yard\u0131mdan yararlanmama y\u00f6n\u00fcnde getirilen bu yasa\u011f\u0131n kategorik oldu\u011funu, bununla birlikte bu yasaklaman\u0131n objektif ve makul gerek\u00e7elerle ortaya konulmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
48. Bu ba\u011flamda ticaret \u015firketlerinin de hak ve fiil ehliyetine sahip oldu\u011funa ve hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan bu t\u00fczel ki\u015filere de bor\u00e7 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dikkat \u00e7ekilen kararda bu t\u00fczel ki\u015filerin aktif ve pasif dava ehliyetine sahip olarak iddialar\u0131n\u0131 yarg\u0131sal merciler \u00f6n\u00fcnde dile getirmesini zorla\u015ft\u0131ran hatta imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lan uygulama ve d\u00fczenlemelerin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi belirtilmi\u015ftir (de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. \u00a7 72).<\/p>\n
49. Yarg\u0131lama veya takip giderlerini k\u0131smen veya tamamen \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksun olma kriterinin sadece ger\u00e7ek ki\u015filer i\u00e7in ge\u00e7erli bir kavram olmad\u0131\u011f\u0131, borca bat\u0131k durumda olan yani aktifleri bor\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layamayan ticari \u015firketlerin de bu kapsamda de\u011ferlendirilece\u011fi belirtilerek \u015firketlerin \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksunlu\u011funun tespitinde \u015firkete ait y\u0131ll\u0131k ve ara d\u00f6nem finansal tablolardan, denetime tabi \u015firketlerde denetim raporlar\u0131ndan yararlan\u0131labilece\u011fine dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir (de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Kemta\u015f Tekstil \u0130n\u015faat Sanayi ve Ticaret A.\u015e. \u00a7 71).<\/p>\n
50. Somut olayda ba\u015fvuru 25.000.000.000.000 eski TL tutar\u0131ndaki ticari haks\u0131z fiilden kaynaklanan alacak davas\u0131nda daval\u0131 taraft\u0131r. Yap\u0131lan yarg\u0131lama neticesinde 22.267.025,76 TL \u00fczerinden k\u0131smen kabul karar\u0131 tesis edilmi\u015ftir. \u0130stinaf ba\u015fvuru harc\u0131 ise kabul miktar\u0131 dikkate al\u0131narak 380.265,14 TL olarak hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. 31\/5\/2017 tarihli ek karar ise ba\u015fvurucunun \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir haftal\u0131k kesin s\u00fcre i\u00e7inde har\u00e7 yat\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek tesis edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu 31\/5\/2017 tarihli ek karara kar\u015f\u0131 -\u00f6deme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7inde oldu\u011funu belirterek- istinaf ve temyiz isteminde bulunmu\u015fsa da derece mahkemelerince ek karar\u0131n \u015fekl\u00ee a\u00e7\u0131dan ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fvurucunun s\u00fcresi i\u00e7inde har\u00e7 ikmali yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesiyle yetinildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Di\u011fer bir ifadeyle yarg\u0131lama makamlar\u0131n\u0131n gerek 31\/5\/2017 tarihli ek kararda gerekse ilgili karara y\u00f6nelik istinaf ve temyiz incelemesinde ba\u015fvurucunun ekonomik durumuyla ilgili bir de\u011ferlendirme yapmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
51. Bu itibarla ba\u015fvuru konusu davada ba\u015fvurucunun ekonomik olarak i\u00e7inde bulundu\u011fu duruma y\u00f6nelik iddialar\u0131 ve bu iddialara y\u00f6nelik destekleyici belgeleri incelenmeden s\u0131rf verilen kesin s\u00fcre i\u00e7inde har\u00e7 ikmali yapmamas\u0131 sebebiyle esas karara y\u00f6nelik istinaf isteminin kabul edilmemesi \u015feklindeki m\u00fcdahalenin ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fimini a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hatta imk\u00e2ns\u0131z h\u00e2le getirdi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucu \u00fczerinde a\u011f\u0131r bir k\u00fclfet olu\u015fturan s\u00f6z konusu m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
52. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Ek Karara Y\u00f6nelik Yap\u0131lan Temyiz \u0130ncelemesi Neticesinde Nispi Onama Harc\u0131 Al\u0131nmas\u0131 Sebebiyle Mahkemeye Eri\u015fim Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
53. Ba\u015fvurucu; Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan tesis edilen 13\/10\/2020 tarihli onama karar\u0131nda 31\/5\/2017 tarihli ek karara y\u00f6nelik temyiz itirazlar\u0131n\u0131n reddedildi\u011fini, aleyhinde maktu harca h\u00fckmedilmesi gerekirken 25\/1\/2019 tarihli esasa ili\u015fkin karara y\u00f6nelik temyiz sebeplerinin incelenmedi\u011fi g\u00f6zetilmeksizin aleyhinde 1.521.060,55 TL tutar\u0131nda nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesinin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini ileri s\u00fcrmektedir.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
54. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cHerkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.\u201d<\/p>\n
55. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012\/969, 18\/9\/2013, \u00a7 16). Ba\u015fvurucunun hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedildi\u011fine ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetinin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinden biri olan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
a. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
56. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
b. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
i. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 ve Hakk\u0131n Kapsam\u0131<\/p>\n
57. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddiada bulunma ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir unsurudur. Di\u011fer yandan Anayasa’n\u0131n 36. maddesine “adil yarg\u0131lanma” ibaresinin eklenmesine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerce de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6zle\u015fme’yi yorumlayan Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi, S\u00f6zle\u015fme’nin 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini belirtmi\u015ftir (\u00d6zbak\u0131m \u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Hiz. \u0130n\u015f. Tur. San. ve Tic. Ltd. \u015eti., B. No: 2014\/13156, 20\/4\/2017, \u00a7 34).<\/p>\n
58. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na gelmektedir (\u00d6zkan \u015een, B. No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7 52).<\/p>\n
59. Ba\u015fvuruya konu davada ba\u015fvurucu aleyhine 1.521.060,55 TL tutar\u0131nda nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesinin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
ii. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
60. Anayasa\u2019n\u0131n ”Temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d<\/p>\n
61. Yukar\u0131da an\u0131lan m\u00fcdahale, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde belirtilen ko\u015fullara uygun olmad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinin ihlalini te\u015fkil edecektir. Bu sebeple m\u00fcdahalenin Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve somut ba\u015fvuruya uygun d\u00fc\u015fen, kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme, hakl\u0131 bir sebebe dayanma, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmama ko\u015fullar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekir.<\/p>\n
62. Ba\u015fvuru konusu olayda, ba\u015fvurucu aleyhine h\u00fckmedilen 1.521.060,55 TL tutar\u0131ndaki nispi onama harc\u0131yla ba\u015fvurucunun mahkemeye eri\u015fimine getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
(1) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
63. Hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, bunlara yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi bu haklara ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere keyf\u00ee m\u00fcdahaleyi engelleyen, hukuk g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan demokratik hukuk devletinin en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biridir (Tahsin Erdo\u011fan, B. No: 2012\/1246, 6\/2\/2014, \u00a7 60). M\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131 \u00f6ncelikle \u015fekl\u00ee manada bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u015fekl\u00ee anlamda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulunmamas\u0131 hakka yap\u0131lan m\u00fcdahaleyi anayasal temelden yoksun b\u0131rak\u0131r (Ali H\u0131d\u0131r Akyol ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2015\/17510, 18\/10\/2017, \u00a7 56).<\/p>\n
64. Kanunun varl\u0131\u011f\u0131 kadar kanun metninin ve uygulamas\u0131n\u0131n da bireylerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonucunu \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fi kadar hukuki belirlilik ta\u015f\u0131mas\u0131 gerekir (Necmiye \u00c7ift\u00e7i ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/1301, 30\/12\/2014, \u00a7 55). M\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131, i\u00e7 hukukta m\u00fcdahaleye ili\u015fkin yeterince ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e. [GK], B. No: 2014\/6192, 12\/11\/2014, \u00a7 44). Kanunilik unsuru y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirme yap\u0131l\u0131rken derece mahkemelerince m\u00fcdahaleye imk\u00e2n tan\u0131yan kanun h\u00fck\u00fcmlerinin yorumu ve bu h\u00fck\u00fcmlerin olaya uygulanmas\u0131 bariz takdir hatas\u0131 ya da a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik i\u00e7ermedi\u011fi s\u00fcrece bu alanda bir inceleme yap\u0131lmas\u0131 bireysel ba\u015fvurunun amac\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz. Ancak derece mahkemelerinin m\u00fcdahaleye imk\u00e2n tan\u0131yan kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde hatal\u0131 yorumlad\u0131klar\u0131n\u0131n ve uygulad\u0131klar\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde m\u00fcdahalenin kanunilik temelinden yoksun oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131labilir (Ramazan Atay, B. No: 2017\/26048, 29\/1\/2020, \u00a7 29).<\/p>\n
(2) \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
65. Somut olayda ba\u015fvurucunun 31\/5\/2017 tarihli ek karara y\u00f6nelik olarak \u00f6nce 13\/6\/2017 havale tarihli dilek\u00e7eyle 85,70 TL tutar\u0131nda maktu har\u00e7 yat\u0131rarak istinaf isteminde bulundu\u011fu, istinaf isteminin 25\/1\/2019 tarihli kararla reddedilmesi \u00fczerine ise yine maktu har\u00e7 yat\u0131rarak istinaf karar\u0131n\u0131 temyiz etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan temyiz incelemesinin bu kapsamda yarg\u0131lamay\u0131 neticelendiren 21\/12\/2016 tarihli karar \u00fczerinden de\u011fil, ba\u015fvurucunun nispi har\u00e7 harc\u0131 kar\u015f\u0131layamamas\u0131 sebebiyle istinaf isteminin reddine ili\u015fkin olarak verilen 31\/5\/2017 tarihli ek karar \u00fczerinden yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
66. Di\u011fer bir ifade ile temyiz incelemesinde davada esasa ili\u015fkin olarak verilen karar de\u011fil 31\/5\/2017 tarihli ek kararla istinaf isteminin usulden reddine y\u00f6nelik olarak verilen karar\u0131n hukuka uygunlu\u011funun denetlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bununla birlikte Daire temyizin reddi ve onamaya ili\u015fkin karar\u0131nda gerek\u00e7e belirtmeksizin davan\u0131n esas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden karara ba\u011flanan kabul miktar\u0131 \u00fczerinden hesaplanan 1.521.060,55 TL tutar\u0131nda nispi onama harc\u0131na h\u00fckmetmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, temyiz isteminin ek karar ile istinaf talebinin reddine ili\u015fkin oldu\u011fu ve bu sebeple onama harc\u0131n\u0131n nispi de\u011fil maktu olarak al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin itirazlar\u0131n\u0131 karar d\u00fczeltme dilek\u00e7esinde dile getirmi\u015fse de b\u00f6lge adliye mahkemelerinin faaliyete ge\u00e7ti\u011fi tarihten sonra verilen kararlar y\u00f6n\u00fcnden istinaf ve temyiz d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fkaca bir ola\u011fan kanun yolu bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek ba\u015fvurucunun karar d\u00fczeltme istemli dilek\u00e7esi reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
67. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun ile 492 say\u0131l\u0131 Kanun’daki d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda (\u00a7 \u00a7 18-21) har\u00e7 yat\u0131r\u0131lmamas\u0131 sebebiyle istinaf isteminin reddine y\u00f6nelik olarak verilen ek karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf ve temyiz taleplerinin -esas dava nispi harca tabi olsa dahi- maktu harca tabi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu h\u00e2liyle 31\/5\/2017 tarihli ek karar \u00fczerinden yap\u0131lan temyiz incelemesinde 21\/12\/2016 tarihli kararda h\u00fckmedilen kabul miktar\u0131 \u00fczerinden y\u00fcksek miktarda nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesinin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
68. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
C. Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
69. Ba\u015fvurucu, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcre i\u00e7inde tamamlanmamas\u0131ndan \u015fik\u00e2yet etmektedir.<\/p>\n
70. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgular\u0131 somut ba\u015fvuru ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK], B. No: 2022\/100837, 27\/4\/2023) karar\u0131nda uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede Anayasa Mahkemesi 9\/1\/2013 tarihli ve 6384 say\u0131l\u0131 Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesine Yap\u0131lm\u0131\u015f Baz\u0131 Ba\u015fvurular\u0131n Tazminat \u00d6denmek Suretiyle \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcne Dair Kanun’un ge\u00e7ici 2. maddesinde 28\/3\/2023 tarihli ve 7445 say\u0131l\u0131 Kanun’un 40. maddesi ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fe g\u00f6re 9\/3\/2023 tarihi (bu tarih d\u00e2hil) itibar\u0131yla derdest olan, yarg\u0131lamalar\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131yla yap\u0131lan ba\u015fvurulara ili\u015fkin olarak Tazminat Komisyonuna ba\u015fvuru yolu t\u00fcketilmeden yap\u0131lan ba\u015fvurunun incelenmesinin bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 neticesine varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
71. Somut ba\u015fvuruda, an\u0131lan kararda a\u00e7\u0131klanan ilkelerden ve ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7tan ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bir durum bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddia y\u00f6n\u00fcnden ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik nedenleri incelenmeksizin ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
72. Ba\u015fvurucu; ihlalin tespiti, maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
73. Ba\u015fvuruda tespit edilen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda karar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun’un 50. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda d\u00fczenlenen bireysel ba\u015fvuruya \u00f6zg\u00fc yeniden yarg\u0131lama kurumunun \u00f6zelliklerine ili\u015fkin kapsaml\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7in bkz. Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
74. \u00d6te yandan ihlalin niteli\u011fine g\u00f6re yeniden yarg\u0131laman\u0131n yeterli bir giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucunun tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. \u0130stinaf ba\u015fvuru harc\u0131n\u0131n \u00f6denmemesi sebebiyle istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilmesinden dolay\u0131 mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Ek karara y\u00f6nelik yap\u0131lan temyiz incelemesi neticesinde nispi onama harc\u0131 al\u0131nmas\u0131 sebebiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. 1. \u0130stinaf ba\u015fvuru harc\u0131n\u0131n \u00f6denmemesi sebebiyle istinaf ba\u015fvurusunun yap\u0131lmam\u0131\u015f say\u0131lmas\u0131na karar verilmesinden dolay\u0131 Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
2. Ek karara y\u00f6nelik yap\u0131lan temyiz incelemesi neticesinde nispi onama harc\u0131 al\u0131nmas\u0131 sebebiyle Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesine (E.2002\/1375, K.2016\/2088)G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. 446,90 TL har\u00e7 ve 30.000 TL toplam 30.446,90 TL yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
E. Ba\u015fvurucunun tazminat taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
F. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
G. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 13\/3\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 13\/3\/2025 tarihli ve 2020\/39971 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR \u00c7UKUROVA ELEKTR\u0130K A.\u015e. BA\u015eVURUSU (2) (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/39971) Karar Tarihi: 13\/3\/2025 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Recai AKYEL Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ \u0130rfan F\u0130DAN Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L Raport\u00f6r : Fatma G\u00fclbin \u00d6ZT\u00dcRK Ba\u015fvurucu : \u00c7ukurova Elektrik A.\u015e. Vekili : Av. Fatih \u00d6zel I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru, istinaf incelemesi yap\u0131lmas\u0131 talebinin harc\u0131n yat\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmesi ve esasa y\u00f6nelik inceleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeksizin nispi onama harc\u0131na h\u00fckmedilmesi sebebiyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n, yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru 11\/12\/2020 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. 4. Komisyon ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. 6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmi\u015ftir. III. OLAY VE OLGULAR 7. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ilgili olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: 8. E.E.\u00dc. A.\u015e., kurdu\u011fu ve i\u015fletti\u011fi elektrik santralinin ba\u015fvurucu \u015eirket ile aralar\u0131ndaki sisteme ba\u011flant\u0131 ve enerji nakil \u015fartlar\u0131n\u0131 belirleyen s\u00f6zle\u015fmenin ge\u00e7 imzalanmas\u0131 sebebiyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 25.000.000.000.000 eski TL tutar\u0131nda maddi tazminat davas\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-97322","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n