\u00d6Z:<\/p>\n
Tekerr\u00fcr T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) m.58\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. TCK m. 58\u2019de kendisine yer bulan tekerr\u00fcr kurumu, failin, \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi halinde yeni i\u015flenen su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanabilir. Tekerr\u00fcr kurumu niteli\u011fi itibar\u0131yla bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda ceza mahkemelerince yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda fail hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak kanunda yer alan \u015fartlar\u0131 olu\u015fmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile tekerr\u00fcr kurumu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni bir sonucudur. Hal b\u00f6yle olmakla beraber tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri, failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim, TCK m. 58 f. 3\u2019e g\u00f6re, tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 durumu g\u00fcndeme geldi\u011finde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcnde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi hususu amirdir. TCK m. 58 f. 3\u2019de yer alan emredici kural kapsam\u0131nda tekerr\u00fcr halinde sonu\u00e7 ceza TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda yer alan \u201cadli para cezas\u0131na\u201d \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekerr\u00fcr halinde TCK m. 50\u2019de adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmamas\u0131 durumu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden i\u015f bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi meselesi teori ve uygulama \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ABSTRACT: <\/p>\n
Repetition is regulated under Article 58 of the Turkish Penal Code (TPC). The institution of repetition, which finds its place in Article 58 of the TPC, can be defined as the situation where the perpetrator applies the provisions of repetition in terms of the new crime committed in the event that a new crime is committed after the finalization of the conviction sentence regarding the crime previously committed. Repetition is a security measure in nature. As a result of the crime committed by the perpetrator as a result of the trial conducted by the criminal courts as a result of the conviction of the perpetrator as a legal consequence of the conviction sentence, the provisions of repetition will be applied to the perpetrator if the conditions in the law are met. More precisely, the institution of repetition is a legal consequence of the conviction. Nevertheless, the provisions on repetition are important in terms of the conversion of the final sentence imposed by the court for the new offense committed by the perpetrator into alternative sanctions within the meaning of Article 50 of the TPC. As a matter of fact, according to Article 58 f. 3 of the TPC, when the application of the institution of repetition comes to the agenda, it is mandatory to impose imprisonment if the provision of the law regarding the subsequent crime stipulates imprisonment and judicial fine as optional sanctions. Within the scope of the mandatory rule in Article 58 f. 3 of the TPC, in case of repetition, it is not possible to convert the resultant punishment into \u201cjudicial fine\u201d, which is among the alternative sanctions in Article 50 of the TPC. On the other hand, in case of repetition, it is controversial whether it is possible to convert to other alternative sanctions other than judicial fine under Article 50 of the TPC. For this reason, in this study, the issue of whether the final sentence imposed by the court in terms of the new crime committed by the perpetrator in case of repetition will be converted into alternative sanctions within the meaning of Article 50 of the TPC is discussed in the light of theory and practice.<\/p>\n
I.\u00a0G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu bir su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flemesi sonucunda yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr ve tekerr\u00fcre ba\u011flanan hukuksal sonu\u00e7lar\u0131n uygulamas\u0131 sonucunu do\u011furan bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Tekerr\u00fcr kurumu, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu[1]\u2019nun (TCK) 58. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
TCK m. 58 f. 1, c. 1\u2019de fail taraf\u0131ndan \u00f6nceden i\u015flenen su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm kesinle\u015ftikten sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi sonucunda yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ancak, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan daha \u00f6nceki su\u00e7un kesinle\u015fmesi gerekmez (TCK m. 58 f.1, c. 2).<\/p>\n
Tekerr\u00fcr\u00fcn g\u00fcvenlik tedbiri olmas\u0131 nedeniyle \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 halinde ve failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkeme mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis etmesi halinde mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri re\u2019sen uygulanmaktad\u0131r. Failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 halinde gerek maddi ceza hukuku gerek ceza muhakemesi hukuku gerekse infaz hukuku bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Uygulama anlam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6nemli sonu\u00e7 ve etkilerinden birisi de failin adli sicil kayd\u0131nda tekerr\u00fcre esas ilam\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda h\u00fckmedilecek sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir ifade ile failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulamas\u0131 halinde mahkemece fail hakk\u0131nda verilecek cezan\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi konusu tekerr\u00fcr kurumunun uygulamas\u0131 sonucunda do\u011furmu\u015f sonu\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. O bak\u0131mdan bu mesele \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z bak\u0131m\u0131ndan incelemeye de\u011fer konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n
Bu sebeple \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ilk \u00f6nce tekerr\u00fcr kurumu hakk\u0131nda genel bilgi ve uygulama \u015fartlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verilecek akabinde tekerr\u00fcr kurumunun hukuki niteli\u011fi \u00fczerinde durulacak nihayetinde de tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tesis edilecek ceza h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi sorusuna\/sorununa uygulama ve teori \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda cevap aranacakt\u0131r.<\/p>\n
II.\u00a0GENEL OLARAK TEKERR\u00dcR KURUMU<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, Arap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olup; \u201ctekrarlanma\u201d anlam\u0131na gelmektedir[2]. Ceza hukuku anlam\u0131nda tekerr\u00fcr ise en genel anlam\u0131yla ki\u015finin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7tan dolay\u0131 verilen mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flemesi olarak ifade edilebilir[3].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, TCK\u2019n\u0131n \u201cGenel H\u00fck\u00fcmler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilk kitab\u0131n\u0131n \u201cYapt\u0131r\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131n\u0131n \u201cSu\u00e7ta tekerr\u00fcr ve \u00f6zel tehlikeli su\u00e7lular\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 58. Maddesinde kendisine yer bulmu\u015ftur[4].<\/p>\n
TCK m. 58 f. 1, c. 1\u2019de dolayl\u0131 yoldan tekerr\u00fcr kurumunun tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddeye g\u00f6re, \u00f6nceden i\u015flenen su\u00e7tan dolay\u0131 verilen h\u00fck\u00fcm kesinle\u015ftikten sonra yeni bir su\u00e7un i\u015flenmesi halinde tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 hususu d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6\u011fretide tekerr\u00fcr, bir ki\u015finin bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin mahkumiyeti sonras\u0131nda bu mahkumiyetten veya mahkumiyetin \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu cezaland\u0131rman\u0131n k\u0131smen veyahut tamamen infaz edilmi\u015f olmas\u0131ndan ya da bu cezan\u0131n d\u00fc\u015fmesinden sonra Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrelerin i\u00e7inde yeniden bir su\u00e7 i\u015flenmesi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r[5].<\/p>\n
\u0130kinci veya sonraki su\u00e7u ya da su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyen ki\u015filere \u201cm\u00fckerrir\u201d ad\u0131 verilmektedir[6]. Su\u00e7ta tekerr\u00fcr\u00fcn yani m\u00fckerrirli\u011fin sebeplerinin ele al\u0131nmas\u0131, su\u00e7ta tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6nlenmesi veya minimize edilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir[7]. Tekerr\u00fcr\u00fcn sebepleri, genel ve \u00f6zel sebepler olmak \u00fczere iki ayr\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131lmaktad\u0131r. Tekerr\u00fcr\u00fcn genel sebepleri; \u015fahsi, bedensel, iklimsel ve sosyal sebepler olarak belirtilmektedir[8]. Tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6zel sebepleri ise cezaevlerinin su\u00e7lular\u0131 yeniden su\u00e7a y\u00f6nlendirici pozisyona gelmesi, mahkumlara cezaevlerinde uygulanan \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi, ki\u015filerin mahkumiyetlerini takip eden ilk zamanlarda yard\u0131ma muhta\u00e7 kalmas\u0131 vs. olarak belirtilmektedir[9].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na esas te\u015fkil edebilecek nedenlerin ba\u015f\u0131nda ilk defa su\u00e7 i\u015fleyenler ile su\u00e7 i\u015flemede \u0131srar edenler aras\u0131ndaki fark\u0131 kald\u0131rmakt\u0131r[10]. Bu sebeple de ilk ba\u015flarda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 itibar\u0131yla cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r[11]. Ancak bug\u00fcn gelinen noktada 5237 say\u0131l\u0131 TCK sistemi, 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019dan farkl\u0131 olarak tekerr\u00fcr kurumunu cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeni olarak \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir[12]. 5237 say\u0131l\u0131 TCK ile tekerr\u00fcr kurumu, infaz rejimi ve infaz sonras\u0131nda ki\u015filer hakk\u0131nda denetimli serbestlik tedbiri uygulamas\u0131 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[13]. Nitekim, Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi 13.03.2014 tarihli bir karar\u0131nda[14] m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n m. 81\u2019de d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri ile 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n m. 58\u2019de d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin kapsam\u0131 ve do\u011furmu\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131n birbirinden farkl\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Ayn\u0131 karar\u0131n devam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn, m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 TCK d\u00f6neminde \u201ccezan\u0131n artt\u0131r\u0131m sebebi\u201d olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu, 5237 say\u0131l\u0131 TCK d\u00f6neminde ise ko\u015fullu sal\u0131verme s\u00fcrelerini de etkileyecek \u015fekilde \u201cinfaz rejimi\u201d olarak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011funu belirtilmektedir.<\/p>\n
Bununla birlikte yeni su\u00e7u i\u015fleyen fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in mahkumiyet \u015fart\u0131, s\u00fcre \u015fart\u0131, \u00a0yeni bir su\u00e7un i\u015flenilmesi \u015fart\u0131 \u015feklindeki \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir[15]. Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in ilk olarak ki\u015finin kesinle\u015fmi\u015f bir mahkumiyetinin olmas\u0131 gerekmektedir. Kesinle\u015fmi\u015f olan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn konusunun adli para cezas\u0131 veya hapis cezas\u0131 olup olmamas\u0131 tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmemektedir[16]. Ayn\u0131 \u015fekilde, TCK m. 58 f. 1, c. 2\u2019ye g\u00f6re, kesinle\u015fmi\u015f olan mahkumiyete esas cezan\u0131n infaz edilmesi \u015fart de\u011fildir.<\/p>\n
Failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc yap\u0131lan kanun de\u011fi\u015fikli\u011fi ile su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya bu su\u00e7a ili\u015fkin genel af \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[17].<\/p>\n
Cezai nitelikte olmayan mahkumiyetler (\u00f6rne\u011fin, tazminat t\u00fcr\u00fcnden para cezalar\u0131, disiplin cezalar\u0131 vs.) tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamaz[18]. Yine, failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 \u00f6n \u00f6demeye tabi olup da \u00f6n \u00f6deme kurumunun \u015fartlar\u0131 olu\u015fmu\u015fsa bu su\u00e7 hakk\u0131nda soru\u015fturma evresinde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131; kovu\u015fturma evresinde ise d\u00fc\u015fme karar\u0131 verilece\u011finden dolay\u0131 tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[19].<\/p>\n
Failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc ceza zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olsa bile s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr[20].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in ikinci \u015fart ise failin yeni bir su\u00e7 i\u015flemesidir. Bu anlamda fail hakk\u0131nda yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni yani sonraki su\u00e7un, daha \u00f6nceden kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fcnden sonra i\u015flenmesi gerekmektedir. Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni i\u015flenen su\u00e7un t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan TCK\u2019da kural olarak herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n genel tekerr\u00fcr kurumu benimsenmi\u015ftir[21]. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, TCK m. 58 f. 4, c. 1\u2019de yer alan emredici kurala g\u00f6re, kas\u0131tl\u0131 su\u00e7larla taksirli su\u00e7lar ve s\u0131rf asker\u00ee su\u00e7larla di\u011fer su\u00e7lar aras\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaz. Ayn\u0131 \u015fekilde, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ki\u015filerin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fart ise s\u00fcre \u015fart\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in failin yeni su\u00e7u Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7erisinde i\u015flemi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. TCK m. 58 f. 2\u2019ye g\u00f6re, be\u015f y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle hapis cezas\u0131na mahk\u00fbmiyet halinde, bu cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren be\u015f y\u0131l, be\u015f y\u0131l veya daha az s\u00fcreli hapis ya da adl\u00ee para cezas\u0131na mahk\u00fbmiyet halinde, bu cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r. Bu s\u00fcreler, cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren i\u015flemeye ba\u015flamaktad\u0131r (TCK m. 58 f.2). Cezalar infaz edilmemesi durumu fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131na engel de\u011fildir[22]. Zira, cezan\u0131n infaz edilmemesi sadece tekerr\u00fcr s\u00fcrelerinin i\u015flemeye ba\u015flamas\u0131na engel bir durumdur[23]. Nihai olarak ifade etmek gerekirse, fail hakk\u0131nda yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni yani sonraki tarihli su\u00e7unun Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcreler i\u00e7erisinde fail taraf\u0131ndan i\u015flemesi gereklidir.<\/p>\n
III.\u00a0HUKUK\u0130 N\u0130TEL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n
Tekerr\u00fcr kurumunun hukuki niteli\u011fi noktas\u0131nda \u00f6\u011fretide \u00e7e\u015fitli teoriler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu kapsamda \u00f6\u011fretide tekerr\u00fcr kurumu bak\u0131m\u0131ndan ilga teorisi, cezan\u0131n yetersizli\u011fi teorisi, isnadiyetin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 teorisi, vs. teoriler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[24]. S\u00f6z konusu teorilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131, de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 hususu bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusunu a\u015fabilecek mahiyettedir. O bak\u0131mdan tekerr\u00fcr\u00fcn hukuki niteli\u011fi konusunda ileri s\u00fcr\u00fclen teorileri belirtmekle yetinmekteyiz.<\/p>\n
Ancak, tekerr\u00fcr\u00fcn hukuki niteli\u011fi konusunda \u015fu husus s\u00f6ylenebilir: Tekerr\u00fcr, m\u00fckerririn cezas\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi de\u011fil g\u00fcvenlik tedbiri olarak kabul g\u00f6rmektedir[25]. Kanaatimize g\u00f6re de, tekerr\u00fcr kurumu hukuki niteli\u011fi itibar\u0131yla g\u00fcvenlik tedbiri mahiyetindedir. Bir kere tekerr\u00fcr kurumu TCK\u2019n\u0131n genel h\u00fck\u00fcmler k\u0131sm\u0131ndaki g\u00fcvenlik tedbirleri bahsinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6\u011fretide de 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019dan farkl\u0131 olarak 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019da tekerr\u00fcr kurumu cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi olarak de\u011fil g\u00fcvenlik tedbiri olarak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir[26]. Tekerr\u00fcr\u00fcn g\u00fcvenlik tedbiri olarak kabul edilmesinin yan\u0131nda m\u00fckerrir hakk\u0131nda m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimine g\u00f6re cezan\u0131n infaz\u0131 yerine getirilmesi prensibi esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r[27]. Bunun haricinde, cezan\u0131n infaz\u0131n\u0131n akabinde m\u00fckerrir hakk\u0131nda denetimli serbestlik uygulamas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr[28].<\/p>\n
IV.\u00a0TEKERR\u00dcR VE SE\u00c7ENEK YAPTIRIMLAR ARASINDAK\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, uygulanmas\u0131 halinde \u00e7e\u015fitli zaman kesitlerinde (h\u00fckm\u00fcn kurulmas\u0131, h\u00fckm\u00fcn infaz\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn infaz\u0131ndan sonra vs.) sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r[29]. \u0130nceleme konumuz ba\u011flam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 a\u015famas\u0131nda do\u011furmu\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lardan veya sorunlardan birisi de tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 halinde sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi meselesidir.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bu sorununun cevab\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla beraber bu soru veya sorun hakk\u0131nda ikili bir ayr\u0131m yapmak suretiyle sonuca ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk olarak, sonraki tarihli su\u00e7a ili\u015fkin kanun maddesinde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131 se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ise mahkeme TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, failin tekerr\u00fcr olarak kabul edilen sonraki tarihli su\u00e7una ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurarken adli para cezas\u0131na h\u00fckmetmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[30]. Zira, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fc, tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn adli para cezas\u0131 yerine hapis cezas\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi emretmektedir. Bu anlamda, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fc ba\u011flam\u0131nda mahkeme hakiminin tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm kurarken adli para cezas\u0131na h\u00fckmetmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu yakla\u015f\u0131mdan hareketle, \u00f6\u011fretide de, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fcnde yer alan emredici kural gere\u011fi tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin mahkemece fail hakk\u0131nda h\u00fckmedece\u011fi hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50 f. 2 h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca adli para cezas\u0131na \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksi durumun TCK m. 58 f. 3 de yer alan kural\u0131 anlams\u0131z hale getirece\u011fi belirtilmektedir[31].<\/p>\n
\u0130kinci olarak, acaba tekerr\u00fcr halinde mahkemece fail hakk\u0131nda sonraki tarihli su\u00e7 i\u00e7in mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis etmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu h\u00fckm\u00fcn TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda mahkemece mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis edilmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[32]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni yani sonraki tarihli su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan verilecek mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fcn\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir[33].<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli ceza daireleri de, \u00f6\u011fretide bu g\u00f6r\u00fc\u015fle paralel olarak derece mahkeme kararlar\u0131n\u0131 temyiz incelemesine tabi tutarak vermi\u015f oldu\u011fu bir\u00e7ok karar\u0131nda adli sicil kayd\u0131nda tekerr\u00fcre esas ilam bulunan san\u0131k hakk\u0131nda h\u00fckmedilen mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn TCK m. 50\u2019de yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi suretiyle TCK m. 58\u2019de yer alan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 imkan\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki gerek\u00e7e ile bozma karar\u0131 vermi\u015ftir. S\u00f6z konusu kararlardan birisi[34] \u00f6zetle \u015fu \u015fekildedir: \u201cMahalli mahkemece verilen h\u00fck\u00fcm temyiz edilmekle evrak okunarak; Gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
1) Tekerr\u00fcre esas sab\u0131kas\u0131 olan san\u0131k hakk\u0131nda TCK’nin 58\/3. maddesi gere\u011fince TCK’nin 86\/2. maddesinde belirtilen se\u00e7imlik cezalardan hapis cezas\u0131 se\u00e7ildikten sonra sab\u0131kas\u0131 nedeniyle m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimi uygulanmas\u0131 gerekirken, se\u00e7ilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK’nin 50\/1-f maddesindeki tedbire \u00e7evrilerek sonu\u00e7 ceza tedbir oldu\u011fundan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanamaz hale getirilmesi,<\/p>\n
2) San\u0131k hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm kurulurken, k\u0131sa kararda yer verilmedi\u011fi halde gerek\u00e7eli kararda tekerr\u00fcre esas sab\u0131kas\u0131 nedeniyle m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejiminin uygulanmas\u0131 yoluna gidildi\u011finden bahisle k\u0131sa karar ile gerek\u00e7eli karar aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiye neden olunmas\u0131,<\/p>\n
Bozmay\u0131 gerektirmi\u015f, san\u0131\u011f\u0131n ve o yer Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n temyiz itirazlar\u0131 bu itibarla yerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn bu nedenlerle 6723 say\u0131l\u0131 Kanun’un 33. maddesiyle de\u011fi\u015fik 5320 say\u0131l\u0131 Kanun’un 8\/1. maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 1412 say\u0131l\u0131 CMUK\u2019un 321. maddesi uyar\u0131nca isteme ayk\u0131r\u0131 olarak BOZULMASINA, 30.05.2019 g\u00fcn\u00fcnde oy \u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.\u201d<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n konuya dair vermi\u015f oldu\u011fu bozma kararlar\u0131 hakk\u0131nda dikkat \u00e7ekilmesi gereken hususlardan birisi de, bozma kararlar\u0131n oy \u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu kararlara kimi \u00fcyeler benzer gerek\u00e7elerle muhalefet etmektedir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n muhalif kalan \u00fcyeleri muhalefet gerek\u00e7eleri ve ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7 \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: TCK\u2019da kanun koyucunun tekerr\u00fcr halinde mahkemece failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek olan cezan\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmeyece\u011fi dair herhangi bir yasaklamas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kanun koyucu TCK m. 50 f. 2 ve m. 58 f. 3 h\u00fck\u00fcmleri ile tekerr\u00fcr halinde failin sonraki i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan adli para cezas\u0131 ve hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hallerde adli para cezas\u0131n\u0131n uygulama imkan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yasaklamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi noktas\u0131nda yasak h\u00fckm\u00fc ihdas etmeyerek bilin\u00e7li olarak susmu\u015ftur. Aksi durumun, kanun koyucunun ihdas etmedi\u011fi bir konunun ihdas\u0131 anlam\u0131na gelece\u011fi, bu da san\u0131k aleyhine bir durum yaratmaktad\u0131r. Bu sebeple de muhalif kalan \u00fcyelere g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde dahi failin sonraki su\u00e7una ili\u015fkin mahkemece h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirtmektedirler.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 20.10.2022 tarihinde oy birli\u011fi ile vermi\u015f oldu\u011fu bozma karar\u0131nda[35], do\u011frudan somut uyu\u015fmazl\u0131kla alakal\u0131 veya daha do\u011fru bir ifade ile uygulanabilir olmasa da a\u00e7\u0131k\u00e7a Kanunda yasaklay\u0131c\u0131 bir kural olmamas\u0131, k\u0131yas ya da geni\u015fletici yorum yoluyla kanunda yer almamas\u0131na kar\u015f\u0131n ki\u015filer hakk\u0131nda aleyhe uygulama geli\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 gibi gerek\u00e7eler kar\u015f\u0131s\u0131nda tekerr\u00fcr halinde dahi mahkemece failin sonraki tarihli i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hapis cezas\u0131na h\u00fckmettikten sonra s\u00f6z konusu cezay\u0131 \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 halinde TCK m.50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide yer alan di\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde yeni i\u015flenen su\u00e7un cezas\u0131 Kanun\u2019da yaln\u0131zca hapis veya hapis ile birlikte adli para cezas\u0131 olmas\u0131 durumunda mahkemece yeni su\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131 halinde TCK m. 50 ve m. 58 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince sonu\u00e7 cezan\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara (adli para cezas\u0131 da dahil olmak \u00fczere) \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr[36]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f taraf\u0131ndan tekerr\u00fcr halinde yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin \u00f6n\u00fcnde engel olarak TCK m. 50 f. 3\u2019de yer alan daha \u00f6nce hapis cezas\u0131na mahkum edilmemi\u015f olma ko\u015fulunu esas alan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc reddetmektedir[37]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f taraf\u0131ndan kanun koyucunun \u00f6nceki mahkumiyetle ilgili bir ko\u015fulu hapis cezalar\u0131n\u0131n zorunlu olarak se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fart olarak d\u00fczenlememi\u015f oldu\u011fu savunulmaktad\u0131r[38]. \u00a0Ancak, hakimin \u00f6nceki mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc dikkate alarak se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara h\u00fckmetmemesi y\u00f6n\u00fcnde takdir yetkisini kullanmas\u0131nda herhangi bir engel bulunmamaktad\u0131r[39].\u00a0<\/p>\n
Kanaatimizce de, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019da yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Bir kere Kanun\u2019da a\u00e7\u0131k\u00e7a bu hususu yasaklayan bir h\u00fck\u00fcm yer almamaktad\u0131r. Yine, kimi Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda (muhalefet \u015ferhleri de dahil olmak \u00fczere) belirtildi\u011fi \u00fczere, k\u0131yas veya geni\u015fletici yorum yoluyla tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin yasaklanmas\u0131 veya uygulanmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira, aksi durumun kabul\u00fc yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n yasama organ\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahalesi (yani fonksiyon gasp\u0131) s\u00f6z konusu olmakla beraber temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemektedir. \u00d6te yandan toptanc\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla salt tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle tekerr\u00fcr halinde failin yeni tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve uygulama do\u011fru bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekli olarak kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Di\u011fer bir ifade ile sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sadece tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131na indirgenmesi kanaatimizce do\u011fru de\u011fildir. Kanun koyucu dahi \u00f6nceki kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn infaz edilmi\u015f olmas\u0131 halinde TCK m. 58 f. 2 h\u00fckm\u00fcnde yer alan duruma g\u00f6re infaz tarihinden itibaren hesap edilecek olan be\u015f veya \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrelerinin ge\u00e7mesi durumunda bu ilamlar\u0131n tekerr\u00fcre esas al\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir. Daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade etmek gerekirse, kanun koyucu failin \u00f6nceki mahkumiyetlerini infaz ve infazdan belirli s\u00fcreler ge\u00e7mesi \u015fart\u0131 ile s\u00f6z konusu bu mahkumiyetlerin fail aleyhine uygulama alan\u0131 bulmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde irade ortaya koymu\u015ftur. Ancak, uygulamada ise tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmemesi y\u00f6n\u00fcnde kararlar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu noktada dikkat edilmesi ve esas al\u0131nmas\u0131 gereken husus, k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezalar\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kriterlerdir. Temel olarak TCK m. 50 f.1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, su\u00e7lunun ki\u015fili\u011fine, sosyal ve ekonomik durumuna, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde duydu\u011fu pi\u015fmanl\u0131\u011fa ve su\u00e7un i\u015flenmesindeki \u00f6zellikler k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezalar\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Buradan hareketle ifade etmek gerekirse, tekerr\u00fcr halinde failin yeni\/sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan tesis edilen cezan\u0131n adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmedi\u011fi noktas\u0131nda Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sair ko\u015fullar\u0131n yan\u0131nda failin ki\u015fili\u011fi, sosyal ve ekonomik durumu, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kriterler dikkatli ve gerek\u00e7eli bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmeli, akabinde sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
V.\u00a0SONU\u00c7<\/p>\n
Tekerr\u00fcr T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) m. 58\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. TCK m. 58\u2019de kendisine yer bulan tekerr\u00fcr kurumu, failin, \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi halinde yeni i\u015flenen su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanabilir. Tekerr\u00fcr kurumu niteli\u011fi itibar\u0131yla bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda ceza mahkemelerince yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda fail hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak kanunda yer alan \u015fartlar\u0131 olu\u015fmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile tekerr\u00fcr kurumu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni bir sonucudur.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olmakla beraber tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim, TCK m. 58 f. 3\u2019e g\u00f6re, tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 durumu g\u00fcndeme geldi\u011finde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcnde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi hususu amirdir. TCK m. 58 f. 3\u2019de yer alan emredici kural kapsam\u0131nda tekerr\u00fcr halinde sonu\u00e7 ceza TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda yer alan \u201cadli para cezas\u0131na\u201d \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekerr\u00fcr halinde TCK m. 50\u2019de adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmamas\u0131 durumu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretide bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda mahkemece mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis edilmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir . Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni yani sonraki tarihli su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan verilecek mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fcn\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
\u00c7e\u015fitli Yarg\u0131tay daireleri taraf\u0131ndan genellikle oy \u00e7oklu\u011fu ile verilen kararlarda tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tesis edilecek hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan di\u011fer (adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda) se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bozma kararlar\u0131 vermi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcncel tarihli Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 2022 y\u0131l\u0131nda vermi\u015f oldu\u011fu bir karar\u0131nda Kanunda yasaklay\u0131c\u0131 bir kural olmamas\u0131, k\u0131yas ya da geni\u015fletici yorum yoluyla kanunda yer almamas\u0131na kar\u015f\u0131n ki\u015filer hakk\u0131nda aleyhe uygulama geli\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 gibi gerek\u00e7eler kar\u015f\u0131s\u0131nda tekerr\u00fcr halinde dahi mahkemece failin sonraki tarihli i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hapis cezas\u0131na h\u00fckmettikten sonra s\u00f6z konusu cezay\u0131 \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 halinde TCK m.50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n
Kanaatimize g\u00f6re de, tekerr\u00fcr halinde salt tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tesis edilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi \u015feklindeki toptanc\u0131 yakla\u015f\u0131m do\u011fru de\u011fildir. O bak\u0131mdan failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 hakk\u0131nda tesis edilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi noktas\u0131nda Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sair ko\u015fullar ve failin ki\u015fili\u011fi, sosyal ve ekonomik durumu, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kriterler dikkatli ve gerek\u00e7eli bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmeli, akabinde sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
——————<\/p>\n
[1] RG, 12.10.2004 T, 25611 S.<\/p>\n
[2] T\u00fcrk Dil Kurumu S\u00f6zl\u00fckleri, https:\/\/sozluk.gov.tr\/, eri\u015fim tarihi: 28.04.2025.<\/p>\n
[3] Bkz. Kan, C. H. (2019), T\u00fcrk Ceza Hukuku\u2019nda Tekerr\u00fcr. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, Cilt: 123, Say\u0131: 243, s. 432 vd.<\/p>\n
[4] Cin, M. O., (2024), \u201cT\u00fcrk Ceza Hukukunda Tekerr\u00fcr\u00fcn Sonu\u00e7lar\u0131\u201d, Adalet Dergisi, Say\u0131: 73, s. 272.<\/p>\n
[5] \u00dcz\u00fclmez, \u0130., (2002), \u201cT\u00fcrk Hukukunda Tekerr\u00fcr\u201d,\u00a0 Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt: 10, Say\u0131: 1-2, s. 166<\/p>\n
[6] Kan, s. 432.<\/p>\n
[7] \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[8] \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[9] Kan, s. 432-433; ayr\u0131ca bkz. \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[10] Erem, F., (1945), \u201cTekerr\u00fcr Hakk\u0131ndaki Kanun H\u00fck\u00fcmlerinin-Tetkiki\u201d, Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt: 2, Say\u0131: 2, s. 191.<\/p>\n
[11] Erem, s. 191.<\/p>\n
[12] Cin, s. 272.<\/p>\n
[13] Cin, s. 272.<\/p>\n
[14] S\u00f6z konusu karar \u00f6zeti \u015fu \u015fekildedir: 765 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 81. maddesinde d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fc ile 5237 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 58. maddesinde d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fc kapsamlar\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7ermektedir. Tekerr\u00fcr, 765 say\u0131l\u0131 TCK’da “cezan\u0131n art\u0131r\u0131m nedeni” olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f iken, yeni sistemde ko\u015fullu sal\u0131verilme s\u00fcresini de etkileyecek \u015fekilde bir “infaz rejimi” olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejiminin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 ise 5275 say\u0131l\u0131 Ceza ve G\u00fcvenlik Tedbirlerinin \u0130nfaz\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda tanzim edilmi\u015f olup, bu kanunun “M\u00fckerrirlere \u00d6zg\u00fc \u0130nfaz Rejimi ve Denetimli Serbestlik Tedbiri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 108. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda; “tekerr\u00fcr nedeniyle ko\u015fullu sal\u0131verme s\u00fcresine eklenecek miktar, tekerr\u00fcre esas al\u0131nan cezan\u0131n en a\u011f\u0131r\u0131ndan fazla olamaz” h\u00fckm\u00fc yer alm\u0131\u015f, birinci f\u0131kran\u0131n (c) bendine g\u00f6re ise m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimi uygulanmas\u0131na karar verilenler hakk\u0131nda infaz \u015fartlar\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131larak ko\u015fullu sal\u0131verilme s\u00fcresi, s\u00fcreli hapis cezas\u0131nda cezan\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc olarak belirlenmi\u015ftir: Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi, 2013\/18250 E. , 2014\/2922 K.,\u00a0\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-9-ceza-dairesinin-201318250-e-20142922-k-sayili-karari\u00a0eri\u015fim tarihi: 07.05.2025.<\/p>\n
[15] Kan, s. 438.<\/p>\n
[16] Kan, s. 438.<\/p>\n
[17] Kan, s. 439; \u00dcz\u00fclmez, s. 176.<\/p>\n
[18] \u00dcz\u00fclmez, s. 175.<\/p>\n
[19] \u00dcz\u00fclmez, s. 439.<\/p>\n
[20] \u00dcz\u00fclmez, s. 177.<\/p>\n
[21] Kan, s. 441.<\/p>\n
[22] Kan, s. 442.<\/p>\n
[23] Kan, s. 442.<\/p>\n
[24] \u00dcz\u00fclmez, s. 173 vd.<\/p>\n
[25] Kan, s. 436-437.<\/p>\n
[26] Nitekim, 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019da tekerr\u00fcr kanuni ve genel bir cezan\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr: Bkz. Erem, s. 193.\u00a0<\/p>\n
[27] Kan, s. 437.<\/p>\n
[28] Kan, s. 437.<\/p>\n
[29] Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Cin, s. 276; \u00dcz\u00fclmez, s. 181 vd.; Kan, s. 442 vd.<\/p>\n
[30] Cin, s. 277.<\/p>\n
[31] Cin, s. 277.<\/p>\n
[32] \u00d6zt\u00fcrk, B.; Erdem, M.R. (2016), Uygulamal\u0131 Ceza Hukuku ve G\u00fcvenlik Tedbirleri Hukuku, TCK De\u011fi\u015fikliklerine G\u00f6re Yenilenmi\u015f 16. Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, s. 529.<\/p>\n
[33] \u00d6zt\u00fcrk; Erdem, s. 529; benzer y\u00f6ndeki bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde hakimin sonu\u00e7 cezay\u0131 TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evirme noktas\u0131nda takdir yetkisinin oldu\u011funu kabul etmek kendi i\u00e7erisinde \u00e7eli\u015fkiye neden olaca\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca bu durum h\u00fckm\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir: Arslan, \u00c7.; Kayan\u00e7i\u00e7ek, M. (2009), Su\u00e7ta Tekerr\u00fcr, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1. Bask\u0131, Ankara, s. 155.<\/p>\n
[34] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2019\/5428 E., 2019\/12060 K,\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-3-ceza-dairesinin-20195428-e-ile-20205605-e-sayili-kararlari, eri\u015fim tarihi: 05.05.2025.; bu y\u00f6ndeki benzer kararlar i\u00e7in ayr\u0131ca bkz. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2018\/9337 E., 2019\/3144 K.; Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2018\/7455 E., 2019\/2889 K.; Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2020\/5605 E., 2020\/6918 K.<\/p>\n
[35] Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu, 2020\/160 E., 2022\/654 K.,\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-ceza-genel-kurulunun-2020160-e-2022654-k-sayili-karari Cin, s. 278.<\/p>\n
[36] Band\u0131r, O. (2023), T\u00fcrk Ceza Hukukunda Adli Para Cezas\u0131, On iki Levha Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1. Bask\u0131, s. 175.<\/p>\n
[37] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
[38] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
[39] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
Anahtar Kelimeler: Tekerr\u00fcr, Se\u00e7enek Yapt\u0131r\u0131mlar, Adli Para Cezas\u0131, Sonraki Su\u00e7.<\/p>\n
Keywords: Recidivism, Alternative Sanctions, Criminal Fine, Subsequent Offense.<\/p>\n
\u200b\u00d6Z:<\/p>\n
Tekerr\u00fcr T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) m.58\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. TCK m. 58\u2019de kendisine yer bulan tekerr\u00fcr kurumu, failin, \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi halinde yeni i\u015flenen su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanabilir. Tekerr\u00fcr kurumu niteli\u011fi itibar\u0131yla bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda ceza mahkemelerince yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda fail hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak kanunda yer alan \u015fartlar\u0131 olu\u015fmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile tekerr\u00fcr kurumu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni bir sonucudur. Hal b\u00f6yle olmakla beraber tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri, failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim, TCK m. 58 f. 3\u2019e g\u00f6re, tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 durumu g\u00fcndeme geldi\u011finde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcnde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi hususu amirdir. TCK m. 58 f. 3\u2019de yer alan emredici kural kapsam\u0131nda tekerr\u00fcr halinde sonu\u00e7 ceza TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda yer alan \u201cadli para cezas\u0131na\u201d \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekerr\u00fcr halinde TCK m. 50\u2019de adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmamas\u0131 durumu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden i\u015f bu \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi meselesi teori ve uygulama \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ABSTRACT: <\/p>\n
Repetition is regulated under Article 58 of the Turkish Penal Code (TPC). The institution of repetition, which finds its place in Article 58 of the TPC, can be defined as the situation where the perpetrator applies the provisions of repetition in terms of the new crime committed in the event that a new crime is committed after the finalization of the conviction sentence regarding the crime previously committed. Repetition is a security measure in nature. As a result of the crime committed by the perpetrator as a result of the trial conducted by the criminal courts as a result of the conviction of the perpetrator as a legal consequence of the conviction sentence, the provisions of repetition will be applied to the perpetrator if the conditions in the law are met. More precisely, the institution of repetition is a legal consequence of the conviction. Nevertheless, the provisions on repetition are important in terms of the conversion of the final sentence imposed by the court for the new offense committed by the perpetrator into alternative sanctions within the meaning of Article 50 of the TPC. As a matter of fact, according to Article 58 f. 3 of the TPC, when the application of the institution of repetition comes to the agenda, it is mandatory to impose imprisonment if the provision of the law regarding the subsequent crime stipulates imprisonment and judicial fine as optional sanctions. Within the scope of the mandatory rule in Article 58 f. 3 of the TPC, in case of repetition, it is not possible to convert the resultant punishment into \u201cjudicial fine\u201d, which is among the alternative sanctions in Article 50 of the TPC. On the other hand, in case of repetition, it is controversial whether it is possible to convert to other alternative sanctions other than judicial fine under Article 50 of the TPC. For this reason, in this study, the issue of whether the final sentence imposed by the court in terms of the new crime committed by the perpetrator in case of repetition will be converted into alternative sanctions within the meaning of Article 50 of the TPC is discussed in the light of theory and practice.<\/p>\n
I.\u00a0G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu bir su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flemesi sonucunda yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr ve tekerr\u00fcre ba\u011flanan hukuksal sonu\u00e7lar\u0131n uygulamas\u0131 sonucunu do\u011furan bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Tekerr\u00fcr kurumu, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu[1]\u2019nun (TCK) 58. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
TCK m. 58 f. 1, c. 1\u2019de fail taraf\u0131ndan \u00f6nceden i\u015flenen su\u00e7tan dolay\u0131 h\u00fck\u00fcm kesinle\u015ftikten sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi sonucunda yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Ancak, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan daha \u00f6nceki su\u00e7un kesinle\u015fmesi gerekmez (TCK m. 58 f.1, c. 2).<\/p>\n
Tekerr\u00fcr\u00fcn g\u00fcvenlik tedbiri olmas\u0131 nedeniyle \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 halinde ve failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkeme mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis etmesi halinde mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri re\u2019sen uygulanmaktad\u0131r. Failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 halinde gerek maddi ceza hukuku gerek ceza muhakemesi hukuku gerekse infaz hukuku bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011furmaktad\u0131r. Uygulama anlam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6nemli sonu\u00e7 ve etkilerinden birisi de failin adli sicil kayd\u0131nda tekerr\u00fcre esas ilam\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda h\u00fckmedilecek sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir ifade ile failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulamas\u0131 halinde mahkemece fail hakk\u0131nda verilecek cezan\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi konusu tekerr\u00fcr kurumunun uygulamas\u0131 sonucunda do\u011furmu\u015f sonu\u00e7lar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. O bak\u0131mdan bu mesele \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z bak\u0131m\u0131ndan incelemeye de\u011fer konular\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n
Bu sebeple \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131zda ilk \u00f6nce tekerr\u00fcr kurumu hakk\u0131nda genel bilgi ve uygulama \u015fartlar\u0131 hakk\u0131nda bilgi verilecek akabinde tekerr\u00fcr kurumunun hukuki niteli\u011fi \u00fczerinde durulacak nihayetinde de tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tesis edilecek ceza h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi sorusuna\/sorununa uygulama ve teori \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda cevap aranacakt\u0131r.<\/p>\n
II.\u00a0GENEL OLARAK TEKERR\u00dcR KURUMU<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, Arap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olup; \u201ctekrarlanma\u201d anlam\u0131na gelmektedir[2]. Ceza hukuku anlam\u0131nda tekerr\u00fcr ise en genel anlam\u0131yla ki\u015finin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7tan dolay\u0131 verilen mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flemesi olarak ifade edilebilir[3].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, TCK\u2019n\u0131n \u201cGenel H\u00fck\u00fcmler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilk kitab\u0131n\u0131n \u201cYapt\u0131r\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc k\u0131sm\u0131n\u0131n \u201cSu\u00e7ta tekerr\u00fcr ve \u00f6zel tehlikeli su\u00e7lular\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 58. Maddesinde kendisine yer bulmu\u015ftur[4].<\/p>\n
TCK m. 58 f. 1, c. 1\u2019de dolayl\u0131 yoldan tekerr\u00fcr kurumunun tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu maddeye g\u00f6re, \u00f6nceden i\u015flenen su\u00e7tan dolay\u0131 verilen h\u00fck\u00fcm kesinle\u015ftikten sonra yeni bir su\u00e7un i\u015flenmesi halinde tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 hususu d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6\u011fretide tekerr\u00fcr, bir ki\u015finin bir su\u00e7tan dolay\u0131 kesin mahkumiyeti sonras\u0131nda bu mahkumiyetten veya mahkumiyetin \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu cezaland\u0131rman\u0131n k\u0131smen veyahut tamamen infaz edilmi\u015f olmas\u0131ndan ya da bu cezan\u0131n d\u00fc\u015fmesinden sonra Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrelerin i\u00e7inde yeniden bir su\u00e7 i\u015flenmesi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r[5].<\/p>\n
\u0130kinci veya sonraki su\u00e7u ya da su\u00e7lar\u0131 i\u015fleyen ki\u015filere \u201cm\u00fckerrir\u201d ad\u0131 verilmektedir[6]. Su\u00e7ta tekerr\u00fcr\u00fcn yani m\u00fckerrirli\u011fin sebeplerinin ele al\u0131nmas\u0131, su\u00e7ta tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6nlenmesi veya minimize edilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir[7]. Tekerr\u00fcr\u00fcn sebepleri, genel ve \u00f6zel sebepler olmak \u00fczere iki ayr\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131rma yap\u0131lmaktad\u0131r. Tekerr\u00fcr\u00fcn genel sebepleri; \u015fahsi, bedensel, iklimsel ve sosyal sebepler olarak belirtilmektedir[8]. Tekerr\u00fcr\u00fcn \u00f6zel sebepleri ise cezaevlerinin su\u00e7lular\u0131 yeniden su\u00e7a y\u00f6nlendirici pozisyona gelmesi, mahkumlara cezaevlerinde uygulanan \u0131slah \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yetersizli\u011fi, ki\u015filerin mahkumiyetlerini takip eden ilk zamanlarda yard\u0131ma muhta\u00e7 kalmas\u0131 vs. olarak belirtilmektedir[9].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na esas te\u015fkil edebilecek nedenlerin ba\u015f\u0131nda ilk defa su\u00e7 i\u015fleyenler ile su\u00e7 i\u015flemede \u0131srar edenler aras\u0131ndaki fark\u0131 kald\u0131rmakt\u0131r[10]. Bu sebeple de ilk ba\u015flarda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 itibar\u0131yla cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furmaktad\u0131r[11]. Ancak bug\u00fcn gelinen noktada 5237 say\u0131l\u0131 TCK sistemi, 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019dan farkl\u0131 olarak tekerr\u00fcr kurumunu cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeni olarak \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir[12]. 5237 say\u0131l\u0131 TCK ile tekerr\u00fcr kurumu, infaz rejimi ve infaz sonras\u0131nda ki\u015filer hakk\u0131nda denetimli serbestlik tedbiri uygulamas\u0131 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[13]. Nitekim, Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi 13.03.2014 tarihli bir karar\u0131nda[14] m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n m. 81\u2019de d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri ile 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019n\u0131n m. 58\u2019de d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin kapsam\u0131 ve do\u011furmu\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131n birbirinden farkl\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Ayn\u0131 karar\u0131n devam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn, m\u00fclga 765 say\u0131l\u0131 TCK d\u00f6neminde \u201ccezan\u0131n artt\u0131r\u0131m sebebi\u201d olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011funu, 5237 say\u0131l\u0131 TCK d\u00f6neminde ise ko\u015fullu sal\u0131verme s\u00fcrelerini de etkileyecek \u015fekilde \u201cinfaz rejimi\u201d olarak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011funu belirtilmektedir.<\/p>\n
Bununla birlikte yeni su\u00e7u i\u015fleyen fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in mahkumiyet \u015fart\u0131, s\u00fcre \u015fart\u0131, \u00a0yeni bir su\u00e7un i\u015flenilmesi \u015fart\u0131 \u015feklindeki \u00fc\u00e7 \u015fart\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir[15]. Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in ilk olarak ki\u015finin kesinle\u015fmi\u015f bir mahkumiyetinin olmas\u0131 gerekmektedir. Kesinle\u015fmi\u015f olan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn konusunun adli para cezas\u0131 veya hapis cezas\u0131 olup olmamas\u0131 tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmemektedir[16]. Ayn\u0131 \u015fekilde, TCK m. 58 f. 1, c. 2\u2019ye g\u00f6re, kesinle\u015fmi\u015f olan mahkumiyete esas cezan\u0131n infaz edilmesi \u015fart de\u011fildir.<\/p>\n
Failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc yap\u0131lan kanun de\u011fi\u015fikli\u011fi ile su\u00e7 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 veya bu su\u00e7a ili\u015fkin genel af \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[17].<\/p>\n
Cezai nitelikte olmayan mahkumiyetler (\u00f6rne\u011fin, tazminat t\u00fcr\u00fcnden para cezalar\u0131, disiplin cezalar\u0131 vs.) tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamaz[18]. Yine, failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 \u00f6n \u00f6demeye tabi olup da \u00f6n \u00f6deme kurumunun \u015fartlar\u0131 olu\u015fmu\u015fsa bu su\u00e7 hakk\u0131nda soru\u015fturma evresinde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131; kovu\u015fturma evresinde ise d\u00fc\u015fme karar\u0131 verilece\u011finden dolay\u0131 tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[19].<\/p>\n
Failin daha \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fc ceza zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011fram\u0131\u015f olsa bile s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin tekerr\u00fcre esas al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr[20].<\/p>\n
Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in ikinci \u015fart ise failin yeni bir su\u00e7 i\u015flemesidir. Bu anlamda fail hakk\u0131nda yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni yani sonraki su\u00e7un, daha \u00f6nceden kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fcnden sonra i\u015flenmesi gerekmektedir. Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni i\u015flenen su\u00e7un t\u00fcr\u00fc bak\u0131m\u0131ndan TCK\u2019da kural olarak herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n genel tekerr\u00fcr kurumu benimsenmi\u015ftir[21]. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, TCK m. 58 f. 4, c. 1\u2019de yer alan emredici kurala g\u00f6re, kas\u0131tl\u0131 su\u00e7larla taksirli su\u00e7lar ve s\u0131rf asker\u00ee su\u00e7larla di\u011fer su\u00e7lar aras\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaz. Ayn\u0131 \u015fekilde, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada onsekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ki\u015filerin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fart ise s\u00fcre \u015fart\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in failin yeni su\u00e7u Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7erisinde i\u015flemi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. TCK m. 58 f. 2\u2019ye g\u00f6re, be\u015f y\u0131ldan fazla s\u00fcreyle hapis cezas\u0131na mahk\u00fbmiyet halinde, bu cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren be\u015f y\u0131l, be\u015f y\u0131l veya daha az s\u00fcreli hapis ya da adl\u00ee para cezas\u0131na mahk\u00fbmiyet halinde, bu cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r. Bu s\u00fcreler, cezan\u0131n infaz edildi\u011fi tarihten itibaren i\u015flemeye ba\u015flamaktad\u0131r (TCK m. 58 f.2). Cezalar infaz edilmemesi durumu fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131na engel de\u011fildir[22]. Zira, cezan\u0131n infaz edilmemesi sadece tekerr\u00fcr s\u00fcrelerinin i\u015flemeye ba\u015flamas\u0131na engel bir durumdur[23]. Nihai olarak ifade etmek gerekirse, fail hakk\u0131nda yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanabilmesi i\u00e7in yeni yani sonraki tarihli su\u00e7unun Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcreler i\u00e7erisinde fail taraf\u0131ndan i\u015flemesi gereklidir.<\/p>\n
III.\u00a0HUKUK\u0130 N\u0130TEL\u0130\u011e\u0130<\/p>\n
Tekerr\u00fcr kurumunun hukuki niteli\u011fi noktas\u0131nda \u00f6\u011fretide \u00e7e\u015fitli teoriler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu kapsamda \u00f6\u011fretide tekerr\u00fcr kurumu bak\u0131m\u0131ndan ilga teorisi, cezan\u0131n yetersizli\u011fi teorisi, isnadiyetin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 teorisi, vs. teoriler ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr[24]. S\u00f6z konusu teorilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131, de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 hususu bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n konusunu a\u015fabilecek mahiyettedir. O bak\u0131mdan tekerr\u00fcr\u00fcn hukuki niteli\u011fi konusunda ileri s\u00fcr\u00fclen teorileri belirtmekle yetinmekteyiz.<\/p>\n
Ancak, tekerr\u00fcr\u00fcn hukuki niteli\u011fi konusunda \u015fu husus s\u00f6ylenebilir: Tekerr\u00fcr, m\u00fckerririn cezas\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi de\u011fil g\u00fcvenlik tedbiri olarak kabul g\u00f6rmektedir[25]. Kanaatimize g\u00f6re de, tekerr\u00fcr kurumu hukuki niteli\u011fi itibar\u0131yla g\u00fcvenlik tedbiri mahiyetindedir. Bir kere tekerr\u00fcr kurumu TCK\u2019n\u0131n genel h\u00fck\u00fcmler k\u0131sm\u0131ndaki g\u00fcvenlik tedbirleri bahsinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6\u011fretide de 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019dan farkl\u0131 olarak 5237 say\u0131l\u0131 TCK\u2019da tekerr\u00fcr kurumu cezan\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi olarak de\u011fil g\u00fcvenlik tedbiri olarak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu belirtilmektedir[26]. Tekerr\u00fcr\u00fcn g\u00fcvenlik tedbiri olarak kabul edilmesinin yan\u0131nda m\u00fckerrir hakk\u0131nda m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimine g\u00f6re cezan\u0131n infaz\u0131 yerine getirilmesi prensibi esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r[27]. Bunun haricinde, cezan\u0131n infaz\u0131n\u0131n akabinde m\u00fckerrir hakk\u0131nda denetimli serbestlik uygulamas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr[28].<\/p>\n
IV.\u00a0TEKERR\u00dcR VE SE\u00c7ENEK YAPTIRIMLAR ARASINDAK\u0130 \u0130L\u0130\u015eK\u0130<\/p>\n
Tekerr\u00fcr, uygulanmas\u0131 halinde \u00e7e\u015fitli zaman kesitlerinde (h\u00fckm\u00fcn kurulmas\u0131, h\u00fckm\u00fcn infaz\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn infaz\u0131ndan sonra vs.) sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r[29]. \u0130nceleme konumuz ba\u011flam\u0131nda tekerr\u00fcr\u00fcn h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 a\u015famas\u0131nda do\u011furmu\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lardan veya sorunlardan birisi de tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 halinde sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fi meselesidir.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bu sorununun cevab\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla beraber bu soru veya sorun hakk\u0131nda ikili bir ayr\u0131m yapmak suretiyle sonuca ula\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk olarak, sonraki tarihli su\u00e7a ili\u015fkin kanun maddesinde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131 se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ise mahkeme TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, failin tekerr\u00fcr olarak kabul edilen sonraki tarihli su\u00e7una ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurarken adli para cezas\u0131na h\u00fckmetmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[30]. Zira, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fc, tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn adli para cezas\u0131 yerine hapis cezas\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi emretmektedir. Bu anlamda, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fc ba\u011flam\u0131nda mahkeme hakiminin tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm kurarken adli para cezas\u0131na h\u00fckmetmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu yakla\u015f\u0131mdan hareketle, \u00f6\u011fretide de, TCK m. 58 f. 3 h\u00fckm\u00fcnde yer alan emredici kural gere\u011fi tekerr\u00fcr halinde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin mahkemece fail hakk\u0131nda h\u00fckmedece\u011fi hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50 f. 2 h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca adli para cezas\u0131na \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksi durumun TCK m. 58 f. 3 de yer alan kural\u0131 anlams\u0131z hale getirece\u011fi belirtilmektedir[31].<\/p>\n
\u0130kinci olarak, acaba tekerr\u00fcr halinde mahkemece fail hakk\u0131nda sonraki tarihli su\u00e7 i\u00e7in mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis etmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu h\u00fckm\u00fcn TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda mahkemece mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis edilmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir[32]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni yani sonraki tarihli su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan verilecek mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fcn\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir[33].<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n \u00e7e\u015fitli ceza daireleri de, \u00f6\u011fretide bu g\u00f6r\u00fc\u015fle paralel olarak derece mahkeme kararlar\u0131n\u0131 temyiz incelemesine tabi tutarak vermi\u015f oldu\u011fu bir\u00e7ok karar\u0131nda adli sicil kayd\u0131nda tekerr\u00fcre esas ilam bulunan san\u0131k hakk\u0131nda h\u00fckmedilen mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn TCK m. 50\u2019de yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi suretiyle TCK m. 58\u2019de yer alan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 imkan\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki gerek\u00e7e ile bozma karar\u0131 vermi\u015ftir. S\u00f6z konusu kararlardan birisi[34] \u00f6zetle \u015fu \u015fekildedir: \u201cMahalli mahkemece verilen h\u00fck\u00fcm temyiz edilmekle evrak okunarak; Gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
1) Tekerr\u00fcre esas sab\u0131kas\u0131 olan san\u0131k hakk\u0131nda TCK’nin 58\/3. maddesi gere\u011fince TCK’nin 86\/2. maddesinde belirtilen se\u00e7imlik cezalardan hapis cezas\u0131 se\u00e7ildikten sonra sab\u0131kas\u0131 nedeniyle m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimi uygulanmas\u0131 gerekirken, se\u00e7ilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK’nin 50\/1-f maddesindeki tedbire \u00e7evrilerek sonu\u00e7 ceza tedbir oldu\u011fundan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanamaz hale getirilmesi,<\/p>\n
2) San\u0131k hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm kurulurken, k\u0131sa kararda yer verilmedi\u011fi halde gerek\u00e7eli kararda tekerr\u00fcre esas sab\u0131kas\u0131 nedeniyle m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejiminin uygulanmas\u0131 yoluna gidildi\u011finden bahisle k\u0131sa karar ile gerek\u00e7eli karar aras\u0131nda \u00e7eli\u015fkiye neden olunmas\u0131,<\/p>\n
Bozmay\u0131 gerektirmi\u015f, san\u0131\u011f\u0131n ve o yer Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n temyiz itirazlar\u0131 bu itibarla yerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn bu nedenlerle 6723 say\u0131l\u0131 Kanun’un 33. maddesiyle de\u011fi\u015fik 5320 say\u0131l\u0131 Kanun’un 8\/1. maddesi ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan 1412 say\u0131l\u0131 CMUK\u2019un 321. maddesi uyar\u0131nca isteme ayk\u0131r\u0131 olarak BOZULMASINA, 30.05.2019 g\u00fcn\u00fcnde oy \u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.\u201d<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n konuya dair vermi\u015f oldu\u011fu bozma kararlar\u0131 hakk\u0131nda dikkat \u00e7ekilmesi gereken hususlardan birisi de, bozma kararlar\u0131n oy \u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu kararlara kimi \u00fcyeler benzer gerek\u00e7elerle muhalefet etmektedir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n muhalif kalan \u00fcyeleri muhalefet gerek\u00e7eleri ve ula\u015fm\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7 \u015f\u00f6yle s\u0131ralanabilir: TCK\u2019da kanun koyucunun tekerr\u00fcr halinde mahkemece failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek olan cezan\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmeyece\u011fi dair herhangi bir yasaklamas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu de\u011fildir. Kanun koyucu TCK m. 50 f. 2 ve m. 58 f. 3 h\u00fck\u00fcmleri ile tekerr\u00fcr halinde failin sonraki i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan adli para cezas\u0131 ve hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hallerde adli para cezas\u0131n\u0131n uygulama imkan\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yasaklamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi noktas\u0131nda yasak h\u00fckm\u00fc ihdas etmeyerek bilin\u00e7li olarak susmu\u015ftur. Aksi durumun, kanun koyucunun ihdas etmedi\u011fi bir konunun ihdas\u0131 anlam\u0131na gelece\u011fi, bu da san\u0131k aleyhine bir durum yaratmaktad\u0131r. Bu sebeple de muhalif kalan \u00fcyelere g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde dahi failin sonraki su\u00e7una ili\u015fkin mahkemece h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu belirtmektedirler.<\/p>\n
Buna kar\u015f\u0131l\u0131k Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 20.10.2022 tarihinde oy birli\u011fi ile vermi\u015f oldu\u011fu bozma karar\u0131nda[35], do\u011frudan somut uyu\u015fmazl\u0131kla alakal\u0131 veya daha do\u011fru bir ifade ile uygulanabilir olmasa da a\u00e7\u0131k\u00e7a Kanunda yasaklay\u0131c\u0131 bir kural olmamas\u0131, k\u0131yas ya da geni\u015fletici yorum yoluyla kanunda yer almamas\u0131na kar\u015f\u0131n ki\u015filer hakk\u0131nda aleyhe uygulama geli\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 gibi gerek\u00e7eler kar\u015f\u0131s\u0131nda tekerr\u00fcr halinde dahi mahkemece failin sonraki tarihli i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hapis cezas\u0131na h\u00fckmettikten sonra s\u00f6z konusu cezay\u0131 \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 halinde TCK m.50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide yer alan di\u011fer bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde yeni i\u015flenen su\u00e7un cezas\u0131 Kanun\u2019da yaln\u0131zca hapis veya hapis ile birlikte adli para cezas\u0131 olmas\u0131 durumunda mahkemece yeni su\u00e7 a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n k\u0131sa s\u00fcreli olmas\u0131 halinde TCK m. 50 ve m. 58 h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince sonu\u00e7 cezan\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara (adli para cezas\u0131 da dahil olmak \u00fczere) \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr[36]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f taraf\u0131ndan tekerr\u00fcr halinde yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin \u00f6n\u00fcnde engel olarak TCK m. 50 f. 3\u2019de yer alan daha \u00f6nce hapis cezas\u0131na mahkum edilmemi\u015f olma ko\u015fulunu esas alan g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc reddetmektedir[37]. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f taraf\u0131ndan kanun koyucunun \u00f6nceki mahkumiyetle ilgili bir ko\u015fulu hapis cezalar\u0131n\u0131n zorunlu olarak se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fart olarak d\u00fczenlememi\u015f oldu\u011fu savunulmaktad\u0131r[38]. \u00a0Ancak, hakimin \u00f6nceki mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc dikkate alarak se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara h\u00fckmetmemesi y\u00f6n\u00fcnde takdir yetkisini kullanmas\u0131nda herhangi bir engel bulunmamaktad\u0131r[39].\u00a0<\/p>\n
Kanaatimizce de, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019da yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Bir kere Kanun\u2019da a\u00e7\u0131k\u00e7a bu hususu yasaklayan bir h\u00fck\u00fcm yer almamaktad\u0131r. Yine, kimi Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda (muhalefet \u015ferhleri de dahil olmak \u00fczere) belirtildi\u011fi \u00fczere, k\u0131yas veya geni\u015fletici yorum yoluyla tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin yasaklanmas\u0131 veya uygulanmamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira, aksi durumun kabul\u00fc yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n yasama organ\u0131n\u0131n g\u00f6rev alan\u0131na m\u00fcdahalesi (yani fonksiyon gasp\u0131) s\u00f6z konusu olmakla beraber temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemektedir. \u00d6te yandan toptanc\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla salt tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle tekerr\u00fcr halinde failin yeni tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve uygulama do\u011fru bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u015fekli olarak kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Di\u011fer bir ifade ile sorununun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sadece tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131na indirgenmesi kanaatimizce do\u011fru de\u011fildir. Kanun koyucu dahi \u00f6nceki kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn infaz edilmi\u015f olmas\u0131 halinde TCK m. 58 f. 2 h\u00fckm\u00fcnde yer alan duruma g\u00f6re infaz tarihinden itibaren hesap edilecek olan be\u015f veya \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrelerinin ge\u00e7mesi durumunda bu ilamlar\u0131n tekerr\u00fcre esas al\u0131nmamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fczenlemi\u015ftir. Daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade etmek gerekirse, kanun koyucu failin \u00f6nceki mahkumiyetlerini infaz ve infazdan belirli s\u00fcreler ge\u00e7mesi \u015fart\u0131 ile s\u00f6z konusu bu mahkumiyetlerin fail aleyhine uygulama alan\u0131 bulmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde irade ortaya koymu\u015ftur. Ancak, uygulamada ise tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan h\u00fckmedilecek hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmemesi y\u00f6n\u00fcnde kararlar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu noktada dikkat edilmesi ve esas al\u0131nmas\u0131 gereken husus, k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezalar\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kriterlerdir. Temel olarak TCK m. 50 f.1 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re, su\u00e7lunun ki\u015fili\u011fine, sosyal ve ekonomik durumuna, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde duydu\u011fu pi\u015fmanl\u0131\u011fa ve su\u00e7un i\u015flenmesindeki \u00f6zellikler k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezalar\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Buradan hareketle ifade etmek gerekirse, tekerr\u00fcr halinde failin yeni\/sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan tesis edilen cezan\u0131n adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilip \u00e7evrilmedi\u011fi noktas\u0131nda Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sair ko\u015fullar\u0131n yan\u0131nda failin ki\u015fili\u011fi, sosyal ve ekonomik durumu, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kriterler dikkatli ve gerek\u00e7eli bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmeli, akabinde sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
V.\u00a0SONU\u00c7<\/p>\n
Tekerr\u00fcr T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) m. 58\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. TCK m. 58\u2019de kendisine yer bulan tekerr\u00fcr kurumu, failin, \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi halinde yeni i\u015flenen su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanabilir. Tekerr\u00fcr kurumu niteli\u011fi itibar\u0131yla bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda ceza mahkemelerince yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda fail hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak kanunda yer alan \u015fartlar\u0131 olu\u015fmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanacakt\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile tekerr\u00fcr kurumu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni bir sonucudur.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olmakla beraber tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim, TCK m. 58 f. 3\u2019e g\u00f6re, tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 durumu g\u00fcndeme geldi\u011finde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcnde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi hususu amirdir. TCK m. 58 f. 3\u2019de yer alan emredici kural kapsam\u0131nda tekerr\u00fcr halinde sonu\u00e7 ceza TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda yer alan \u201cadli para cezas\u0131na\u201d \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekerr\u00fcr halinde TCK m. 50\u2019de adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmamas\u0131 durumu tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00d6\u011fretide bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin sonraki tarihli su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan hakk\u0131nda mahkemece mahkumiyet h\u00fckm\u00fc tesis edilmi\u015f olmas\u0131 halinde s\u00f6z konusu bu mahkumiyetin TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir . Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni yani sonraki tarihli su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan verilecek mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fcn\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
\u00c7e\u015fitli Yarg\u0131tay daireleri taraf\u0131ndan genellikle oy \u00e7oklu\u011fu ile verilen kararlarda tekerr\u00fcr halinde failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tesis edilecek hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50\u2019de yer alan di\u011fer (adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda) se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bozma kararlar\u0131 vermi\u015ftir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k g\u00fcncel tarihli Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 2022 y\u0131l\u0131nda vermi\u015f oldu\u011fu bir karar\u0131nda Kanunda yasaklay\u0131c\u0131 bir kural olmamas\u0131, k\u0131yas ya da geni\u015fletici yorum yoluyla kanunda yer almamas\u0131na kar\u015f\u0131n ki\u015filer hakk\u0131nda aleyhe uygulama geli\u015ftirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131 gibi gerek\u00e7eler kar\u015f\u0131s\u0131nda tekerr\u00fcr halinde dahi mahkemece failin sonraki tarihli i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan hapis cezas\u0131na h\u00fckmettikten sonra s\u00f6z konusu cezay\u0131 \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 halinde TCK m.50\u2019de yer alan adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dikkat \u00e7ekmi\u015ftir.<\/p>\n
Kanaatimize g\u00f6re de, tekerr\u00fcr halinde salt tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131ndan hareketle failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tesis edilen hapis cezas\u0131n\u0131n di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi \u015feklindeki toptanc\u0131 yakla\u015f\u0131m do\u011fru de\u011fildir. O bak\u0131mdan failin yeni i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 hakk\u0131nda tesis edilen hapis cezas\u0131n\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi noktas\u0131nda Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sair ko\u015fullar ve failin ki\u015fili\u011fi, sosyal ve ekonomik durumu, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki pi\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmlerinin amac\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7e\u015fitli kriterler dikkatli ve gerek\u00e7eli bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmeli, akabinde sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
——————<\/p>\n
[1] RG, 12.10.2004 T, 25611 S.<\/p>\n
[2] T\u00fcrk Dil Kurumu S\u00f6zl\u00fckleri, https:\/\/sozluk.gov.tr\/, eri\u015fim tarihi: 28.04.2025.<\/p>\n
[3] Bkz. Kan, C. H. (2019), T\u00fcrk Ceza Hukuku\u2019nda Tekerr\u00fcr. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, Cilt: 123, Say\u0131: 243, s. 432 vd.<\/p>\n
[4] Cin, M. O., (2024), \u201cT\u00fcrk Ceza Hukukunda Tekerr\u00fcr\u00fcn Sonu\u00e7lar\u0131\u201d, Adalet Dergisi, Say\u0131: 73, s. 272.<\/p>\n
[5] \u00dcz\u00fclmez, \u0130., (2002), \u201cT\u00fcrk Hukukunda Tekerr\u00fcr\u201d,\u00a0 Sel\u00e7uk \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt: 10, Say\u0131: 1-2, s. 166<\/p>\n
[6] Kan, s. 432.<\/p>\n
[7] \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[8] \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[9] Kan, s. 432-433; ayr\u0131ca bkz. \u00dcz\u00fclmez, s. 167.<\/p>\n
[10] Erem, F., (1945), \u201cTekerr\u00fcr Hakk\u0131ndaki Kanun H\u00fck\u00fcmlerinin-Tetkiki\u201d, Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, Cilt: 2, Say\u0131: 2, s. 191.<\/p>\n
[11] Erem, s. 191.<\/p>\n
[12] Cin, s. 272.<\/p>\n
[13] Cin, s. 272.<\/p>\n
[14] S\u00f6z konusu karar \u00f6zeti \u015fu \u015fekildedir: 765 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 81. maddesinde d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fc ile 5237 say\u0131l\u0131 TCK’n\u0131n 58. maddesinde d\u00fczenlenen tekerr\u00fcr h\u00fckm\u00fc kapsamlar\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7ermektedir. Tekerr\u00fcr, 765 say\u0131l\u0131 TCK’da “cezan\u0131n art\u0131r\u0131m nedeni” olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f iken, yeni sistemde ko\u015fullu sal\u0131verilme s\u00fcresini de etkileyecek \u015fekilde bir “infaz rejimi” olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejiminin nas\u0131l uygulanaca\u011f\u0131 ise 5275 say\u0131l\u0131 Ceza ve G\u00fcvenlik Tedbirlerinin \u0130nfaz\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda tanzim edilmi\u015f olup, bu kanunun “M\u00fckerrirlere \u00d6zg\u00fc \u0130nfaz Rejimi ve Denetimli Serbestlik Tedbiri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 108. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131nda; “tekerr\u00fcr nedeniyle ko\u015fullu sal\u0131verme s\u00fcresine eklenecek miktar, tekerr\u00fcre esas al\u0131nan cezan\u0131n en a\u011f\u0131r\u0131ndan fazla olamaz” h\u00fckm\u00fc yer alm\u0131\u015f, birinci f\u0131kran\u0131n (c) bendine g\u00f6re ise m\u00fckerrirlere \u00f6zg\u00fc infaz rejimi uygulanmas\u0131na karar verilenler hakk\u0131nda infaz \u015fartlar\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131larak ko\u015fullu sal\u0131verilme s\u00fcresi, s\u00fcreli hapis cezas\u0131nda cezan\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc olarak belirlenmi\u015ftir: Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi, 2013\/18250 E. , 2014\/2922 K.,\u00a0\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-9-ceza-dairesinin-201318250-e-20142922-k-sayili-karari\u00a0eri\u015fim tarihi: 07.05.2025.<\/p>\n
[15] Kan, s. 438.<\/p>\n
[16] Kan, s. 438.<\/p>\n
[17] Kan, s. 439; \u00dcz\u00fclmez, s. 176.<\/p>\n
[18] \u00dcz\u00fclmez, s. 175.<\/p>\n
[19] \u00dcz\u00fclmez, s. 439.<\/p>\n
[20] \u00dcz\u00fclmez, s. 177.<\/p>\n
[21] Kan, s. 441.<\/p>\n
[22] Kan, s. 442.<\/p>\n
[23] Kan, s. 442.<\/p>\n
[24] \u00dcz\u00fclmez, s. 173 vd.<\/p>\n
[25] Kan, s. 436-437.<\/p>\n
[26] Nitekim, 765 say\u0131l\u0131 TCK\u2019da tekerr\u00fcr kanuni ve genel bir cezan\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 sebebi olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr: Bkz. Erem, s. 193.\u00a0<\/p>\n
[27] Kan, s. 437.<\/p>\n
[28] Kan, s. 437.<\/p>\n
[29] Bu konuda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi i\u00e7in bkz. Cin, s. 276; \u00dcz\u00fclmez, s. 181 vd.; Kan, s. 442 vd.<\/p>\n
[30] Cin, s. 277.<\/p>\n
[31] Cin, s. 277.<\/p>\n
[32] \u00d6zt\u00fcrk, B.; Erdem, M.R. (2016), Uygulamal\u0131 Ceza Hukuku ve G\u00fcvenlik Tedbirleri Hukuku, TCK De\u011fi\u015fikliklerine G\u00f6re Yenilenmi\u015f 16. Bask\u0131, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, Ankara, s. 529.<\/p>\n
[33] \u00d6zt\u00fcrk; Erdem, s. 529; benzer y\u00f6ndeki bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re, tekerr\u00fcr halinde hakimin sonu\u00e7 cezay\u0131 TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evirme noktas\u0131nda takdir yetkisinin oldu\u011funu kabul etmek kendi i\u00e7erisinde \u00e7eli\u015fkiye neden olaca\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca bu durum h\u00fckm\u00fcn getirili\u015f amac\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir: Arslan, \u00c7.; Kayan\u00e7i\u00e7ek, M. (2009), Su\u00e7ta Tekerr\u00fcr, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1. Bask\u0131, Ankara, s. 155.<\/p>\n
[34] Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2019\/5428 E., 2019\/12060 K,\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-3-ceza-dairesinin-20195428-e-ile-20205605-e-sayili-kararlari, eri\u015fim tarihi: 05.05.2025.; bu y\u00f6ndeki benzer kararlar i\u00e7in ayr\u0131ca bkz. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2018\/9337 E., 2019\/3144 K.; Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2018\/7455 E., 2019\/2889 K.; Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi 2020\/5605 E., 2020\/6918 K.<\/p>\n
[35] Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu, 2020\/160 E., 2022\/654 K.,\u00a0https:\/\/www.hukukihaber.net\/yargitay-ceza-genel-kurulunun-2020160-e-2022654-k-sayili-karari Cin, s. 278.<\/p>\n
[36] Band\u0131r, O. (2023), T\u00fcrk Ceza Hukukunda Adli Para Cezas\u0131, On iki Levha Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 1. Bask\u0131, s. 175.<\/p>\n
[37] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
[38] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
[39] Band\u0131r, s. 175.<\/p>\n
Anahtar Kelimeler: Tekerr\u00fcr, Se\u00e7enek Yapt\u0131r\u0131mlar, Adli Para Cezas\u0131, Sonraki Su\u00e7.<\/p>\n
Keywords: Recidivism, Alternative Sanctions, Criminal Fine, Subsequent Offense.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u00d6Z: Tekerr\u00fcr T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) m.58\u2019de d\u00fczenlenmi\u015ftir. TCK m. 58\u2019de kendisine yer bulan tekerr\u00fcr kurumu, failin, \u00f6nceden i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7a ili\u015fkin mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kesinle\u015fmesinden sonra yeni bir su\u00e7 i\u015flenmesi halinde yeni i\u015flenen su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulamas\u0131 durumu olarak tan\u0131mlanabilir. Tekerr\u00fcr kurumu niteli\u011fi itibar\u0131yla bir g\u00fcvenlik tedbiridir. Failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu su\u00e7 sonucunda ceza mahkemelerince yap\u0131lan yarg\u0131lama sonucunda fail hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni sonucu olarak kanunda yer alan \u015fartlar\u0131 olu\u015fmas\u0131 halinde fail hakk\u0131nda tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Daha a\u00e7\u0131k bir ifade ile tekerr\u00fcr kurumu mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kanuni bir sonucudur. Hal b\u00f6yle olmakla beraber tekerr\u00fcr h\u00fck\u00fcmleri, failin i\u015flemi\u015f oldu\u011fu yeni su\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan mahkemece h\u00fckmedilen sonu\u00e7 cezan\u0131n TCK m. 50 anlam\u0131nda se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim, TCK m. 58 f. 3\u2019e g\u00f6re, tekerr\u00fcr kurumunun uygulanmas\u0131 durumu g\u00fcndeme geldi\u011finde sonraki su\u00e7a ili\u015fkin kanun h\u00fckm\u00fcnde hapis cezas\u0131 ile adli para cezas\u0131n\u0131n se\u00e7imlik olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde hapis cezas\u0131na h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi hususu amirdir. TCK m. 58 f. 3\u2019de yer alan emredici kural kapsam\u0131nda tekerr\u00fcr halinde sonu\u00e7 ceza TCK m. 50 h\u00fckm\u00fcnde yer alan se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlar aras\u0131nda yer alan \u201cadli para cezas\u0131na\u201d \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k tekerr\u00fcr halinde TCK m. 50\u2019de adli para cezas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmamas\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-80188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n