5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019ye g\u00f6re bir ceza davas\u0131nda\u00a0m\u00fcdafi\u00a0ile \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fc aras\u0131nda iki y\u00f6ntem ile ili\u015fki kurulabilmektedir. Birinci y\u00f6ntem ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda mevzuat gere\u011fi baro taraf\u0131ndan avukat g\u00f6revlendirilmesi h\u00e2lidir. \u0130kinci y\u00f6ntem ise \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn vek\u00e2letname ile kendini temsile yetkili avukat\u0131 bizzat tayin etmesidir. Her iki olas\u0131l\u0131kta da \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n ceza muhakemesinde savunmas\u0131n\u0131 yapan avukat CMK kapsam\u0131nda \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
CMK’nin 153. Maddesi incelendi\u011fi zaman m\u00fcdafinin\u00a0dosyay\u0131\u00a0inceleme\u00a0yetkisinin yasa koyucu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenirken aynen: “M\u00fcdafi\u00a0soru\u015fturma evresinde\u00a0dosya\u00a0i\u00e7eri\u011fini inceleyebilir ve istedi\u011fi belgelerin bir \u00f6rne\u011fini har\u00e7s\u0131z olarak alabilir.” \u015feklinde d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclebilecektir. A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmden hareketle kanun kapsam\u0131nda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011fa hukuki yard\u0131mda bulunan avukat\u0131n ilgili ki\u015finin ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecini takip ederken vek\u00e2letname ibraz etmesi gibi bir zorunlulu\u011fun getirilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar yasa gere\u011fi vek\u00e2letname ibraz\u0131 aranm\u0131yor olsa da m\u00fcdafi olan avukat\u0131n, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k veya kanuni temsilcisi taraf\u0131ndan \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f oldu\u011funun, b\u00f6ylece m\u00fcdafilik s\u0131fat\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu g\u00f6revin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 hak ve yetkileri kullan\u0131labilece\u011finin muhataplar\u0131nca bilinebilir olmas\u0131 da gereklidir. Bu bak\u0131mdan, ceza muhakemesi hukukunda iradi veya zorunlu se\u00e7ilmi\u015f m\u00fcdafi olarak g\u00f6rev yapacak olan avukat\u0131n \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak tayin edildi\u011finin ilgili mercisine usul\u00fcne g\u00f6re bildirilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015fmak gerekmektedir.<\/p>\n
Bir avukat\u0131n m\u00fcdafi olarak se\u00e7ilmi\u015f oldu\u011fu ise; ifade i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmas\u0131, san\u0131\u011f\u0131n da haz\u0131r bulundu\u011fu duru\u015fmalarda savunma yapmas\u0131, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k taraf\u0131ndan ilgili merciler \u00f6n\u00fcnde m\u00fcdafi olarak se\u00e7ildi\u011finin beyan edilmesi, vek\u00e2letname ibraz edilmesi, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k taraf\u0131ndan m\u00fcdafi olarak se\u00e7ildi\u011finin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir belgenin ibraz edilmesi gibi i\u015flemlerle ortaya konulabilecektir. (YCGK 2022\/261 E., 2022\/510 K.)<\/p>\n
Ceza soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde savunma hakk\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131 ad\u0131na m\u00fcdafi taraf\u0131ndan soru\u015fturma dosyas\u0131ndaki bilgilere -katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 gibi ayr\u0131ks\u0131 durumlar hari\u00e7- zaman\u0131nda eri\u015filebilmelidir. CMK madde 153 h\u00fckm\u00fcne ra\u011fmen uygulamada Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan baz\u0131 genelgeler ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n baz\u0131 ceza daireleri taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek \u00e7e\u015fitli sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
CMK madde 153 kapsam\u0131nda m\u00fcdafi taraf\u0131ndan dosyan\u0131n incelenmesi kural olarak kabul edilmekle birlikte kanunda say\u0131lan katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan soru\u015fturma amac\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek bir h\u00e2l varsa Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Sulh Ceza H\u00e2kimi karar\u0131yla dosya inceleme hakk\u0131 k\u0131s\u0131tlanabilecektir. An\u0131lan katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan yasa koyucu s\u0131n\u0131rlama getirerek soru\u015fturman\u0131n selameti ile savunma hakk\u0131 aras\u0131nda makul bir denge kurmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Say\u0131lanlardan ba\u015fka her ne sebeple olursa olsun k\u0131s\u0131tlama karar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 belgeler m\u00fcdafi incelemesine daima a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle \u015f\u00fcphelinin kendi ifadesini i\u00e7eren tutanaklar, bilirki\u015fi raporlar\u0131 ve \u015f\u00fcphelinin veya m\u00fcdafinin haz\u0131r bulunma hakk\u0131 olan i\u015flemlere ili\u015fkin tutanaklar bu belgelerdendir. An\u0131lan belgeler k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 kapsam\u0131nda gizlenemez. Kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda kural aleniyet ilkesi oldu\u011fundan herhangi bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k h\u00e2li s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n
Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda savunma makam\u0131n\u0131n dosyaya eri\u015fimi iddia makam\u0131yla aras\u0131nda olan silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin de bir gere\u011fidir. CMK madde 153 gerekli dengeyi sa\u011flama amac\u0131 g\u00fcder. Bu noktada Avukatl\u0131k Kanunu nezdinde yer alan h\u00fck\u00fcmler do\u011frultusunda yarg\u0131 organlar\u0131 ve kolluk makamlar\u0131n\u0131n avukatlar\u0131n g\u00f6revini yerine getirmesinde yard\u0131mc\u0131 olmak zorunda oldu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu madde 46 do\u011frultusunda avukat\u0131n vek\u00e2letname olmaks\u0131z\u0131n dava ve takip dosyalar\u0131n\u0131 inceleyebilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Uygulamadaki di\u011fer bir sorun Avukatl\u0131k Kanunu madde 46 dayanak g\u00f6sterildi\u011fi zaman ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira an\u0131lan d\u00fczenlemede lafz\u00ee olarak \u201cdava dosyalar\u0131\u201d denmekte ve kimi uygulay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan bu lafz\u0131n hen\u00fcz dava a\u015famas\u0131 olmayan soru\u015fturma a\u015famas\u0131na uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yorum yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bu yorum ele\u015ftirilmi\u015ftir. Uygulamada baz\u0131 kamu g\u00f6revlileri kanundaki ifadeyi dar yorumlayarak vek\u00e2letsiz dosya incelemenin sadece kovu\u015fturma a\u015famas\u0131na \u00f6zg\u00fc bir yetki oldu\u011funu de\u011ferlendirmekte ve soru\u015fturma dosyalar\u0131n\u0131n vek\u00e2letname olmadan incelenmesini engellemektedir. Bahsi ge\u00e7en yakla\u015f\u0131m\u0131n makalede izah olunan hususlar uyar\u0131nca hem CMK\u2019nin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu hem de ama\u00e7sal yorum ilkelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ortadad\u0131r. Ayr\u0131ca bu tarz bir yakla\u015f\u0131m\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131 da i\u015flevsiz k\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Makalenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda izah olundu\u011fu \u00fczere avukat \u015fayet soru\u015fturma dosyas\u0131na dair ilgisini (m\u00fcdafi olarak tayin edildi\u011fini) ispat edebiliyorsa ve gerekli di\u011fer yasal ko\u015fullar uygunsa soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131 inceleyebilir. Soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in vek\u00e2letname aranmamaktad\u0131r. Uygulamada dosya incelemesi savc\u0131l\u0131klarda \u00f6n b\u00fcro veya kalem personeli vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten de hukuk uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131n incelenmesi bak\u0131m\u0131ndan hassas davranmal\u0131 ve kategorik bir uygulamaya gitmek yerine yasal ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 taktirde gerekli kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bir yanda savunma hakk\u0131 di\u011fer yanda soru\u015fturman\u0131n gizlili\u011fi ilkesi ba\u011flam\u0131nda korunmas\u0131 gereken haklar aras\u0131nda makul denge g\u00f6zetilerek gerekli i\u015flemler tesis edilmelidir.\u00a0<\/p>\n
Yukar\u0131da da izah edildi\u011fi \u00fczere soru\u015fturma dosyas\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 varsa an\u0131lan Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi karar\u0131n\u0131n avukata g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Avukat\u0131n \u015fifahen dosyada k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 var (uygulamadaki kullan\u0131m\u0131 ile gizlilik karar\u0131) denilerek uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun de\u011fildir. \u015eayet b\u00f6yle bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 varsa m\u00fcdafi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmek istenmesi do\u011fald\u0131r. Bu nedenle \u015fifahen talep edilmesine ra\u011fmen g\u00f6sterilmeyen k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k kararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdafinin dosyada yaz\u0131l\u0131 bir talebinin de bulunmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Bahsedildi\u011fi \u00fczere baz\u0131 belgeler zaten yasa gere\u011fi k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bu belgeleri m\u00fcdafi inceleyebilir. Bu istisna belgelerin m\u00fcdafi taraf\u0131ndan mutlaka incelenmesi gerekmektedir. Aksi bir uygulama savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 anlam\u0131na gelebilecektir.<\/p>\n
Kanun kapsam\u0131nda k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan azami bir s\u00fcre belirlenmemi\u015ftir. \u0130ddianame kabul edildi\u011fi anda k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 otomatik olarak sona erer. Kovu\u015fturma evresinde alenilik esast\u0131r. Soru\u015fturma devam ederken k\u0131s\u0131tlama sebebi ortadan kalkarsa, savc\u0131 karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in h\u00e2kime ba\u015fvurabilir. M\u00fcdafi de k\u0131s\u0131tlama \u015fartlar\u0131n\u0131n art\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyse bu y\u00f6nde bir dilek\u00e7e sunarak karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep edebilir. K\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 yaln\u0131zca at\u0131l\u0131 su\u00e7laman\u0131n katalog su\u00e7lardan biri olmas\u0131 gerek\u00e7esiyle verilmemeli kanunda aranan di\u011fer \u015fartlar\u0131n da ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi her talep bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca denetlenmelidir.<\/p>\n
M\u00fcdafinin dosyay\u0131 inceleme yetkisi bak\u0131m\u0131ndan as\u0131l sorun k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 bulunan dosyalarda tutuklama istenilmesidir. K\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 bulunan dosyada ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fini s\u0131n\u0131rlayacak bir tedbir olan tutuklama talebine ba\u015fvuruldu\u011funda etkili bir savunmada bulunabilmenin tek yolu m\u00fcdafinin tutuklama karar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 delilleri incelemesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 verilen bir dosyada tutuklama talebi s\u00f6z konusu oldu\u011funda e\u011fer deliller de k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 kapsam\u0131ndaysa tutukluluk ile sevk talebine etkin bir savunma yapabilmenin imk\u00e2n\u0131 yoktur.<\/p>\n
Netice olarak savunma hakk\u0131n\u0131n etkin \u015fekilde kullan\u0131labilmesi i\u00e7in hukuk uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n takdir yetkisini keyfiyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeden kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fcdafinin etkinli\u011fini kategorik olarak k\u0131s\u0131tlayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131na h\u00e2kim olan temel ilkelerle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n
\u200b5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019ye g\u00f6re bir ceza davas\u0131nda\u00a0m\u00fcdafi\u00a0ile \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fc aras\u0131nda iki y\u00f6ntem ile ili\u015fki kurulabilmektedir. Birinci y\u00f6ntem ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda mevzuat gere\u011fi baro taraf\u0131ndan avukat g\u00f6revlendirilmesi h\u00e2lidir. \u0130kinci y\u00f6ntem ise \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn vek\u00e2letname ile kendini temsile yetkili avukat\u0131 bizzat tayin etmesidir. Her iki olas\u0131l\u0131kta da \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n ceza muhakemesinde savunmas\u0131n\u0131 yapan avukat CMK kapsam\u0131nda \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
CMK’nin 153. Maddesi incelendi\u011fi zaman m\u00fcdafinin\u00a0dosyay\u0131\u00a0inceleme\u00a0yetkisinin yasa koyucu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenirken aynen: “M\u00fcdafi\u00a0soru\u015fturma evresinde\u00a0dosya\u00a0i\u00e7eri\u011fini inceleyebilir ve istedi\u011fi belgelerin bir \u00f6rne\u011fini har\u00e7s\u0131z olarak alabilir.” \u015feklinde d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclebilecektir. A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmden hareketle kanun kapsam\u0131nda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011fa hukuki yard\u0131mda bulunan avukat\u0131n ilgili ki\u015finin ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecini takip ederken vek\u00e2letname ibraz etmesi gibi bir zorunlulu\u011fun getirilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar yasa gere\u011fi vek\u00e2letname ibraz\u0131 aranm\u0131yor olsa da m\u00fcdafi olan avukat\u0131n, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k veya kanuni temsilcisi taraf\u0131ndan \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f oldu\u011funun, b\u00f6ylece m\u00fcdafilik s\u0131fat\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu g\u00f6revin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 hak ve yetkileri kullan\u0131labilece\u011finin muhataplar\u0131nca bilinebilir olmas\u0131 da gereklidir. Bu bak\u0131mdan, ceza muhakemesi hukukunda iradi veya zorunlu se\u00e7ilmi\u015f m\u00fcdafi olarak g\u00f6rev yapacak olan avukat\u0131n \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak tayin edildi\u011finin ilgili mercisine usul\u00fcne g\u00f6re bildirilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015fmak gerekmektedir.<\/p>\n
Bir avukat\u0131n m\u00fcdafi olarak se\u00e7ilmi\u015f oldu\u011fu ise; ifade i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmas\u0131, san\u0131\u011f\u0131n da haz\u0131r bulundu\u011fu duru\u015fmalarda savunma yapmas\u0131, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k taraf\u0131ndan ilgili merciler \u00f6n\u00fcnde m\u00fcdafi olarak se\u00e7ildi\u011finin beyan edilmesi, vek\u00e2letname ibraz edilmesi, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k taraf\u0131ndan m\u00fcdafi olarak se\u00e7ildi\u011finin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu bir belgenin ibraz edilmesi gibi i\u015flemlerle ortaya konulabilecektir. (YCGK 2022\/261 E., 2022\/510 K.)<\/p>\n
Ceza soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde savunma hakk\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131 ad\u0131na m\u00fcdafi taraf\u0131ndan soru\u015fturma dosyas\u0131ndaki bilgilere -katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 gibi ayr\u0131ks\u0131 durumlar hari\u00e7- zaman\u0131nda eri\u015filebilmelidir. CMK madde 153 h\u00fckm\u00fcne ra\u011fmen uygulamada Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan baz\u0131 genelgeler ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n baz\u0131 ceza daireleri taraf\u0131ndan al\u0131nan kararlar gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek \u00e7e\u015fitli sorunlarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
CMK madde 153 kapsam\u0131nda m\u00fcdafi taraf\u0131ndan dosyan\u0131n incelenmesi kural olarak kabul edilmekle birlikte kanunda say\u0131lan katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan soru\u015fturma amac\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek bir h\u00e2l varsa Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine Sulh Ceza H\u00e2kimi karar\u0131yla dosya inceleme hakk\u0131 k\u0131s\u0131tlanabilecektir. An\u0131lan katalog su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan yasa koyucu s\u0131n\u0131rlama getirerek soru\u015fturman\u0131n selameti ile savunma hakk\u0131 aras\u0131nda makul bir denge kurmay\u0131 ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Say\u0131lanlardan ba\u015fka her ne sebeple olursa olsun k\u0131s\u0131tlama karar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 belgeler m\u00fcdafi incelemesine daima a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle \u015f\u00fcphelinin kendi ifadesini i\u00e7eren tutanaklar, bilirki\u015fi raporlar\u0131 ve \u015f\u00fcphelinin veya m\u00fcdafinin haz\u0131r bulunma hakk\u0131 olan i\u015flemlere ili\u015fkin tutanaklar bu belgelerdendir. An\u0131lan belgeler k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 kapsam\u0131nda gizlenemez. Kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda kural aleniyet ilkesi oldu\u011fundan herhangi bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k h\u00e2li s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez.<\/p>\n
Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda savunma makam\u0131n\u0131n dosyaya eri\u015fimi iddia makam\u0131yla aras\u0131nda olan silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin de bir gere\u011fidir. CMK madde 153 gerekli dengeyi sa\u011flama amac\u0131 g\u00fcder. Bu noktada Avukatl\u0131k Kanunu nezdinde yer alan h\u00fck\u00fcmler do\u011frultusunda yarg\u0131 organlar\u0131 ve kolluk makamlar\u0131n\u0131n avukatlar\u0131n g\u00f6revini yerine getirmesinde yard\u0131mc\u0131 olmak zorunda oldu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu madde 46 do\u011frultusunda avukat\u0131n vek\u00e2letname olmaks\u0131z\u0131n dava ve takip dosyalar\u0131n\u0131 inceleyebilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Uygulamadaki di\u011fer bir sorun Avukatl\u0131k Kanunu madde 46 dayanak g\u00f6sterildi\u011fi zaman ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira an\u0131lan d\u00fczenlemede lafz\u00ee olarak \u201cdava dosyalar\u0131\u201d denmekte ve kimi uygulay\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan bu lafz\u0131n hen\u00fcz dava a\u015famas\u0131 olmayan soru\u015fturma a\u015famas\u0131na uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde yorum yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6\u011fretide bu yorum ele\u015ftirilmi\u015ftir. Uygulamada baz\u0131 kamu g\u00f6revlileri kanundaki ifadeyi dar yorumlayarak vek\u00e2letsiz dosya incelemenin sadece kovu\u015fturma a\u015famas\u0131na \u00f6zg\u00fc bir yetki oldu\u011funu de\u011ferlendirmekte ve soru\u015fturma dosyalar\u0131n\u0131n vek\u00e2letname olmadan incelenmesini engellemektedir. Bahsi ge\u00e7en yakla\u015f\u0131m\u0131n makalede izah olunan hususlar uyar\u0131nca hem CMK\u2019nin a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu hem de ama\u00e7sal yorum ilkelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ortadad\u0131r. Ayr\u0131ca bu tarz bir yakla\u015f\u0131m\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131 da i\u015flevsiz k\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Makalenin giri\u015f k\u0131sm\u0131nda izah olundu\u011fu \u00fczere avukat \u015fayet soru\u015fturma dosyas\u0131na dair ilgisini (m\u00fcdafi olarak tayin edildi\u011fini) ispat edebiliyorsa ve gerekli di\u011fer yasal ko\u015fullar uygunsa soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131 inceleyebilir. Soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131n incelenmesi i\u00e7in vek\u00e2letname aranmamaktad\u0131r. Uygulamada dosya incelemesi savc\u0131l\u0131klarda \u00f6n b\u00fcro veya kalem personeli vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmektedir.<\/p>\n
Ger\u00e7ekten de hukuk uygulay\u0131c\u0131lar\u0131 soru\u015fturma dosyas\u0131n\u0131n incelenmesi bak\u0131m\u0131ndan hassas davranmal\u0131 ve kategorik bir uygulamaya gitmek yerine yasal ko\u015fullar sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 taktirde gerekli kolayl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Bir yanda savunma hakk\u0131 di\u011fer yanda soru\u015fturman\u0131n gizlili\u011fi ilkesi ba\u011flam\u0131nda korunmas\u0131 gereken haklar aras\u0131nda makul denge g\u00f6zetilerek gerekli i\u015flemler tesis edilmelidir.\u00a0<\/p>\n
Yukar\u0131da da izah edildi\u011fi \u00fczere soru\u015fturma dosyas\u0131nda k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 varsa an\u0131lan Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi karar\u0131n\u0131n avukata g\u00f6sterilmesi gerekmektedir. Avukat\u0131n \u015fifahen dosyada k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 var (uygulamadaki kullan\u0131m\u0131 ile gizlilik karar\u0131) denilerek uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 uygun de\u011fildir. \u015eayet b\u00f6yle bir k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 varsa m\u00fcdafi taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclmek istenmesi do\u011fald\u0131r. Bu nedenle \u015fifahen talep edilmesine ra\u011fmen g\u00f6sterilmeyen k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k kararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdafinin dosyada yaz\u0131l\u0131 bir talebinin de bulunmas\u0131 \u00f6nemlidir.<\/p>\n
Bahsedildi\u011fi \u00fczere baz\u0131 belgeler zaten yasa gere\u011fi k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r. Bu belgeleri m\u00fcdafi inceleyebilir. Bu istisna belgelerin m\u00fcdafi taraf\u0131ndan mutlaka incelenmesi gerekmektedir. Aksi bir uygulama savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 anlam\u0131na gelebilecektir.<\/p>\n
Kanun kapsam\u0131nda k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan azami bir s\u00fcre belirlenmemi\u015ftir. \u0130ddianame kabul edildi\u011fi anda k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 otomatik olarak sona erer. Kovu\u015fturma evresinde alenilik esast\u0131r. Soru\u015fturma devam ederken k\u0131s\u0131tlama sebebi ortadan kalkarsa, savc\u0131 karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in h\u00e2kime ba\u015fvurabilir. M\u00fcdafi de k\u0131s\u0131tlama \u015fartlar\u0131n\u0131n art\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyse bu y\u00f6nde bir dilek\u00e7e sunarak karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 talep edebilir. K\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 yaln\u0131zca at\u0131l\u0131 su\u00e7laman\u0131n katalog su\u00e7lardan biri olmas\u0131 gerek\u00e7esiyle verilmemeli kanunda aranan di\u011fer \u015fartlar\u0131n da ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi her talep bak\u0131m\u0131ndan ayr\u0131ca denetlenmelidir.<\/p>\n
M\u00fcdafinin dosyay\u0131 inceleme yetkisi bak\u0131m\u0131ndan as\u0131l sorun k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 bulunan dosyalarda tutuklama istenilmesidir. K\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 bulunan dosyada ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fini s\u0131n\u0131rlayacak bir tedbir olan tutuklama talebine ba\u015fvuruldu\u011funda etkili bir savunmada bulunabilmenin tek yolu m\u00fcdafinin tutuklama karar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 delilleri incelemesiyle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla k\u0131s\u0131tlama karar\u0131 verilen bir dosyada tutuklama talebi s\u00f6z konusu oldu\u011funda e\u011fer deliller de k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131k karar\u0131 kapsam\u0131ndaysa tutukluluk ile sevk talebine etkin bir savunma yapabilmenin imk\u00e2n\u0131 yoktur.<\/p>\n
Netice olarak savunma hakk\u0131n\u0131n etkin \u015fekilde kullan\u0131labilmesi i\u00e7in hukuk uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n takdir yetkisini keyfiyete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeden kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fcdafinin etkinli\u011fini kategorik olarak k\u0131s\u0131tlayan yakla\u015f\u0131mlar\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131na h\u00e2kim olan temel ilkelerle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek gerekir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019ye g\u00f6re bir ceza davas\u0131nda\u00a0m\u00fcdafi\u00a0ile \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fc aras\u0131nda iki y\u00f6ntem ile ili\u015fki kurulabilmektedir. Birinci y\u00f6ntem ko\u015fullar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda mevzuat gere\u011fi baro taraf\u0131ndan avukat g\u00f6revlendirilmesi h\u00e2lidir. \u0130kinci y\u00f6ntem ise \u015f\u00fcpheli, san\u0131k veya h\u00fck\u00fcml\u00fcn\u00fcn vek\u00e2letname ile kendini temsile yetkili avukat\u0131 bizzat tayin etmesidir. Her iki olas\u0131l\u0131kta da \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n ceza muhakemesinde savunmas\u0131n\u0131 yapan avukat CMK kapsam\u0131nda \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak kabul edilmi\u015ftir. CMK’nin 153. Maddesi incelendi\u011fi zaman m\u00fcdafinin\u00a0dosyay\u0131\u00a0inceleme\u00a0yetkisinin yasa koyucu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenirken aynen: “M\u00fcdafi\u00a0soru\u015fturma evresinde\u00a0dosya\u00a0i\u00e7eri\u011fini inceleyebilir ve istedi\u011fi belgelerin bir \u00f6rne\u011fini har\u00e7s\u0131z olarak alabilir.” \u015feklinde d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6r\u00fclebilecektir. A\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcmden hareketle kanun kapsam\u0131nda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011fa hukuki yard\u0131mda bulunan avukat\u0131n ilgili ki\u015finin ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecini takip ederken vek\u00e2letname ibraz etmesi gibi bir zorunlulu\u011fun getirilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Her ne kadar yasa gere\u011fi vek\u00e2letname ibraz\u0131 aranm\u0131yor olsa da m\u00fcdafi olan avukat\u0131n, \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k veya kanuni temsilcisi taraf\u0131ndan \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak g\u00f6revlendirilmi\u015f oldu\u011funun, b\u00f6ylece m\u00fcdafilik s\u0131fat\u0131n\u0131 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve bu g\u00f6revin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 hak ve yetkileri kullan\u0131labilece\u011finin muhataplar\u0131nca bilinebilir olmas\u0131 da gereklidir. Bu bak\u0131mdan, ceza muhakemesi hukukunda iradi veya zorunlu se\u00e7ilmi\u015f m\u00fcdafi olarak g\u00f6rev yapacak olan avukat\u0131n \u201cm\u00fcdafi\u201d olarak tayin edildi\u011finin ilgili mercisine usul\u00fcne g\u00f6re bildirilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015fmak gerekmektedir. Bir avukat\u0131n m\u00fcdafi olarak se\u00e7ilmi\u015f oldu\u011fu ise; ifade i\u015flemi s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmas\u0131, san\u0131\u011f\u0131n da haz\u0131r bulundu\u011fu duru\u015fmalarda savunma …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-52603","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n