{"id":35474,"date":"2025-03-12T12:34:00","date_gmt":"2025-03-12T09:34:00","guid":{"rendered":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uncategorized-tr\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/"},"modified":"2025-03-12T12:34:00","modified_gmt":"2025-03-12T09:34:00","slug":"aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/","title":{"rendered":"AYM&#8217;nin 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Esas Say\u0131s\u0131 : 2022\/158<\/p>\n<p>Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/206<\/p>\n<p>Karar Tarihi : 5\/12\/2024<\/p>\n<p>R.G.Tarih-Say\u0131 : 12\/3\/2025-32839<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 132 milletvekili<\/p>\n<p>\u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>A. 3. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>B. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n,<\/p>\n<p>C. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>1. 4. maddesinin;<\/p>\n<p>a. Birinci f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin,<\/p>\n<p>b. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>2. 4. maddesine eklenen;<\/p>\n<p>a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>iii. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerinin,<\/p>\n<p>\u00c7. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>D. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/D maddesinin;<\/p>\n<p>1. De\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a&#8230;\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>2. De\u011fi\u015ftirilen on birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;her t\u00fcrl\u00fc belge ve bilgiyi&#8230;\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 3., 5., 6., 7., 8., 10., 12., 13., 17., 20., 21., 35., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 104., 123., 128., 135., 153., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir.<\/p>\n<p>I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN VE \u0130LG\u0130L\u0130 G\u00d6R\u00dcLEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130 <\/p>\n<p>A. \u0130ptali \u0130stenen Kanun H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n<p>Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n<p>1. 3. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un birinci ve be\u015finci f\u0131kralar\u0131 de\u011fi\u015ftirilen, baz\u0131 c\u00fcmleleri y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan, f\u0131kran\u0131n ve ibarenin eklendi\u011fi 3\/A maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201cYat\u0131r\u0131m izni <\/p>\n<p>Madde 3\/A- (Ek: 22\/6\/2004-5195\/4 md.; De\u011fi\u015fik: 18\/6\/2017-7033\/78 md.)<\/p>\n<p>\u00a0(De\u011fi\u015fik f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/3 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen yerli ve yabanc\u0131 ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin Bakanl\u0131\u011fa veya y\u00f6netici \u015firkete ba\u015fvurusu \u00fczerine, y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenen esaslar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firket ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenen yat\u0131r\u0131mc\u0131lara, Bakanl\u0131k\u00e7a \u00f6n yer tahsisi yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00c7ED mevzuat\u0131na tabi faaliyetlerden \u201c\u00c7ED Olumlu\u201d karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED Gerekli De\u011fildir\u201d karar\u0131 verilerek yat\u0131r\u0131m\u0131 kabul edilen faaliyetler hakk\u0131nda gerekli izin, onay ve ruhsatlar verilmeden \u00f6nce ba\u015fvuruda bulunan yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131mda kullanaca\u011f\u0131 sabit yat\u0131r\u0131m tutar\u0131n\u0131n binde be\u015fini ge\u00e7memek \u00fczere Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen oran d\u00e2hilinde hesaplanan tutar\u0131, Bakanl\u0131k Merkez Saymanl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131na yat\u0131rmas\u0131 zorunludur. Bakanl\u0131k Merkez Saymanl\u0131\u011f\u0131nca tahsil edilen bu tutar b\u00fct\u00e7eye gelir kaydedilir. Bu tutar \u00f6zel end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki yat\u0131r\u0131mc\u0131lardan al\u0131nmaz.<\/p>\n<p>\u00a0(M\u00fclga c\u00fcmle:20\/10\/2022-7419\/3 md.) \u201c\u00c7ED Olumlu\u201d karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED Gerekli De\u011fildir\u201d karar\u0131 verilen faaliyetler hakk\u0131nda, ilgili kurumlarca ba\u015fkaca hi\u00e7bir i\u015fleme gerek kalmaks\u0131z\u0131n on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde gerekli di\u011fer t\u00fcm ruhsat, izin ve onaylar verilir. (M\u00fclga c\u00fcmle:20\/10\/2022-7419\/3 md.) <\/p>\n<p>Yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n bu maddede d\u00fczenlenen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmesini takiben, Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte irtifak hakk\u0131 tesis edilir veya kullanma izni verilir.<\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/3 md.) Yat\u0131r\u0131mc\u0131 irtifak hakk\u0131 veya kullanma izni verilmesinden itibaren y\u00f6netmelikte belirlenen s\u00fcre ve esaslar \u00e7er\u00e7evesinde en ge\u00e7 be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 tamamlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Verilen s\u00fcrede yat\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi durumunda gecikmenin gerek\u00e7eleri Bakanl\u0131k\u00e7a de\u011ferlendirilir ve gerekirse bu s\u00fcre bir y\u0131l uzat\u0131labilir. Verilen ek s\u00fcre i\u00e7inde yat\u0131r\u0131m\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi h\u00e2linde Bakanl\u0131\u011f\u0131n talebi \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca irtifak hakk\u0131 tesisi veya kullanma izni s\u00f6zle\u015fmesi feshedilir. <\/p>\n<p>\u00a0(De\u011fi\u015fik f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/3 md.) At\u0131k sular\u0131 ilgili de\u015farj standartlar\u0131nda ar\u0131tarak belediye altyap\u0131s\u0131na veren end\u00fcstri b\u00f6lgelerinden, belediyelerce at\u0131k su uzakla\u015ft\u0131rma bedeli al\u0131nmaz.\u201d<\/p>\n<p>2. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan 3\/B maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201c\u00c7ED s\u00fcreci<\/p>\n<p>MADDE 3\/B- (Ek: 22\/6\/2004-5195\/4 md.)<\/p>\n<p>End\u00fcstri b\u00f6lgesi il\u00e2n edilmi\u015f yerlerde yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen yerli ve yabanc\u0131 ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunu\u2019nun 10 uncu maddesi uyar\u0131nca y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmekle m\u00fckelleftirler. Ancak bu faaliyetler yer tetkiki karar\u0131ndan muaft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7ED raporunun sunulmas\u0131 \u00fczerine \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, faaliyetin niteli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak, \u00c7ED mevzuat\u0131nda belirtilen kurulu\u015flar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fan inceleme ve de\u011ferlendirme komisyonu kurulur. Raporun \u00c7evre ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131na intikali tarihinden itibaren inceleme, de\u011ferlendirme ve nihai karar verme s\u00fcreci en ge\u00e7 iki ayd\u0131r. Bu s\u00fcreye, faaliyet sahibinin raporu d\u00fczeltmesi i\u00e7in tan\u0131nan s\u00fcre dahil de\u011fildir. Faaliyet sahibi, d\u00fczeltilmek \u00fczere kendisine geri verilen raporunu onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fczeltmek zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>3. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, ibare ve baz\u0131 c\u00fcmleleri de\u011fi\u015ftirilen, baz\u0131 c\u00fcmle ve f\u0131kralar\u0131n eklendi\u011fi 4. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201cTe\u015fvik tedbirleri ve m\u00fclkiyet (De\u011fi\u015fik ba\u015fl\u0131k:20\/10\/2022-7419\/5 md.)<\/p>\n<p>Madde 4- End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yer alan yat\u0131r\u0131mlara yat\u0131r\u0131m te\u015fvik kararnamesi \u00e7er\u00e7evesinde hangi te\u015fviklerin verilece\u011fi ve verilecek t\u00fcm te\u015fviklerin hangi yat\u0131r\u0131mlara ne \u015fekilde ve ne \u00f6l\u00e7\u00fcde uygulanaca\u011f\u0131 hususlar\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 yetkilidir. (Ek c\u00fcmle:20\/10\/2022-7419\/5 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yer alan yat\u0131r\u0131mlara ili\u015fkin olarak Cumhurba\u015fkan\u0131nca ek te\u015fvikler belirlenebilir. <\/p>\n<p>End\u00fcstri b\u00f6lgeleri i\u00e7inde kalan \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu arazi ve arsalar\u0131n yat\u0131r\u0131m faaliyetlerine tahsisi amac\u0131yla, 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu\u2019nun 27\u2019nci maddesi h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re acele kamula\u015ft\u0131rma yap\u0131labilir. Bu \u015fekilde kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz mallar, tapuda Hazine ad\u0131na tescil edilir. (De\u011fi\u015fik c\u00fcmleler:20\/10\/2022-7419\/5 md.) Bakanl\u0131k\u00e7a, kamula\u015ft\u0131r\u0131lan bu ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n kamula\u015ft\u0131rma bedelleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ise, bu ta\u015f\u0131nmaz mallar \u00fczerinde s\u00f6zle\u015fmesinde belirtilen s\u00fcre kadar y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, kamula\u015ft\u0131rma bedeli y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ise y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine bedelsiz olarak ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli irtifak hakk\u0131 tesis edilebilir. \u0130rtifak haklar\u0131na ili\u015fkin t\u00fcm i\u015flemler \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/5 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde; Hazine ad\u0131na tescilli ta\u015f\u0131nmazlar ile bedeli Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlardan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine irtifak hakk\u0131 tesis edilenler, yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n talep etmesi durumunda Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yat\u0131r\u0131mc\u0131ya \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir. Kamula\u015ft\u0131rma bedeli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlardan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine irtifak hakk\u0131 tesis edilenlerin m\u00fclkiyeti ise, yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n talep etmesi durumunda Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yat\u0131r\u0131mc\u0131ya bedelsiz olarak devredilebilir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/5 md.) Altyap\u0131 harcamalar\u0131n\u0131n y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde, Hazine ad\u0131na tescilli ta\u015f\u0131nmazlar ile bedeli Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlar, altyap\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca y\u00f6netici \u015firkete \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir. Kamula\u015ft\u0131rma bedeli y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n m\u00fclkiyeti ise; altyap\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca y\u00f6netici \u015firkete bedelsiz olarak devredilebilir. Y\u00f6netici \u015firket, m\u00fclkiyet devri yap\u0131lan alanlar\u0131; bu Kanun h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct eden yat\u0131r\u0131mc\u0131lara Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine parseller h\u00e2linde veya i\u015fletme binalar\u0131 da yapmak suretiyle kiraya verebilir veya tapuya geri al\u0131m \u015ferhi konmak suretiyle satabilir.\u201d<\/p>\n<p>4. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 c\u00fcmleleri de\u011fi\u015ftirilen ve f\u0131kralar\u0131n eklendi\u011fi 4\/A maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201c\u0130mar pl\u00e2nlar\u0131 ve altyap\u0131 (De\u011fi\u015fik ba\u015fl\u0131k:20\/10\/2022-7419\/6 md.)<\/p>\n<p>Madde 4\/A- (Ek: 22\/6\/2004-5195\/5 md.; De\u011fi\u015fik: 28\/11\/2017-7061\/69 md.) <\/p>\n<p>\u00a0(De\u011fi\u015fik c\u00fcmleler:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgeleri imar ve parselasyon pl\u00e2nlar\u0131 ile de\u011fi\u015fiklikleri y\u00f6netmelikle belirlenen usul ve esaslara uygun olarak haz\u0131rlan\u0131r ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan onaylan\u0131r. Onayl\u0131 imar ve parselasyon pl\u00e2nlar\u0131 ve de\u011fi\u015fiklikleri Bakanl\u0131k internet sitesinde ve valilik\u00e7e belirlenecek ilan yerlerinde bir hafta s\u00fcre ile ilan edilir, itiraz olmamas\u0131 h\u00e2linde ilan s\u00fcresinin sonunda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. \u0130mar pl\u00e2nlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Bakanl\u0131k aras\u0131nda yap\u0131lacak protokol \u00e7er\u00e7evesinde belirlenen sa\u011fl\u0131k koruma band\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde kapanan kadastral ve imar yollar\u0131 ile parklar, her t\u00fcrl\u00fc sorumlulu\u011fu end\u00fcstri b\u00f6lgesinin y\u00f6netilmesinden sorumlu \u015firkete ait olmak \u00fczere Hazine ad\u0131na tescil olunur. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131ya ili\u015fkin et\u00fct, harita ve projeler, ruhsat ve izinler ile i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131 Bakanl\u0131k onay\u0131 ve denetimine tabidir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131 projelerinin kontrol\u00fc, arazi kontrol\u00fc ve bunlara ili\u015fkin altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131 in\u015faatlar\u0131n\u0131n yap\u0131m kontrol\u00fc ve i\u015fletme a\u015famas\u0131ndaki kontroller Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) Ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 tespit edilen yap\u0131lar i\u00e7in 3\/5\/1985 tarihli ve 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lacak i\u015flemler Bakanl\u0131k\u00e7a tesis edilir. Yap\u0131lara ili\u015fkin y\u0131k\u0131m karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 h\u00e2linde y\u0131k\u0131m i\u015flemi Bakanl\u0131\u011f\u0131n talimat\u0131 \u00fczerine valilik taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. Bu madde kapsam\u0131ndaki idari para cezalar\u0131, Bakanl\u0131k\u00e7a verilir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgeleri i\u00e7erisinde yer alacak yat\u0131r\u0131mc\u0131lar Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan onaylanan ruhsat, onay ve izinlere ili\u015fkin har\u00e7lardan muaft\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) 3194 say\u0131l\u0131 Kanunun mek\u00e2nsal standartlar ve de\u011fer art\u0131\u015f pay\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde uygulanmaz. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgesinin ihtiyac\u0131na g\u00f6re e\u011fitim, ArGe, laboratuvar, enerji, lojistik, sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik, kre\u015f, park ve benzeri idari, ticari ve teknik hizmetlerin yer alaca\u011f\u0131 alanlar b\u0131rak\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ihtiyac\u0131 olan elektrik, su, kanalizasyon, do\u011fal gaz, ar\u0131tma tesisi, yol, haberle\u015fme, spor tesisleri ve benzeri altyap\u0131 ve genel hizmet tesislerini kurma ve i\u015fletme, kamu ve \u00f6zel kurulu\u015flardan sat\u0131n alarak da\u011f\u0131t\u0131m ve sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapma, end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin y\u00f6netilmesi ve i\u015fletilmesinden sorumlu t\u00fczel ki\u015finin yetki ve sorumlulu\u011fundad\u0131r. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar elektrik, su, do\u011fal gaz ve benzeri ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 end\u00fcstri b\u00f6lgesi tesislerinden kar\u015f\u0131lamak zorundad\u0131r. End\u00fcstri b\u00f6lgesinden sorumlu t\u00fczel ki\u015finin izni olmaks\u0131z\u0131n elektrik, su, do\u011fal gaz ve benzeri ihtiya\u00e7lar ba\u015fka bir yerden kar\u015f\u0131lanamaz ve bu ama\u00e7la m\u00fcnferiden tesis kurulamaz. Ancak elektrik da\u011f\u0131t\u0131m lisans\u0131na sahip end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde serbest t\u00fcketici s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 a\u015fan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar, tedarik\u00e7ilerini se\u00e7me hakk\u0131n\u0131, end\u00fcstri b\u00f6lgesine da\u011f\u0131t\u0131m bedeli \u00f6demek kayd\u0131yla kullanabilir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerinden sorumlu t\u00fczel ki\u015fi, yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla t\u00fcketim miktar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n serbest t\u00fcketici say\u0131l\u0131r. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) Ayr\u0131 \u015firket kurma \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n end\u00fcstri b\u00f6lgelerinden sorumlu t\u00fczel ki\u015fi veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar kendi ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in elektrik \u00fcretim tesisleri kurma ve i\u015fletme hakk\u0131na sahiptir. Bu kapsamda end\u00fcstri b\u00f6lgeleri s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisindeki elektrik \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na ili\u015fkin faaliyetler, 14\/3\/2013 tarihli ve 6446 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu ve ilgili mevzuat kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgesi ilan edilen alanda yat\u0131r\u0131mc\u0131lara ait elektrik ve\/veya do\u011fal gaz aboneli\u011finin bulunmas\u0131 h\u00e2linde, do\u011fal gaz da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ilgili da\u011f\u0131t\u0131m lisans\u0131 sahibi t\u00fczel ki\u015finin muvafakati ile, elektrik da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ise T\u00fcrkiye Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m Anonim \u015eirketi (TEDA\u015e) ve ilgili da\u011f\u0131t\u0131m lisans\u0131 sahibi t\u00fczel ki\u015finin muvafakati ve TEDA\u015e\u2019a ait olan da\u011f\u0131t\u0131m tesis bedelinin TEDA\u015e\u2019a \u00f6denmesi kayd\u0131yla yap\u0131labilir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/6 md.) End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde elektri\u011fin da\u011f\u0131t\u0131m, \u00fcretim ve i\u015fletme faaliyetlerine ili\u015fkin usul ve esaslar, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc almak kayd\u0131yla Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenir. End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde do\u011fal gaz\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m ve i\u015fletme faaliyetlerine ili\u015fkin usul ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n<p>5. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ikinci ve on birinci f\u0131kralar\u0131 de\u011fi\u015ftirilen ve on ikinci f\u0131kran\u0131n eklendi\u011fi 4\/D maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201cY\u00f6netici \u015firket <\/p>\n<p>MADDE 4\/D- (Ek: 18\/6\/2017-7033\/79 md.) B\u00f6lgenin y\u00f6netimi ve i\u015fletmesinden sorumlu y\u00f6netici \u015firkete, T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fine ba\u011fl\u0131 odalar, yerel y\u00f6netimler, bankalar ve finans kurumlar\u0131, b\u00f6lgede s\u0131nai faaliyet y\u00fcr\u00fcten yerli ve yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri, konuyla ilgili vak\u0131f, kooperatif ve dernekler, ilgili kamu kurulu\u015flar\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131 birlikleri kurucu ya da sonradan ortak olabilirler. Yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri 5\/6\/2003 tarihli ve 4875 say\u0131l\u0131 Do\u011frudan Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar Kanunu ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firkete i\u015ftirak edebilir. <\/p>\n<p>\u00a0(De\u011fi\u015fik f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/10 md.) Y\u00f6netici \u015firket, kurum ve kurulu\u015flardan gelen taleplerde ba\u015fvuru sahibi taraf\u0131ndan; Bakanl\u0131k\u00e7a resen yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise end\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki varsa sanayi odalar\u0131, yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 veya Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan kurulur. <\/p>\n<p>B\u00f6lgedeki y\u00f6netici \u015firketin faaliyet ve uygulamalar\u0131 Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan denetlenir. <\/p>\n<p>Bakanl\u0131k, b\u00f6lgede bu Kanunda belirtilen amac\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6steren y\u00f6netici \u015firketi uyar\u0131r ve belirli bir s\u00fcre vererek amac\u0131na uygun faaliyette bulunulmas\u0131n\u0131 ister. Bu s\u00fcrenin sonunda, y\u00f6netici \u015firketin amac\u0131 do\u011frultusunda faaliyet g\u00f6stermedi\u011finin tespit edilmesi durumunda, Bakanl\u0131k g\u00f6revli mahkemeye ba\u015fvurarak mevcut y\u00f6netici \u015firketin y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6revlerinin sona erdirilmesini, \u015firketin y\u00f6netimi i\u00e7in kayy\u0131m tayin edilmesini ve y\u00f6netici \u015firketin tasfiyesini ister. Mahkemece y\u00f6netici \u015firketin tasfiyesine karar verilmesi h\u00e2linde, \u015firket ve y\u00f6neticilerin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile sorumluluklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla yeni bir y\u00f6netici \u015firket kurulur. <\/p>\n<p>B\u00f6lgenin y\u00f6netilmesi ve i\u015fletilmesinden kaynaklanan giderler, b\u00f6lge faaliyete ge\u00e7ene kadar kurucu ortaklar\u0131n y\u00f6netici \u015firkete taahh\u00fct ettikleri sermaye paylar\u0131 ve b\u00f6lgenin faaliyete ge\u00e7mesini takiben yat\u0131r\u0131mc\u0131lardan al\u0131nacak kat\u0131l\u0131m paylar\u0131 ile kar\u015f\u0131lan\u0131r. <\/p>\n<p>Kat\u0131l\u0131m paylar\u0131 y\u00f6netmelikle belirlenen esaslar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan belirlenir ve Bakanl\u0131k\u00e7a onaylan\u0131r. Bakanl\u0131k, gerekli g\u00f6rmesi h\u00e2linde end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki kat\u0131l\u0131m pay\u0131 \u00fcst limitlerini belirlemeye yetkilidir. <\/p>\n<p>Altyap\u0131ya y\u00f6nelik giderlerin y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki, imar pl\u00e2n\u0131 ve parselasyon pl\u00e2nlar\u0131 ve de\u011fi\u015fiklikleri ile alt yap\u0131 ile ilgili et\u00fcd, harita, pl\u00e2n ve projeler y\u00f6netici \u015firket\u00e7e haz\u0131rlan\u0131r ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan onaylanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girer. <\/p>\n<p>Y\u00f6netici \u015firket, kendisine ve b\u00f6lge i\u00e7erisinde yer alan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin verileri Bakanl\u0131\u011fa bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. <\/p>\n<p>Y\u00f6netici \u015firket, her y\u0131l\u0131n sonunda kendisinin ve b\u00f6lge i\u00e7erisinde yer alan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi faaliyetlerin etki de\u011ferlendirmesini yapar ve bu konuda d\u00fczenlenen raporun bir \u00f6rne\u011fini Bakanl\u0131\u011fa g\u00f6nderir.<\/p>\n<p>Y\u00f6netici \u015firket, her t\u00fcrl\u00fc hesap ve i\u015flemlerini y\u0131ll\u0131k olarak m\u00fcteakip y\u0131l\u0131n ocak ay\u0131nda ve gerekli g\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde her zaman yeminli mali m\u00fc\u015favire inceletir. Yeminli mali m\u00fc\u015favir, d\u00fczenledi\u011fi denetim raporunun birer \u00f6rne\u011fini y\u00f6netici \u015firkete ve Bakanl\u0131\u011fa e\u015fzamanl\u0131 olarak g\u00f6nderir. <\/p>\n<p>\u00a0(De\u011fi\u015fik f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/10 md.) Y\u00f6netici \u015firket, Bakanl\u0131\u011f\u0131n talebi \u00fczerine faaliyetleriyle ilgili her t\u00fcrl\u00fc belge ve bilgiyi Bakanl\u0131\u011fa sunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmeyen y\u00f6netici \u015firket g\u00f6revlilerine elli bin T\u00fcrk liras\u0131ndan iki y\u00fcz bin T\u00fcrk liras\u0131na kadar Bakanl\u0131k\u00e7a idari para cezas\u0131 verilir. Verilen idari para cezalar\u0131, tebli\u011finden itibaren bir ay i\u00e7inde \u00f6denir. <\/p>\n<p>\u00a0(Ek f\u0131kra:20\/10\/2022-7419\/10 md.) Y\u00f6netici \u015firketin kurulmas\u0131, g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131, gelirleri ve benzeri hususlar y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n<p>B. \u0130lgili G\u00f6r\u00fclen Kanun H\u00fckm\u00fc<\/p>\n<p>9\/8\/1983 tarihli ve 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunu\u2019nun 10. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n<p>\u00a0\u201c\u00c7evresel etki de\u011ferlendirilmesi:<\/p>\n<p>Madde 10 \u2013 (De\u011fi\u015fik: 26\/4\/2006-5491\/7 md.)<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi pl\u00e2nlad\u0131klar\u0131 faaliyetleri sonucu \u00e7evre sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilecek kurum, kurulu\u015f ve i\u015fletmeler, \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Raporu veya proje tan\u0131t\u0131m dosyas\u0131 haz\u0131rlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcrler.<\/p>\n<p>\u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Olumlu Karar\u0131 veya \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Gerekli De\u011fildir Karar\u0131 al\u0131nmad\u0131k\u00e7a bu projelerle ilgili onay, izin, te\u015fvik, yap\u0131 ve kullan\u0131m ruhsat\u0131 verilemez; proje i\u00e7in yat\u0131r\u0131ma ba\u015flanamaz ve ihale edilemez.<\/p>\n<p>\u00a0(\u0130ptal \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra: Anayasa Mahkemesi\u2019nin 15\/1\/2009 tarihli ve E.:2006\/99, K.:2009\/9 say\u0131l\u0131 Karar\u0131 ile.)<\/p>\n<p>\u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesine t\u00e2bi projeler ve Stratejik \u00c7evresel De\u011ferlendirmeye t\u00e2bi pl\u00e2n ve programlar ve konuya ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar Bakanl\u0131k\u00e7a \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmeliklerle belirlenir.\u201d<\/p>\n<p>II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n<p>1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, Engin YILDIRIM, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR ve Muhterem \u0130NCE\u2019nin kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 29\/12\/2022 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>III. AYIRMA VE ESASA KAYIT<\/p>\n<p>2. 20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>A. 5 maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin,<\/p>\n<p>B. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a 18\/6\/2017 tarihli ve 7033 say\u0131l\u0131 Sanayinin Geli\u015ftirilmesi ve \u00dcretimin Desteklenmesi Amac\u0131yla Baz\u0131 Kanun ve Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamelerde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 79. maddesiyle eklenen 4\/D maddesinin de\u011fi\u015ftirilen on birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230; her t\u00fcrl\u00fc belge ve bilgiyi&#8230;\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na ili\u015fkin davan\u0131n E.2022\/158 say\u0131l\u0131 davadan ayr\u0131lmas\u0131na, yeni bir esasa kaydedilmesine ve esas incelemenin bu yeni esas say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 5\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>IV. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n<p>3. Dava dilek\u00e7esi ve ekleri, Raport\u00f6r \u00d6mer MENC\u0130K taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, dava konusu ve ilgili g\u00f6r\u00fclen kanun h\u00fckm\u00fc, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n<p>A. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n<p>4. Toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funun sa\u011flanabilmesi ancak \u00fclkenin geli\u015fmi\u015f bir ekonomisi olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. \u00dclkenin geli\u015fmi\u015f bir ekonomisinin olmas\u0131 ise sanayisinin geli\u015fmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Ancak plans\u0131z sanayile\u015fme kentle\u015fme \u00fczerinde olumsuz etkiler yaratmakta; \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na, toplumun sosyal geli\u015fmesinin olumsuz etkilenmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>5. Devlet, an\u0131lan olumsuzluklar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7arp\u0131k sanayile\u015fmenin ve \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi, kentle\u015fmenin y\u00f6nlendirilmesi, \u00fclke, b\u00f6lge ve \u015fehir d\u00fczeyinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nman\u0131n desteklenmesi amac\u0131yla baz\u0131 sanayi b\u00f6lgeleri olu\u015fturmu\u015ftur. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgeleri gelmektedir.<\/p>\n<p>6. Kanun koyucu bu yerlerde yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131m ve faaliyetlerin belirli bir d\u00fczen i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesini, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir yap\u0131 olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 bir ihtiya\u00e7 olarak de\u011ferlendirmi\u015f ve bu alanda kanuni d\u00fczenleme yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131, y\u00f6netim ve i\u015fletilmesine ili\u015fkin esaslar 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>7. An\u0131lan Kanun\u2019un 1\/A maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinde end\u00fcstri b\u00f6lgesi, \u00fclke ekonomisini uluslararas\u0131 rekabet edebilir bir yap\u0131ya kavu\u015fturmak, teknoloji transferini sa\u011flamak, \u00fcretim ve istihdam\u0131 art\u0131rmak, yabanc\u0131 sermaye giri\u015fini h\u0131zland\u0131rmak ve \u00f6zellikle \u00fcretim maliyetleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in uygun sanayi alanlar\u0131 olu\u015fturmak \u00fczere Kanun uyar\u0131nca kurulacak \u00fcretim b\u00f6lgeleri olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>8. End\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulu\u015fu ve ilan\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddeye g\u00f6re Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Bakanl\u0131k), kurum ve kurulu\u015flar\u0131n veya y\u00f6netici \u015firketin ba\u015fvurusuna istinaden veya resen yer se\u00e7imi yapmak suretiyle end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131 \u00f6nerisinde bulunabilir. Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen alanlarda Cumhurba\u015fkan\u0131nca end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131na izin verilebilir. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131na dair kararlar\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n<p>9. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda ise end\u00fcstri b\u00f6lgesi olarak ilan edilen alanlardaki \u00f6zel m\u00fclkiyete konu arazilerin 4\/11\/1983 tarihli ve 2942 say\u0131l\u0131 Kamula\u015ft\u0131rma Kanunu h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Bakanl\u0131k\u00e7a kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilece\u011fi ve \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan end\u00fcstri b\u00f6lgesi olarak kullan\u0131lmak \u00fczere Bakanl\u0131\u011fa tahsis edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>10. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesinde end\u00fcstri b\u00f6lgesinin yat\u0131r\u0131ma haz\u0131r h\u00e2le getirilmesi i\u00e7in gerekli kamula\u015ft\u0131rma bedeli ve et\u00fct, harita, plan, proje d\u00e2hil altyap\u0131 ile ilgili t\u00fcm giderlerin \u00f6ncelikle y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan veya Bakanl\u0131k b\u00fct\u00e7esine bu ama\u00e7la konulacak \u00f6denekten kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>11. Di\u011fer yandan Kanun\u2019da end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin y\u00f6netilmesi ve i\u015fletilmesine ili\u015fkin d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. Bu kapsamda 3. maddenin yedinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin y\u00f6netiminin ve i\u015fletilmesinin, y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, sekizinci f\u0131kras\u0131nda ise b\u00f6lge s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde tek bir yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n olmas\u0131 durumunda bu firman\u0131n y\u00f6netici \u015firket olarak kabul edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>12. 4\/D maddenin sekizinci f\u0131kras\u0131nda y\u00f6netici \u015firketin kendisine ve b\u00f6lge i\u00e7inde yer alan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n faaliyetlerine ili\u015fkin verileri Bakanl\u0131\u011fa bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu, dokuzuncu f\u0131kras\u0131nda y\u00f6netici \u015firketin her y\u0131l\u0131n sonunda kendisinin ve b\u00f6lge i\u00e7inde yer alan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi faaliyetlerin etki de\u011ferlendirmesini yapaca\u011f\u0131 ve bu konuda d\u00fczenlenen raporun bir \u00f6rne\u011fini Bakanl\u0131\u011fa g\u00f6nderece\u011fi, onuncu f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde de y\u00f6netici \u015firketin her t\u00fcrl\u00fc hesap ve i\u015flemlerini y\u0131ll\u0131k olarak m\u00fcteakip y\u0131l\u0131n ocak ay\u0131nda ve gerekli g\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde her zaman yeminli mali m\u00fc\u015favire inceletece\u011fi belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise yeminli mali m\u00fc\u015favirin d\u00fczenledi\u011fi denetim raporunun birer \u00f6rne\u011fini y\u00f6netici \u015firkete ve Bakanl\u0131\u011fa e\u015f zamanl\u0131 olarak g\u00f6nderece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>B. Kanun\u2019un 3. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A Maddesinin D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kras\u0131na Eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi <\/p>\n<p>1. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n<p>13. \u0130rtifak hakk\u0131, bir e\u015fya \u00fczerindeki kullanma ve yararlanma yetkisinin malikten ba\u015fka bir kimseye sa\u011flanmas\u0131n\u0131 ifade eden s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ayni hakt\u0131r. Bu hak ile e\u015fya sahibinin kullanma ve yararlanma haklar\u0131 k\u0131smen veya tamamen hak sahibi lehine s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle malikin m\u00fclk\u00fc \u00fczerindeki kullanma ve yararlanma haklar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 irtifak hakk\u0131 sahibi lehine yasaklanmakta, bu haklar\u0131n irtifak hakk\u0131 sahibi taraf\u0131ndan kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>14. 22\/11\/2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 704. maddesinde tapu k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcnde ayr\u0131 sayfaya kaydedilen ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli haklar\u0131n ta\u015f\u0131nmaz m\u00fclkiyetinin konular\u0131ndan birini olu\u015fturdu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Bu itibarla ta\u015f\u0131nmaz mallar \u00fczerinde kurulacak irtifak haklar\u0131n\u0131n bu kapsamda de\u011ferlendirilebilmesi i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli bir hak niteli\u011finde olmas\u0131 gerekmektedir. Ayr\u0131ca an\u0131lan Kanun\u2019un 998. maddesinde tapu siciline ta\u015f\u0131nmaz olarak nelerin kaydedilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re araziler, ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerindeki ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli haklar ve kat m\u00fclkiyetine konu olan ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcmler tapu siciline kaydedilebilecektir.<\/p>\n<p>15. \u0130rtifak hakk\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olmas\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fi an\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re bir irtifak hakk\u0131na ili\u015fkin s\u00fcreklilik \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in hakk\u0131n s\u00fcresiz veya en az otuz y\u0131l s\u00fcreyle tesis edilmesi gerekmektedir. Hakk\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ise hakk\u0131n tasarruflar\u0131 k\u0131s\u0131tlamayan ve izne t\u00e2bi k\u0131l\u0131nmayan bir niteli\u011fe sahip olmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir. Nitekim 17\/8\/2013 tarihli ve 28738 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Tapu Sicil T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn \u201cBa\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli haklar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 10. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli irtifak haklar\u0131n\u0131n, s\u00fcresiz veya en az otuz y\u0131l s\u00fcreli olan ve tasarruflar\u0131 k\u0131s\u0131tlanmayan ve izne t\u00e2bi k\u0131l\u0131nmayan haklar olarak nitelendirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>16. \u00d6te yandan an\u0131lan maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda tapu k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne ta\u015f\u0131nmaz olarak tescil edilen ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli haklar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere devredilebilece\u011fi, miras\u00e7\u0131lara ge\u00e7ebilece\u011fi ve \u00fczerinde her t\u00fcrl\u00fc ayni veya ki\u015fisel hakk\u0131n kurulabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>2. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>17. End\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulu\u015fu ve ilan\u0131 sonras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fecek olan yat\u0131r\u0131m izni s\u00fcreci 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen yerli ve yabanc\u0131 ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin Bakanl\u0131\u011fa veya y\u00f6netici \u015firkete ba\u015fvurusu \u00fczerine ilgili y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenen esaslar \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firket ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenen yat\u0131r\u0131mc\u0131lara Bakanl\u0131k\u00e7a \u00f6n yer tahsisi yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>18. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u00f6n yer tahsisi sonras\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yerine getirmesi gereken y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere yer verilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu f\u0131kra uyar\u0131nca bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerden ilki \u00e7evresel etki de\u011ferlendirmesi (\u00c7ED) mevzuat\u0131na tabi bir faaliyet y\u00fcr\u00fct\u00fclecek ise \u00c7ED olumlu karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir\u201d karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, di\u011feri ise yat\u0131r\u0131mda kullan\u0131lacak sabit yat\u0131r\u0131m tutar\u0131n\u0131n binde be\u015fini ge\u00e7memek \u00fczere Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen oran d\u00e2hilinde hesaplanan tutar\u0131n Bakanl\u0131k Merkez Saymanl\u0131k M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131na yat\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>19. An\u0131lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesi sonras\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kraya g\u00f6re Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte irtifak hakk\u0131 tesis edilir veya kullanma izni verilir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>20. Bu itibarla kural, end\u00fcstri b\u00f6lgesinde bulunan ve m\u00fclkiyeti kamuya ait olan veya kamuya ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine kurulacak irtifak haklar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n<p>3. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>21. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural ile y\u00f6netici \u015firket veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine tesis edilecek irtifak hakk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli olmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, bu yerlerin kamu mal\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fu, irtifak hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 bir ayni hak olarak m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n daralt\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furdu\u011fu, bu nedenle an\u0131lan kamu mallar\u0131 \u00fczerindeki irtifak hakk\u0131 tesisinin \u00f6zelle\u015ftirme rejiminin kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemlerinin ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla yap\u0131labilece\u011fi, irtifak hakk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli niteli\u011fe haiz k\u0131l\u0131nmas\u0131n\u0131n an\u0131lan yerlerde devletin el \u00e7ekmesine, bunun da end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimsiz b\u0131rak\u0131lmas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, irtifak hakk\u0131 kuran i\u015flemin s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, kuralda irtifak hakk\u0131 kurma s\u00fcrecinin e\u015fitlik ve rekabet ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayacak g\u00fcvencelere yer verilmedi\u011fi, bu durumun \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin e\u015fit \u015fartlarda yar\u0131\u015farak s\u00f6z konusu hukuki s\u00fcrece kat\u0131lamamalar\u0131na neden olaca\u011f\u0131, bu durumun ayn\u0131 zamanda haks\u0131z rekabete yol a\u00e7aca\u011f\u0131, irtifak hakk\u0131na konu arazilerin sahil \u015feridi, tar\u0131m arazisi, mera, tabiat varl\u0131\u011f\u0131 ve orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n an\u0131lan alanlar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na ve daralmas\u0131na neden olabilece\u011fi, bu durumun ise devletin bu alanlara ili\u015fkin Anayasa\u2019dan kaynaklanan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi, end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki yerlerin ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli niteli\u011fe haiz irtifak hakk\u0131 ile tahsis edilmesinin bu yerlerin de\u011ferinin muhafaza edilememesine, niteli\u011fini kaybetmesine, verimli kullan\u0131lamamas\u0131na, belli \u00f6zel te\u015febb\u00fcsler lehine uygulamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve b\u00f6ylece mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, kural\u0131n ayr\u0131ca uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 7., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>4. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>22. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adaletli bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, Anayasa&#8217;ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan, yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n<p>23. Devlet, m\u00fclkiyetinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde -kamu yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmek ve Anayasa\u2019n\u0131n \u00f6zel maddelerinde yer alan g\u00fcvence h\u00fck\u00fcmlerini de dikkate almak kayd\u0131yla- \u00fcst\u00fcn yetkilerini kullanarak diledi\u011fi \u015fekilde bir hukuki d\u00fczen tesis edebilir. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi gere\u011fince yasama i\u015flemlerinin ki\u015fisel yararlar\u0131 de\u011fil kamu yarar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek amac\u0131yla yap\u0131lmas\u0131 zorunludur (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. AYM, E.2015\/39, K.2015\/62, 1\/7\/2015, \u00a7 39; E.2016\/49, K.2016\/200, 28\/12\/2016, \u00a7 17).<\/p>\n<p>24. Kamu yarar\u0131 genel bir ifadeyle bireysel, \u00f6zel \u00e7\u0131karlardan ayr\u0131 ve bunlara \u00fcst\u00fcn olan toplumsal yarar\u0131 ifade etmektedir. Kanunun ama\u00e7 \u00f6gesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygun say\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetilmemi\u015f olmas\u0131 gerekir. Kanunun kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7la yaln\u0131z \u00f6zel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in veya yaln\u0131zca belirli ki\u015filerin yarar\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131labiliyorsa ama\u00e7 unsuru bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu olabilir (AYM, E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 9).<\/p>\n<p>25. A\u00e7\u0131klanan h\u00e2l d\u0131\u015f\u0131nda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00fclke gereksinimlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, hangi ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi bir siyasi tercih sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde oldu\u011fundan bu kapsamda kamu yarar\u0131 de\u011ferlendirmesi yapmak anayasa yarg\u0131s\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz (AYM, E.2018\/99, K.2021\/14, 3\/3\/2021, \u00a7 102).<\/p>\n<p>26. Bu itibarla Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesindeki kamu yarar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n isabetli olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil kural\u0131n kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda belirli bireylerin ya da gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 g\u00f6zetilerek yasala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 incelenir. Ba\u015fka bir ifadeyle bir kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenirken kamu yarar\u0131 konusunda Anayasa Mahkemesinin yapaca\u011f\u0131 inceleme, yaln\u0131zca kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (AYM, E.2016\/140, K.2017\/92, 12\/4\/2017, \u00a7\u00a7 6, 7; E.2017\/33, K.2019\/20, 10\/4\/2019, \u00a7\u00a7 10, 11; E.2022\/50, K.2022\/107, 28\/9\/2022, \u00a7 28).<\/p>\n<p>27. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda kendisine end\u00fcstri b\u00f6lgesinde \u00f6n yer tahsisi yap\u0131lan yat\u0131r\u0131mc\u0131lara, an\u0131lan maddenin ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmesi \u015fart\u0131yla, tahsis yap\u0131lan alanda ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte irtifak hakk\u0131n\u0131n tesis edilece\u011fi veya kullanma izninin verilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>28. End\u00fcstri b\u00f6lgelerinde bulunan ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine \u00f6n yer tahsisi sonras\u0131nda kurulacak irtifak hakk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte olmas\u0131, hakk\u0131n ta\u015f\u0131nmaz m\u00fclkiyetinin konusu olmas\u0131na ve tapu siciline ta\u015f\u0131nmaz olarak kaydedilebilmesine imk\u00e2n sa\u011flayacakt\u0131r. B\u00f6ylece irtifak hakk\u0131, aleniyet kazanacak ve herkese kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilecektir. Ayn\u0131 zamanda hakk\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte olmas\u0131 hukuki i\u015flemlere konu olmas\u0131na da imk\u00e2n sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>29. 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un genel gerek\u00e7esinde \u201c\u2026Teklif \u00e7er\u00e7evesinde, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli, stratejik ve entegre yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in uygun bir yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 sa\u011flayan end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin daha i\u015flevsel hale getirilmesi, \u00dclke ekonomisine katk\u0131 sa\u011flayacak, istihdam ve \u00fcretim merkezi olan sanayi alanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve s\u00f6z konusu alanlara nitelikli yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7ekmek ama\u00e7lanmaktad\u0131r\u2026\u201d denmektedir.<\/p>\n<p>30. Bu itibarla end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131, sadece yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n ki\u015fisel menfaatlerinin korunmas\u0131 amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mamaktad\u0131r. B\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in uygun bir yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 sa\u011flayan end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin ayn\u0131 zamanda istihdam ve \u00fcretim merkezleri oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde bu yerlerdeki faaliyetlerin \u00fclke ekonomisine katk\u0131da bulunmayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Dolay\u0131s\u0131yla bu b\u00f6lgelerdeki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n daha cazip h\u00e2le getirilmesine y\u00f6nelik olan kural\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle \u00fclke ekonomisine katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kamu yarar\u0131 amac\u0131n\u0131 sa\u011flamaya ili\u015fkin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>31. \u00d6te yandan irtifak hakk\u0131 kurulacak ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n Hazine ad\u0131na tapuda tescilli veya kamula\u015ft\u0131rma suretiyle Hazine ad\u0131na tescil edilecek ta\u015f\u0131nmazlar oldu\u011fu, bu itibarla devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda olan k\u0131y\u0131 ve sahil \u015feritlerini kapsamad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra verimli toprak, tar\u0131m arazisi ile \u00e7ay\u0131r ve mera, tabiat varl\u0131\u011f\u0131 ve orman alanlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ise kuralda bu nitelikteki yerlerde kendi mevzuatlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde uygulama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen bir istisna h\u00fckm\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda devletin s\u00f6z konusu yerlerle ilgili olarak Anayasa\u2019dan kaynaklanan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u011fda\u015fmayan bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n<p>32. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 43., 44., 45., 63., 168. ve 169. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 43., 44., 45., 63., 168. ve 169. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 7., 10., 12., 13., 17., 47., 48., 56., 90., 166. ve 167., maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>C. Kanun\u2019un 4. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B Maddesinin Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten Kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesi<\/p>\n<p>1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>33. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un m\u00fclga 3\/B maddesinde end\u00fcstri b\u00f6lgeleri y\u00f6n\u00fcnden y\u00fcr\u00fct\u00fclecek \u00c7ED s\u00fcrecine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6zel d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan m\u00fclga maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgesi ilan edilmi\u015f yerlerde yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen yerli ve yabanc\u0131 ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin 2872 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesi uyar\u0131nca y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmek zorunda olduklar\u0131 ancak bu faaliyetlerin yer tetkiki karar\u0131ndan muaf oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>34. M\u00fclga maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u00c7ED raporunun sunulmas\u0131 \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca faaliyetin niteli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak \u00c7ED mevzuat\u0131nda belirtilen kurulu\u015flar\u0131n temsilcilerinden olu\u015fan inceleme ve de\u011ferlendirme komisyonunun kurulaca\u011f\u0131, raporun \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131na ula\u015fma tarihinden itibaren inceleme, de\u011ferlendirme ve nihai karar verme s\u00fcrecinin en ge\u00e7 iki ay oldu\u011fu, bu s\u00fcreye, faaliyet sahibinin raporu d\u00fczeltmesi i\u00e7in tan\u0131nan s\u00fcrenin dahil olmad\u0131\u011f\u0131 ve faaliyet sahibinin d\u00fczeltilmek \u00fczere kendisine geri verilen raporunu on be\u015f g\u00fcn i\u00e7inde d\u00fczeltmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>35. Dava konusu kuralla, an\u0131lan madde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f; b\u00f6ylelikle end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gereken \u00c7ED s\u00fcreci bu konuda genel olarak d\u00fczenlemeler yapan 2872 say\u0131l\u0131 Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan ikincil mevzuata tabi k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>36. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan maddenin end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki \u00c7ED izin s\u00fcrecine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6zel d\u00fczenlemeler i\u00e7erdi\u011fi, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131yla an\u0131lan s\u00fcrecin genel h\u00fck\u00fcmlere tabi k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131, end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin niteli\u011fi gere\u011fi \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere tabi olmas\u0131 gerekti\u011fi, kuralda temel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeden \u00c7ED al\u0131nmas\u0131 s\u00fcreciyle ilgili t\u00fcm yetkinin idareye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu s\u0131n\u0131rs\u0131z takdir yetkisinin yat\u0131r\u0131mc\u0131lar aras\u0131nda ayr\u0131mc\u0131 muamelelerde bulunulmas\u0131 sonucunu do\u011furaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca herkesin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, \u00e7evre hakk\u0131n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kanunla d\u00fczenlenmesinin Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin bir gere\u011fi oldu\u011fu, buna ra\u011fmen kuralla kanunili\u011fi sa\u011flayan maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle idareye tan\u0131nan s\u0131n\u0131rs\u0131z yetkinin kanunilik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, bu durumun kural\u0131n ilgili oldu\u011fu \u00f6zel hayata ve konut dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 haklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli oldu\u011fu, \u00c7ED s\u00fcrecinin etkin bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131n ve ormanlar\u0131n korunmas\u0131na da hizmet edece\u011fi, m\u00fclga maddede yer alan komisyonun \u00c7ED mevzuat\u0131nda belirtilen kurulu\u015flar\u0131n temsilcilerinden olu\u015ftu\u011fu, kuralla bu komisyonun kald\u0131r\u0131lmas\u0131 nedeniyle kat\u0131l\u0131mc\u0131 demokrasinin i\u015fletilmesinin de engellendi\u011fi, ulusal kalk\u0131nmay\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla kurulan end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde \u00f6zel \u00c7ED s\u00fcrecinin i\u015fletilmemesinin bu yap\u0131lar\u0131n ulusal kalk\u0131nmaya dengeli ve h\u0131zl\u0131 katk\u0131 sa\u011flayamamas\u0131na, b\u00f6ylece mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca kural\u0131n uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 7., 10., 13., 17., 20., 21., 43., 44., 45., 48., 56., 63., 90., 123., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>37. Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesinin birinci ve ikinci f\u0131kralar\u0131nda \u201cHerkes, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na sahiptir.\/\u00c7evreyi geli\u015ftirmek, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak ve \u00e7evre kirlenmesini \u00f6nlemek Devletin ve vatanda\u015flar\u0131n \u00f6devidir.\u201d h\u00fck\u00fcmlerine yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re \u00e7evrenin geli\u015ftirilmesi, \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve \u00e7evre kirlenmesinin \u00f6nlenmesine y\u00f6nelik tedbirleri almak devletin temel \u00f6devlerindendir. Bu ama\u00e7la devlet, \u00e7evrenin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in etkili bir hukuk d\u00fczeni olu\u015fturmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (AYM, E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 26).<\/p>\n<p>38. Dava konusu kural 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un end\u00fcstri b\u00f6lgeleri y\u00f6n\u00fcnden \u00c7ED s\u00fcrecine ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6ren 3\/B maddesini y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rmakta olup end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gereken \u00c7ED s\u00fcrecini genel h\u00fck\u00fcmlere tabi k\u0131lmaktad\u0131r. B\u00f6ylece end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde \u00c7ED ile ilgili i\u015flemler 2872 say\u0131l\u0131 Kanun ve bu Kanun\u2019a dayal\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan ikincil mevzuata g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclecektir.<\/p>\n<p>39. An\u0131lan Kanun\u2019un 1. maddesinde bu Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar\u0131n ortak varl\u0131\u011f\u0131 olan \u00e7evrenin, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u00e7evre ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma ilkeleri do\u011frultusunda korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun\u2019un \u201c\u00c7evresel etki de\u011ferlendirilmesi:\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 10. maddesinde ise ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi planlad\u0131klar\u0131 faaliyetleri sonucu \u00e7evre sorunlar\u0131na yol a\u00e7abilecek kurum, kurulu\u015f ve i\u015fletmelerin \u00c7ED raporu veya proje tan\u0131t\u0131m dosyas\u0131 haz\u0131rlamakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu, \u00c7ED olumlu karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir.\u201d karar\u0131 al\u0131nmad\u0131k\u00e7a bu projelerle ilgili onay, izin, te\u015fvik, yap\u0131 ve kullan\u0131m ruhsat\u0131n\u0131n verilemeyece\u011fi, proje i\u00e7in yat\u0131r\u0131ma ba\u015flanamayaca\u011f\u0131 ve ihale edilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>40. Kanun\u2019un 2. maddesine g\u00f6re \u00c7ED, ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi planlanan projelerin \u00e7evreye olabilecek olumlu ve olumsuz etkilerinin belirlenmesinde olumsuz y\u00f6ndeki etkilerin \u00f6nlenmesi ya da \u00e7evreye zarar vermeyecek \u00f6l\u00e7\u00fcde en aza indirilmesi i\u00e7in al\u0131nacak \u00f6nlemlerin se\u00e7ilen yer ile teknoloji alternatiflerinin belirlenerek de\u011ferlendirilmesinde ve projelerin uygulanmas\u0131n\u0131n izlenmesi ve kontrol\u00fcnde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ifade etmektedir.<\/p>\n<p>41. \u00c7ED s\u00fcrecine ili\u015fkin usul ve esaslar 10. madde gere\u011fince \u00e7\u0131kar\u0131lan 29\/7\/2022 tarihli ve 31907 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan \u00c7evresel Etki De\u011ferlendirmesi Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nde d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu Y\u00f6netmelik\u2019te ekli listelerde \u00c7ED uygulanacak projeler ile \u00f6n inceleme ve de\u011ferlendirmeye tabi projeler tek tek say\u0131larak g\u00f6sterilmi\u015ftir. An\u0131lan projeler i\u00e7inde end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde faaliyette bulunacak bir\u00e7ok yat\u0131r\u0131m yer almaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ekli listelerde yer alan konulara ili\u015fkin alanlarda \u00c7ED s\u00fcrecinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekecektir.<\/p>\n<p>42. Kural, end\u00fcstri b\u00f6lgeleri y\u00f6n\u00fcnden \u00c7ED s\u00fcrecinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi zorunlulu\u011funu ortadan kald\u0131rmamaktad\u0131r. Hatta 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131m yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n kabul edilmesi \u00c7ED mevzuat\u0131na tabi faaliyetlerden \u00c7ED olumlu karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir.\u201d karar\u0131 verilmesi \u015fart\u0131na ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>43. Di\u011fer yandan an\u0131lan Kanun\u2019un 4\/\u00c7 maddesi uyar\u0131nca bir b\u00f6lgenin \u00f6zel end\u00fcstri b\u00f6lgesi ilan edilmesi i\u00e7in yeni yat\u0131r\u0131ma ili\u015fkin \u00c7ED olumlu karar\u0131 veya \u201c\u00c7ED gerekli de\u011fildir.\u201d karar\u0131n\u0131n al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 \u015fart\u0131 aranmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla end\u00fcstri b\u00f6lgesinde yap\u0131lacak her t\u00fcr yat\u0131r\u0131mlar\u0131n kabul edilmesi, \u00c7ED mevzuat\u0131na tabi faaliyetler i\u00e7in bir \u00c7ED s\u00fcrecinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini gerektirmektedir.<\/p>\n<p>44. Dolay\u0131s\u0131yla kural, end\u00fcstri b\u00f6lgesindeki faaliyet alanlar\u0131nda izin, ruhsat ve lisans al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00f6ncesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek \u00c7ED\u2019le ilgili olarak mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlarda herhangi bir de\u011fi\u015fiklik \u00f6ng\u00f6rmemektedir. Bu itibarla kural\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve dengeli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>45. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 56. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 7., 10., 13., 17., 20., 21., 43., 44., 45., 48., 63., 90., 123., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>\u00c7. Kanun\u2019un 5. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n De\u011fi\u015ftirilen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n<p>1. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>46. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresine y\u00f6nelik gerek\u00e7elerle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 7., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>2. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>47. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde end\u00fcstri b\u00f6lgeleri i\u00e7inde kalan \u00f6zel m\u00fclkiyet konusu arazi ve arsalar\u0131n yat\u0131r\u0131m faaliyetlerine tahsisi amac\u0131yla 2942 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 27. maddesi h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re acele kamula\u015ft\u0131rma yap\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise bu \u015fekilde kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n, tapuda Hazine ad\u0131na tescil edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. F\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde de kamula\u015ft\u0131r\u0131lan bu ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n kamula\u015ft\u0131rma bedelleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ise bu ta\u015f\u0131nmaz mallar \u00fczerinde s\u00f6zle\u015fmesinde belirtilen s\u00fcre kadar y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine bedeli kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, kamula\u015ft\u0131rma bedeli y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ise y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine bedelsiz olarak Bakanl\u0131k\u00e7a ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli irtifak hakk\u0131 tesis edilebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>48. Bu itibarla kural, end\u00fcstri b\u00f6lgesinde bulunan ve m\u00fclkiyeti \u00f6zel ki\u015filere ait olmakla birlikte kamula\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle m\u00fclkiyeti kamuya ge\u00e7irilen ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerinde y\u00f6netici \u015firket ve\/veya yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine kurulacak irtifak hakk\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n<p>49. 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>50. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 7., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>D. Kanun\u2019un 5. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesine Eklenen \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d \u0130baresinin, \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d \u0130baresinin, An\u0131lan Maddeye Eklenen D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d \u0130baresinin, \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d \u0130baresinin ve \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d \u0130barelerinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n<p>1. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d, \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d, D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ve \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d \u0130bareleri<\/p>\n<p>a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>51. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinde end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yer alan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n m\u00fclkiyetinin yat\u0131r\u0131mc\u0131lara veya y\u00f6netici \u015firkete ge\u00e7mesine ili\u015fkin d\u00fczenlemelere de yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>52. An\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde Hazine ad\u0131na tescilli ta\u015f\u0131nmazlar ile bedeli Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlardan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine irtifak hakk\u0131 tesis edilenlerin yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n talep etmesi durumunda Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden yat\u0131r\u0131mc\u0131ya do\u011frudan sat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresi dava konusu ilk kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>53. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde kamula\u015ft\u0131rma bedelinin yat\u0131r\u0131mc\u0131lar taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlardan yat\u0131r\u0131mc\u0131lar lehine irtifak hakk\u0131 tesis edilenlerin m\u00fclkiyetinin yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n talep etmesi durumunda Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca yat\u0131r\u0131mc\u0131ya bedelsiz olarak devredilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresi dava konusu ikinci kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>54. Maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde ise altyap\u0131 harcamalar\u0131n\u0131n y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde Hazine ad\u0131na tescilli ta\u015f\u0131nmazlar ile bedeli Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, altyap\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden y\u00f6netici \u015firkete do\u011frudan sat\u0131labilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresi dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>55. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde de kamula\u015ft\u0131rma bedelinin y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n m\u00fclkiyetinin ise altyap\u0131n\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131nca y\u00f6netici \u015firkete bedelsiz olarak devredilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresi dava konusu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>56. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; sat\u0131lacak veya devredilecek olan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamu mal\u0131 oldu\u011fu, kamu mallar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131 veya y\u00f6netici \u015firkete sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya bedelsiz devrinin \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemlerinin ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla yap\u0131labilece\u011fi, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya bedelsiz devrinin an\u0131lan yerlerden devletin el \u00e7ekmesi anlam\u0131na gelece\u011fi ve bunun da end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimsiz b\u0131rak\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furaca\u011f\u0131, kuralda ge\u00e7en rayi\u00e7 bedelin hesaplanma usul\u00fcnde belirsizlik oldu\u011fu, sat\u0131\u015fa veya bedelsiz devre ili\u015fkin i\u015flemlerin s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, bir t\u00fcr \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemini de ifade eden sat\u0131\u015f ve bedelsiz devir s\u00fcrecinin e\u015fitlik ve rekabet ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayacak g\u00fcvencelere yer verilmedi\u011fi, bu durumun \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin e\u015fit \u015fartlarda yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyece\u011fi ve haks\u0131z rekabete yol a\u00e7aca\u011f\u0131, an\u0131lan i\u015flemlere konu kamu mallar\u0131n\u0131n, k\u0131y\u0131lar\u0131 \u00e7evreleyen sahil \u015feridi, tar\u0131m arazisi, mera, tabiat varl\u0131\u011f\u0131 ve orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde dava konusu kurallar\u0131n an\u0131lan alanlar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na ve daralmas\u0131na neden olabilece\u011fi, devletin bu alanlara ili\u015fkin olarak Anayasa\u2019dan kaynaklanan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmas\u0131na ra\u011fmen bu konuda kanunda herhangi bir \u00e7er\u00e7eve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, bu durumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011fu, end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki yerlerin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya bedelsiz olarak devrinin, bu yerlerin de\u011ferinin muhafaza edilmesi ve verimli kullan\u0131lmas\u0131 imk\u00e2n\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n belirli \u00f6zel te\u015febb\u00fcsler lehine uygulamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve b\u00f6ylece mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca kurallar\u0131n uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>i. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ve \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d \u0130bareleri<\/p>\n<p>57. 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>58. Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ve temel unsurunun kamu yarar\u0131 oldu\u011fu kabul edilen kamula\u015ft\u0131rma, bir ta\u015f\u0131nmaz \u00fczerindeki \u00f6zel m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n malikin r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n kamu yarar\u0131 i\u00e7in ve kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00f6denmek ko\u015fuluyla devlet taraf\u0131ndan sona erdirilmesidir. \u00d6zel m\u00fclkiyete kamula\u015ft\u0131rma yoluyla son verilebilmesi i\u00e7in kamula\u015ft\u0131rman\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usuli g\u00fcvencelere uygun olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir (AYM, E.2013\/49, K.2013\/125, 31\/10\/2013).<\/p>\n<p>59. Kamula\u015ft\u0131rmay\u0131 d\u00fczenleyen an\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet ve kamu t\u00fczelki\u015fileri, kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi hallerde, kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 pe\u015fin \u00f6demek \u015fart\u0131yla, \u00f6zel m\u00fclkiyette bulunan ta\u015f\u0131nmaz mallar\u0131n tamam\u0131n\u0131 veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131, kanunla g\u00f6sterilen esas ve usullere g\u00f6re, kamula\u015ft\u0131rmaya ve bunlar \u00fczerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re, kamula\u015ft\u0131rma ancak devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan yap\u0131labilir (AYM, E.2013\/49, K.2013\/125, 31\/10\/2013).<\/p>\n<p>60. Dava konusu kurallarda, daha \u00f6nce Bakanl\u0131k\u00e7a kamula\u015ft\u0131r\u0131larak m\u00fclkiyeti Hazineye ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131lara devredilmesine imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015f; yat\u0131r\u0131mc\u0131lara herhangi bir \u015fekilde kamula\u015ft\u0131rma yetkisi verilmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kurallarda kamula\u015ft\u0131rman\u0131n ancak devlet ve kamu t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan yap\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki anayasal g\u00fcvenceye herhangi bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n<p>61. Di\u011fer yandan Anayasa, ancak kamu yarar\u0131na y\u00f6nelik bir amaca tahsis edilmek \u015fart\u0131yla \u00f6zel ki\u015filerin m\u00fclkiyetinde bulunan ta\u015f\u0131nmaza tek tarafl\u0131 bir i\u015flemle el konulmas\u0131n\u0131 me\u015fru g\u00f6rmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kamula\u015ft\u0131rma sonucu idarelerin m\u00fclkiyetine ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131na uygun bir hizmete tahsis edilmemesi durumunda malikin m\u00fclkiyet hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n hukuki me\u015fruiyeti ortadan kalkmaktad\u0131r. Aksi takdirde kamu yarar\u0131 amac\u0131, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131labilmesi i\u00e7in olu\u015fturulmas\u0131 gereken bir gerek\u00e7eden \u00f6te hi\u00e7bir anlam ta\u015f\u0131maz. Bu ba\u011flamda Anayasa\u2019n\u0131n, ba\u015flang\u0131\u00e7ta kamu yarar\u0131 amac\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yeterli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve bir \u015fekilde kamula\u015ft\u0131r\u0131lan bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n idarece istenildi\u011fi bi\u00e7imde kullan\u0131labilmesine izin verdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez (AYM, E.2014\/177, K.2015\/49, 14\/5\/2015).<\/p>\n<p>62. Kurallar, end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yer alan ve kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131lara \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131lmas\u0131na veya bedelsiz olarak devrine imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>63. \u00dclke ekonomisinin geli\u015fmesini ve sanayile\u015fmenin belirli bir d\u00fczen i\u00e7esinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak i\u00e7in kurulan end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde kalan \u00f6zel ki\u015filere ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n -end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131 gerek\u00e7esi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda- kamusal bir yarar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Di\u011fer yandan yat\u0131r\u0131mc\u0131lara m\u00fclkiyet devrinin ise end\u00fcstri b\u00f6lgesinde yat\u0131r\u0131mlar\u0131 cazip h\u00e2le getirmek suretiyle yat\u0131r\u0131mlar\u0131n artmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 ve b\u00f6ylece \u00fclke ekonomisinin geli\u015fmesine olumlu etkide bulunaca\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kurallar\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>64. Kamula\u015ft\u0131rma ve m\u00fclkiyet devrinde ba\u015flang\u0131\u00e7taki kamu yarar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011fu i\u00e7in yeterli de\u011fildir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra m\u00fclkiyet devri sonras\u0131nda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n devir amac\u0131na uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak g\u00fcvencelerin varl\u0131\u011f\u0131 da gerekmektedir. Aksi takdirde yaln\u0131zca kamu yarar\u0131 amac\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n m\u00fclkiyetini elde eden yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n bu ta\u015f\u0131nmazlar\u0131 istedi\u011fi \u015fekilde kullan\u0131labilmelerine imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015f olacakt\u0131r ki bu durum Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesiyle ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n<p>65. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n yedinci c\u00fcmlesinde end\u00fcstri b\u00f6lgesi olarak belirlenen alanlar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde ba\u015fka ama\u00e7la kullan\u0131lamayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n sekizinci c\u00fcmlesinde ise bu hususun tapu k\u00fct\u00fc\u011f\u00fcne \u015ferh edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve b\u00f6ylece ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n niteli\u011finin aleniyet kazanmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>66. Di\u011fer yandan s\u00f6z konusu Kanun\u2019un 3\/A maddesinin birinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re end\u00fcstri b\u00f6lgesi olarak ilan edilen alanlarda \u00f6ncelikle yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine \u00f6n yer tahsisi yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6n yer tahsisi sonras\u0131nda an\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin de yerine getirilmesi \u015fart\u0131yla tahsis edilen yerde d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kra uyar\u0131nca yat\u0131r\u0131mc\u0131 lehine bir irtifak hakk\u0131 kurulmaktad\u0131r. \u0130rtifak hakk\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 sonras\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n, be\u015finci f\u0131kraya g\u00f6re yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 be\u015f y\u0131l i\u00e7inde tamamlamas\u0131 gerekmektedir. Bu s\u00fcrede yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmamas\u0131 durumunda ise Bakanl\u0131k\u00e7a yat\u0131r\u0131mc\u0131ya bir y\u0131l daha s\u00fcre verilebilecek ve bu ek s\u00fcre i\u00e7inde de yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmamas\u0131 h\u00e2linde irtifak hakk\u0131n\u0131n tesisine y\u00f6nelik i\u015flem iptal edilecektir. Bu h\u00e2lde kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz ilgili yat\u0131r\u0131mc\u0131dan al\u0131nacak ve yat\u0131r\u0131mda kullan\u0131lmak \u00fczere yeni bir s\u00fcre\u00e7le ba\u015fka yat\u0131r\u0131mc\u0131lara tahsis edilebilecektir.<\/p>\n<p>67. Bu s\u00fcre\u00e7 sonras\u0131nda yat\u0131r\u0131m\u0131n tamamlanmas\u0131 ve yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n talep etmesi, Bakanl\u0131\u011f\u0131n da uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn al\u0131nmas\u0131 \u015fart\u0131yla kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmaz Kanun\u2019un 4. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 gere\u011fince yat\u0131r\u0131mc\u0131lara devredilebilecektir. Dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan d\u00fczenlemeler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar sadece kamusal bir yarar ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kabul edilen yat\u0131r\u0131mlarda kullan\u0131labilecektir. Bu itibarla yat\u0131r\u0131mc\u0131lara kamula\u015ft\u0131r\u0131larak devredilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamusal yarar \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak g\u00fcvencelere yer verildi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n<p>68. \u00d6te yandan an\u0131lan f\u0131kra uyar\u0131nca devredilecek ta\u015f\u0131nmazlar aras\u0131nda Hazineye ait ta\u015f\u0131nmazlarda bulunabilecektir. Hazineye ait bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n \u00f6zel ki\u015filere devri, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti ilkesi gere\u011fince ancak kamu yarar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2linde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u00fclkiyet devri \u00f6ng\u00f6ren kurallarla yat\u0131r\u0131mc\u0131lara yat\u0131r\u0131m yapt\u0131klar\u0131 alan\u0131n m\u00fclkiyetini devralma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmakta ve bu suretle yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131 cazip h\u00e2le getirilmektedir. Nitekim kurallar\u0131n gerek\u00e7esinde de \u201cEnd\u00fcstri b\u00f6lgelerinde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n tamamlanmas\u0131 \u015fart\u0131yla yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131m\u0131za, m\u00fclkiyet devri olana\u011f\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece m\u00fclkiyet talep eden yat\u0131r\u0131mc\u0131lar i\u00e7in de end\u00fcstri b\u00f6lgeleri cazip hale getirilmektedir.\u201d denilmektedir. B\u00f6ylece sanayinin geli\u015fmesine ve \u00fclke ekonomisinin kalk\u0131nmas\u0131na katk\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde Hazineye ait ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131ya devrini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan kurallar\u0131n kamu yarar\u0131na y\u00f6nelik olduklar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>69. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 46. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>ii. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n Birinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ve \u0130kinci C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d \u0130bareleri<\/p>\n<p>70. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>71. Kurallar, altyap\u0131 harcamalar\u0131n\u0131n y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde bulunan Hazine ad\u0131na tescilli ta\u015f\u0131nmazlar ile \u00f6zel ki\u015filere ait olmakla birlikte bedeli Bakanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00e7esinden kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, \u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden y\u00f6netici \u015firkete do\u011frudan sat\u0131lmas\u0131na ve bedeli y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak suretiyle kamula\u015ft\u0131r\u0131larak Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n m\u00fclkiyetinin de y\u00f6netici \u015firkete bedelsiz olarak devrine imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n<p>72. 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ve ikinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>73. Di\u011fer yandan an\u0131lan Kanun\u2019un 1\/A maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (g) bendinde anonim \u015firket \u015feklinde kurulmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen y\u00f6netici \u015firketin, end\u00fcstri b\u00f6lgesinin y\u00f6netilmesinden ve i\u015fletilmesinden sorumlu bir t\u00fczel ki\u015fi oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla y\u00f6netici \u015firket sadece end\u00fcstri b\u00f6lgesine ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemler y\u00fcr\u00fctebilecektir.<\/p>\n<p>74. Bunun yan\u0131nda Kanun\u2019un 4\/D maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na g\u00f6re y\u00f6netici \u015firketin faaliyet ve uygulamalar\u0131 Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan denetlenmektedir. An\u0131lan maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131rkas\u0131nda da end\u00fcstri b\u00f6lgesinde Kanun\u2019da belirtilen amac\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda faaliyet g\u00f6steren y\u00f6netici \u015firketin Bakanl\u0131k\u00e7a uyar\u0131laca\u011f\u0131 ve y\u00f6netici \u015firkete belirli bir s\u00fcre verilerek amac\u0131na uygun faaliyette bulunulmas\u0131n\u0131n kendisinden istenece\u011fi, bu s\u00fcrenin sonunda y\u00f6netici \u015firketin amac\u0131 do\u011frultusunda faaliyet g\u00f6stermedi\u011finin tespit edilmesi durumunda ise Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6revli mahkemeye ba\u015fvurarak mevcut y\u00f6netici \u015firketin y\u00f6netim kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6revlerinin sona erdirilmesini, \u015firketin y\u00f6netimi i\u00e7in kayy\u0131m tayin edilmesini ve y\u00f6netici \u015firketin tasfiyesini talep edece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemece y\u00f6netici \u015firketin tasfiyesine karar verilmesi h\u00e2linde de \u015firket ve y\u00f6neticilerin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile sorumluluklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla yeni bir y\u00f6netici \u015firket kurulacakt\u0131r.<\/p>\n<p>75. An\u0131lan h\u00fck\u00fcmler g\u00f6zetildi\u011finde kamula\u015ft\u0131r\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan kamusal yarar \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak g\u00fcvencelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>76. \u00d6te yandan y\u00f6netici \u015firkete devredilen ta\u015f\u0131nmazlar aras\u0131nda m\u00fclkiyeti Hazineye ait ta\u015f\u0131nmazlar da bulunmaktad\u0131r. Hazineye ait arazilerin y\u00f6netici \u015firkete devrinin amac\u0131 da b\u00f6lgenin cazip hale getirilerek sanayinin geli\u015fmesinin ve \u00fclke ekonomisinin kalk\u0131nmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>77. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 46. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>2. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131kran\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d \u0130bareleri<\/p>\n<p>a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>78. Dava konusu kurallar y\u00f6netici \u015firkete m\u00fclkiyet devri yap\u0131lan alanlar\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131lara kiralanmas\u0131 veya sat\u0131lmas\u0131 hususunda yetki tan\u0131maktad\u0131r. Bu kapsamda 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde y\u00f6netici \u015firketin, m\u00fclkiyet devri yap\u0131lan alanlar\u0131; bu Kanun h\u00fck\u00fcmleri gere\u011fince yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131 taahh\u00fct eden yat\u0131r\u0131mc\u0131lara Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine parseller h\u00e2linde veya i\u015fletme binalar\u0131 da yapmak suretiyle kiraya verebilece\u011fi veya tapuya geri al\u0131m \u015ferhi i\u015flenmek suretiyle satabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibareleri dava konusu kurallar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. <\/p>\n<p>b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>79. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; y\u00f6netici \u015firket taraf\u0131ndan yat\u0131r\u0131mc\u0131lara kiraya verilen veya tapuya geri alma \u015ferhi konulmak suretiyle sat\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n, y\u00f6netici \u015firkete Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan devredilen ta\u015f\u0131nmazlar oldu\u011fu, bu ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan y\u00f6netici \u015firkete devrine imk\u00e2n tan\u0131yan kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle an\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamu mal\u0131 niteli\u011fini devam ettirdi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla bunlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131na ve kiralanmas\u0131na dair s\u00f6zle\u015fmelerin \u00f6zelle\u015ftirme kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemlerinin ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla yap\u0131labilece\u011fi, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya kiraya verilmesinin an\u0131lan yerlerin denetimsizli\u011fine neden olaca\u011f\u0131, sat\u0131\u015fa veya kiralamaya ili\u015fkin i\u015flemlerin s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, Kanun\u2019da bir t\u00fcr \u00f6zelle\u015ftirme i\u015flemini ifade eden sat\u0131\u015f ve kiralama s\u00fcrecinin e\u015fitlik ve rekabet ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flayacak g\u00fcvencelere yer verilmedi\u011fi, bu durumun \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin e\u015fit \u015fartlarda yar\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyece\u011fi ve haks\u0131z rekabete yol a\u00e7aca\u011f\u0131, an\u0131lan i\u015flemlere konu arazilerin sahil \u015feridi, tar\u0131m arazisi, mera, tabiat varl\u0131\u011f\u0131 ve orman s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde dava konusu kurallar\u0131n an\u0131lan alanlar\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bozulmas\u0131na ve daralmas\u0131na neden olabilece\u011fi, devletin bu alanlara ili\u015fkin olarak Anayasa\u2019dan kaynaklanan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmas\u0131na ra\u011fmen kurallarda bu konuda herhangi bir \u00e7er\u00e7eve belirlenmedi\u011fi, bu durumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli oldu\u011fu, end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki yerlerinin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n veya bedelsiz olarak devrinin, bu yerlerin de\u011ferinin muhafaza edilmesi ve verimli kullan\u0131lmas\u0131 imk\u00e2n\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n belirli \u00f6zel te\u015febb\u00fcsler lehine uygulamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve b\u00f6ylece mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca kurallar\u0131n uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu <\/p>\n<p>80. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 46. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>81. Yat\u0131r\u0131mc\u0131lara sat\u0131lacak veya kiralanacak ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n daha \u00f6nce m\u00fclkiyeti Hazineye ait olan veya \u00f6zel ki\u015filere ait olmakla birlikte kamula\u015ft\u0131r\u0131larak m\u00fclkiyeti Hazineye ge\u00e7en ta\u015f\u0131nmazlar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>82. 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesine eklenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ve ikinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n<p>83. Bunun yan\u0131nda kurallarda ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n ancak Bakanl\u0131\u011f\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine kiralanabilece\u011fi veya sat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla Bakanl\u0131\u011f\u0131n ta\u015f\u0131nmaz kiralamalar\u0131 ve sat\u0131m\u0131 \u00fczerinde bir denetiminin oldu\u011fu, kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131yan devirlerin Bakanl\u0131k\u00e7a engellenebilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca end\u00fcstri b\u00f6lgesinde yer alan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n ancak yat\u0131r\u0131m amac\u0131yla devredilebilece\u011fi, kira s\u00f6zle\u015fmesinin temelinin de bu ama\u00e7 \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi, yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n bu amaca uygun davranmamas\u0131 durumunda s\u00f6zle\u015fmenin feshedilerek ta\u015f\u0131nmaz\u0131n yat\u0131r\u0131mc\u0131dan al\u0131nabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>84. \u00d6te yandan kurallarda yat\u0131r\u0131mc\u0131ya ger\u00e7ekle\u015fecek sat\u0131m\u0131n ancak tapuya geri al\u0131m \u015ferhi koymak suretiyle m\u00fcmk\u00fcn olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu nedenle yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmas\u0131 \u015fart\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen sat\u0131\u015f sonras\u0131nda yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131m taahh\u00fcd\u00fcn\u00fc yerine getirmemesi durumunda tapudaki geri al\u0131m kayd\u0131 gere\u011fince ta\u015f\u0131nmaz yat\u0131r\u0131mc\u0131dan al\u0131nacak ve yat\u0131r\u0131m taahh\u00fcd\u00fcnde bulunan yeni bir yat\u0131r\u0131mc\u0131ya kira s\u00f6zle\u015fmesi ve sat\u0131\u015f yoluyla tahsis edilebilecektir.<\/p>\n<p>85. Dolay\u0131s\u0131yla yat\u0131r\u0131mc\u0131lara kiralanan veya sat\u0131lan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n kamu yarar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak g\u00fcvencelerin bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>86. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 46. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 10., 12., 13., 17., 43., 44., 45., 47., 48., 56., 63., 90., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>E. Kanun\u2019un 6. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A Maddesine Eklenen D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc F\u0131krada Yer Alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n<p>1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>87. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesinde end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek imar planlar\u0131 ile altyap\u0131 faaliyetlerine ili\u015fkin baz\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgeleri imar ve parselasyon planlar\u0131 ile de\u011fi\u015fikliklerinin y\u00f6netmelikle belirlenen usul ve esaslara uygun olarak haz\u0131rlanaca\u011f\u0131 ve Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan onaylanaca\u011f\u0131, onayl\u0131 imar ve parselasyon planlar\u0131 ile de\u011fi\u015fikliklerinin Bakanl\u0131k internet sitesinde ve valilik\u00e7e belirlenecek ilan yerlerinde bir hafta s\u00fcreyle ilan edilece\u011fi, itiraz\u0131n olmamas\u0131 h\u00e2linde ilan s\u00fcresinin sonunda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesine g\u00f6re imar planlar\u0131 haz\u0131rlan\u0131rken m\u00fclkiyet s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Bakanl\u0131k aras\u0131nda yap\u0131lacak protokol \u00e7er\u00e7evesinde belirlenen sa\u011fl\u0131k koruma band\u0131 b\u0131rak\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n<p>88. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgesi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kapanan kadastral ve imar yollar\u0131 ile parklar\u0131n, her t\u00fcrl\u00fc sorumlulu\u011fu end\u00fcstri b\u00f6lgesinin y\u00f6netilmesinden sorumlu \u015firkete ait olmak \u00fczere Hazine ad\u0131na tescil olunaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>89. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131ya ili\u015fkin et\u00fct, harita ve projelerin, ruhsat ve izinler ile i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k onay\u0131na ve denetimine tabi olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>90. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada ise end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131 projelerinin kontrol\u00fcn\u00fcn, arazi kontrol\u00fcn\u00fcn ve bunlara ili\u015fkin altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131 in\u015faatlar\u0131n\u0131n yap\u0131m kontrol\u00fcn\u00fcn ve i\u015fletme a\u015famas\u0131ndaki kontrollerin Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 veya yapt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>91. Be\u015finci f\u0131krada da ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 tespit edilen yap\u0131lar i\u00e7in 3\/5\/1985 tarihli ve 3194 say\u0131l\u0131 \u0130mar Kanunu\u2019nun 32. ve 42. maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lacak i\u015flemlerin Bakanl\u0131k\u00e7a tesis edilece\u011fi, yap\u0131lara ili\u015fkin y\u0131k\u0131m karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 h\u00e2linde y\u0131k\u0131m i\u015fleminin Bakanl\u0131\u011f\u0131n talimat\u0131 \u00fczerine valilik taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 ve madde kapsam\u0131ndaki idari para cezalar\u0131n\u0131n Bakanl\u0131k\u00e7a verilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>92. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural kapsam\u0131ndaki kontrollerin idarenin denetim yetkisinin somut bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc oldu\u011fu, denetim yetkisinin ise kolluk faaliyeti niteli\u011finde bir kamu hizmeti oldu\u011fu, yetki devri \u00f6ng\u00f6ren kuralda yasal \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmedi\u011fi, temel ilke ve esaslar\u0131n belirlenmedi\u011fi, bu durumun Bakanl\u0131\u011f\u0131n denetim hizmetinden el \u00e7ekmesine neden olaca\u011f\u0131 gibi denetlenecek kurumlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6ng\u00f6r\u00fclmez durumlara yol a\u00e7aca\u011f\u0131, denetime ili\u015fkin yetki devrinin usul ve esaslar\u0131n\u0131 belirleme yetkisinin tamamen Bakanl\u0131\u011f\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, denetim sonras\u0131nda gerekli yapt\u0131r\u0131m ve i\u015flemler konusunda da bir \u00e7er\u00e7evenin belirlenmedi\u011fi, devletin y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu kolluk faaliyetinin kamu g\u00f6revlileri yerine \u00f6zel ki\u015filere g\u00f6rd\u00fcr\u00fclmesinin anayasal anlamda m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, kural\u0131n muhataplar aras\u0131nda farkl\u0131 uygulama yap\u0131lmas\u0131na engel olacak g\u00fcvenceleri i\u00e7ermedi\u011fi, bu durumun sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcvenli bir \u00e7evrede ya\u015fama hakk\u0131na ili\u015fkin olarak devletin Anayasa\u2019dan kaynaklanan koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu, genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeksizin denetim yetkisinin devrinin, kontrol hizmetlerinin aksamas\u0131na, hesap verilebilirli\u011fin ve \u015feffafl\u0131\u011f\u0131n ortadan kalkmas\u0131na, end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki altyap\u0131 ve \u00fcstyap\u0131n\u0131n, arazilerin ve i\u015fletmelerin niteli\u011finin kaybedilmesine ve bu suretle mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca kural\u0131n uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 3., 5., 6., 7., 8., 10., 12., 17., 43., 44., 45., 48., 56., 63., 90., 123., 128., 166., 167., 168. ve 169. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>93. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri belirliliktir. Bu ilkeye g\u00f6re kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Nitekim bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154; E.2019\/106, K.2019\/100, 25\/12\/2019, \u00a7 20; E.2020\/15, K.2020\/78, 24\/12\/2020, \u00a7 10; E.2019\/32, K.2021\/54, 14\/7\/2021, \u00a7 25).<\/p>\n<p>94. Belirlilik ilkesi; d\u00fczenlenen konudan yaln\u0131z kavram, ad ve kurum olarak s\u00f6z edilmesini de\u011fil bunlar\u0131n kanun metninde kuralla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Kuralla\u015ft\u0131rma ise d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin ortaya konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmesini ifade eder. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin tamam\u0131n\u0131n ayn\u0131 kanunda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olmay\u0131p incelenen kanun d\u0131\u015f\u0131ndaki kanunlar ya da ba\u015fka kanunlarla yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 da belirlilik ilkesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterlidir (AYM, E.2020\/11, K.2023\/98, 18\/5\/2023, \u00a7 125).<\/p>\n<p>95. Dava konusu kuralda kontrol faaliyetinin nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme yer almamakla birlikte an\u0131lan i\u015fin \u00f6zel ki\u015filere g\u00f6rd\u00fcr\u00fclmesi durumunda bunun hizmet al\u0131m\u0131 yoluyla sa\u011flanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kamu hukukuna tabi olan veya kamunun denetimi alt\u0131nda bulunan veyahut kamu kayna\u011f\u0131 kullanan kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n mal veya hizmet al\u0131mlar\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerine ili\u015fkin yapacaklar\u0131 ihalelerde uygulanacak esas ve usuller ise 4\/1\/2002 tarihli ve 4734 say\u0131l\u0131 Kamu \u0130hale Kanunu\u2019nda d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>96. An\u0131lan Kanun\u2019un 5. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda bu Kanun\u2019a tabi idarelerin Kanun\u2019a g\u00f6re yap\u0131lacak ihalelerde saydaml\u0131\u011f\u0131, rekabeti, e\u015fit muameleyi, g\u00fcvenirli\u011fi, gizlili\u011fi, kamuoyu denetimini, ihtiya\u00e7lar\u0131n uygun \u015fartlarla ve zaman\u0131nda kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 ve kaynaklar\u0131n verimli kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakla sorumlu olduklar\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f olup end\u00fcstri b\u00f6lgelerindeki baz\u0131 hususlara ili\u015fkin kontrollerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi amac\u0131yla yap\u0131lacak hizmet al\u0131mlar\u0131nda da bu ilkelerin g\u00f6zetilmesi gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla kural\u0131n hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan kuralda belirsizlik bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez (benzer bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2020\/34, K.2023\/25, 16\/2\/2023, \u00a7 53).<\/p>\n<p>97. Di\u011fer yandan Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevletin, kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin genel idare esaslar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 kamu hizmetlerinin gerektirdi\u011fi asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revler, memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri eliyle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u201d denilmektedir. An\u0131lan h\u00fck\u00fcm gere\u011fince, genel idare esaslar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fct\u00fclen kamu hizmetlerinin gerektirdi\u011fi g\u00f6revlerden asli ve s\u00fcrekli nitelik ta\u015f\u0131yanlar\u0131n, memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri eliyle g\u00f6r\u00fclmesi zorunludur.<\/p>\n<p>98. Denetim faaliyeti, ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na icrai sonu\u00e7 do\u011furan bir i\u015flem veya karar niteli\u011finde de\u011fildir. Denetim sonucu d\u00fczenlenen raporlar, idari i\u015flem kuram\u0131 uyar\u0131nca haz\u0131rl\u0131k i\u015flemi niteli\u011finde olup bu raporlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131, denetlenen ki\u015filerin hukukunda de\u011fi\u015fiklik yaratmamaktad\u0131r. Esasen icrai i\u015flem, denetim sonucunda yetkili makamlarca al\u0131nan cezai ve idari kararlar ile ba\u015fvurulan di\u011fer hukuki tedbirlerdir. \u0130crai kararlar\u0131 almakla yetkili idari makam, haz\u0131rl\u0131k i\u015flemi niteli\u011findeki denetim raporunda yer alan tespit ve de\u011ferlendirmelerle ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Bu nedenle ilke olarak icrai i\u015flemler d\u0131\u015f\u0131nda denetim faaliyetinin \u00f6zel ki\u015filerden hizmet sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 yoluyla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmez (AYM, E.2013\/50, K.2015\/38, 1\/4\/2015; E.2020\/10, K.2020\/67, 12\/11\/2020, \u00a7 28).<\/p>\n<p>99. Kuralla Bakanl\u0131k\u00e7a yapt\u0131r\u0131labilecek olan kontroller sonras\u0131nda gerekli yapt\u0131r\u0131m ve i\u015flemlerin an\u0131lan maddenin be\u015finci f\u0131kras\u0131 gere\u011fince Bakanl\u0131k ve di\u011fer idareler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Kontroller sonucu hukuki ve idari tedbirleri uygulama yetkisinin idarede kalmaya devam etti\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde teknik destek sa\u011flamaktan ibaret olan ve haz\u0131rl\u0131k i\u015flemi niteli\u011finde bir g\u00f6rev oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan kontrol g\u00f6revinin memur ve di\u011fer kamu g\u00f6revlisi niteli\u011finde olmayan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere g\u00f6rd\u00fcr\u00fclmesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>100. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n<p>Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 3., 5., 6., 7., 8., 10., 12., 17., 43., 44., 45., 48., 56., 63., 90., 123., 166., 167., 168. ve 169. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>F. Kanun\u2019un 10. Maddesiyle 4737 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/D Maddesinin De\u011fi\u015ftirilen \u0130kinci F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a\u2026\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n<p>1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n<p>101. Kanun\u2019un 4\/D maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda y\u00f6netim \u015firketine kimlerin kurucu veya sonradan ortak olabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131kraya g\u00f6re T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fine ba\u011fl\u0131 odalar, yerel y\u00f6netimler, bankalar ve finans kurumlar\u0131, b\u00f6lgede s\u0131nai faaliyet y\u00fcr\u00fcten yerli ve yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri, konuyla ilgili vak\u0131f, kooperatif ve dernekler, ilgili kamu kurulu\u015flar\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131 birlikleri y\u00f6netici \u015firkete kurucu ya da sonradan ortak olabilmektedir. Yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri ise de 5\/6\/2003 tarihli ve 4875 say\u0131l\u0131 Do\u011frudan Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar Kanunu ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firkete i\u015ftirak edebilmektedir.<\/p>\n<p>102. An\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda da y\u00f6netici \u015firketin nas\u0131l kurulaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re y\u00f6netici \u015firket, kurum ve kurulu\u015flardan gelen taleplerde ba\u015fvuru sahibi taraf\u0131ndan; Bakanl\u0131k\u00e7a resen yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise end\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki varsa sanayi odalar\u0131, yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 veya Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan kurulur. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n<p>103. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; Bakanl\u0131k\u00e7a resen yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde sanayi odas\u0131n\u0131n olmamas\u0131 durumunda y\u00f6netici \u015firketi kuracak ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin belirlenmesi konusunda ticaret ve sanayi odas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra dava konusu kuralla Bakanl\u0131\u011f\u0131n da yetkili k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ancak hangi h\u00e2llerde hangi merciin bu yetkiyi kullanaca\u011f\u0131n\u0131n belirlenmedi\u011fi, ayr\u0131ca Bakanl\u0131\u011f\u0131n an\u0131lan yetkisini kullan\u0131rken tabi olaca\u011f\u0131 somut ve nesnel bir \u00f6l\u00e7\u00fcte de kuralda yer verilmedi\u011fi, genel bir yasal \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeksizin Bakanl\u0131\u011fa s\u00f6z konusu yetkinin tan\u0131nmas\u0131n\u0131n ayr\u0131mc\u0131 i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131na neden olabilece\u011fi, Bakanl\u0131\u011fa kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015fu olan ticaret ve sanayi odas\u0131n\u0131n yerine karar alma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yan kural\u0131n idari \u00f6zerklik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ticaret ve sanayi odalar\u0131n\u0131n idari ve mali \u00f6zerkli\u011fine ayk\u0131r\u0131 olan kuralla y\u00f6netici \u015firketin piyasa gereklerine uygun ve adil bir \u015fekilde belirlenmesi, end\u00fcstri b\u00f6lgesinin etkin \u015fekilde uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc i\u00e7inde y\u00f6netilmesi ve i\u015fletilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu durumun mill\u00ee ekonominin zarara u\u011framas\u0131na neden olaca\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 10., 48., 123., 135., 166. ve 167. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n<p>104. 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/D maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda kimlerin y\u00f6netim \u015firketi kurabilmek i\u00e7in ortak olabilece\u011fi belirlenmi\u015ftir. Bu ki\u015filerin y\u00f6netici \u015firketi kurmak istemesi ise tek ba\u015f\u0131na yetmemekte, ba\u015fvuran ki\u015filer aras\u0131ndan end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde varsa sanayi odalar\u0131 yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 veya Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen ki\u015filer aras\u0131na girmek gerekmektedir.<\/p>\n<p>105. An\u0131lan f\u0131krada kimlerin kurucu ortak olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ise de kurucu ortak olmak i\u00e7in talepte bulunanlar aras\u0131ndan Bakanl\u0131k\u00e7a kurucu ortak olarak kabul edileceklerin hangi \u00f6l\u00e7\u00fcte g\u00f6re belirlenece\u011fi konusunda herhangi bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kuralda kurucu ortak olarak belirlenecek ki\u015filerde hangi nitelik ya da niteliklerin aranaca\u011f\u0131 hususundaki takdir yetkisi b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Bakanl\u0131\u011fa b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (benzer bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2020\/30, K.2023\/12, 25\/1\/2023, \u00a7 172). Dolay\u0131s\u0131yla kuralda Bakanl\u0131\u011fa tan\u0131nan yetkiyle ilgili genel \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmedi\u011fi, temel ilke ve esaslar\u0131n belirlenmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>106. Bu itibarla y\u00f6netici \u015firkete kurucu ortak olabilecek ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin se\u00e7imi konusundaki \u00f6l\u00e7\u00fctlere ili\u015fkin yasal \u00e7er\u00e7eve belirlenmeksizin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na s\u0131n\u0131rlar\u0131 ve kapsam\u0131 belirli olmayan bir yetki tan\u0131yan kural\u0131n belirlilik ilkesiyle ba\u011fda\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n<p>107. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n<p>Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR ve Metin KIRATLI bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n<p>Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclerek iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 5., 7., 10., 48., 123., 135., 166. ve 167. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n<p>V. \u0130PTAL KARARININ Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RECE\u011e\u0130 G\u00dcN SORUNU<\/p>\n<p>108. Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cKanun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.\u201d denilmekte, 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak iptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n<p>109. 7419 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/D maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a\u2026\u201d ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince bu ibareye ili\u015fkin iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p>VI. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n<p>110. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kurallar\u0131n uygulanmas\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>A. 10. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 4\/D maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a&#8230;\u201d ibaresine y\u00f6nelik iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinin ertelenmesi nedeniyle bu ibareye ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebinin REDD\u0130NE,<\/p>\n<p>B. 1. 3. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>2. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n<p>3. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>a. 4. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>b. 4. maddesine eklenen;<\/p>\n<p>i. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>\u00a0(1). Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>\u00a0(2). \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>ii. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>\u00a0(1). Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>\u00a0(2). \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>\u00a0(3). \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerine,<\/p>\n<p>4. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresine,<\/p>\n<p>y\u00f6nelik iptal talepleri 5\/12\/2024 tarihli ve E.2022\/158, K.2024\/206 say\u0131l\u0131 kararla reddedildi\u011finden bu ibarelere ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131rmaya ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n<p>5\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n<p>20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>A. 3. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>B. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>C. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n<p>1. 4. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>2. 4. maddesine eklenen;<\/p>\n<p>a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n;<\/p>\n<p>i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n<p>iii. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerinin,<\/p>\n<p>Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>\u00c7. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>D. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/D maddesinin de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c&#8230;veya Bakanl\u0131k\u00e7a&#8230;\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR ile Metin KIRATLI\u2019n\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n<p>5\/12\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n<p>   Ba\u015fkan<\/p>\n<p>   Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n<p>   Ba\u015fkanvekili<\/p>\n<p>   Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n<p>   Ba\u015fkanvekili<\/p>\n<p>   Basri BA\u011eCI<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Engin YILDIRIM<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Recai AKYEL<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   \u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Kenan YA\u015eAR<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Muhterem \u0130NCE<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   \u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Metin KIRATLI<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>KAR\u015eI OY<\/p>\n<p>Say\u0131n Mahkemece \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan benimsenen g\u00f6r\u00fc\u015f uyar\u0131nca 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanunun 10. maddesi ile de\u011fi\u015ftirilen 4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 4\/D maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cveya Bakanl\u0131k\u00e7a\u201d ibaresinin iptaline karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz gerek\u00e7eler ile s\u00f6z konusu ibarenin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatinde oldu\u011fumuzdan Say\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fun iptal y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n<p>4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 1\/g maddesinde y\u00f6netici \u015firket \u201cBu Kanuna uygun ve anonim \u015firket olarak kurulan, b\u00f6lgenin y\u00f6netimi ve i\u015fletilmesinden sorumlu \u015firket\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine ayn\u0131 Kanunun 3. maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda Bakanl\u0131\u011f\u0131n, kurum ve kurulu\u015flar veya y\u00f6netici \u015firketin ba\u015fvurusuna istinaden veya resen yer se\u00e7imi yapmak suretiyle end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131 veya kurulu b\u00f6lgelere ilave alan \u00f6nerisinde bulunabilece\u011fi, Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen alanlarda, Cumhurba\u015fkan\u0131nca end\u00fcstri b\u00f6lgelerinin kurulmas\u0131na veya alan ilavesine izin verilebilece\u011fi, belirlenen alanlar\u0131n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na sunulmas\u0131ndan \u00f6nce y\u00f6netici \u015firketin kurulmu\u015f olmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p>4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 4\/D maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda y\u00f6netici \u015firketin hangi kurum ve kurulu\u015flar taraf\u0131ndan kurulaca\u011f\u0131 veya kurulmu\u015f olan bir \u015firkete i\u015ftirak edebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu maddeye g\u00f6re, \u201cB\u00f6lgenin y\u00f6netimi ve i\u015fletmesinden sorumlu y\u00f6netici \u015firkete, T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fine ba\u011fl\u0131 odalar, yerel y\u00f6netimler, bankalar ve finans kurumlar\u0131, b\u00f6lgede s\u0131nai faaliyet y\u00fcr\u00fcten yerli ve yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri, konuyla ilgili vak\u0131f, kooperatif ve dernekler, ilgili kamu kurulu\u015flar\u0131 ve ihracat\u00e7\u0131 birlikleri kurucu ya da sonradan ortak olabilirler. Yabanc\u0131 \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fileri 5\/6\/2003 tarihli ve 4875 say\u0131l\u0131 Do\u011frudan Yabanc\u0131 Yat\u0131r\u0131mlar Kanunu ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde y\u00f6netici \u015firkete i\u015ftirak edebilir\u201d. 4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 4\/D maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda hangi t\u00fczel ki\u015filerin ya da kurulu\u015flar\u0131n y\u00f6netici \u015firkete kurucu veya daha sonra ortak olarak i\u015ftirak edebilece\u011fi belirtildikten sonra, 4\/D maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgelerinde y\u00f6netici \u015firketin kimler taraf\u0131ndan kurulabilece\u011fi say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu h\u00fckme g\u00f6re, \u201cY\u00f6netici \u015firket, kurum ve kurulu\u015flardan gelen taleplerde ba\u015fvuru sahibi taraf\u0131ndan; Bakanl\u0131k\u00e7a resen yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise end\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki varsa sanayi odalar\u0131, yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 veya Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan kurulur\u201d.<\/p>\n<p>4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 4\/D maddesinin ilk iki f\u0131kras\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, end\u00fcstri b\u00f6lgesi kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6ncelikle kurulmas\u0131 gereken y\u00f6netici \u015firket 4\/D maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda say\u0131lan t\u00fczel ki\u015filerden ya da kurum ve kurulu\u015flardan talep gelmesi halinde bu ki\u015filer, yani ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan kurulacakt\u0131r. E\u011fer Bakanl\u0131k resen end\u00fcstri b\u00f6lgesi kurulmas\u0131n\u0131 talep ederse, y\u00f6netici \u015firket end\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki varsa sanayi odas\u0131, yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 veya Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenen ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan kurulabilecektir. Bakanl\u0131\u011f\u0131n resen kurmak istedi\u011fi end\u00fcstri b\u00f6lgesinin Cumhurba\u015fkan\u0131na sunulmas\u0131 \u00f6ncesinde y\u00f6netici \u015firketin kurulmas\u0131 zorunlu oldu\u011fundan Bakanl\u0131\u011f\u0131n bir \u015fekilde kurucu olarak bir ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015fiyi g\u00f6revlendirmesi zorunlu olmaktad\u0131r. Kanunun 4\/D maddesinin ilk f\u0131kras\u0131nda kurucu ya da sonradan ortak olabilecek t\u00fczel ki\u015filer say\u0131lm\u0131\u015f olup, Bakanl\u0131\u011f\u0131n kurucu olarak belirledi\u011fi t\u00fczel ki\u015fi ilk f\u0131krada say\u0131lanlardan biri olabilecektir. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda end\u00fcstri b\u00f6lgesinin kurulaca\u011f\u0131 il s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde varsa sanayi odalar\u0131, yoksa ticaret ve sanayi odas\u0131 ile Bakanl\u0131k aras\u0131nda bir s\u0131ralama ya da \u00f6ncelik belirtilmemi\u015f olsa bile il s\u0131n\u0131r\u0131 i\u00e7indeki sanayi ya da ticaret odas\u0131 kurucu olmak isterse Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan bunlara \u00f6ncelik verilece\u011fi h\u00fckm\u00fcn lafzi ifadesinden a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan kurulmak istenen bir end\u00fcstri b\u00f6lgesinde Kanunun 4\/D maddesinin ilk iki f\u0131kras\u0131nda say\u0131lan herhangi bir t\u00fczel ki\u015fi veya kurulu\u015f g\u00f6rev almak istemezse, te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde Bakanl\u0131\u011f\u0131n bu ki\u015fileri y\u00f6netici \u015firketi kurmakla g\u00f6revlendirme hususunda zorlamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu durumda son \u00e7are olarak Bakanl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6netici \u015firketin kurulmas\u0131 i\u00e7in ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015fiyi g\u00f6revlendirmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olmaktad\u0131r. Buradaki ama\u00e7 yetki gasb\u0131 yapmak de\u011fil, soruna \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmektir. Nitekim Anayasa Mahkemesi 2020\/46 E., 2023\/149 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda (R.G. Tarih &#8211; Say\u0131 : 17\/11\/2023 \u2013 32372), \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re kurulacak \u015firketin sermayesini belirleme yetkisinin Bakan\u2019a verilmesini anayasaya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rmemi\u015ftir. Mahkeme s\u00f6z konusu karar\u0131nda, bu \u015firketlerin faaliyetlerinin \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilecek oldu\u011fu, taraflar\u0131n hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile sorumluluklar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u015firketin yahut ortakl\u0131\u011f\u0131n kapsam ve mahiyetine ili\u015fkin hususlar\u0131n kural olarak genel kanun niteli\u011findeki 6102 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a, mahiyetine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde 6\/12\/2012 tarihli ve 6362 say\u0131l\u0131 Sermaye Piyasas\u0131 Kanunu, 19\/10\/2005 tarihli ve 5411 say\u0131l\u0131 Bankac\u0131l\u0131k Kanunu gibi \u00f6zel kanunlardaki d\u00fczenlemelere tabi olaca\u011f\u0131, (Benzer y\u00f6nde bkz. AYM, E.2019\/96, K.2022\/17, 24\/2\/2022, \u00a7 49), &#8230;kurulacak \u015firketin sermayesi ve kapsam\u0131 Bakan taraf\u0131ndan belirlenirken \u015firketin faaliyet konusunun ve yukar\u0131da yer verilen kanuni mevzuat kapsam\u0131nda i\u015flemler tesis edilece\u011fi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kuralda Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi ba\u011flam\u0131nda belirsizlik bulundu\u011fu s\u00f6ylenemeyece\u011fi (bkz. bu y\u00f6nde AYM, E.2019\/96, K.2022\/17, 24\/2\/2022, \u00a7 50) gerek\u00e7elerine yer vererek, kural\u0131n Anayasa&#8217;n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve \u0130ptal talebinin reddi gerekti\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n<p>4737 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca y\u00f6netici \u015firket anonim \u015firket olarak kurulacak ve \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re faaliyet g\u00f6sterecektir. Buna g\u00f6re, 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 337 vd. maddeleri uyar\u0131nca anonim \u015firket kurucusu olabilecek ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015filerin Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u00fcrk Medeni Kanunu uyar\u0131nca fiil ehliyetini haiz ger\u00e7ek ki\u015filerin, T\u00fcrk Ticaret Kanunu h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde anonim \u015firket kurmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fundan y\u00f6netici \u015firketi kurmak i\u00e7in belirlenecek ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filerin niteliklerinin tekrardan End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda d\u00fczenlenmesi gerekli ya da zorunlu de\u011fildir. Kanunun 4\/D maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda y\u00f6netici \u015firketin kurulmas\u0131 i\u00e7in Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan ger\u00e7ek ya da t\u00fczel ki\u015filerin belirlenmesi son \u00e7are olarak ve Bakanl\u0131\u011f\u0131n resen ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 end\u00fcstri b\u00f6lgesi projeleri i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f olup, bu anlamda te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bir s\u0131n\u0131rlama getirilmedi\u011fi gibi, maddede herhangi bir belirsizlik de s\u00f6z konusu de\u011fildir. Bu nedenlerle 4737 say\u0131l\u0131 Kanunun 4\/D maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cveya Bakanl\u0131k\u00e7a\u201d ibaresi Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z konusu ibarenin iptali y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Muhterem \u0130NCE<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   \u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n<p>   \u00dcye<\/p>\n<p>   Metin KIRATLI<\/p>\n<p>\u200bAnayasa Mahkemesi&#8217;nin 5\/12\/2024 tarihli, 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n<p>Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI \u00a0 Esas Say\u0131s\u0131 : 2022\/158 Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/206 Karar Tarihi : 5\/12\/2024 R.G.Tarih-Say\u0131 : 12\/3\/2025-32839 \u00a0 \u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 132 milletvekili \u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; A. 3. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin, B. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, C. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 1. 4. maddesinin; a. Birinci f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin, b. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresinin, 2. 4. maddesine eklenen; a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, iii. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerinin, \u00c7. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresinin, D. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 &hellip;<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-35474","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v26.6 (Yoast SEO v27.1.1) - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-premium-wordpress\/ -->\n<title>AYM&#039;nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 - Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uk_UA\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"AYM&#039;nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI \u00a0 Esas Say\u0131s\u0131 : 2022\/158 Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/206 Karar Tarihi : 5\/12\/2024 R.G.Tarih-Say\u0131 : 12\/3\/2025-32839 \u00a0 \u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 132 milletvekili \u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; A. 3. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin, B. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, C. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 1. 4. maddesinin; a. Birinci f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin, b. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresinin, 2. 4. maddesine eklenen; a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, iii. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerinin, \u00c7. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresinin, D. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 &hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-03-12T09:34:00+00:00\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Hukuki Haber.net\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"\u041d\u0430\u043f\u0438\u0441\u0430\u043d\u043e\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Hukuki Haber.net\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"\u041f\u0440\u0438\u0431\u043b. \u0447\u0430\u0441 \u0447\u0438\u0442\u0430\u043d\u043d\u044f\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"84 \u0445\u0432\u0438\u043b\u0438\u043d\u0438\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\"},\"author\":{\"name\":\"Hukuki Haber.net\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/001a271de994a0aa3f90eea084424822\"},\"headline\":\"AYM&#8217;nin 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\",\"datePublished\":\"2025-03-12T09:34:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\"},\"wordCount\":16858,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Hukuki Haberler\"],\"inLanguage\":\"uk\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\",\"url\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\",\"name\":\"AYM'nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 - Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-03-12T09:34:00+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uk\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"AYM&#8217;nin 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#website\",\"url\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/\",\"name\":\"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l\",\"description\":\"Avukat Deniz Can K\u0131z\u0131l Antalya Barosu\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uk\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization\",\"name\":\"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l\",\"url\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uk\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/siyah-logo-svg.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/siyah-logo-svg.svg\",\"width\":1080,\"height\":1080,\"caption\":\"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/001a271de994a0aa3f90eea084424822\",\"name\":\"Hukuki Haber.net\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uk\",\"@id\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57d8a49151495586611a149d29fc42865b951dc053a84709a3172ccb5abf3118?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57d8a49151495586611a149d29fc42865b951dc053a84709a3172ccb5abf3118?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Hukuki Haber.net\"},\"sameAs\":[\"http:\/\/www.hukukihaber.net\"],\"url\":\"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/author\/hukukihabernet\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"AYM'nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 - Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/","og_locale":"uk_UA","og_type":"article","og_title":"AYM'nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131","og_description":"ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI \u00a0 Esas Say\u0131s\u0131 : 2022\/158 Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/206 Karar Tarihi : 5\/12\/2024 R.G.Tarih-Say\u0131 : 12\/3\/2025-32839 \u00a0 \u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 132 milletvekili \u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 20\/10\/2022 tarihli ve 7419 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un; A. 3. maddesiyle 9\/1\/2002 tarihli ve 4737 say\u0131l\u0131 End\u00fcstri B\u00f6lgeleri Kanunu\u2019nun 3\/A maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na eklenen \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli nitelikte&#8230;\u201d ibaresinin, B. 4. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3\/B maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n, C. 5. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 1. 4. maddesinin; a. Birinci f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin, b. \u0130kinci f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;ba\u011f\u0131ms\u0131z ve s\u00fcrekli&#8230;\u201d ibaresinin, 2. 4. maddesine eklenen; a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, b. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kran\u0131n; i. Birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;\u00fczerindeki muhdesat\u0131n bedeli al\u0131nmaks\u0131z\u0131n rayi\u00e7 bedel \u00fczerinden do\u011frudan sat\u0131labilir.\u201d ibaresinin, ii. \u0130kinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;bedelsiz olarak devredilebilir.\u201d ibaresinin, iii. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c&#8230;kiraya verebilir&#8230;\u201d ve \u201c&#8230;satabilir.\u201d ibarelerinin, \u00c7. 6. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4\/A maddesine eklenen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131krada yer alan \u201c&#8230;veya yapt\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d ibaresinin, D. 10. maddesiyle 4737 say\u0131l\u0131 &hellip;","og_url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/","og_site_name":"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l","article_published_time":"2025-03-12T09:34:00+00:00","author":"Hukuki Haber.net","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"\u041d\u0430\u043f\u0438\u0441\u0430\u043d\u043e":"Hukuki Haber.net","\u041f\u0440\u0438\u0431\u043b. \u0447\u0430\u0441 \u0447\u0438\u0442\u0430\u043d\u043d\u044f":"84 \u0445\u0432\u0438\u043b\u0438\u043d\u0438"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/"},"author":{"name":"Hukuki Haber.net","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/001a271de994a0aa3f90eea084424822"},"headline":"AYM&#8217;nin 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131","datePublished":"2025-03-12T09:34:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/"},"wordCount":16858,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization"},"articleSection":["Hukuki Haberler"],"inLanguage":"uk","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/","url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/","name":"AYM'nin 2022\/158 esas - 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131 - Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l","isPartOf":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#website"},"datePublished":"2025-03-12T09:34:00+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uk","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/hukukihaber\/aymnin-2022-158-esas-2024-206-karar-sayili-karari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"AYM&#8217;nin 2022\/158 esas &#8211; 2024\/206 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#website","url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/","name":"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l","description":"Avukat Deniz Can K\u0131z\u0131l Antalya Barosu","publisher":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uk"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#organization","name":"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l","url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uk","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/siyah-logo-svg.svg","contentUrl":"https:\/\/denizcankizil.tr\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/siyah-logo-svg.svg","width":1080,"height":1080,"caption":"Av. Deniz Can K\u0131z\u0131l"},"image":{"@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/001a271de994a0aa3f90eea084424822","name":"Hukuki Haber.net","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uk","@id":"https:\/\/denizcankizil.tr\/de\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57d8a49151495586611a149d29fc42865b951dc053a84709a3172ccb5abf3118?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/57d8a49151495586611a149d29fc42865b951dc053a84709a3172ccb5abf3118?s=96&d=mm&r=g","caption":"Hukuki Haber.net"},"sameAs":["http:\/\/www.hukukihaber.net"],"url":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/author\/hukukihabernet\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35474","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35474"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35474\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/denizcankizil.tr\/uk\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}