\u0130tiraz Konusu Kural<\/p>\n
\u0130tiraz konusu kurallarda, ki\u015finin sa\u011f\u0131r ve dilsiz olmas\u0131 h\u00e2linde hakk\u0131nda seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; bedensel engeli nedeniyle dezavantajl\u0131 konumda bulunan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda itiraz konusu kurallar uyar\u0131nca seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmamas\u0131n\u0131n bu ki\u015filerin maddi ceza hukuku alan\u0131na etki eden bir ceza usul kurumundan yararlanamamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, bu durumun kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkelerini ihlal etti\u011fi, an\u0131lan ki\u015filerin hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden eksiksiz bir bi\u00e7imde yararlanamayaca\u011f\u0131, yine kurallar\u0131n devletin engelli kimselerin korunmalar\u0131 ve toplum hayat\u0131na intibaklar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin anlama ve isteme yetenekleri fiziksel ve psikolojik sebeplerle di\u011fer bireylere g\u00f6re daha yava\u015f geli\u015febilir. Bu ba\u011flamda davran\u0131\u015f ve tercihlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenme konusunda tam olarak yetkin kabul edilmedikleri durumlarda bu ki\u015fileri koruyucu tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 kamu yarar\u0131n\u0131n da bir gere\u011fidir.<\/p>\n
Bu itibarla ceza kovu\u015fturmas\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsiz olan failin \u00f6zel durumu sebebiyle taraf beyanlar\u0131n\u0131n bizzat h\u00e2kim taraf\u0131ndan al\u0131narak delillerin duru\u015fmada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k hakk\u0131nda t\u00fcm usul g\u00fcvencelerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 bir yarg\u0131lama yap\u0131larak karar verilmesi y\u00f6n\u00fcnde kanun koyucunun takdir yetkisinin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ve cezai sorumluluklar\u0131 tam olmayan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda ceza kovu\u015fturmas\u0131n\u0131n etkin bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclerek bu ki\u015filerin korunmalar\u0131na ve b\u00f6ylece kamu yarar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n makul ve nesnel bir nedeni olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran sa\u011f\u0131r ve dilsizler y\u00f6n\u00fcnden de de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
Kurallar uyar\u0131nca sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2line ba\u011fl\u0131 olarak seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 durumunda yar\u0131 oranda, basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 durumundaysa d\u00f6rtte bir oran\u0131nda ceza indiriminden yararlanamama s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle ayn\u0131 fiil sebebiyle yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve cezai sorumlulu\u011fu tam olan sa\u011f\u0131r ve dilsiz faile, di\u011fer faillere g\u00f6re daha fazla ceza verilebilecektir.<\/p>\n
\u00d6te yandan seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usulleri inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k sorunu ta\u015f\u0131mayan, karma\u015f\u0131k olmayan veya delillerin s\u00f6zl\u00fc olarak ortaya konulmas\u0131n\u0131 gerektirecek durumlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve belli bir \u00f6nemin alt\u0131ndaki su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden uygulanmaktad\u0131r. Bu su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden de sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k ceza soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131nda kendisini bizzat savunma hususunda di\u011fer \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klara g\u00f6re dezavantajl\u0131 bir konumda bulunabilir.<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 \u015f\u00fcpheliye teklif edilecek ve \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafii huzurunda teklifi kabul etmesi h\u00e2linde bu usul uygulanacakt\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019un (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise mahkeme, \u015f\u00fcpheliyi m\u00fcdafii huzurunda dinledikten sonra\u00a0usul kapsam\u0131nda h\u00fck\u00fcm kuracakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015f\u00fcphelinin iradesinin \u00f6n planda oldu\u011fu s\u00f6z konusu usul\u00fcn zorunlu m\u00fcdafii olmadan uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde ise Kanun\u2019un 251. maddesi uyar\u0131nca mahkemece gerekli g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde h\u00fck\u00fcm verilinceye kadar her a\u015famada duru\u015fma a\u00e7mak suretiyle genel h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca yarg\u0131lamaya devam edilebilecektir. Yine basit yarg\u0131lama usul\u00fcyle verilen karara kar\u015f\u0131 itiraz edildi\u011finde 252. maddesi uyar\u0131nca genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re yarg\u0131lama s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir. S\u00f6z konusu usul kapsam\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizler y\u00f6n\u00fcnden m\u00fcdafii ile ilgili olarak Kanun\u2019da yer alan di\u011fer g\u00fcvencelerin de uygulanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
150. maddede ise m\u00fcdafii bulunmayan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n sa\u011f\u0131r ve dilsiz olmas\u0131 h\u00e2linde istemi aranmaks\u0131z\u0131n bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine 202. madde uyar\u0131nca gerek soru\u015fturma gerek kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin h\u00e2kim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan atanacak terc\u00fcman vas\u0131tas\u0131yla savunma yapma imk\u00e2nlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin korunmas\u0131na ili\u015fkin devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gere\u011fi olan bu d\u00fczenlemelerin seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 karar verebilmelerine katk\u0131 sundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenceler seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinde sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2li nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan dezavantajl\u0131 durumu ortadan kald\u0131racak niteliktedir.<\/p>\n
Seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinde genel yarg\u0131lama usul\u00fcnden farkl\u0131 olarak adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinin bir k\u0131sm\u0131 uygulanmamaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkin asgari g\u00fcvencelerin sa\u011flanmas\u0131 kayd\u0131yla yarg\u0131lamada birtak\u0131m usule ili\u015fkin g\u00fcvencelerden feragat edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla birlikte feragatin Anayasa\u2019ya uygun olabilmesi i\u00e7in feragat iradesinin a\u00e7\u0131k olmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden makul ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Cezai sorumlulu\u011fu tam olan, dolay\u0131s\u0131yla i\u015fledi\u011fi fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131layabildi\u011fi ve bu fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirebildi\u011fi kabul edilen bir ki\u015finin Kanun\u2019da sa\u011f\u0131r ve dilsizler bak\u0131m\u0131ndan sa\u011flanan g\u00fcvenceler de g\u00f6zetildi\u011finde seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin -normal bir yarg\u0131lama usul\u00fcne k\u0131yasla- kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fi dezavantajlar\u0131 anlayamayaca\u011f\u0131 ve anayasal anlamda ge\u00e7erli bir feragat iradesini ortaya koyamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klar ile on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f di\u011fer \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klar aras\u0131nda seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olu\u015fturulan farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n nesnel ve makul bir sebebinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline karar vermi\u015ftir.\u00a0<\/p>\n
—<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/66<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/188<\/p>\n
Karar Tarihi : 5\/11\/2024<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 10\/3\/2025-32837<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURAN: Yalova 4. Asliye Ceza Mahkemesi <\/p>\n
\u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 17\/10\/2019 tarihli ve 7188 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 23. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
B. 24. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2lleri\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 10., 13., 36. ve 61. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130<\/p>\n
Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
1. 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(12) Seri muhakeme usul\u00fc, ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131 ile sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2llerinde uygulanmaz.\u201d<\/p>\n
2. 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(7) Basit yarg\u0131lama usul\u00fc, ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2lleri ile soru\u015fturma veya kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 izne ya da talebe ba\u011fl\u0131 olan su\u00e7lar hakk\u0131nda uygulanmaz.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE ve Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L\u2019in kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 4\/4\/2024 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda \u00f6ncelikle s\u0131n\u0131rlama sorunu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019n\u0131n 152. ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 40. maddelerine g\u00f6re bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesinin h\u00fck\u00fcmlerini Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rmesi h\u00e2linde veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n ciddi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 durumunda bu h\u00fck\u00fcmlerin iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmaya yetkilidir ancak an\u0131lan maddeler uyar\u0131nca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilmesi i\u00e7in elinde y\u00f6ntemince a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve mahkemenin g\u00f6revine giren bir davan\u0131n bulunmas\u0131, iptali talep edilen kural\u0131n da o davada uygulanacak olmas\u0131 gerekir. Uygulanacak kural ise bak\u0131lmakta olan davan\u0131n de\u011fi\u015fik evrelerinde ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde veya davay\u0131 sonu\u00e7land\u0131rmada olumlu ya da olumsuz y\u00f6nde etki yapacak nitelikte bulunan kurallard\u0131r.<\/p>\n
3. \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Mahkeme 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresi ile an\u0131lan Kanun\u2019un 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2lleri\u2026\u201d ibaresinin iptalini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
4. 251. maddenin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan itiraz konusu \u201c\u2026h\u00e2lleri\u2026\u201d ibaresi \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin yan\u0131 s\u0131ra bak\u0131lmakta olan davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunmayan \u201c\u2026ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, \u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli, ortak kural niteli\u011findedir. Bu itibarla s\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan kural\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
5. A\u00e7\u0131klanan nedenle 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 17\/10\/2019 tarihli ve 7188 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 23. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin esas\u0131n\u0131n incelenmesine,<\/p>\n
B. 24. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2lleri\u2026\u201d ibaresinin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, esasa ili\u015fkin incelemenin an\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik…\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n
OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
6. Ba\u015fvuru karar\u0131 ve ekleri, Raport\u00f6r Ahmet Hakan SOYT\u00dcRK taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, itiraz konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
7. Seri muhakeme usul\u00fc, ceza usul hukuku alan\u0131nda alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm yolu olarak ilk kez 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin yeniden d\u00fczenlenmesiyle ihdas edilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu usul, an\u0131lan Kanun\u2019da a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenen su\u00e7larla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere uygulanabilecek istisnai bir muhakeme yoludur. An\u0131lan maddeyi yeniden d\u00fczenleyen 7188 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi gibi seri muhakeme usul\u00fc bir tarafta \u015f\u00fcpheli di\u011fer tarafta savc\u0131l\u0131k ile h\u00fck\u00fcm ve denetim makam\u0131 olarak mahkemenin bulundu\u011fu, muhakeme y\u00f6nteminin uygulanmas\u0131 teklifinin \u015f\u00fcpheli taraf\u0131ndan kabul\u00fcne hukuki sonu\u00e7 ba\u011flayan bir yoldur.<\/p>\n
8. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 i\u00e7in belli \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekir. An\u0131lan Kanun\u2019un 250. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda; ayn\u0131 f\u0131kran\u0131n (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinde say\u0131lan su\u00e7larla ilgili olarak Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma evresi sonunda kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesine karar verilmedi\u011fi takdirde s\u00f6z konusu usul\u00fcn uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
9. Soru\u015fturma evresi, Kanun\u2019un 2. maddesinde \u201c\u2026yetkili mercilerce su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin \u00f6\u011frenilmesinden iddianamenin kabul\u00fcne kadar ge\u00e7en evre\u2026\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. 160. maddeye g\u00f6re su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini veren bir h\u00e2li \u00f6\u011frenen Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n kamu davas\u0131n\u0131 a\u00e7maya yer olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek i\u00e7in derh\u00e2l i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamas\u0131 ve bu kapsamda t\u00fcm delilleri toplamas\u0131 gerekmektedir. Benzer \u015fekilde seri muhakemeye tabi bir su\u00e7un i\u015flendi\u011fi izlenimini edinen Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n an\u0131lan madde uyar\u0131nca maddi ger\u00e7e\u011fi ara\u015ft\u0131rma ve delilleri toplama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
10. Bu itibarla seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn ancak soru\u015fturma evresinin sonunda kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli \u015f\u00fcphenin elde edilmesi h\u00e2linde uygulanabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ba\u015fka bir deyi\u015fle Kanun\u2019un iddianame d\u00fczenlenmesi i\u00e7in 170. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda arad\u0131\u011f\u0131 ve seri muhakeme bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli olan yeterli \u015f\u00fcphe \u015fart\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmemesi durumunda an\u0131lan usul uygulanmaks\u0131z\u0131n kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmesi gerekecektir.<\/p>\n
11. 250. maddenin (2) ve (3) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 veya kolluk g\u00f6revlileri, \u015f\u00fcpheliyi seri muhakeme usul\u00fc hakk\u0131nda bilgilendirir. Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 \u015f\u00fcpheliye teklif edilir ve \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafii huzurunda teklifi kabul etmesi h\u00e2linde bu usul uygulan\u0131r.<\/p>\n
12. An\u0131lan maddenin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 26\/9\/2004 tarihli ve 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 61. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda belirtilen hususlar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak su\u00e7un kanuni tan\u0131m\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezan\u0131n alt ve \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 aras\u0131nda tespit edece\u011fi temel cezadan ve \u015fartlar\u0131 bulundu\u011fu takdirde zincirleme su\u00e7a ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler uyguland\u0131ktan sonra belirlenen cezadan yar\u0131 oran\u0131nda indirim uygulamak suretiyle yapt\u0131r\u0131m\u0131 belirler.<\/p>\n
13. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (5) ve (6) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen hapis cezas\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 h\u00e2linde 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 50. maddesi uyar\u0131nca se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131ma \u00e7evrilece\u011fi veya an\u0131lan Kanun\u2019un 51. maddesi uyar\u0131nca ertelenece\u011fi ya da 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 231. maddesi uyar\u0131nca h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
14. S\u00f6z konusu Kanun\u2019un 250. maddesinin (8) ila (14) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 aras\u0131nda seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn ne surette uygulanaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. (8) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesi uyar\u0131nca Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 \u015f\u00fcpheli hakk\u0131nda seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131 yaz\u0131l\u0131 olarak g\u00f6revli mahkemeden talep edecektir. Talep yaz\u0131s\u0131nda hangi hususlar\u0131n yer alaca\u011f\u0131 da ayn\u0131 f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. F\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerinde ise mahkeme taraf\u0131ndan, f\u0131kraya ayk\u0131r\u0131 olarak d\u00fczenlendi\u011fi, belirtilen yapt\u0131r\u0131mda maddi hata yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, cezan\u0131n niteli\u011fine uygun bir g\u00fcvenlik tedbirinin belirtilmedi\u011fi veya yapt\u0131r\u0131m hakk\u0131nda cezan\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131ma \u00e7evrilmesi, ertelenmesi ya da h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 talep edildi\u011fi durumlarda talep edilen bireyselle\u015ftirme y\u00f6ntemlerinin objektif \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011fi takdirde talep yaz\u0131s\u0131n\u0131n eksikliklerin tamamlanmas\u0131 amac\u0131yla Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na iade edilece\u011fi, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan eksiklikler tamamland\u0131ktan ve hatal\u0131 noktalar d\u00fczeltildikten sonra talep yaz\u0131s\u0131n\u0131n yeniden d\u00fczenlenerek mahkemeye g\u00f6nderilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. (9) numaral\u0131 f\u0131kraya g\u00f6re talep yaz\u0131s\u0131nda eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131 veya eksikliklerin tamamland\u0131\u011f\u0131 durumlarda mahkeme, \u015f\u00fcpheliyi m\u00fcdafii huzurunda dinledikten sonra (3) numaral\u0131 f\u0131kradaki \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, eylemin seri muhakeme usul\u00fc kapsam\u0131nda oldu\u011fu ve dosyadaki mevcut delillere g\u00f6re mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fi kanaatine var\u0131rsa talep yaz\u0131s\u0131nda belirtilen yapt\u0131r\u0131mdan daha a\u011f\u0131r olmamak \u00fczere (4) ila (7) numaral\u0131 f\u0131kra h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda h\u00fck\u00fcm kurar; aksi takdirde talebi reddeder ve soru\u015fturman\u0131n genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla dosyay\u0131 Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderir.<\/p>\n
16. An\u0131lan maddenin (11) ila (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131nda seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanamayaca\u011f\u0131 h\u00e2ller d\u00fczenlenmi\u015ftir. (11) numaral\u0131 f\u0131kra uyar\u0131nca su\u00e7un i\u015ftirak h\u00e2linde i\u015flenmesi durumunda \u015f\u00fcphelilerden birinin bu usul\u00fcn uygulanmas\u0131n\u0131 kabul etmemesi ve seri muhakeme usul\u00fc kapsam\u0131na giren bir su\u00e7un, bu kapsama girmeyen ba\u015fka bir su\u00e7la birlikte i\u015flenmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2llerinde seri muhakeme usul\u00fc uygulanmayacakt\u0131r. Yine (13) numaral\u0131 f\u0131krada resm\u00ee mercilere beyan edilmi\u015f olup da soru\u015fturma dosyas\u0131nda yer alan adreste bulunmama veya yurt d\u0131\u015f\u0131nda olma ya da ba\u015fka bir nedenle \u015f\u00fcpheliye ula\u015f\u0131lamamas\u0131 h\u00e2linde seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
17. Basit yarg\u0131lama usul\u00fc de ceza usul hukukunda kovu\u015fturma a\u015famas\u0131na \u00f6zg\u00fc genel yarg\u0131lama usul\u00fcne alternatif olarak ilk kez Kanun\u2019un 251. ve 252. maddelerinin yeniden d\u00fczenlenmesiyle ihdas edilmi\u015ftir. 251. maddede basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn uygulanma \u015fartlar\u0131, 252. maddede ise itiraza ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Basit yarg\u0131lama usul\u00fc, adli para cezas\u0131n\u0131 ve\/veya \u00fcst s\u0131n\u0131r\u0131 iki y\u0131l veya daha az s\u00fcreli hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren su\u00e7larla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere uygulanabilen istisnai bir muhakeme yoludur. 251. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda asliye ceza mahkemesince iddianamenin kabul\u00fcnden sonra 175. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca duru\u015fma g\u00fcn\u00fc belirlenmeden \u00f6nce basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131na karar verilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
19. 251. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131na karar verilmesi h\u00e2linde tebligatta mahkemece duru\u015fma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n h\u00fck\u00fcm verilebilece\u011fi belirtilmek suretiyle iddianamenin san\u0131k, ma\u011fdur ve \u015fik\u00e2yet\u00e7iye tebli\u011f edilerek taraflar\u0131n beyan ve savunmalar\u0131n\u0131 iki hafta i\u00e7inde yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmeleri istenecektir. Mahkemenin bu s\u00fcre\u00e7te toplanmas\u0131 gereken belgeleri, ilgili kurum ve kurulu\u015flardan talep edebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
20. An\u0131lan maddenin (3) ve (4) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131nda ise taraflara beyan ve savunma i\u00e7in verilen s\u00fcre dolduktan sonra mahkemece duru\u015fma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131nmaks\u0131z\u0131n 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 61. maddesi dikkate al\u0131nmak suretiyle 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 223. maddesinde belirtilen kararlardan birine h\u00fckmedilebilece\u011fi, mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verildi\u011fi takdirde sonu\u00e7 cezan\u0131n d\u00f6rtte bir oran\u0131nda indirilece\u011fi, mahkemece, ko\u015fullar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 h\u00e2linde k\u0131sa s\u00fcreli hapis cezas\u0131n\u0131n se\u00e7enek yapt\u0131r\u0131mlara \u00e7evrilebilece\u011fi veya hapis cezas\u0131n\u0131n ertelenebilece\u011fi ya da uygulanmas\u0131na san\u0131k taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131 olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131lmamas\u0131 kayd\u0131yla h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verilebilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Maddenin (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re h\u00fck\u00fcmde itiraz usul\u00fc ile itiraz\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n belirtilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
B. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
21. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, sa\u011f\u0131r ve dilsizlik seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmayaca\u011f\u0131 h\u00e2ller aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresi itiraz konusu kurallardan ilkini olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
22. An\u0131lan Kanun\u2019un 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131, sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2lleri ile soru\u015fturma veya kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 izne ya da talebe ba\u011fl\u0131 olan su\u00e7lar hakk\u0131nda uygulanmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresi itiraz konusu di\u011fer kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
23. Bu itibarla kurallar uyar\u0131nca sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2llerinde seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usulleri uygulanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
C. \u0130tiraz\u0131n Gerek\u00e7esi<\/p>\n
24. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; bedensel engeli nedeniyle dezavantajl\u0131 konumda bulunan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda itiraz konusu kurallar uyar\u0131nca seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmamas\u0131n\u0131n bu ki\u015filerin maddi ceza hukuku alan\u0131na etki eden bir ceza usul kurumundan yararlanamamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, bu durumun kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkelerini ihlal etti\u011fi, an\u0131lan ki\u015filerin hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden eksiksiz bir bi\u00e7imde yararlanamayaca\u011f\u0131, yine kurallar\u0131n devletin engelli kimselerin korunmalar\u0131 ve toplum hayat\u0131na intibaklar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10., 13., 36. ve 61. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
25. Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesinde \u201cHerkes, dil, \u0131rk, renk, cinsiyet, siyas\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcnce, felsef\u00ee inan\u00e7, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilmeksizin kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fittir.\/ Kad\u0131nlar ve erkekler e\u015fit haklara sahiptir. Devlet, bu e\u015fitli\u011fin ya\u015fama ge\u00e7mesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu maksatla al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olarak yorumlanamaz.\/ \u00c7ocuklar, ya\u015fl\u0131lar, \u00f6z\u00fcrl\u00fcler, harp ve vazife \u015fehitlerinin dul ve yetimleri ile malul ve gaziler i\u00e7in al\u0131nacak tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmaz.\/ Hi\u00e7bir ki\u015fiye, aileye, z\u00fcmreye veya s\u0131n\u0131fa imtiyaz tan\u0131namaz.\/ Devlet organlar\u0131 ve idare makamlar\u0131 b\u00fct\u00fcn i\u015flemlerinde kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundad\u0131rlar.\u201d denilmek suretiyle kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
26. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde belirtilen kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ilkesi hukuksal durumlar\u0131 ayn\u0131 olanlar i\u00e7in s\u00f6z konusudur. Bu ilke ile eylemli de\u011fil hukuksal e\u015fitlik \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. E\u015fitlik ilkesinin amac\u0131 ayn\u0131 durumda bulunan ki\u015filerin kanunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda ayn\u0131 i\u015fleme ba\u011fl\u0131 tutulmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamak, ki\u015filer aras\u0131nda ayr\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 ve ki\u015filere ayr\u0131cal\u0131k tan\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Bu ilkeyle ayn\u0131 durumda bulunan kimi ki\u015fi ve topluluklara ayr\u0131 kurallar uygulanarak kanun kar\u015f\u0131s\u0131nda e\u015fitli\u011fin \u00e7i\u011fnenmesi yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik, herkesin her y\u00f6nden ayn\u0131 kurallara ba\u011fl\u0131 tutulaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Durumlar\u0131ndaki \u00f6zellikler, kimi ki\u015filer ya da topluluklar i\u00e7in de\u011fi\u015fik kurallar\u0131 ve uygulamalar\u0131 gerektirebilir. Ayn\u0131 hukuksal durumlar ayn\u0131, ayr\u0131 hukuksal durumlar farkl\u0131 kurallara ba\u011fl\u0131 tutulursa Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen e\u015fitlik ilkesi zedelenmez (AYM, E.2020\/95, K.2022\/3, 26\/1\/2022, \u00a7 25).<\/p>\n
27. E\u015fitlik ilkesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lacak anayasall\u0131k denetiminde \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde ayn\u0131 ya da benzer durumda bulunan ki\u015filere farkl\u0131 muamelenin mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmeli, bu ba\u011flamda ayn\u0131 ya da benzer durumdaki ki\u015filer aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k g\u00f6zetilip g\u00f6zetilmedi\u011fi belirlenmelidir. Yap\u0131lacak bu belirlemenin ard\u0131ndan ise farkl\u0131 muamelenin nesnel ve makul bir temele dayan\u0131p dayanmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
28. \u0130tiraz konusu kurallarda ki\u015finin sa\u011f\u0131r ve dilsiz olmas\u0131 h\u00e2linde hakk\u0131nda seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bu \u00e7er\u00e7evede seri muhakeme ve\/veya basit yarg\u0131lamaya tabi bir su\u00e7 i\u015fledi\u011fi iddias\u0131yla ceza soru\u015fturmas\u0131\/kovu\u015fturmas\u0131na muhatap olan sa\u011f\u0131r ve dilsizler ile di\u011fer \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klar\u0131n benzer hukuki konumda olduklar\u0131 ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmaya m\u00fcsait olduklar\u0131, kurallar nedeniyle bunlar aras\u0131nda -sa\u011f\u0131r ve dilsiz olup olmama temelinde- bir farkl\u0131l\u0131k meydana getirildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
29. Anayasa\u2019n\u0131n 61. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet, sakatlar\u0131n korunmalar\u0131n\u0131 ve toplum hayat\u0131na intibaklar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirleri al\u0131r.\u201d denilmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise devletin engelliler i\u00e7in alaca\u011f\u0131 tedbirlerin e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 say\u0131lmayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesi gere\u011fince engellilere ili\u015fkin bu g\u00f6revlerin yerine getirilmesi i\u00e7in pozitif ayr\u0131mc\u0131l\u0131k i\u00e7eren tedbirler e\u015fitlik ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaz (AYM, E.2022\/51, K.2022\/94, 20\/7\/2022, \u00a7 18).<\/p>\n
30. Sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin anlama ve isteme, ba\u015fka bir ifadeyle isnat yetenekleri fiziksel ve psikolojik sebeplerle di\u011fer bireylere g\u00f6re daha yava\u015f geli\u015febilir. Bu itibarla davran\u0131\u015f ve tercihlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenme konusunda tam olarak yetkin kabul edilmedikleri durumlarda bu ki\u015fileri koruyucu tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 kamu yarar\u0131n\u0131n da bir gere\u011fidir (baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klarla birlikte ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin benzer y\u00f6nde de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2020\/79, K.2023\/113, 22\/6\/2023, \u00a7 155).<\/p>\n
31. Bu itibarla basit yarg\u0131lama usul\u00fcne ili\u015fkin kural\u0131n gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere ceza kovu\u015fturmas\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsiz olan failin \u00f6zel durumu sebebiyle taraf beyanlar\u0131n\u0131n bizzat h\u00e2kim taraf\u0131ndan al\u0131narak delillerin duru\u015fmada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheliyi\/san\u0131\u011f\u0131 korumak amac\u0131yla bunlar hakk\u0131nda t\u00fcm usul g\u00fcvencelerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 bir yarg\u0131lama yap\u0131larak karar verilmesi y\u00f6n\u00fcnde kanun koyucunun takdir yetkisinin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
32. Bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ve cezai sorumluluklar\u0131 tam olmayan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda ceza kovu\u015fturmas\u0131n\u0131n etkin bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclerek bu ki\u015filerin korunmalar\u0131na ve b\u00f6ylece kamu yarar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
33. Bununla birlikte kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n makul ve nesnel bir nedene sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 dolduran sa\u011f\u0131r ve dilsizler y\u00f6n\u00fcnden de de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
34. 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33. maddesinde sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2li ceza sorumlulu\u011funu kald\u0131ran veya azaltan bir neden olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu maddede sa\u011f\u0131r ve dilsiz ki\u015filerin cezai sorumlulu\u011funun belirlenmesinde ya\u015f k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki sorumluluk rejimi dikkate al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin alg\u0131lama ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011finin daha ge\u00e7 geli\u015febilece\u011fi g\u00f6zetilerek ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 belirlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re an\u0131lan Kanun\u2019un fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada on iki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f \u00e7ocuklara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri, on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda; on iki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup da on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri, on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup da on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda; on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup da on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri, on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olup da yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
35. Kanun\u2019un 31. maddesinde ise fiilin i\u015fledi\u011fi s\u0131rada on iki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f \u00e7ocuklar\u0131n ceza sorumlulu\u011funun bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu ki\u015filer hakk\u0131nda ceza kovu\u015fturmas\u0131n\u0131n yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, \u00e7ocuklara \u00f6zg\u00fc g\u00fcvenlik tedbirlerinin uygulanabilece\u011fi, fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada on iki ya\u015f\u0131n\u0131 doldurup on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlardan i\u015fledi\u011fi fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131lama ve bu fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirme yetene\u011fine sahip olanlar ile on be\u015f ya\u015f\u0131n\u0131 doldurup on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmayanlara verilecek cezalarda belli miktar ve oranlarda indirim yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
36. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelere g\u00f6re yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f olan sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin cezai sorumluluklar\u0131n\u0131n tam oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
37. Kurallar uyar\u0131nca sa\u011f\u0131r ve dilsizlik haline ba\u011fl\u0131 olarak seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 durumunda yar\u0131 oranda, basit yarg\u0131lama usul\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 durumundaysa d\u00f6rtte bir oran\u0131nda ceza indiriminden yararlanamama s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Ba\u015fka bir ifadeyle ayn\u0131 fiil sebebiyle yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f ve cezai sorumlulu\u011fu tam olan sa\u011f\u0131r ve dilsiz faile di\u011fer faillere g\u00f6re daha fazla ceza verilebilecektir.<\/p>\n
38. Seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usulleri inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k sorunu ta\u015f\u0131mayan, karma\u015f\u0131k olmayan veya delillerin s\u00f6zl\u00fc olarak ortaya konulmas\u0131n\u0131 gerektirecek durumlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve belli bir \u00f6nemin alt\u0131ndaki su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden uygulanmaktad\u0131r. Bu su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden de sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k ceza soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131nda kendisini bizzat savunma hususunda di\u011fer \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klara g\u00f6re dezavantajl\u0131 bir konumda bulunabilir. Bu sebeple Kanun\u2019da s\u00f6z konusu dezavantaj\u0131 gidermeye y\u00f6nelik g\u00fcvencelerin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
39. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan seri muhakeme usul\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 \u015f\u00fcpheliye teklif edilecek ve \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafii huzurunda teklifi kabul etmesi h\u00e2linde bu usul uygulanacakt\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019un (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise mahkeme, \u015f\u00fcpheliyi m\u00fcdafii huzurunda dinledikten sonra usul kapsam\u0131nda h\u00fck\u00fcm kuracakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u015f\u00fcphelinin iradesinin \u00f6n planda oldu\u011fu s\u00f6z konusu usul\u00fcn zorunlu m\u00fcdafii olmadan uygulanmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
40. Basit yarg\u0131lama usul\u00fcnde ise Kanun\u2019un 251. maddesinin (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca mahkemece gerekli g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde h\u00fck\u00fcm verilinceye kadar her a\u015famada duru\u015fma a\u00e7mak suretiyle genel h\u00fck\u00fcmler uyar\u0131nca yarg\u0131lamaya devam edilebilecektir. Yine basit yarg\u0131lama usul\u00fcyle verilen karara kar\u015f\u0131 itiraz edildi\u011finde 252. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re yarg\u0131lama s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecektir. S\u00f6z konusu usul kapsam\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizler y\u00f6n\u00fcnden m\u00fcdafii ile ilgili olarak Kanun\u2019da yer alan di\u011fer g\u00fcvencelerin de uygulanaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
41. 150. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise m\u00fcdafii bulunmayan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n sa\u011f\u0131r ve dilsiz olmas\u0131 h\u00e2linde istemi aranmaks\u0131z\u0131n bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yine 202. maddenin (2) ve (3) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 uyar\u0131nca gerek soru\u015fturma gerek kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin h\u00e2kim veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan atanacak terc\u00fcman vas\u0131tas\u0131yla savunma yapma imk\u00e2nlar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin korunmas\u0131na ili\u015fkin devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn gere\u011fi olan bu d\u00fczenlemelerin seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 karar verebilmelerine katk\u0131 sundu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenceler seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinde sa\u011f\u0131r ve dilsizlik h\u00e2li nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan dezavantajl\u0131 durumu ortadan kald\u0131racak niteliktedir.<\/p>\n
42. Seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinde genel yarg\u0131lama usul\u00fcnden farkl\u0131 olarak adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinin bir k\u0131sm\u0131 uygulanmamaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkin asgari g\u00fcvencelerin sa\u011flanmas\u0131 kayd\u0131yla yarg\u0131lamada birtak\u0131m usul\u00fc g\u00fcvencelerden feragat edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla birlikte feragatin Anayasa\u2019ya uygun olabilmesi i\u00e7in feragat iradesinin a\u00e7\u0131k olmas\u0131, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden makul ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
43. Cezai sorumlulu\u011fu tam olan, dolay\u0131s\u0131yla i\u015fledi\u011fi fiilin hukuki anlam ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 alg\u0131layabildi\u011fi ve bu fiille ilgili olarak davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 y\u00f6nlendirebildi\u011fi kabul edilen bir ki\u015finin Kanun\u2019da sa\u011f\u0131r ve dilsizler bak\u0131m\u0131ndan sa\u011flanan g\u00fcvenceler de g\u00f6zetildi\u011finde seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin -normal bir yarg\u0131lama usul\u00fcne k\u0131yasla- kendisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fi dezavantajlar\u0131 anlayamayaca\u011f\u0131 ve anayasal anlamda ge\u00e7erli bir feragat iradesini ortaya koyamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
44. Dolay\u0131s\u0131yla yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klar ile on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmu\u015f di\u011fer \u015f\u00fcpheli\/san\u0131klar aras\u0131nda seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olu\u015fturulan farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n nesnel ve makul bir sebebi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
45. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptalleri gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 36. ve 61. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 36. ve 61. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130PTAL\u0130N D\u0130\u011eER KURALLARA ETK\u0130S\u0130<\/p>\n
46. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun’un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda kanunun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesinin veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn belirli kurallar\u0131n\u0131n iptali, di\u011fer kurallar\u0131n\u0131n veya t\u00fcm\u00fcn\u00fcn uygulanmamas\u0131 sonucunu do\u011furuyorsa bunlar\u0131n da Anayasa Mahkemesince iptaline karar verilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
47. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin iptali nedeniyle uygulanma imk\u00e2n\u0131 kalmayan an\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026ile\u2026\u201d ibaresinin 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptali gerekir.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 17\/10\/2019 tarihli ve 7188 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 23. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan;<\/p>\n
1. \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE,<\/p>\n
2. \u201c\u2026ile\u2026\u201d ibaresinin 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince \u0130PTAL\u0130NE,<\/p>\n
B. 24. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE,<\/p>\n
5\/11\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi 5\/11\/2024 tarihinde E.2024\/66 numaral\u0131 dosyada, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 7188 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 23. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 250. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin, 24. maddesiyle ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte yeniden d\u00fczenlenen 251. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026sa\u011f\u0131r ve dilsizlik\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130tiraz Konusu Kural \u0130tiraz konusu kurallarda, ki\u015finin sa\u011f\u0131r ve dilsiz olmas\u0131 h\u00e2linde hakk\u0131nda seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; bedensel engeli nedeniyle dezavantajl\u0131 konumda bulunan sa\u011f\u0131r ve dilsizler hakk\u0131nda itiraz konusu kurallar uyar\u0131nca seri muhakeme ve basit yarg\u0131lama usullerinin uygulanmamas\u0131n\u0131n bu ki\u015filerin maddi ceza hukuku alan\u0131na etki eden bir ceza usul kurumundan yararlanamamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, bu durumun kanun \u00f6n\u00fcnde e\u015fitlik ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkelerini ihlal etti\u011fi, an\u0131lan ki\u015filerin hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden eksiksiz bir bi\u00e7imde yararlanamayaca\u011f\u0131, yine kurallar\u0131n devletin engelli kimselerin korunmalar\u0131 ve toplum hayat\u0131na intibaklar\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Sa\u011f\u0131r ve dilsizlerin anlama ve isteme yetenekleri fiziksel ve psikolojik sebeplerle di\u011fer bireylere g\u00f6re daha yava\u015f geli\u015febilir. Bu ba\u011flamda davran\u0131\u015f ve tercihlerinin sorumlulu\u011funu \u00fcstlenme konusunda tam olarak yetkin kabul edilmedikleri durumlarda bu ki\u015fileri koruyucu tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 kamu yarar\u0131n\u0131n da bir gere\u011fidir. Bu itibarla ceza kovu\u015fturmas\u0131nda sa\u011f\u0131r ve dilsiz olan failin \u00f6zel durumu sebebiyle taraf beyanlar\u0131n\u0131n bizzat h\u00e2kim taraf\u0131ndan al\u0131narak delillerin duru\u015fmada tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla sa\u011f\u0131r ve dilsiz \u015f\u00fcpheli\/san\u0131k hakk\u0131nda t\u00fcm usul g\u00fcvencelerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 bir yarg\u0131lama yap\u0131larak karar verilmesi y\u00f6n\u00fcnde kanun koyucunun takdir yetkisinin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n yirmi bir ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f ve …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-35215","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n