\u2018Erdemli insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey karakterdir, baya\u011f\u0131 insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey ise makam ve mevkidir.\u2019 KONF\u00dc\u00c7Y\u00dcS<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin eski ba\u015fkanlar\u0131ndan John Fitzgerald Kennedy, 1956 y\u0131l\u0131nda ve daha hen\u00fcz gen\u00e7 bir senat\u00f6r iken yazd\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye \u2018Cesaret ve Fazilet M\u00fccadelesi\u2019 olarak \u00e7evrilen ve bu isimle yay\u0131nlanan \u2018Profiles In Courage\/Cesaret Profilleri\u2019 isimli kitab\u0131nda siyaseti cesaret ve erdem boyutuyla inceler.<\/p>\n
Kitab\u0131n\u0131 takdim ederken, \u2018Bu eserin konusu medeni cesarettir\u2019 diyen Kennedy, Amerikan siyasi tarihinden cesaret ve erdemle ilgili somut \u00f6rnekler verir ve asl\u0131nda insani bir meziyet olmayan, her insanda bulunmas\u0131 gereken asgari bir \u00f6zellik olan erdeme Ernest Hemingway\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu al\u0131nt\u0131yla yollamada bulunur: \u2018Her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131ya ra\u011fmen erdem.\u2019<\/p>\n
Kennedy\u2019nin kitab\u0131nda inceledi\u011fi sekiz cesur siyasi fig\u00fcrden birisi olan Cumhuriyet\u00e7i Parti Nebraska Senat\u00f6r\u00fc George W.Norris yap\u0131lacak bir oylamada, kullanaca\u011f\u0131 oy \u00fczerinde partisinin bask\u0131 kurmas\u0131 \u00fczerine senatoda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u2018Herhangi bir partinin veya \u015fahs\u0131n aleti, k\u00f6lesi, u\u015fa\u011f\u0131 olarak zafer arabalar\u0131nda gezmektense, temiz bir vicdanla siyaset hayat\u0131ndan \u00e7ekilir giderim daha iyi! Ne dostlar\u0131n\u0131n ne de d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenip saymad\u0131\u011f\u0131 ihtiyar bir politika kurdu olarak bu hayata devam etmektense bir kenara \u00e7ekilmeyi ve hem dostlar\u0131m hem de d\u00fc\u015fmanlar\u0131m taraf\u0131ndan daima d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011fl\u0131 kalan ve do\u011fru bildi\u011fi yoldan \u015fa\u015fmayan bir insan olarak hat\u0131rlanmay\u0131 tercih ederim!\u2019<\/p>\n
Amerikan siyasetinin d\u00fcr\u00fcst, temiz, onurlu, cesur ki\u015filerinden ba\u015fkaca \u00f6rnekler de veren Kennedy daha sonra \u015funlar\u0131 yazar: \u2018Ge\u00e7mi\u015fteki cesaret ve fazilet \u00f6rneklerini unutan bir millet, mevcut liderlerinden cesaretli ve erdemli davran\u0131\u015flar beklemesini bilmedi\u011fi gibi, bu \u00f6zellikleri m\u00fck\u00e2fatland\u0131rmaktan da aciz kalacakt\u0131r\u2026 Siyaset adam\u0131n\u0131n milli menfaat u\u011fruna kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan fedak\u00e2rl\u0131k etmesi beklenir. Bir tek ilke i\u00e7in her r\u00fctbeyi, itibar ve g\u00fcvenli\u011fi tepmesi istenir.\u2019<\/p>\n
Siyaset, en geni\u015f anlamda, insanlar\u0131n bug\u00fcnlerini, yar\u0131nlar\u0131n\u0131, yani hayatlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen genel kurallar\u0131 koymak, korumak, toplumun gereksinimlerine ba\u011fl\u0131 olarak gerekti\u011finde bunlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan bir insani faaliyettir. Bu ba\u011flamda siyaset, bir \u015fey olmak ad\u0131na de\u011fil, bir \u015feyler yapmak ad\u0131na ve yine bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bir inan\u00e7 u\u011fruna, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 ve bir d\u00fc\u015f\u00fcnce temelinde yap\u0131lan bir iktidar m\u00fccadelesidir.<\/p>\n
Bu tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde siyaset, gazeteci Ertu\u011frul \u00d6zk\u00f6k\u2019\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 gibi \u2018\u2026bir \u015f\u00f6valyeler m\u00fccadelesidir. \u00c7al\u0131l\u0131klar aras\u0131nda saklan\u0131p oraya buraya uzaktan kumandal\u0131 may\u0131nlar koyan, g\u00f6\u011f\u00fcs g\u00f6\u011fse m\u00fccadeleyi g\u00f6ze alamayan, hayat\u0131 kalle\u015f pusular\u0131n kuytular\u0131nda ge\u00e7mi\u015f c\u00fccelerin sava\u015f\u0131 de\u011fildir. Bana g\u00f6re siyaset, belden yukar\u0131 yap\u0131lan bir grekoromen zarafetidir. Bana g\u00f6re siyasetin; yani mert\u00e7e siyasetin tabiat\u0131nda belden a\u015fa\u011f\u0131 vurma pespayeli\u011fi yoktur.\u2019<\/p>\n
O halde siyasetin, d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle, ilkeli, onurlu ve erdemli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Zira Platon\u2019un da s\u00f6yledi\u011fi gibi \u2018Yap\u0131lan i\u015f her ne olursa olsun, erdem olmay\u0131nca elde edilecek her \u015feyin ve yap\u0131lacak her i\u015fin sonunda utan\u00e7 ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck vard\u0131r.\u2019 Esasen yap\u0131lan i\u015f, ister siyaset, isterse ticaret olsun veya arkada\u015fl\u0131k, dostluk gibi g\u00fcndelik hayat\u0131n di\u011fer insani ili\u015fkileri olsun, erdem i\u00e7inde yap\u0131lm\u0131yor ve ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor ise e\u011fer, La Rochefoucauld\u2019un i\u015faret etti\u011fi \u00fczere \u2018Irmaklar\u0131n denizde kaybolup gitmesi gibi, erdemler de \u00e7\u0131karlar\u0131n i\u00e7inde \u00f6ylece yok olup giderler.\u2019<\/p>\n
Pek \u00e7ok insan gibi ki\u015fisel olarak ben de ayn\u0131 inan\u00e7ta veya d\u00fc\u015f\u00fcncede olmasam dahi, bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin kavgas\u0131n\u0131 inanarak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle veren, o yolda kararl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyen ve onuruyla m\u00fccadele eden insanlara hem de\u011fer verir, hem de sayg\u0131 duyar\u0131m. Ama makam, mevki gibi bir \u015fey olmak d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi, hi\u00e7bir pozitif hedefi, plan\u0131, program\u0131, projesi olmayan, y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revde herhangi bir ba\u015far\u0131s\u0131 bulunmayan ki\u015filerin, oturduklar\u0131 koltuklar\u0131 muhafaza etmek i\u00e7in daha d\u00fcne kadar k\u00fcfrettikleri birileriyle ittifaklar kurmalar\u0131n\u0131, kurduklar\u0131 bu ittifaklarla kendilerine yeni pozisyonlar sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 asla erdemli bir davran\u0131\u015f olarak g\u00f6rmem. Her kim olursa olsun, bunu yapanlara \u015fahsen de\u011fer vermedi\u011fim gibi sayg\u0131 da duymam.<\/p>\n
Peki, insan hayat\u0131n\u0131n hemen her alan\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yoklu\u011funda kirlendi\u011fimizi hissetti\u011fimiz be\u015f harften olu\u015fan \u015fu erdem kavram\u0131 nedir ve neye hizmet eder? Kennedy\u2019nin \u00fczerine kitap yazd\u0131\u011f\u0131 cesaret nedir? Hi\u00e7bir \u015feyden korkmamak m\u0131d\u0131r, yoksa neden korkaca\u011f\u0131n\u0131 ya da korkmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek midir? Cesaretle erdem aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 ya da ili\u015fki nedir?<\/p>\n
Homeros\u2019un \u015fiirlerinde \u2018her t\u00fcrl\u00fc \u00fcst\u00fcnl\u00fck veya erdem i\u00e7in kullan\u0131lan\u2019 cesaret kavram\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc ilk \u00f6nce Antik Yunan\u2019da buluruz. Asl\u0131nda hem ahlaki hem de felsefi bir kavram olan cesaret, en saf haliyle insani bir erdemdir ve daha hen\u00fcz ahlaki anlamda kullan\u0131lmadan \u00f6nce Antik Yunan\u2019da \u2018bir varl\u0131\u011f\u0131n yerine getirmesi gereken i\u015flevi en iyi bi\u00e7imde yerine getirmesi\u2019 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015fta Sokrates olmak \u00fczere di\u011fer b\u00fct\u00fcn filozoflar\u0131n \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri, s\u00f6z s\u00f6yledikleri felsefenin ba\u015fat kavramlar\u0131ndan birisi ve hatta birincisi olan erdem kavram\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc de yine Antik Yunan\u2019a, K\u0131br\u0131sl\u0131 Zenon\u2019un kurdu\u011fu Stoac\u0131 felsefeye dayan\u0131r.<\/p>\n
Onun i\u00e7in erdem ve cesaretle ilgili yukar\u0131daki sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 vermezden \u00f6nce, felsefe nedir, ne i\u015fe yarar sorular\u0131n\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 vermek gerekir.<\/p>\n
Rus as\u0131ll\u0131 Amerikal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yazar Ayn Rand\u2019\u0131n \u00f6zl\u00fc ifadesi ile felsefe; \u2018kokteyl partilerindeki veya kiliselerdeki t\u00f6renlerin i\u00e7ini doldurmak i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f anlams\u0131z soyutluklar g\u00f6sterisi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, oryantal abartmalarla \u00e7\u0131nlayan gereksiz bir Avrupa u\u011fultusu da de\u011fildir. Felsefe, \u0130ngiliz profes\u00f6rler taraf\u0131ndan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir i\u015fe girmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f olan ve ger\u00e7ek ile yollar\u0131n\u0131 ay\u0131rm\u0131\u015f bir satran\u00e7 oyunu da de\u011fildir. Felsefe, insan ya\u015fam\u0131ndaki en temel unsurdur. Felsefe, insan akl\u0131n\u0131 ve karakterini, uluslar\u0131n kaderini bi\u00e7imlendiren as\u0131l g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u0130nsan\u0131n tercihi bir felsefe sahibi olmak veya olmamak konusunda de\u011fil, fakat sadece hangi felsefeye sahip olma konusundad\u0131r. \u0130nsan\u0131n tercihi, tercihinin bilin\u00e7li, a\u00e7\u0131k, mant\u0131kl\u0131 ve bu nedenle pratik mi olaca\u011f\u0131, yoksa rastgele, belirsiz, \u00e7eli\u015fkili ve bu nedenle zararl\u0131 m\u0131 olaca\u011f\u0131 konusundad\u0131r\u2026Neden onursuz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, ate\u015fsiz sevdi\u011finizi, direnmeden \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc merak m\u0131 ediyorsunuz? Neden her bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerde cevaps\u0131z kalmaya mahkum sorularla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n neden imkans\u0131z \u00e7eli\u015fkilerle doldu\u011funu, neden \u2013 ya beden, ya ruh \u2013 gibi, \u2013 ya ak\u0131l, ya kalp \u2013 gibi, \u2013 ya g\u00fcvenlik, ya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u2013 gibi yapay se\u00e7imlerden ka\u00e7mak i\u00e7in t\u00fcm \u00f6mr\u00fcn\u00fcz\u00fc mant\u0131ks\u0131z karars\u0131zl\u0131klarla ge\u00e7irdi\u011finizi bilmek mi istiyorsunuz? Cevap yok diye \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar m\u0131 at\u0131yorsunuz? Alg\u0131lama aletinizi, akl\u0131n\u0131z\u0131 ret etmi\u015fsiniz, yitirmi\u015fsiniz, ondan sonra da evrenin bir esrarengizlik yuma\u011f\u0131 oldu\u011fundan yak\u0131n\u0131yorsunuz. Elinizdeki anahtar\u0131 f\u0131rlat\u0131p at\u0131yor, sonra t\u00fcm kap\u0131lar y\u00fcz\u00fcme \u00e7arp\u0131ld\u0131 diye a\u011fl\u0131yorsunuz. Mant\u0131ks\u0131z\u0131 izleyerek yola koyuluyor, sonra varolu\u015f anlaml\u0131 de\u011fil diyorsunuz. Akl\u0131n\u0131z\u0131 takip etmedik\u00e7e, hayat\u0131n\u0131z\u0131 bu sorulardan ka\u00e7arak ge\u00e7irmeye mahkumsunuz. Tercih yapmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131k\u00e7a, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tercih etti\u011fi bir ya\u015fama mahkum olacaks\u0131n\u0131z. Felsefe, ya\u015fam\u0131 sorgulama, varolu\u015fu anlama, akl\u0131 ve mant\u0131\u011f\u0131 kendi mutlulu\u011funuz i\u00e7in kullanma arac\u0131d\u0131r. Felsefe, entellerin bir araya geldiklerinde, kafan\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 laf kalabal\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir.\u2019<\/p>\n
Peki, cesaret nedir, erdem nedir? Bunlar neye yarar, bu ikisi aras\u0131nda hangi noktada ba\u011flant\u0131 vard\u0131r?<\/p>\n
Vikipedi cesareti \u2018ayn\u0131 zamanda yi\u011fitlik, kararl\u0131l\u0131k, atakl\u0131k ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \u00f6zelliklerini de i\u00e7eren, korku, ac\u0131, risk, belirsizlik veya tehdit ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilme yetene\u011fi\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yor ve \u2018fiziksel cesaret\u2019, \u2018ahlaki cesaret\u2019 \u015feklinde ikiye ay\u0131r\u0131yor. Fiziksel bir ac\u0131, zorluk veya \u00f6l\u00fcm tehlikesi ile y\u00fczle\u015fme s\u0131ras\u0131ndaki cesareti tan\u0131mlarken, \u2018ahlaki cesaret\u2019 kavram\u0131na yer veriyor ve bunu \u2018utan\u00e7, skandal veya \u015fevk k\u0131r\u0131c\u0131 bir eylem veya durum kar\u015f\u0131s\u0131nda etik davranma\u2019 olarak nitelendiriyor.<\/p>\n
Napolyon\u2019un \u2018taklit edilemeyecek tek eylem\u2019 diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 cesaret, bir y\u00f6n\u00fcyle insan\u0131n kendisi olmak i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131 bir ad\u0131md\u0131r, tabii atabilirse. Cesaret korkunun olmamas\u0131 demek de\u011fildir. Korku vard\u0131r ve bu insani bir duygudur. Yani insan korkar. Cesaret korkuya ra\u011fmen ilerlemektir, korkuya teslim olmamakt\u0131r. Aptal ve cahil cesaretini bir kenara b\u0131rak\u0131rsak e\u011fer, cesaret, mevcut veya olas\u0131 tehlikeler kar\u015f\u0131s\u0131nda akl\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re cesaret nelerden korkulaca\u011f\u0131n\u0131, nelerden korkulmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek ve ona g\u00f6re \u00f6nlem almak ve hareket etmektir.<\/p>\n
Arap\u00e7ada fazilet olarak isimlendirilen, T\u00fcrk\u00e7ede hem fazilet hem de erdem olarak kullan\u0131lan kavram, Arap\u00e7ada \u2018bir fazlal\u0131\u011fa ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe\u2019 i\u015faret eder. \u2018Fazlal\u0131k veya \u00fcst\u00fcnl\u00fck\u2019 g\u00f6receli bir ifade ve niteleme olmakla, elbette zamana, olaylara, k\u00fclt\u00fcre ve toplumlara g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin kahramanl\u0131\u011fa de\u011fer veren bir toplumda erdem, \u2018\u00f6zg\u00fcr bir insan\u0131n kendisini ifade etmesine ve bu i\u015flevini yerine getirmesine olanak ve destek veren \u00f6zelliklerdir.\u2019<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamanda ve toplumda, yani Antik Yunanda yerle\u015fik ahlaki de\u011ferleri ele\u015ftiren, insan i\u00e7in do\u011fru ve iyi olan\u0131n; sa\u011fl\u0131k, zenginlik, mevki, makam, \u015f\u00f6hret gibi d\u00fcnyevi ba\u015far\u0131lar ve de\u011ferler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan ve kesin olarak sadece erdem ve erdemsizli\u011fin iyi veya k\u00f6t\u00fc say\u0131labilece\u011fini belirten Zenon\u2019a ve onun Stoac\u0131 felsefesine g\u00f6re erdem, \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve dinginli\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f bir zihni durumdur.\u2019 Erdemsizlik ise, \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, insani de\u011ferlerin bir zafiyeti ve hatta bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u2019<\/p>\n
\u2018Do\u011fal hukuk\u2019 \u00f6\u011fretisinin olu\u015fturulmas\u0131na ve geli\u015ftirilmesine \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131larda bulunan Stoac\u0131 felsefenin bu yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re erdemli insan, ruhen, fikren ve vicdanen huzur i\u00e7indedir, mutlu olabilmenin b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar\u0131na sahiptir ve \u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in de mutludur. Erdemsiz insan ise, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u015fekliyle d\u00fcnyevi anlamda zenginlik, makam, mevki, \u015f\u00f6hret gibi pek \u00e7ok \u015feye sahiptir, ama mutsuzdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc korku, su\u00e7luluk duygusu, endi\u015fe, tutku, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, bo\u015f gurur gibi duygusal gelgitler i\u00e7indedir. Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve dengeli de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcveni yoktur. G\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcr, cesaretsizdir. Kendisiyle bar\u0131\u015f\u0131k de\u011fildir. Paras\u0131 vard\u0131r, ama itibar\u0131 yoktur. Onun i\u00e7in makam ve mevki pe\u015findedir. Kendi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir zihne ve ki\u015fili\u011fe sahiptir. B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 erdemsiz insan ya da insanlar, ayakta ve hayatta kalabilmek, mevki ve makamlar\u0131n\u0131 koruyabilmek, bir \u015fey olabilmek ve olduktan sonra o yeri koruyabilmek i\u00e7in kendisine bir koltuk de\u011fne\u011fi bulmak, birisine yaslanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6ylesi insanlar, tam da Blair Pascal\u2019\u0131n \u2018D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u2019 ad\u0131yla T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilerek yay\u0131nlanan \u2018Pens\u00e9es\u2019 isimli eserindeki gibidirler: yani \u2018b\u00fcy\u00fck adam olmak i\u00e7in heveslerle doludur, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece bir k\u00fc\u00e7\u00fck adamd\u0131r; mutlu olmak i\u00e7in heveslerle doludur, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece mutsuzdur; m\u00fckemmel olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck hevesler ta\u015f\u0131r, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece kusurlarla doludur; insanlar taraf\u0131ndan sevilen ve say\u0131lan bir ki\u015fi olmak i\u00e7in devaml\u0131 umutlar ta\u015f\u0131r, fakat bir g\u00fcn anlar ki, kusurlar\u0131ndan dolay\u0131 sadece insanlar\u0131n hor g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte, d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaya olanak bulamad\u0131\u011f\u0131 bu utan\u00e7 duygusu, o insanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir adaletsizlik ve y\u0131kma ihtiras\u0131 yarat\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durumda o, kendisini kusurlar\u0131ndan dolay\u0131 mahkum eden ve bunun su\u00e7unu kendisine y\u00fckleyen ger\u00e7e\u011fe kar\u015f\u0131 bitmez t\u00fckenmez bir nefrete b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u2019<\/p>\n
Onun i\u00e7in bu ve benzeri di\u011fer insanlara William Reich gibi \u2018Dinle K\u00fc\u00e7\u00fck Adam\u2019 diye s\u00f6ze ba\u015flamak ve tarihin \u015fu ger\u00e7eklerini hat\u0131rlatmak gerekir: \u2018\u2026Nietzsche\u2019nin \u00fcst\u00fcn insana y\u00fckselme ile Hitler\u2019in alt insan\u0131na al\u00e7alma aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen ya\u015fa diye ba\u011f\u0131r\u0131p alt insan\u0131 se\u00e7tin\u2026Lenin\u2019in ger\u00e7ek demokratik anayasas\u0131yla Stalin\u2019in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen Stalin\u2019in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc se\u00e7tin\u2026Freud\u2019un, senin ruh hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131nlatmas\u0131yla, yine onun k\u00fclt\u00fcr uyumu kuram\u0131 aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Bacaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan ak\u0131p giden k\u00fclt\u00fcre uyumu se\u00e7tin ve seks\u00fcel kuram\u0131 unuttun\u2026Marx\u2019\u0131n, b\u00fct\u00fcn mal de\u011ferlerini tek ba\u015f\u0131na yaratan, senin emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn verimi kavray\u0131\u015f\u0131 ile devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesi aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen, eme\u011findeki dirimi unuttun ve devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesini se\u00e7tin\u2026Frans\u0131z Devrimi\u2019nde ac\u0131mas\u0131z Robespierre ile b\u00fcy\u00fck Danton aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7ip, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve iyili\u011fi giyotine g\u00f6nderdin\u2026Almanya\u2019da G\u00f6ring, Himmler ile Liebknecht, Landau aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Himmler\u2019i polis \u015fefi yapt\u0131n ve b\u00fcy\u00fck dostlar\u0131n\u0131 katlettin. Lodge ile Wilson aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen Wilson\u2019\u0131 se\u00e7tin\u2026\u2019<\/p>\n
\u2018Alkibiades I\u2019 isimli eserinde Platon, bilge Sokrates\u2019in hen\u00fcz kamusal ve siyasal ya\u015fam\u0131na ba\u015flamak \u00fczere olan, halk\u0131n \u00f6n\u00fcnde konu\u015fmay\u0131 ve sitede diledi\u011fi her \u015feyi yapabilecek g\u00fc\u00e7te olmay\u0131 isteyen gen\u00e7 \u00f6\u011frencisi Alkibiades\u2019i, gelecekteki kamusal ya\u015fam\u0131n sorumluluklar\u0131na haz\u0131rlamak i\u00e7in ona \u2018kendisine dikkat etme\/kendisine \u00f6zen g\u00f6sterme\u2019 tekni\u011fini \u00f6\u011freti\u015fini anlat\u0131r.<\/p>\n
Yaz\u0131l\u0131\u015f tarihi kesin olarak belli olmayan, sanal bir Platonik diyalog olmas\u0131 da muhtemel bulunan \u2018Alkibiades I\u2019 diyalo\u011funun ilk ilkesi, t\u00fcm Platoncu felsefenin de \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u2018kendine dikkat etme\/kendine \u00f6zen g\u00f6sterme\u2019 ilkesidir.<\/p>\n
\u00c7ok uzun olan bu diyalo\u011fun sonlar\u0131na do\u011fru bilge Sokrates, gen\u00e7 Alkibiades\u2019e \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u2018Mutlu olmak i\u00e7in \u015fehirlerin, ne duvarlara, ne \u00fc\u00e7 s\u0131ra k\u00fcreklilere, ne tersanelere, ne de n\u00fcfusa ve geni\u015f arazilere ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Sahip olmas\u0131 gerekli olan tek \u015fey erdemdir, \u00f6yle de\u011fil mi? O halde sitenin\/\u015fehrin i\u015flerini iyi g\u00f6rmek istiyorsan, onlara erdem a\u015f\u0131lamal\u0131s\u0131n. Peki, ki\u015fi kendinde olmayan bir \u015feyi ba\u015fkas\u0131na verebilir mi? \u00d6yleyse \u00f6nce sen erdemli olmal\u0131s\u0131n; bu, yaln\u0131z kendinle ve kendine ait \u015feylerle de\u011fil, fakat ayn\u0131 zamanda, siteyle\/\u015fehirle ve siteye\/\u015fehre ait \u015feylerle de ilgilenmen demektir, zira onlar\u0131 idare etmek isteyen ki\u015fiye bilgiden \u00f6nce erdem gerekir. E\u011fer e\u011fri davran\u0131rsan, g\u00f6zlerin karanl\u0131\u011fa ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe y\u00f6nelir. Karanl\u0131kta olursan, kendinle ilgili olarak cehalet i\u00e7inde olursan, ihtimaldir ki, yapaca\u011f\u0131n i\u015f de k\u00f6t\u00fcl\u00fck olur. Bir \u015fehirde erdem yoksa k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00f6nlenemez. Alkibiades, mutlu olmak i\u00e7in, senin de, \u015fehrin de edinmesi gereken \u015fey iktidar de\u011fil, erdemdir.\u2019<\/p>\n
Bu diyalo\u011fa g\u00f6re ki\u015fi erdemi, \u2018kendini bilmek\u2019 ile \u00f6\u011frenir ve \u00f6\u011frendi\u011fi zaman da erdemli ya\u015far. Onun i\u00e7in erdem, ahlaki anlamda bir ki\u015filik \u00f6zelli\u011fidir ve bu \u00f6zellik ki\u015finin i\u015fine, duru\u015funa, davran\u0131\u015f\u0131na, ili\u015fkilerine, bazen do\u011frudan, bazen dolayl\u0131 \u015fekilde yans\u0131r. Ahlaken erdemli bir ki\u015fi, toplumun ortak ahlaki de\u011ferleri olan \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k, duygusal ak\u0131l, \u015feref, adalet, dayan\u0131\u015fma, yard\u0131mseverlik, merhamet gibi de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Stoac\u0131 felsefeye g\u00f6re iyi insan olmak ayn\u0131 zamanda iyi yurtta\u015f olmak demektir. Erdem kavram\u0131n\u0131n ahlak\u0131n ve siyasetin bir kavram\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine olanak veren de bu yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u0130yi yurtta\u015f olmak ise adil, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, dengeli, erdemli ve bilge olmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Onun i\u00e7in Sokrates erdemi, bilgi olarak tan\u0131mlar. Bu bilgi, insan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla nelerden korkulaca\u011f\u0131n\u0131, nelerden korkulmayaca\u011f\u0131n\u0131, nelere yakla\u015f\u0131p, nelerden ve kimlerden uzak durulmas\u0131 gerekti\u011fini bilmeyi gerektirir.<\/p>\n
Toplumda ve insanda bulunmas\u0131 gereken en y\u00fcce iyinin erdem, erdemin ise do\u011fan\u0131n yasas\u0131na uymak oldu\u011funu savunan Stoac\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, ahlak felsefesine \u2018\u00f6dev\u2019 kavram\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir. Hak sahibi olan, haklar\u0131n \u00f6znesi olan insan\u0131n, insan olarak, yurtta\u015f olarak, bir mesle\u011fin mensubu olarak, bir mal\u0131n veya m\u00fclk\u00fcn sahibi olarak, arkada\u015f olarak, dost olarak \u00f6devleri vard\u0131r. Bu \u00f6devlerin en ba\u015f\u0131nda da insana sayg\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131, kom\u015funun hukukuna sayg\u0131, mesle\u011fe\/g\u00f6reve sayg\u0131, meslekta\u015flar\u0131na sayg\u0131, arkada\u015flar\u0131n\u0131n, dostlar\u0131n\u0131n de\u011ferini bilme ve onlara kar\u015f\u0131 vefal\u0131 olma, yurduna ba\u011fl\u0131l\u0131k\/sadakat gelir.<\/p>\n
\u2018Sorgulanmam\u0131\u015f bir hayat ya\u015fanmaya de\u011fmez\u2019 diyen Sokrates, bu sonuca \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve s\u00f6yleyerek ula\u015f\u0131r: Ya\u015fanmaya de\u011fecek tek hayat iyi bir hayatt\u0131r. \u0130yi bir hayat\u0131 sadece \u2018iyi\u2019 ve \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019n\u00fcn ne oldu\u011funu bilirsem ya\u015fayabilirim. \u2018\u0130yi\u2019 ve \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019 g\u00f6receli de\u011fildir. Bir mant\u0131k ve sorgulamayla bulunabilecek \u015feylerdir. Bu yolla ahlak ve bilgi birbirine ba\u011flan\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ku\u015fkuya dayanmayan bir hayat, ahlak\u0131 olmayan bir cahilliktir. Onun i\u00e7in sorgulanmam\u0131\u015f bir hayat ya\u015fanmaya de\u011fmez.<\/p>\n
Peki! Ne yapal\u0131m? Sadece var olmak i\u00e7in de\u011fil, ya\u015famak i\u00e7in ya\u015fayacaksak e\u011fer, bir mola alal\u0131m ve hep birlikte kendimizi ve hayat\u0131m\u0131z\u0131 sorgulayal\u0131m\u2026!<\/p>\n
John Fitzgerald Kennedy ile ba\u015flad\u0131k, Mevlana\u2019n\u0131n hepimizin, ama en \u00f6nce ve en fazla siyaset\u00e7ilerin dersler \u00e7\u0131karmas\u0131 gereken a\u015fa\u011f\u0131daki dizeleriyle s\u00f6zlerimize son verelim:<\/p>\n
Sonsuz bir karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden do\u011fdum.<\/p>\n
I\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, korktum.<\/p>\n
A\u011flad\u0131m.<\/p>\n
Zamanla \u0131\u015f\u0131kta ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Karanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, korktum.<\/p>\n
G\u00fcn geldi sonsuz karanl\u0131\u011fa u\u011furlad\u0131m sevdiklerimi\u2026<\/p>\n
A\u011flad\u0131m.<\/p>\n
Ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Do\u011fumun, hayat\u0131n bitmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an oldu\u011funu;<\/p>\n
Aradaki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, \u00f6l\u00fcmden \u00e7al\u0131nan zamanlar oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Zaman\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Yar\u0131\u015ft\u0131m onunla\u2026<\/p>\n
Zamanla yar\u0131\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, zamanla bar\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, zamanla \u00f6\u011frendim\u2026<\/p>\n
\u0130nsan\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra insanlar\u0131n i\u00e7inde iyiler ve k\u00f6t\u00fcler oldu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra da her insan\u0131n i\u00e7inde iyilikler ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckler bulundu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sevmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra g\u00fcvenmeyi\u2026<\/p>\n
Sonra da g\u00fcvenin sevgiden daha kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu,<\/p>\n
Sevginin g\u00fcvenin sa\u011flam zemini \u00fczerine kuruldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
\u0130nsan tenini \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra tenin alt\u0131nda bir ruh bulundu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra da ruhun asl\u0131nda tenin \u00fcst\u00fcnde oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Evreni \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra evreni ayd\u0131nlatman\u0131n yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonunda evreni ayd\u0131nlatabilmek i\u00e7in \u00f6nce \u00e7evreni ayd\u0131nlatabilmek<\/p>\n
Gerekti\u011fini \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ekme\u011fi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra bar\u0131\u015f i\u00e7in ekme\u011fin bolca \u00fcretilmesi gerekti\u011fini.<\/p>\n
Sonra da ekme\u011fi hak\u00e7a \u00fcle\u015fmenin, bolca \u00fcretmek kadar \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Okumay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Kendime yaz\u0131y\u0131 \u00f6\u011frettim sonra\u2026<\/p>\n
Ve bir s\u00fcre sonra yaz\u0131, kendimi \u00f6\u011fretti bana\u2026<\/p>\n
Gitmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra dayanamay\u0131p d\u00f6nmeyi\u2026<\/p>\n
Daha sonra da kendime ra\u011fmen gitmeyi\u2026<\/p>\n
D\u00fcnyaya tek ba\u015f\u0131na meydan okumay\u0131 \u00f6\u011frendim gen\u00e7 ya\u015fta\u2026<\/p>\n
Sonra kalabal\u0131klarla birlikte y\u00fcr\u00fcmek gerekti\u011fi fikrine vard\u0131m.<\/p>\n
Sonra da as\u0131l y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn kalabal\u0131klara kar\u015f\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna vard\u0131m.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra kal\u0131plar i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin kal\u0131plar\u0131 y\u0131karak d\u00fc\u015f\u00fcnmek oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Namusun \u00f6nemini \u00f6\u011frendim evde\u2026<\/p>\n
Sonra yoksundan namus beklemenin namussuzluk oldu\u011funu;<\/p>\n
Ger\u00e7ek namusun, g\u00fcnah elinin alt\u0131ndayken, g\u00fcnaha el s\u00fcrmemek oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frendim bir g\u00fcn\u2026.<\/p>\n
Ve ger\u00e7e\u011fin ac\u0131 oldu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra dozunda ac\u0131n\u0131n, yeme\u011fe oldu\u011fu kadar hayata da \u201clezzet\u201d katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Her canl\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc tadaca\u011f\u0131n\u0131, ama baz\u0131lar\u0131n\u0131n sadece hayat\u0131 tadaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ben dostlar\u0131m\u0131 ne kalbimle ne de akl\u0131mla severim.<\/p>\n
Olur ya \u2026<\/p>\n
Kalp durur \u2026<\/p>\n
Ak\u0131l unutur \u2026<\/p>\n
Ben dostlar\u0131m\u0131 ruhumla severim.<\/p>\n
O ne durur, ne de unutur \u2026.<\/p>\n
\u200b\u2018Erdemli insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey karakterdir, baya\u011f\u0131 insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey ise makam ve mevkidir.\u2019 KONF\u00dc\u00c7Y\u00dcS<\/p>\n
Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin eski ba\u015fkanlar\u0131ndan John Fitzgerald Kennedy, 1956 y\u0131l\u0131nda ve daha hen\u00fcz gen\u00e7 bir senat\u00f6r iken yazd\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye \u2018Cesaret ve Fazilet M\u00fccadelesi\u2019 olarak \u00e7evrilen ve bu isimle yay\u0131nlanan \u2018Profiles In Courage\/Cesaret Profilleri\u2019 isimli kitab\u0131nda siyaseti cesaret ve erdem boyutuyla inceler.<\/p>\n
Kitab\u0131n\u0131 takdim ederken, \u2018Bu eserin konusu medeni cesarettir\u2019 diyen Kennedy, Amerikan siyasi tarihinden cesaret ve erdemle ilgili somut \u00f6rnekler verir ve asl\u0131nda insani bir meziyet olmayan, her insanda bulunmas\u0131 gereken asgari bir \u00f6zellik olan erdeme Ernest Hemingway\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu al\u0131nt\u0131yla yollamada bulunur: \u2018Her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131ya ra\u011fmen erdem.\u2019<\/p>\n
Kennedy\u2019nin kitab\u0131nda inceledi\u011fi sekiz cesur siyasi fig\u00fcrden birisi olan Cumhuriyet\u00e7i Parti Nebraska Senat\u00f6r\u00fc George W.Norris yap\u0131lacak bir oylamada, kullanaca\u011f\u0131 oy \u00fczerinde partisinin bask\u0131 kurmas\u0131 \u00fczerine senatoda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u2018Herhangi bir partinin veya \u015fahs\u0131n aleti, k\u00f6lesi, u\u015fa\u011f\u0131 olarak zafer arabalar\u0131nda gezmektense, temiz bir vicdanla siyaset hayat\u0131ndan \u00e7ekilir giderim daha iyi! Ne dostlar\u0131n\u0131n ne de d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenip saymad\u0131\u011f\u0131 ihtiyar bir politika kurdu olarak bu hayata devam etmektense bir kenara \u00e7ekilmeyi ve hem dostlar\u0131m hem de d\u00fc\u015fmanlar\u0131m taraf\u0131ndan daima d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011fl\u0131 kalan ve do\u011fru bildi\u011fi yoldan \u015fa\u015fmayan bir insan olarak hat\u0131rlanmay\u0131 tercih ederim!\u2019<\/p>\n
Amerikan siyasetinin d\u00fcr\u00fcst, temiz, onurlu, cesur ki\u015filerinden ba\u015fkaca \u00f6rnekler de veren Kennedy daha sonra \u015funlar\u0131 yazar: \u2018Ge\u00e7mi\u015fteki cesaret ve fazilet \u00f6rneklerini unutan bir millet, mevcut liderlerinden cesaretli ve erdemli davran\u0131\u015flar beklemesini bilmedi\u011fi gibi, bu \u00f6zellikleri m\u00fck\u00e2fatland\u0131rmaktan da aciz kalacakt\u0131r\u2026 Siyaset adam\u0131n\u0131n milli menfaat u\u011fruna kendi \u00e7\u0131karlar\u0131ndan fedak\u00e2rl\u0131k etmesi beklenir. Bir tek ilke i\u00e7in her r\u00fctbeyi, itibar ve g\u00fcvenli\u011fi tepmesi istenir.\u2019<\/p>\n
Siyaset, en geni\u015f anlamda, insanlar\u0131n bug\u00fcnlerini, yar\u0131nlar\u0131n\u0131, yani hayatlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen genel kurallar\u0131 koymak, korumak, toplumun gereksinimlerine ba\u011fl\u0131 olarak gerekti\u011finde bunlar\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yap\u0131lan bir insani faaliyettir. Bu ba\u011flamda siyaset, bir \u015fey olmak ad\u0131na de\u011fil, bir \u015feyler yapmak ad\u0131na ve yine bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, bir inan\u00e7 u\u011fruna, bir d\u00fc\u015f\u00fcnceye kar\u015f\u0131 ve bir d\u00fc\u015f\u00fcnce temelinde yap\u0131lan bir iktidar m\u00fccadelesidir.<\/p>\n
Bu tan\u0131m \u00e7er\u00e7evesinde siyaset, gazeteci Ertu\u011frul \u00d6zk\u00f6k\u2019\u00fcn yazd\u0131\u011f\u0131 gibi \u2018\u2026bir \u015f\u00f6valyeler m\u00fccadelesidir. \u00c7al\u0131l\u0131klar aras\u0131nda saklan\u0131p oraya buraya uzaktan kumandal\u0131 may\u0131nlar koyan, g\u00f6\u011f\u00fcs g\u00f6\u011fse m\u00fccadeleyi g\u00f6ze alamayan, hayat\u0131 kalle\u015f pusular\u0131n kuytular\u0131nda ge\u00e7mi\u015f c\u00fccelerin sava\u015f\u0131 de\u011fildir. Bana g\u00f6re siyaset, belden yukar\u0131 yap\u0131lan bir grekoromen zarafetidir. Bana g\u00f6re siyasetin; yani mert\u00e7e siyasetin tabiat\u0131nda belden a\u015fa\u011f\u0131 vurma pespayeli\u011fi yoktur.\u2019<\/p>\n
O halde siyasetin, d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle, ilkeli, onurlu ve erdemli bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 gerekir. Zira Platon\u2019un da s\u00f6yledi\u011fi gibi \u2018Yap\u0131lan i\u015f her ne olursa olsun, erdem olmay\u0131nca elde edilecek her \u015feyin ve yap\u0131lacak her i\u015fin sonunda utan\u00e7 ve k\u00f6t\u00fcl\u00fck vard\u0131r.\u2019 Esasen yap\u0131lan i\u015f, ister siyaset, isterse ticaret olsun veya arkada\u015fl\u0131k, dostluk gibi g\u00fcndelik hayat\u0131n di\u011fer insani ili\u015fkileri olsun, erdem i\u00e7inde yap\u0131lm\u0131yor ve ki\u015fisel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor ise e\u011fer, La Rochefoucauld\u2019un i\u015faret etti\u011fi \u00fczere \u2018Irmaklar\u0131n denizde kaybolup gitmesi gibi, erdemler de \u00e7\u0131karlar\u0131n i\u00e7inde \u00f6ylece yok olup giderler.\u2019<\/p>\n
Pek \u00e7ok insan gibi ki\u015fisel olarak ben de ayn\u0131 inan\u00e7ta veya d\u00fc\u015f\u00fcncede olmasam dahi, bir d\u00fc\u015f\u00fcncenin kavgas\u0131n\u0131 inanarak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fckle veren, o yolda kararl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyen ve onuruyla m\u00fccadele eden insanlara hem de\u011fer verir, hem de sayg\u0131 duyar\u0131m. Ama makam, mevki gibi bir \u015fey olmak d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir d\u00fc\u015f\u00fcncesi, hi\u00e7bir pozitif hedefi, plan\u0131, program\u0131, projesi olmayan, y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6revde herhangi bir ba\u015far\u0131s\u0131 bulunmayan ki\u015filerin, oturduklar\u0131 koltuklar\u0131 muhafaza etmek i\u00e7in daha d\u00fcne kadar k\u00fcfrettikleri birileriyle ittifaklar kurmalar\u0131n\u0131, kurduklar\u0131 bu ittifaklarla kendilerine yeni pozisyonlar sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 asla erdemli bir davran\u0131\u015f olarak g\u00f6rmem. Her kim olursa olsun, bunu yapanlara \u015fahsen de\u011fer vermedi\u011fim gibi sayg\u0131 da duymam.<\/p>\n
Peki, insan hayat\u0131n\u0131n hemen her alan\u0131nda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yoklu\u011funda kirlendi\u011fimizi hissetti\u011fimiz be\u015f harften olu\u015fan \u015fu erdem kavram\u0131 nedir ve neye hizmet eder? Kennedy\u2019nin \u00fczerine kitap yazd\u0131\u011f\u0131 cesaret nedir? Hi\u00e7bir \u015feyden korkmamak m\u0131d\u0131r, yoksa neden korkaca\u011f\u0131n\u0131 ya da korkmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek midir? Cesaretle erdem aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 ya da ili\u015fki nedir?<\/p>\n
Homeros\u2019un \u015fiirlerinde \u2018her t\u00fcrl\u00fc \u00fcst\u00fcnl\u00fck veya erdem i\u00e7in kullan\u0131lan\u2019 cesaret kavram\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcn\u00fc ilk \u00f6nce Antik Yunan\u2019da buluruz. Asl\u0131nda hem ahlaki hem de felsefi bir kavram olan cesaret, en saf haliyle insani bir erdemdir ve daha hen\u00fcz ahlaki anlamda kullan\u0131lmadan \u00f6nce Antik Yunan\u2019da \u2018bir varl\u0131\u011f\u0131n yerine getirmesi gereken i\u015flevi en iyi bi\u00e7imde yerine getirmesi\u2019 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ba\u015fta Sokrates olmak \u00fczere di\u011fer b\u00fct\u00fcn filozoflar\u0131n \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri, s\u00f6z s\u00f6yledikleri felsefenin ba\u015fat kavramlar\u0131ndan birisi ve hatta birincisi olan erdem kavram\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fc de yine Antik Yunan\u2019a, K\u0131br\u0131sl\u0131 Zenon\u2019un kurdu\u011fu Stoac\u0131 felsefeye dayan\u0131r.<\/p>\n
Onun i\u00e7in erdem ve cesaretle ilgili yukar\u0131daki sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 vermezden \u00f6nce, felsefe nedir, ne i\u015fe yarar sorular\u0131n\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 vermek gerekir.<\/p>\n
Rus as\u0131ll\u0131 Amerikal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ve yazar Ayn Rand\u2019\u0131n \u00f6zl\u00fc ifadesi ile felsefe; \u2018kokteyl partilerindeki veya kiliselerdeki t\u00f6renlerin i\u00e7ini doldurmak i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f anlams\u0131z soyutluklar g\u00f6sterisi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, oryantal abartmalarla \u00e7\u0131nlayan gereksiz bir Avrupa u\u011fultusu da de\u011fildir. Felsefe, \u0130ngiliz profes\u00f6rler taraf\u0131ndan ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc bir i\u015fe girmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f olan ve ger\u00e7ek ile yollar\u0131n\u0131 ay\u0131rm\u0131\u015f bir satran\u00e7 oyunu da de\u011fildir. Felsefe, insan ya\u015fam\u0131ndaki en temel unsurdur. Felsefe, insan akl\u0131n\u0131 ve karakterini, uluslar\u0131n kaderini bi\u00e7imlendiren as\u0131l g\u00fc\u00e7t\u00fcr. \u0130nsan\u0131n tercihi bir felsefe sahibi olmak veya olmamak konusunda de\u011fil, fakat sadece hangi felsefeye sahip olma konusundad\u0131r. \u0130nsan\u0131n tercihi, tercihinin bilin\u00e7li, a\u00e7\u0131k, mant\u0131kl\u0131 ve bu nedenle pratik mi olaca\u011f\u0131, yoksa rastgele, belirsiz, \u00e7eli\u015fkili ve bu nedenle zararl\u0131 m\u0131 olaca\u011f\u0131 konusundad\u0131r\u2026Neden onursuz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, ate\u015fsiz sevdi\u011finizi, direnmeden \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc merak m\u0131 ediyorsunuz? Neden her bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z yerde cevaps\u0131z kalmaya mahkum sorularla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, ya\u015fam\u0131n\u0131z\u0131n neden imkans\u0131z \u00e7eli\u015fkilerle doldu\u011funu, neden \u2013 ya beden, ya ruh \u2013 gibi, \u2013 ya ak\u0131l, ya kalp \u2013 gibi, \u2013 ya g\u00fcvenlik, ya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck \u2013 gibi yapay se\u00e7imlerden ka\u00e7mak i\u00e7in t\u00fcm \u00f6mr\u00fcn\u00fcz\u00fc mant\u0131ks\u0131z karars\u0131zl\u0131klarla ge\u00e7irdi\u011finizi bilmek mi istiyorsunuz? Cevap yok diye \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar m\u0131 at\u0131yorsunuz? Alg\u0131lama aletinizi, akl\u0131n\u0131z\u0131 ret etmi\u015fsiniz, yitirmi\u015fsiniz, ondan sonra da evrenin bir esrarengizlik yuma\u011f\u0131 oldu\u011fundan yak\u0131n\u0131yorsunuz. Elinizdeki anahtar\u0131 f\u0131rlat\u0131p at\u0131yor, sonra t\u00fcm kap\u0131lar y\u00fcz\u00fcme \u00e7arp\u0131ld\u0131 diye a\u011fl\u0131yorsunuz. Mant\u0131ks\u0131z\u0131 izleyerek yola koyuluyor, sonra varolu\u015f anlaml\u0131 de\u011fil diyorsunuz. Akl\u0131n\u0131z\u0131 takip etmedik\u00e7e, hayat\u0131n\u0131z\u0131 bu sorulardan ka\u00e7arak ge\u00e7irmeye mahkumsunuz. Tercih yapmaktan ka\u00e7\u0131nd\u0131k\u00e7a, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tercih etti\u011fi bir ya\u015fama mahkum olacaks\u0131n\u0131z. Felsefe, ya\u015fam\u0131 sorgulama, varolu\u015fu anlama, akl\u0131 ve mant\u0131\u011f\u0131 kendi mutlulu\u011funuz i\u00e7in kullanma arac\u0131d\u0131r. Felsefe, entellerin bir araya geldiklerinde, kafan\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 laf kalabal\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir.\u2019<\/p>\n
Peki, cesaret nedir, erdem nedir? Bunlar neye yarar, bu ikisi aras\u0131nda hangi noktada ba\u011flant\u0131 vard\u0131r?<\/p>\n
Vikipedi cesareti \u2018ayn\u0131 zamanda yi\u011fitlik, kararl\u0131l\u0131k, atakl\u0131k ve dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \u00f6zelliklerini de i\u00e7eren, korku, ac\u0131, risk, belirsizlik veya tehdit ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilme yetene\u011fi\u2019 olarak tan\u0131ml\u0131yor ve \u2018fiziksel cesaret\u2019, \u2018ahlaki cesaret\u2019 \u015feklinde ikiye ay\u0131r\u0131yor. Fiziksel bir ac\u0131, zorluk veya \u00f6l\u00fcm tehlikesi ile y\u00fczle\u015fme s\u0131ras\u0131ndaki cesareti tan\u0131mlarken, \u2018ahlaki cesaret\u2019 kavram\u0131na yer veriyor ve bunu \u2018utan\u00e7, skandal veya \u015fevk k\u0131r\u0131c\u0131 bir eylem veya durum kar\u015f\u0131s\u0131nda etik davranma\u2019 olarak nitelendiriyor.<\/p>\n
Napolyon\u2019un \u2018taklit edilemeyecek tek eylem\u2019 diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 cesaret, bir y\u00f6n\u00fcyle insan\u0131n kendisi olmak i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131 bir ad\u0131md\u0131r, tabii atabilirse. Cesaret korkunun olmamas\u0131 demek de\u011fildir. Korku vard\u0131r ve bu insani bir duygudur. Yani insan korkar. Cesaret korkuya ra\u011fmen ilerlemektir, korkuya teslim olmamakt\u0131r. Aptal ve cahil cesaretini bir kenara b\u0131rak\u0131rsak e\u011fer, cesaret, mevcut veya olas\u0131 tehlikeler kar\u015f\u0131s\u0131nda akl\u0131n kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re cesaret nelerden korkulaca\u011f\u0131n\u0131, nelerden korkulmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek ve ona g\u00f6re \u00f6nlem almak ve hareket etmektir.<\/p>\n
Arap\u00e7ada fazilet olarak isimlendirilen, T\u00fcrk\u00e7ede hem fazilet hem de erdem olarak kullan\u0131lan kavram, Arap\u00e7ada \u2018bir fazlal\u0131\u011fa ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011fe\u2019 i\u015faret eder. \u2018Fazlal\u0131k veya \u00fcst\u00fcnl\u00fck\u2019 g\u00f6receli bir ifade ve niteleme olmakla, elbette zamana, olaylara, k\u00fclt\u00fcre ve toplumlara g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. \u00d6rne\u011fin kahramanl\u0131\u011fa de\u011fer veren bir toplumda erdem, \u2018\u00f6zg\u00fcr bir insan\u0131n kendisini ifade etmesine ve bu i\u015flevini yerine getirmesine olanak ve destek veren \u00f6zelliklerdir.\u2019<\/p>\n
Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zamanda ve toplumda, yani Antik Yunanda yerle\u015fik ahlaki de\u011ferleri ele\u015ftiren, insan i\u00e7in do\u011fru ve iyi olan\u0131n; sa\u011fl\u0131k, zenginlik, mevki, makam, \u015f\u00f6hret gibi d\u00fcnyevi ba\u015far\u0131lar ve de\u011ferler olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunan ve kesin olarak sadece erdem ve erdemsizli\u011fin iyi veya k\u00f6t\u00fc say\u0131labilece\u011fini belirten Zenon\u2019a ve onun Stoac\u0131 felsefesine g\u00f6re erdem, \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve dinginli\u011fe ula\u015fm\u0131\u015f bir zihni durumdur.\u2019 Erdemsizlik ise, \u2018d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylem tutars\u0131zl\u0131\u011f\u0131, insani de\u011ferlerin bir zafiyeti ve hatta bir hastal\u0131\u011f\u0131d\u0131r.\u2019<\/p>\n
\u2018Do\u011fal hukuk\u2019 \u00f6\u011fretisinin olu\u015fturulmas\u0131na ve geli\u015ftirilmesine \u00e7ok \u00f6nemli katk\u0131larda bulunan Stoac\u0131 felsefenin bu yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re erdemli insan, ruhen, fikren ve vicdanen huzur i\u00e7indedir, mutlu olabilmenin b\u00fct\u00fcn ko\u015fullar\u0131na sahiptir ve \u00f6yle oldu\u011fu i\u00e7in de mutludur. Erdemsiz insan ise, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f \u015fekliyle d\u00fcnyevi anlamda zenginlik, makam, mevki, \u015f\u00f6hret gibi pek \u00e7ok \u015feye sahiptir, ama mutsuzdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc korku, su\u00e7luluk duygusu, endi\u015fe, tutku, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, bo\u015f gurur gibi duygusal gelgitler i\u00e7indedir. Duygu, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve davran\u0131\u015flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc ve dengeli de\u011fildir. \u00d6zg\u00fcveni yoktur. G\u00fc\u00e7s\u00fczd\u00fcr, cesaretsizdir. Kendisiyle bar\u0131\u015f\u0131k de\u011fildir. Paras\u0131 vard\u0131r, ama itibar\u0131 yoktur. Onun i\u00e7in makam ve mevki pe\u015findedir. Kendi i\u00e7inde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir zihne ve ki\u015fili\u011fe sahiptir. B\u00fct\u00fcn bunlardan dolay\u0131 erdemsiz insan ya da insanlar, ayakta ve hayatta kalabilmek, mevki ve makamlar\u0131n\u0131 koruyabilmek, bir \u015fey olabilmek ve olduktan sonra o yeri koruyabilmek i\u00e7in kendisine bir koltuk de\u011fne\u011fi bulmak, birisine yaslanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
B\u00f6ylesi insanlar, tam da Blair Pascal\u2019\u0131n \u2018D\u00fc\u015f\u00fcnceler\u2019 ad\u0131yla T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilerek yay\u0131nlanan \u2018Pens\u00e9es\u2019 isimli eserindeki gibidirler: yani \u2018b\u00fcy\u00fck adam olmak i\u00e7in heveslerle doludur, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece bir k\u00fc\u00e7\u00fck adamd\u0131r; mutlu olmak i\u00e7in heveslerle doludur, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece mutsuzdur; m\u00fckemmel olmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck hevesler ta\u015f\u0131r, fakat bir g\u00fcn anlar ki, sadece kusurlarla doludur; insanlar taraf\u0131ndan sevilen ve say\u0131lan bir ki\u015fi olmak i\u00e7in devaml\u0131 umutlar ta\u015f\u0131r, fakat bir g\u00fcn anlar ki, kusurlar\u0131ndan dolay\u0131 sadece insanlar\u0131n hor g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u015fte, d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmaya olanak bulamad\u0131\u011f\u0131 bu utan\u00e7 duygusu, o insanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir adaletsizlik ve y\u0131kma ihtiras\u0131 yarat\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu durumda o, kendisini kusurlar\u0131ndan dolay\u0131 mahkum eden ve bunun su\u00e7unu kendisine y\u00fckleyen ger\u00e7e\u011fe kar\u015f\u0131 bitmez t\u00fckenmez bir nefrete b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u2019<\/p>\n
Onun i\u00e7in bu ve benzeri di\u011fer insanlara William Reich gibi \u2018Dinle K\u00fc\u00e7\u00fck Adam\u2019 diye s\u00f6ze ba\u015flamak ve tarihin \u015fu ger\u00e7eklerini hat\u0131rlatmak gerekir: \u2018\u2026Nietzsche\u2019nin \u00fcst\u00fcn insana y\u00fckselme ile Hitler\u2019in alt insan\u0131na al\u00e7alma aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen ya\u015fa diye ba\u011f\u0131r\u0131p alt insan\u0131 se\u00e7tin\u2026Lenin\u2019in ger\u00e7ek demokratik anayasas\u0131yla Stalin\u2019in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen Stalin\u2019in diktat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc se\u00e7tin\u2026Freud\u2019un, senin ruh hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc ayd\u0131nlatmas\u0131yla, yine onun k\u00fclt\u00fcr uyumu kuram\u0131 aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Bacaklar\u0131n\u0131n alt\u0131ndan ak\u0131p giden k\u00fclt\u00fcre uyumu se\u00e7tin ve seks\u00fcel kuram\u0131 unuttun\u2026Marx\u2019\u0131n, b\u00fct\u00fcn mal de\u011ferlerini tek ba\u015f\u0131na yaratan, senin emek g\u00fcc\u00fcn\u00fcn verimi kavray\u0131\u015f\u0131 ile devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesi aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen, eme\u011findeki dirimi unuttun ve devlet d\u00fc\u015f\u00fcncesini se\u00e7tin\u2026Frans\u0131z Devrimi\u2019nde ac\u0131mas\u0131z Robespierre ile b\u00fcy\u00fck Danton aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Ac\u0131mas\u0131zl\u0131\u011f\u0131 se\u00e7ip, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve iyili\u011fi giyotine g\u00f6nderdin\u2026Almanya\u2019da G\u00f6ring, Himmler ile Liebknecht, Landau aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Himmler\u2019i polis \u015fefi yapt\u0131n ve b\u00fcy\u00fck dostlar\u0131n\u0131 katlettin. Lodge ile Wilson aras\u0131nda se\u00e7ene\u011fin vard\u0131. Sen Wilson\u2019\u0131 se\u00e7tin\u2026\u2019<\/p>\n
\u2018Alkibiades I\u2019 isimli eserinde Platon, bilge Sokrates\u2019in hen\u00fcz kamusal ve siyasal ya\u015fam\u0131na ba\u015flamak \u00fczere olan, halk\u0131n \u00f6n\u00fcnde konu\u015fmay\u0131 ve sitede diledi\u011fi her \u015feyi yapabilecek g\u00fc\u00e7te olmay\u0131 isteyen gen\u00e7 \u00f6\u011frencisi Alkibiades\u2019i, gelecekteki kamusal ya\u015fam\u0131n sorumluluklar\u0131na haz\u0131rlamak i\u00e7in ona \u2018kendisine dikkat etme\/kendisine \u00f6zen g\u00f6sterme\u2019 tekni\u011fini \u00f6\u011freti\u015fini anlat\u0131r.<\/p>\n
Yaz\u0131l\u0131\u015f tarihi kesin olarak belli olmayan, sanal bir Platonik diyalog olmas\u0131 da muhtemel bulunan \u2018Alkibiades I\u2019 diyalo\u011funun ilk ilkesi, t\u00fcm Platoncu felsefenin de \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131 olu\u015fturan \u2018kendine dikkat etme\/kendine \u00f6zen g\u00f6sterme\u2019 ilkesidir.<\/p>\n
\u00c7ok uzun olan bu diyalo\u011fun sonlar\u0131na do\u011fru bilge Sokrates, gen\u00e7 Alkibiades\u2019e \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u2018Mutlu olmak i\u00e7in \u015fehirlerin, ne duvarlara, ne \u00fc\u00e7 s\u0131ra k\u00fcreklilere, ne tersanelere, ne de n\u00fcfusa ve geni\u015f arazilere ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Sahip olmas\u0131 gerekli olan tek \u015fey erdemdir, \u00f6yle de\u011fil mi? O halde sitenin\/\u015fehrin i\u015flerini iyi g\u00f6rmek istiyorsan, onlara erdem a\u015f\u0131lamal\u0131s\u0131n. Peki, ki\u015fi kendinde olmayan bir \u015feyi ba\u015fkas\u0131na verebilir mi? \u00d6yleyse \u00f6nce sen erdemli olmal\u0131s\u0131n; bu, yaln\u0131z kendinle ve kendine ait \u015feylerle de\u011fil, fakat ayn\u0131 zamanda, siteyle\/\u015fehirle ve siteye\/\u015fehre ait \u015feylerle de ilgilenmen demektir, zira onlar\u0131 idare etmek isteyen ki\u015fiye bilgiden \u00f6nce erdem gerekir. E\u011fer e\u011fri davran\u0131rsan, g\u00f6zlerin karanl\u0131\u011fa ve k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe y\u00f6nelir. Karanl\u0131kta olursan, kendinle ilgili olarak cehalet i\u00e7inde olursan, ihtimaldir ki, yapaca\u011f\u0131n i\u015f de k\u00f6t\u00fcl\u00fck olur. Bir \u015fehirde erdem yoksa k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u00f6nlenemez. Alkibiades, mutlu olmak i\u00e7in, senin de, \u015fehrin de edinmesi gereken \u015fey iktidar de\u011fil, erdemdir.\u2019<\/p>\n
Bu diyalo\u011fa g\u00f6re ki\u015fi erdemi, \u2018kendini bilmek\u2019 ile \u00f6\u011frenir ve \u00f6\u011frendi\u011fi zaman da erdemli ya\u015far. Onun i\u00e7in erdem, ahlaki anlamda bir ki\u015filik \u00f6zelli\u011fidir ve bu \u00f6zellik ki\u015finin i\u015fine, duru\u015funa, davran\u0131\u015f\u0131na, ili\u015fkilerine, bazen do\u011frudan, bazen dolayl\u0131 \u015fekilde yans\u0131r. Ahlaken erdemli bir ki\u015fi, toplumun ortak ahlaki de\u011ferleri olan \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k, duygusal ak\u0131l, \u015feref, adalet, dayan\u0131\u015fma, yard\u0131mseverlik, merhamet gibi de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Stoac\u0131 felsefeye g\u00f6re iyi insan olmak ayn\u0131 zamanda iyi yurtta\u015f olmak demektir. Erdem kavram\u0131n\u0131n ahlak\u0131n ve siyasetin bir kavram\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesine olanak veren de bu yakla\u015f\u0131md\u0131r. \u0130yi yurtta\u015f olmak ise adil, \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc, dengeli, erdemli ve bilge olmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Onun i\u00e7in Sokrates erdemi, bilgi olarak tan\u0131mlar. Bu bilgi, insan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla nelerden korkulaca\u011f\u0131n\u0131, nelerden korkulmayaca\u011f\u0131n\u0131, nelere yakla\u015f\u0131p, nelerden ve kimlerden uzak durulmas\u0131 gerekti\u011fini bilmeyi gerektirir.<\/p>\n
Toplumda ve insanda bulunmas\u0131 gereken en y\u00fcce iyinin erdem, erdemin ise do\u011fan\u0131n yasas\u0131na uymak oldu\u011funu savunan Stoac\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f, ahlak felsefesine \u2018\u00f6dev\u2019 kavram\u0131n\u0131 getirmi\u015ftir. Hak sahibi olan, haklar\u0131n \u00f6znesi olan insan\u0131n, insan olarak, yurtta\u015f olarak, bir mesle\u011fin mensubu olarak, bir mal\u0131n veya m\u00fclk\u00fcn sahibi olarak, arkada\u015f olarak, dost olarak \u00f6devleri vard\u0131r. Bu \u00f6devlerin en ba\u015f\u0131nda da insana sayg\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131na sayg\u0131, kom\u015funun hukukuna sayg\u0131, mesle\u011fe\/g\u00f6reve sayg\u0131, meslekta\u015flar\u0131na sayg\u0131, arkada\u015flar\u0131n\u0131n, dostlar\u0131n\u0131n de\u011ferini bilme ve onlara kar\u015f\u0131 vefal\u0131 olma, yurduna ba\u011fl\u0131l\u0131k\/sadakat gelir.<\/p>\n
\u2018Sorgulanmam\u0131\u015f bir hayat ya\u015fanmaya de\u011fmez\u2019 diyen Sokrates, bu sonuca \u015funlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnerek ve s\u00f6yleyerek ula\u015f\u0131r: Ya\u015fanmaya de\u011fecek tek hayat iyi bir hayatt\u0131r. \u0130yi bir hayat\u0131 sadece \u2018iyi\u2019 ve \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019n\u00fcn ne oldu\u011funu bilirsem ya\u015fayabilirim. \u2018\u0130yi\u2019 ve \u2018k\u00f6t\u00fc\u2019 g\u00f6receli de\u011fildir. Bir mant\u0131k ve sorgulamayla bulunabilecek \u015feylerdir. Bu yolla ahlak ve bilgi birbirine ba\u011flan\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ku\u015fkuya dayanmayan bir hayat, ahlak\u0131 olmayan bir cahilliktir. Onun i\u00e7in sorgulanmam\u0131\u015f bir hayat ya\u015fanmaya de\u011fmez.<\/p>\n
Peki! Ne yapal\u0131m? Sadece var olmak i\u00e7in de\u011fil, ya\u015famak i\u00e7in ya\u015fayacaksak e\u011fer, bir mola alal\u0131m ve hep birlikte kendimizi ve hayat\u0131m\u0131z\u0131 sorgulayal\u0131m\u2026!<\/p>\n
John Fitzgerald Kennedy ile ba\u015flad\u0131k, Mevlana\u2019n\u0131n hepimizin, ama en \u00f6nce ve en fazla siyaset\u00e7ilerin dersler \u00e7\u0131karmas\u0131 gereken a\u015fa\u011f\u0131daki dizeleriyle s\u00f6zlerimize son verelim:<\/p>\n
Sonsuz bir karanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inden do\u011fdum.<\/p>\n
I\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, korktum.<\/p>\n
A\u011flad\u0131m.<\/p>\n
Zamanla \u0131\u015f\u0131kta ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Karanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6rd\u00fcm, korktum.<\/p>\n
G\u00fcn geldi sonsuz karanl\u0131\u011fa u\u011furlad\u0131m sevdiklerimi\u2026<\/p>\n
A\u011flad\u0131m.<\/p>\n
Ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Do\u011fumun, hayat\u0131n bitmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 an oldu\u011funu;<\/p>\n
Aradaki b\u00f6l\u00fcm\u00fcn, \u00f6l\u00fcmden \u00e7al\u0131nan zamanlar oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Zaman\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Yar\u0131\u015ft\u0131m onunla\u2026<\/p>\n
Zamanla yar\u0131\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, zamanla bar\u0131\u015f\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, zamanla \u00f6\u011frendim\u2026<\/p>\n
\u0130nsan\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra insanlar\u0131n i\u00e7inde iyiler ve k\u00f6t\u00fcler oldu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra da her insan\u0131n i\u00e7inde iyilikler ve k\u00f6t\u00fcl\u00fckler bulundu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sevmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra g\u00fcvenmeyi\u2026<\/p>\n
Sonra da g\u00fcvenin sevgiden daha kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu,<\/p>\n
Sevginin g\u00fcvenin sa\u011flam zemini \u00fczerine kuruldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
\u0130nsan tenini \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra tenin alt\u0131nda bir ruh bulundu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra da ruhun asl\u0131nda tenin \u00fcst\u00fcnde oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Evreni \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra evreni ayd\u0131nlatman\u0131n yollar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonunda evreni ayd\u0131nlatabilmek i\u00e7in \u00f6nce \u00e7evreni ayd\u0131nlatabilmek<\/p>\n
Gerekti\u011fini \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ekme\u011fi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra bar\u0131\u015f i\u00e7in ekme\u011fin bolca \u00fcretilmesi gerekti\u011fini.<\/p>\n
Sonra da ekme\u011fi hak\u00e7a \u00fcle\u015fmenin, bolca \u00fcretmek kadar \u00f6nemli oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Okumay\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Kendime yaz\u0131y\u0131 \u00f6\u011frettim sonra\u2026<\/p>\n
Ve bir s\u00fcre sonra yaz\u0131, kendimi \u00f6\u011fretti bana\u2026<\/p>\n
Gitmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra dayanamay\u0131p d\u00f6nmeyi\u2026<\/p>\n
Daha sonra da kendime ra\u011fmen gitmeyi\u2026<\/p>\n
D\u00fcnyaya tek ba\u015f\u0131na meydan okumay\u0131 \u00f6\u011frendim gen\u00e7 ya\u015fta\u2026<\/p>\n
Sonra kalabal\u0131klarla birlikte y\u00fcr\u00fcmek gerekti\u011fi fikrine vard\u0131m.<\/p>\n
Sonra da as\u0131l y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn kalabal\u0131klara kar\u015f\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna vard\u0131m.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra kal\u0131plar i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Sonra sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin kal\u0131plar\u0131 y\u0131karak d\u00fc\u015f\u00fcnmek oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Namusun \u00f6nemini \u00f6\u011frendim evde\u2026<\/p>\n
Sonra yoksundan namus beklemenin namussuzluk oldu\u011funu;<\/p>\n
Ger\u00e7ek namusun, g\u00fcnah elinin alt\u0131ndayken, g\u00fcnaha el s\u00fcrmemek oldu\u011funu \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ger\u00e7e\u011fi \u00f6\u011frendim bir g\u00fcn\u2026.<\/p>\n
Ve ger\u00e7e\u011fin ac\u0131 oldu\u011funu\u2026<\/p>\n
Sonra dozunda ac\u0131n\u0131n, yeme\u011fe oldu\u011fu kadar hayata da \u201clezzet\u201d katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Her canl\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc tadaca\u011f\u0131n\u0131, ama baz\u0131lar\u0131n\u0131n sadece hayat\u0131 tadaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendim.<\/p>\n
Ben dostlar\u0131m\u0131 ne kalbimle ne de akl\u0131mla severim.<\/p>\n
Olur ya \u2026<\/p>\n
Kalp durur \u2026<\/p>\n
Ak\u0131l unutur \u2026<\/p>\n
Ben dostlar\u0131m\u0131 ruhumla severim.<\/p>\n
O ne durur, ne de unutur \u2026.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u2018Erdemli insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey karakterdir, baya\u011f\u0131 insan\u0131n \u00fczerine titredi\u011fi \u015fey ise makam ve mevkidir.\u2019 KONF\u00dc\u00c7Y\u00dcS Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nin eski ba\u015fkanlar\u0131ndan John Fitzgerald Kennedy, 1956 y\u0131l\u0131nda ve daha hen\u00fcz gen\u00e7 bir senat\u00f6r iken yazd\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye \u2018Cesaret ve Fazilet M\u00fccadelesi\u2019 olarak \u00e7evrilen ve bu isimle yay\u0131nlanan \u2018Profiles In Courage\/Cesaret Profilleri\u2019 isimli kitab\u0131nda siyaseti cesaret ve erdem boyutuyla inceler. Kitab\u0131n\u0131 takdim ederken, \u2018Bu eserin konusu medeni cesarettir\u2019 diyen Kennedy, Amerikan siyasi tarihinden cesaret ve erdemle ilgili somut \u00f6rnekler verir ve asl\u0131nda insani bir meziyet olmayan, her insanda bulunmas\u0131 gereken asgari bir \u00f6zellik olan erdeme Ernest Hemingway\u2019den yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu al\u0131nt\u0131yla yollamada bulunur: \u2018Her t\u00fcrl\u00fc bask\u0131ya ra\u011fmen erdem.\u2019 Kennedy\u2019nin kitab\u0131nda inceledi\u011fi sekiz cesur siyasi fig\u00fcrden birisi olan Cumhuriyet\u00e7i Parti Nebraska Senat\u00f6r\u00fc George W.Norris yap\u0131lacak bir oylamada, kullanaca\u011f\u0131 oy \u00fczerinde partisinin bask\u0131 kurmas\u0131 \u00fczerine senatoda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada \u015funlar\u0131 s\u00f6yler: \u2018Herhangi bir partinin veya \u015fahs\u0131n aleti, k\u00f6lesi, u\u015fa\u011f\u0131 olarak zafer arabalar\u0131nda gezmektense, temiz bir vicdanla siyaset hayat\u0131ndan \u00e7ekilir giderim daha iyi! Ne dostlar\u0131n\u0131n ne de d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenip saymad\u0131\u011f\u0131 ihtiyar bir politika kurdu olarak bu hayata devam etmektense bir kenara \u00e7ekilmeyi ve hem dostlar\u0131m hem de d\u00fc\u015fmanlar\u0131m taraf\u0131ndan daima d\u00fc\u015f\u00fcncelerine ba\u011fl\u0131 kalan ve do\u011fru bildi\u011fi yoldan \u015fa\u015fmayan bir insan olarak hat\u0131rlanmay\u0131 tercih ederim!\u2019 Amerikan siyasetinin d\u00fcr\u00fcst, temiz, …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-148899","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n