ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2025\/21<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/90<\/p>\n
Karar Tarihi : 27\/3\/2025<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 16\/7\/2025-32957<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Murat EM\u0130R, G\u00f6khan G\u00dcNAYDIN, Ali Mahir BA\u015eARIR ile birlikte 129 milletvekili<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 24\/12\/2024 tarihli ve (169) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 1. maddesiyle 12\/12\/2018 tarihli ve (23) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (r) bendinin Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN CUMHURBA\u015eKANLI\u011eI KARARNAMES\u0130 KURALI<\/p>\n
Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin (CBK) 1. maddesiyle (23) numaral\u0131 CBK\u2019n\u0131n (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na iptali talep edilen bendin eklendi\u011fi 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cAjans\u0131n g\u00f6revleri<\/p>\n
MADDE 4- (1) Ajans\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
a) Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen politikalar do\u011frultusunda Mill\u00ee Uzay Program\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak ve hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapmak.<\/p>\n
b) Uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerine y\u00f6nelik orta ve uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131, temel ilke ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, hedef ve \u00f6ncelikleri, performans \u00f6l\u00e7\u00fctlerini, bunlara ula\u015fmak i\u00e7in izlenecek y\u00f6ntemler ile kaynak da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren stratejik planlar haz\u0131rlamak.<\/p>\n
c) Rekabet\u00e7i bir uzay ve havac\u0131l\u0131k sanayinin geli\u015ftirilmesi, toplumun refah\u0131 ve mill\u00ee menfaatler do\u011frultusunda uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojilerinin kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri alan\u0131nda bilimsel ve teknolojik altyap\u0131lar\u0131n ve insan kaynaklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, kapasite ve yeteneklerin art\u0131r\u0131lmas\u0131, uzaya ba\u011f\u0131ms\u0131z eri\u015fim imk\u00e2n\u0131 sa\u011flayacak tesis ve teknolojilerin kazan\u0131lmas\u0131, uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojileri alan\u0131ndaki uzmanl\u0131k ve bilgi birikiminden mill\u00ee sanayinin di\u011fer sekt\u00f6rlerinin de yararlanabilmesi i\u00e7in gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapmak veya yapt\u0131rmak.<\/p>\n
\u00e7) Ulusal kapsamda ve Uluslararas\u0131 Telekom\u00fcnikasyon Birli\u011fi (ITU) nezdinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen spektrum ve y\u00f6r\u00fcnge tahsis ve koordinasyon faaliyetleri ile Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen g\u00f6revler hari\u00e7 olmak \u00fczere uzay ara\u00e7lar\u0131 ve uzay yer sistemlerine ili\u015fkin ulusal egemenlik kapsam\u0131ndaki haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na karar vermek, bu haklar\u0131n y\u00f6netimi ve kulland\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik usul ve esaslar\u0131 belirlemek ve bu haklarla ilgili ulusal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin gereklerini yerine getirmek, uzay yer istasyonlar\u0131n\u0131n i\u015fletilmesine y\u00f6nelik s\u00f6zle\u015fme imzalamak, uzay yer istasyonlar\u0131 aras\u0131nda koordinasyonu sa\u011flamak, \u00fclkemizin uzaya y\u00f6nelik hak ve menfaatlerinin korunmas\u0131 ve g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ulusal ve uluslararas\u0131 kurulu\u015flarla koordinasyonu y\u00fcr\u00fctmek.<\/p>\n
d) Milletleraras\u0131 andla\u015fmalar uyar\u0131nca uzaya f\u0131rlat\u0131lan nesnelerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 Devlet ad\u0131na tutmak, Birle\u015fmi\u015f Milletler nezdinde tescil i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek veya tescil i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere yetkilendirmek.<\/p>\n
e) Ticari, bilimsel ve ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme ama\u00e7l\u0131 uzay operasyonlar\u0131 ile insanl\u0131 veya insans\u0131z uzaya eri\u015fim ve uzay\u0131n ke\u015ffine y\u00f6nelik operasyonlar\u0131 yapt\u0131rmak veya yap\u0131lmas\u0131n\u0131 koordine etmek.<\/p>\n
f) Uydu, f\u0131rlatma ara\u00e7 ve sistemleri, hava ara\u00e7lar\u0131, sim\u00fclat\u00f6rler, uzay platformlar\u0131 d\u00e2hil uzay ve havac\u0131l\u0131kla ilgili her t\u00fcrl\u00fc \u00fcr\u00fcn, teknoloji, sistem, tesis, ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin tasar\u0131m\u0131, \u00fcretimi, entegrasyonu ve gerekli testlerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla yurti\u00e7inde ve\/veya yurtd\u0131\u015f\u0131nda tesis, ara\u015ft\u0131rma-geli\u015ftirme merkezi veya test merkezi kurmak, ulusal veya uluslararas\u0131 plan, proje ve \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak veya yapt\u0131rmak, bu ama\u00e7la uluslararas\u0131 i\u015fbirlikleri geli\u015ftirmek.<\/p>\n
g) Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile \u00f6zel sekt\u00f6r kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan uzaya g\u00f6nderilecek uydu ve uzay ara\u00e7lar\u0131n\u0131n yurti\u00e7inden f\u0131rlat\u0131lmas\u0131na, y\u00f6r\u00fcngeye yerle\u015ftirilmesine ve geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin gerekli izinleri vermek ve koordinasyonu sa\u011flamak; yurtd\u0131\u015f\u0131ndan f\u0131rlat\u0131lmas\u0131na, y\u00f6r\u00fcngeye yerle\u015ftirilmesine ve geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin bildirimleri kay\u0131t alt\u0131na almak.<\/p>\n
\u011f) Uzay ve hava ara\u00e7lar\u0131 ile uzay yer sistemleri alan\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc tasar\u0131m, analiz, \u00fcretim, test, operasyon ve entegrasyon faaliyetlerini d\u00fczenlemek, izlemek ve gerekti\u011finde bu hususlarda yetkilendirme yapmak ve s\u00fcre\u00e7leri y\u00fcr\u00fctmek.<\/p>\n
h) Uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerinin; \u00fclke kalk\u0131nmas\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve \u00e7evrenin korunmas\u0131, do\u011fal kaynaklar\u0131n ve tar\u0131msal verimlili\u011fin tespit edilmesi, do\u011fal afetlerin erken tespitinin yap\u0131lmas\u0131 ve do\u011fal afetlerden kaynaklanan hasarlar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131, milletleraras\u0131 andla\u015fmalar ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin takibine y\u00f6nelik kullan\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalarda ilgili kurumlar ile koordinasyonu sa\u011flamak.<\/p>\n
\u0131) \u00dclke genelinde uzay ve havac\u0131l\u0131k bilim ve teknolojilerine y\u00f6nelik ilgi ve merak\u0131n geli\u015ftirilmesinde \u00f6nc\u00fcl\u00fck yapmak; bu ama\u00e7la Ajans\u0131n ilgi ve faaliyet alanlar\u0131nda kamuoyuna ula\u015fmak i\u00e7in gerekli yay\u0131nlar\u0131 yapmak ve her t\u00fcrl\u00fc ileti\u015fim ortam\u0131nda i\u00e7erik haz\u0131rlamak ve sunmak, etkinlikler ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve bu amaca y\u00f6nelik faaliyetleri desteklemek.<\/p>\n
i) Mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, Ajans\u0131n g\u00f6revi kapsam\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda elde edilen verinin standartlar\u0131n\u0131 olu\u015fturmak, gerekti\u011finde i\u015flenmesini, saklanmas\u0131n\u0131 ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve payla\u015f\u0131m \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek.<\/p>\n
j) \u00dclkenin sahip oldu\u011fu kritik uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojilerinin ihrac\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131, ilgili kurum ve kurulu\u015flarla koordineli olarak belirlemek.<\/p>\n
k) Deneysel ama\u00e7l\u0131 uzay ve hava ara\u00e7lar\u0131, uzay ve yer sistemleri, alt sistemler, ekipman ve bile\u015fenlerin geli\u015ftirilmesine, uzay\u0131n ke\u015ffine y\u00f6nelik ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131rmak; gerekli sistem ve ara\u00e7lar\u0131n tasarlanmas\u0131, geli\u015ftirilmesi ve sair suretle temin edilmesi i\u00e7in \u00fcniversitelerle, di\u011fer bilimsel faaliyette bulunan kurum ve kurulu\u015flarla veya yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki kurulu\u015flarla i\u015fbirli\u011fi yapmak ve gerekli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini koordine etmek.<\/p>\n
l) \u0130lgili di\u011fer mevzuat h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, uzay ve havac\u0131l\u0131k bilim ve teknolojilerine ili\u015fkin uluslararas\u0131 standartlar\u0131 da dikkate alarak, ilgili kurum ve kurulu\u015flarla koordinasyon i\u00e7inde \u00fclke standartlar\u0131n\u0131 belirlemeye y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak.<\/p>\n
m) Uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerinde d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltmak, uluslararas\u0131 alanda rekabet g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rmak, bilimsel ve teknolojik altyap\u0131y\u0131 olu\u015fturmak ve her t\u00fcrl\u00fc yeni teknolojinin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla Ar-Ge ve y\u00fcksek teknoloji giri\u015fimcili\u011fi destek programlar\u0131 haz\u0131rlamak.<\/p>\n
n) Astronomi ve uzay bilimleri ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 desteklemek ve ulusal d\u00fczeyde y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 koordine etmek, g\u00f6zlem ve \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemleri teknolojilerinin geli\u015ftirilmesine y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 desteklemek ve uluslararas\u0131 i\u015fbirliklerini geli\u015ftirmek.<\/p>\n
o) Uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojileri ile ilgili olarak uygulamalar\u0131n geli\u015fimini ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 destekleyici mahiyette finans, hukuk, y\u00f6netim, i\u015fletme, pazarlama ve benzeri konularda \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmak.<\/p>\n
\u00f6) Uluslararas\u0131 uzay hukukundaki geli\u015fmeleri izlemek ve muadil yabanc\u0131 kurulu\u015flar ile i\u015fbirli\u011fi yapmak, uzay hukukuna ili\u015fkin mevzuat d\u00e2hil her t\u00fcrl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fctmek.<\/p>\n
p) Uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ile ilgili b\u00f6lgesel veya uluslararas\u0131 olu\u015fum ve kurulu\u015flara \u00fcye olmak, g\u00f6rev alan\u0131 ile ilgili konularda uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ve \u00fclkelerle ba\u011flant\u0131 sa\u011flamak, uluslararas\u0131 olu\u015fum, kurulu\u015f ve anla\u015fmalar nezdinde \u00fclkemizi temsil edecek personeli g\u00f6revlendirmek.<\/p>\n
r) (Ek:RG-25\/12\/2024-32763-CK-169\/1) Ajans\u0131n g\u00f6rev alan\u0131 ve faaliyetleri kapsam\u0131nda, uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla yurti\u00e7inde ve\/veya yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurmak ve\/veya kurulmu\u015f \u015firketlere ortak olmak, kurulmu\u015f \u015firketlerde imtiyazl\u0131 pay sahibi olmak, \u015firket sat\u0131n almak, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devretmek.<\/p>\n
s) Bakan taraf\u0131ndan verilen di\u011fer g\u00f6revleri yapmak.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Basri BA\u011eCI, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR, Metin KIRATLI\u2019n\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 11\/2\/2025 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
2. Dava dilek\u00e7esi ve ekleri, Raport\u00f6r \u015eermin B\u0130RTANE taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, dava konusu CBK kural\u0131, dayan\u0131lan Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamelerinin Anayasal \u00c7er\u00e7evesi ve Yarg\u0131sal Denetimi<\/p>\n
3. Anayasa Mahkemesi CBK\u2019lar\u0131n anayasal \u00e7er\u00e7evesini ve yarg\u0131sal denetimine ili\u015fkin ilkeleri daha \u00f6nceki kararlar\u0131nda belirlemi\u015ftir. Buna g\u00f6re CBK\u2019lar\u0131n yarg\u0131sal denetiminde \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 104. maddesinin on yedinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci ila d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlelerinde belirtilen konu bak\u0131m\u0131ndan yetki kurallar\u0131na uygunlu\u011funun ele al\u0131nmas\u0131 gerekmekte olup bu kapsamda d\u00fczenlemenin; y\u00fcr\u00fctme yetkisine ili\u015fkin olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n \u0130kinci K\u0131sm\u0131\u2019n\u0131n Birinci ve \u0130kinci B\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan temel haklar, ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleriyle D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde yer alan siyasi haklar ve \u00f6devlerle ilgili olmamas\u0131, Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ya da kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenen konulara ili\u015fkin olmamas\u0131 gerekir. An\u0131lan f\u0131kra y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k tespit edilmemesi durumunda ise bu defa CBK\u2019lar\u0131n i\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r (AYM, E.2019\/78, K.2020\/6, 23\/1\/2020, \u00a7\u00a7 3-13; E.2019\/31, K.2020\/5, 23\/1\/2020, \u00a7\u00a7 3-13; E.2018\/119, K.2020\/25, 11\/6\/2020, \u00a7\u00a7 3-13; E.2018\/155, K.2020\/27, 11\/6\/2020, \u00a7\u00a7 3-13). <\/p>\n
B. CBK\u2019n\u0131n 1. Maddesiyle (23) Numaral\u0131 CBK\u2019n\u0131n 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131na Eklenen (r) Bendinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
4. (23) numaral\u0131 CBK\u2019n\u0131n 3. maddesiyle t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz, idari ve mali \u00f6zerkli\u011fe sahip, \u00f6zel b\u00fct\u00e7eli, Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 (Ajans) kurulmu\u015ftur. An\u0131lan maddeye g\u00f6re Ajans, bu CBK\u2019da h\u00fck\u00fcm bulunmayan h\u00e2llerde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi olacakt\u0131r. 5. maddede Ajans\u0131n t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz oldu\u011fu belirtilmekle birlikte bu t\u00fczel ki\u015fili\u011fin kamu hukuku t\u00fczel ki\u015fili\u011fi olup olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
5. An\u0131lan CBK\u2019n\u0131n 4. maddesinde yer verilen g\u00f6rev ve yetkileri incelendi\u011finde Ajans\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen politikalar do\u011frultusunda mill\u00ee uzay program\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak ve bu program\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapmak, uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerine y\u00f6nelik orta ve uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131, temel ilke ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, hedef ve \u00f6ncelikleri, performans \u00f6l\u00e7\u00fctlerini, bunlara ula\u015fmak i\u00e7in izlenecek y\u00f6ntemler ile kaynak da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren stratejik planlar haz\u0131rlamak, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar uyar\u0131nca uzaya f\u0131rlat\u0131lan nesnelerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 devlet ad\u0131na tutmak, Birle\u015fmi\u015f Milletler nezdinde tescil i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek veya tescil i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek \u00fczere yetkilendirmek gibi kamusal nitelikte pek \u00e7ok g\u00f6rev ve yetkiyle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
6. CBK\u2019n\u0131n 5. maddesinde Ajans\u0131n, Y\u00f6netim Kurulu, Ba\u015fkanl\u0131k ve hizmet birimlerinden olu\u015ftu\u011fu belirtilmi\u015f; 6. maddesinde de Y\u00f6netim Kurulunun Ajans\u0131n en \u00fcst karar organ\u0131 oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu madde uyar\u0131nca Ajans\u0131n Ba\u015fkan\u0131, Y\u00f6netim Kurulunun da ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim Kurulunun toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131 d\u00f6rtt\u00fcr. Ba\u015fkan d\u0131\u015f\u0131ndaki Y\u00f6netim Kurulu \u00fcyelerinin g\u00f6rev s\u00fcresi \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r. G\u00f6rev s\u00fcresi biten \u00fcyeler yeniden se\u00e7ilebilir.<\/p>\n
7. CBK\u2019n\u0131n 9\/A maddesinde Ajansta 14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re uzay teknolojileri uzman\u0131 ve uzay teknolojileri uzman yard\u0131mc\u0131s\u0131 istihdam edilebilece\u011fi, 27\/6\/1989 tarihli ve 375 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname uyar\u0131nca kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 personelinin Ajansta ge\u00e7ici olarak g\u00f6revlendirilebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
8. An\u0131lan CBK\u2019n\u0131n 8. maddesinde Ajans\u0131n gelirleri g\u00f6sterilmi\u015f olup bu kapsamda Ajansa her y\u0131l genel b\u00fct\u00e7eden belirli bir tutar\u0131n aktar\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
9. Bu itibarla CBK\u2019da a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmemekle birlikte kamu g\u00fcc\u00fc ve yetkileri ile donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, gelirlerinin niteli\u011fi, merkez\u00ee idare ile olan ba\u011flant\u0131s\u0131 ve personelinin hukuki stat\u00fcs\u00fc g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda Ajans\u0131n bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Anayasa Mahkemesinin E.2020\/7, K.2022\/146 say\u0131l\u0131 ve 30\/11\/2022 tarihli karar\u0131 da bu y\u00f6ndedir (an\u0131lan kararda bkz. \u00a7 19).<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
10. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla Ajansa \u015firket kurma, \u015firkete ortak olma ve \u015firket sat\u0131n alma yetkilerinin verildi\u011fi, kanunla veya CBK ile \u015firket kurma yetkisinin Ajansa devredilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, \u015firketlere ortak olunabilecek h\u00e2ller ile ortak olunacak \u015firketlere ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011finden bu durumun belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkeleriyle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
a. Kural\u0131n Konu Bak\u0131m\u0131ndan Yetki Y\u00f6n\u00fcnden \u0130ncelenmesi<\/p>\n
11. Dava dilek\u00e7esinde konu bak\u0131m\u0131ndan yetki y\u00f6n\u00fcnden kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 6., 7., 8., 11., 106. ve 123. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de CBK\u2019ya ili\u015fkin konu bak\u0131m\u0131ndan yetki kurallar\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 104. maddesinin on yedinci f\u0131kras\u0131nda d\u00fczenlendi\u011finden bu husustaki inceleme an\u0131lan f\u0131kra kapsam\u0131nda yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
12. Dava konusu kural, Ajansa g\u00f6rev alan\u0131 ve faaliyetleri kapsam\u0131nda uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurma, kurulmu\u015f \u015firketlere ortak olma, imtiyazl\u0131 pay sahibi olma, \u015firket sat\u0131n alma, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devretme yetkisi tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
13. Kural\u0131n y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n bir unsuru olan idarenin ifa etmekle g\u00f6revli ve yetkili oldu\u011fu kamu hizmetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, yasama ve yarg\u0131 yetkileriyle ilgili herhangi bir husus i\u00e7ermedi\u011fi, bu itibarla y\u00fcr\u00fctme yetkisine ili\u015fkin oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
14. Kural, Anayasa\u2019n\u0131n CBK ile d\u00fczenlenmesi yasaklanan \u0130kinci K\u0131s\u0131m Birinci ve \u0130kinci B\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan temel haklar, ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleriyle D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde yer alan siyasi haklar ve \u00f6devler ile ilgili herhangi bir d\u00fczenleme i\u00e7ermemektedir.<\/p>\n
15. Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda idarenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu ve kanunla d\u00fczenlenece\u011fi belirtilmi\u015f, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin kanunla veya CBK ile kurulaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026kurulur.\u201d ibaresinin CBK ile kurulan bir kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin CBK ile d\u00fczenlenmesini de i\u00e7erdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Zira Anayasa\u2019n\u0131n 104. maddesinin on yedinci f\u0131kras\u0131ndaki ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olmak kayd\u0131yla kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin g\u00f6revleri, yetkileri ve yap\u0131s\u0131 gibi unsurlar\u0131n CBK\u2019yla d\u00fczenlenemeyece\u011finin kabul\u00fc, kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin CBK\u2019yla kurulmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le getiren anayasal h\u00fckm\u00fc i\u015flevsiz, dolay\u0131s\u0131yla anlams\u0131z k\u0131labilecektir (AYM, E.2019\/105, K.2020\/30, 12\/6\/2020, \u00a7 45).<\/p>\n
16. Kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fini haiz oldu\u011fu tespit edilen Ajans\u0131n g\u00f6rev ve yetkileriyle ilgili d\u00fczenlemelerin Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca CBK ile yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir kamu t\u00fczel ki\u015fisinin \u015firket kurma, kurulmu\u015f \u015firkete ortak olma veya hisseleri \u00fczerinde tasarruf etme yetkilerini d\u00fczenleyen kural\u0131n da an\u0131lan f\u0131kra kapsam\u0131nda bir d\u00fczenleme oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak 104. maddesinin on yedinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r (ayn\u0131 y\u00f6nde bkz. AYM, E.2020\/46, K.2023\/149, 13\/9\/2023, \u00a7 46).<\/p>\n
17. Kural bak\u0131m\u0131ndan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmaya esas olabilecek \u015fekilde herhangi bir kanuni d\u00fczenleme de tespit edilememi\u015ftir. Bu itibarla kural\u0131n kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenen bir konuya ili\u015fkin olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
18. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 104. maddesinin on yedinci f\u0131kras\u0131na ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
b. Kural\u0131n \u0130\u00e7erik Y\u00f6n\u00fcnden \u0130ncelenmesi<\/p>\n
19. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
20. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik kararlar\u0131na g\u00f6re an\u0131lan ilke, yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Belirlilik ilkesi hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup bireyin kanundan belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisini verdi\u011fini bilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Anayasa Mahkemesi bir\u00e7ok karar\u0131nda belirlilik ilkesinin yaln\u0131zca yasal belirlili\u011fi de\u011fil daha geni\u015f anlamda hukuki belirlili\u011fi ifade etti\u011fini, yasal d\u00fczenlemeye dayanarak eri\u015filebilir, bilinebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olma gibi niteliklere ili\u015fkin gereklilikleri kar\u015f\u0131lamas\u0131 ko\u015fuluyla mahkeme i\u00e7tihatlar\u0131 ve y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri ile de hukuki belirlili\u011fin sa\u011flanabilece\u011fini, as\u0131l olan\u0131n muhtemel muhataplar\u0131n\u0131n mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir normun varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan ilkenin y\u00fcr\u00fctmenin asli d\u00fczenleyici i\u015flemi niteli\u011finde olan CBK\u2019lar bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011funda \u015f\u00fcphe bulunmamaktad\u0131r (AYM, E.2019\/96, K.2022\/17, 24\/02\/2022, \u00a7 47).<\/p>\n
22. Dava konusu kurala dayan\u0131larak Ajans taraf\u0131ndan g\u00f6rev alan\u0131yla ilgili \u015firket kurulmas\u0131na ya da bir \u015firkete ortak olunmas\u0131na y\u00f6nelik i\u015flemler ve bu \u015firketlerin faaliyetleri \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilecek olup taraflar\u0131n hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ile sorumluluklar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u015firketin yahut ortakl\u0131\u011f\u0131n kapsam ve mahiyetine ili\u015fkin hususlar\u0131n ilke olarak genel kanun niteli\u011findeki 13\/1\/2011 tarihli ve 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019na, mahiyetine uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde 6\/12\/2012 tarihli ve 6362 say\u0131l\u0131 Sermaye Piyasas\u0131 Kanunu, 19\/10\/2005 tarihli ve 5411 say\u0131l\u0131 Bankac\u0131l\u0131k Kanunu gibi \u00f6zel kanunlardaki d\u00fczenlemelere tabi olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r (benzer y\u00f6nde bkz. AYM, E.2019\/96, K.2022\/17, 24\/2\/2022, \u00a7 49; E.2020\/46, K.2023\/149, 13\/9\/2023, \u00a7 50).<\/p>\n
23. (23) numaral\u0131 CBK\u2019n\u0131n 4. maddesinde belirtilen g\u00f6rev ve yetkileri incelendi\u011finde Ajans\u0131n; Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen politikalar do\u011frultusunda mill\u00ee uzay program\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak ve bu program\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapmak, uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerine y\u00f6nelik orta ve uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131, temel ilke ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, hedef ve \u00f6ncelikleri, performans \u00f6l\u00e7\u00fctlerini, bunlara ula\u015fmak i\u00e7in izlenecek y\u00f6ntemler ile kaynak da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren stratejik planlar haz\u0131rlamak, milletleraras\u0131 antla\u015fmalar uyar\u0131nca uzaya f\u0131rlat\u0131lan nesnelerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 devlet ad\u0131na tutmak, Birle\u015fmi\u015f Milletler nezdinde tescil i\u015flemlerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek gibi kamusal nitelikte pek \u00e7ok g\u00f6rev ve yetkiyle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
24. Kuralla, Ajansa tan\u0131nan geni\u015f g\u00f6rev alan\u0131 g\u00f6zetilerek s\u00f6z konusu alanlarda faaliyette bulunmaya y\u00f6nelik olarak \u015firketin kapsam\u0131n\u0131n \u00f6nceden belirlenmesinde kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilecek g\u00fc\u00e7l\u00fckler ba\u011flam\u0131nda \u015firket kurma, kurulu bir \u015firkete ortak olma, sat\u0131n alma ya da sahip olunan \u015firketleri veya hisseleri devretme konusunda Ajansa Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yetki verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte kurulacak \u015firketin veya ortakl\u0131\u011f\u0131n kapsam\u0131 belirlenirken \u015firketin faaliyet konusu ve an\u0131lan kanuni mevzuat kapsam\u0131nda i\u015flemlerin tesis edilece\u011fi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kuralda belirsizlik bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez (benzer y\u00f6nde bkz. AYM, E.2019\/96, K.2022\/17, 24\/2\/2022, \u00a7 50; E.2020\/46, K.2023\/149, 13\/9\/2023, \u00a7 51).<\/p>\n
25. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa’n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM ve Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
IV. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n
26. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kural\u0131n uygulanmas\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
24\/12\/2024 tarihli ve (169) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 1. maddesiyle 12\/12\/2018 tarihli ve (23) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (r) bendine y\u00f6nelik iptal talebi 27\/3\/2025 tarihli ve E.2025\/21, K.2025\/90 say\u0131l\u0131 kararla reddedildi\u011finden bu bende ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebinin REDD\u0130NE 27\/3\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
24\/12\/2024 tarihli ve (169) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 1. maddesiyle 12\/12\/2018 tarihli ve (23) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (r) bendinin;<\/p>\n
A. Konu bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
B. \u0130\u00e7eri\u011fi itibar\u0131yla Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM ile Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ\u2019in kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
27\/3\/2025 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. CBK\u2019n\u0131n 4. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (r) bendi ile Kuruma; \u201cg\u00f6rev alan\u0131 ve faaliyetleri kapsam\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurmak veya kurulmu\u015f \u015firkete ortak olma ya da imtiyazl\u0131 pay sahibi olma, \u015firket sat\u0131n alma, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devretme\u201d yetkisi verilmektedir. Konu bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lan incelemede Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bir husus g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Bununla birlikte iptal isteminin i\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden reddine ili\u015fkin \u00e7o\u011funluk gerek\u00e7esine kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hukuk devleti ilkesi uyar\u0131nca, ihdas edilen kanunlar\u0131n hukuk g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7erisinde belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler i\u00e7ermesi ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka deyi\u015fle belirli bir konuda kamu yarar\u0131 amac\u0131yla d\u00fczenlenen kanunlar\u0131n keyfili\u011fe kar\u015f\u0131 g\u00fcvenceler i\u00e7ermesi, bu do\u011frultuda ilgili konunun ana hatlar\u0131yla kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmesi gerekmektedir. \u00d6te yandan demokratik devlet ilkesi uyar\u0131nca da kamu paras\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin konular\u0131n kamusal yarar ve \u015feffafl\u0131k ilkelerine uygunlu\u011fu ve denetlenebilirli\u011fi sa\u011flayacak bi\u00e7imde kullan\u0131l\u0131\u015f esas ve usullerinin ana hatlar\u0131yla kanunla d\u00fczenlenmesi gerekir. \u0130ncelenen kuralda Ajans\u2019\u0131n g\u00f6rev alan\u0131yla ilgili olmak \u00fczere \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurma, ortak olma, sat\u0131n alma veya hisselerini devretme yetkisine ili\u015fkin bir belirleme yer almakla birlikte, sermayeyi belirleme yetkisine ve \u015firkete ortak olmaya ili\u015fkin \u00e7er\u00e7eveyi ortaya koyan herhangi bir unsura yer verilmeden yetki verilmesinin Anayasa\u2019n\u0131n demokratik hukuk devleti ilkesini d\u00fczenleyen 2. maddesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in iptal edilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesindeyim.<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
Daha \u00f6nce benzer bir kural y\u00f6n\u00fcnden (AYM, E.2020\/7, K.2022\/146, 30\/11\/2022) ifade etti\u011fim kar\u015f\u0131oy gerek\u00e7esi dava konusu kural i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bu nedenle, kural\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetki y\u00f6n\u00fcnden Anayasan\u0131n 104. maddesinin onyedinci f\u0131kras\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle \u00e7o\u011funluk karar\u0131na kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130 ve FARKLI GEREK\u00c7E<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u00e7o\u011funlu\u011funun 24\/12\/2024 tarihli ve (169) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 1. maddesiyle 12\/12\/2018 tarihli ve (23) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (r) bendinin i\u00e7eri\u011fi itibariyle Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan iptal isteminin reddine ili\u015fkin karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
2. \u0130ptali talep edilen \u201cAjans\u0131n g\u00f6rev alan\u0131 ve faaliyetleri kapsam\u0131nda, uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla yurti\u00e7inde ve\/veya yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurmak ve\/veya kurulmu\u015f \u015firketlere ortak olmak, kurulmu\u015f \u015firketlerde imtiyazl\u0131 pay sahibi olmak, \u015firket sat\u0131n almak, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devretmek\u201d \u015feklindeki \u201cr\u201d bendi T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Dava konusu bentle T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri aras\u0131na Ajans\u0131n uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla yurti\u00e7indeki ya da yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u015firket kurmak ve\/veya kurulmu\u015f \u015firketlere ortak olmak, kurulmu\u015f \u015firketlerde imtiyazl\u0131 pay sahibi olmak, \u015firket sat\u0131n almak, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devretmek eklenmi\u015f ise de bu kuralda Ajans\u0131n bu i\u015flemleri hangi \u015fartlar dahilinde ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi hususunda bir belirleme mevcut de\u011fildir.<\/p>\n
4. Elbette ki bu \u00e7a\u011fda T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Devletinin uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda bu t\u00fcr etkinlikleri ger\u00e7ekle\u015ftirebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmal\u0131d\u0131r. Hatta bu bi\u00e7imdeki etkinlikler \u00fclke menfaati a\u00e7\u0131s\u0131ndan fevkalade gerekli de g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak dava konusu kuralda denetlenen hususun bununla bir ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle ifade etmek gerekir.<\/p>\n
5. Dava konusu kural\u0131n i\u00e7erik y\u00f6n\u00fcyle Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde as\u0131l sorunlu nokta bu konuya ili\u015fkin belirlenmi\u015f bir hukuki \u00e7er\u00e7eve olmamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Zira ne dava konusu Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde ne de di\u011fer Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri ve kanunlarda Ajans\u0131n g\u00f6rev alan\u0131 ve faaliyetleri kapsam\u0131nda, uzay ve havac\u0131l\u0131k teknolojileri ve sistemleri alan\u0131nda Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla yurtd\u0131\u015f\u0131nda hangi \u015fartlar dahilinde \u015firket kuraca\u011f\u0131 ve\/veya kurulmu\u015f \u015firketlere ortak olaca\u011f\u0131, kurulmu\u015f \u015firketlerde imtiyazl\u0131 pay sahibi olaca\u011f\u0131, \u015firket sat\u0131n alaca\u011f\u0131, sahip oldu\u011fu \u015firketleri veya hisselerini devredece\u011fine dair bir \u00e7er\u00e7eve belirlenmi\u015f ve bu konuya ili\u015fkin usul ve esaslara yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Nitekim Anayasa Mahkemesinin belirledi\u011fi \u015fu standart, bu ba\u011flamda dava konusu ibarenin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde fevkalade \u00f6nem arz etmektedir:<\/p>\n
\u201cAnayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, bir hukuk devleti olarak nitelendirilmi\u015ftir. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri de \u2018belirlilik\u2019 ilkesidir. Bu ilkeye g\u00f6re, yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir\u201d (E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7 153).<\/p>\n
7. Denetlenen kuralla ilgili olarak Ajans\u0131n yurti\u00e7indeki \u015firketlerle ilgili tasarruflar\u0131 ile ilgili olarak ticaret hukuku ile ilgili yasal mevzuatta konuya ili\u015fkin \u00e7er\u00e7eve belirlenmi\u015f durumdad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fc ile \u015firketlerle ilgili pek \u00e7ok konu 6102 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu ba\u015fta olmak \u00fczere bu konu ile ilgili kanunlarda belirlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu ibaredeki yurti\u00e7indeki \u015firketler konusunda bir belirsizlik veya yasal \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmemesi gibi bir durumdan bahsedilemeyece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
8. Ancak ayn\u0131 tespiti yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u015firketler boyutu ile yapabilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u015firketlerle ilgili gerek dava konusu Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde ve gerekse di\u011fer Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri ve kanunlarda bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Bu konularla ilgili kurallar\u0131n bulunmamas\u0131 Ajans\u0131n yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u015firketlerle ilgili tasarruflar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilecek yetki, sorumluluk ve benzeri olduk\u00e7a \u00f6nemli konularda belirsizli\u011fi ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r. Bu belirsizli\u011fin ise uygulamada \u00f6nemli sorunlara sebebiyet vermesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
9. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu \u201cr\u201d bendinin belirlilik ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131ndan i\u00e7erik y\u00f6n\u00fcyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 olup iptali gerekti\u011fi kanaatinde oldu\u011fumdan \u00e7o\u011funlu\u011fun aksi y\u00f6ndeki karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 27\/3\/2025 tarihli, 2025\/21 esas – 2025\/90 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI Esas Say\u0131s\u0131 : 2025\/21 Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/90 Karar Tarihi : 27\/3\/2025 R.G.Tarih-Say\u0131 : 16\/7\/2025-32957 \u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Murat EM\u0130R, G\u00f6khan G\u00dcNAYDIN, Ali Mahir BA\u015eARIR ile birlikte 129 milletvekili \u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 24\/12\/2024 tarihli ve (169) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinde De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 1. maddesiyle 12\/12\/2018 tarihli ve (23) numaral\u0131 T\u00fcrkiye Uzay Ajans\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (r) bendinin Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 6., 7., 8., 11., 104., 106. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir. I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN CUMHURBA\u015eKANLI\u011eI KARARNAMES\u0130 KURALI Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi\u2019nin (CBK) 1. maddesiyle (23) numaral\u0131 CBK\u2019n\u0131n (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na iptali talep edilen bendin eklendi\u011fi 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir: \u201cAjans\u0131n g\u00f6revleri MADDE 4- (1) Ajans\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri \u015funlard\u0131r: a) Cumhurba\u015fkan\u0131nca belirlenen politikalar do\u011frultusunda Mill\u00ee Uzay Program\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak ve hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in d\u00fczenlemeler yapmak. b) Uzay ve havac\u0131l\u0131k bilimi ve teknolojilerine y\u00f6nelik orta ve uzun vadeli ama\u00e7lar\u0131, temel ilke ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131, hedef ve \u00f6ncelikleri, performans \u00f6l\u00e7\u00fctlerini, bunlara ula\u015fmak i\u00e7in izlenecek y\u00f6ntemler ile kaynak da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren stratejik planlar haz\u0131rlamak. c) Rekabet\u00e7i bir uzay ve havac\u0131l\u0131k sanayinin geli\u015ftirilmesi, toplumun refah\u0131 ve …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-147833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n