\u0130tiraz Konusu Kural<\/p>\n
\u0130tiraz konusu kuralda aday memur stat\u00fcs\u00fcnde g\u00f6rev yapmakta olan kamu g\u00f6revlilerinden adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7erisinde h\u00e2l ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile memuriyetten ili\u015fiklerinin kesilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kural\u0131n memuriyetten ili\u015fik kesme \u015feklinde a\u011f\u0131r bir sonu\u00e7 \u00f6ng\u00f6rmesine ra\u011fmen kuralda hangi h\u00e2l ve hareketlerin memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak nitelikte oldu\u011funa ili\u015fkin belirleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu h\u00e2l ve hareketlerin nas\u0131l belirlenece\u011fine ili\u015fkin somut \u00f6l\u00e7\u00fctlere de yer verilmedi\u011fi, bu durumun keyf\u00ee yorum ve uygulamalara sebebiyet verdi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Disiplin cezalar\u0131, kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f yapma veya yapmama bi\u00e7iminde beliren davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n ihlali h\u00e2linde uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlard\u0131r. Kamu hizmetinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in memurlar\u0131n disiplin kurallar\u0131na uymas\u0131n\u0131n ve bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n aday memurluk s\u00fcrecinde kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kanun koyucunun aday memurlar i\u00e7in memurlara nazaran daha a\u011f\u0131r disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesinde takdir yetkisine sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
\u0130tiraz konusu kural, memur aday\u0131n\u0131n belirli h\u00e2l ve hareketlerine sonu\u00e7 ba\u011flanmak suretiyle Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir. Bu haliyle Anayasa\u2019n\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 rejimini d\u00fczenleyen 13. maddesinin g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na yap\u0131lan s\u0131n\u0131rlamalarda dikkate al\u0131nacak \u00f6ncelikli \u00f6l\u00e7\u00fct, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn muhataplar\u0131n\u0131n hangi eylemin disiplin su\u00e7u te\u015fkil etti\u011finin ve bu eyleme ba\u011flanan yapt\u0131r\u0131m\u0131n ne oldu\u011funun belli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine imk\u00e2n verecek \u015fekilde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, kanunilik ilkesinin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gereklidir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kuralda ili\u015fik kesmeyi gerektiren memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak eylem ve davran\u0131\u015flarda bulunma h\u00e2lini olu\u015fturan durumlar\u0131n objektif bir de\u011ferlendirme yapmaya imk\u00e2n vermeyecek, keyf\u00ee uygulamalara yol a\u00e7abilecek \u015fekilde s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirsiz oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle kuralda ili\u015fik kesmenin konusunu te\u015fkil eden disiplinsizlik h\u00e2llerinin kapsam\u0131, niteli\u011fi, ne \u015fekilde i\u015flenebilece\u011fi gibi hususlar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlenmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle kural, bireylerin hangi somut fiil ve olguya sonu\u00e7 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine yasal \u00e7er\u00e7evede imk\u00e2n tan\u0131mamaktad\u0131r. <\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren kural\u0131n belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131, keyf\u00eeli\u011fe kar\u015f\u0131 yeterince g\u00fcvence i\u00e7ermedi\u011fi, bu nedenle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 gereklili\u011fiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline karar vermi\u015ftir. <\/p>\n
—<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/234<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/99<\/p>\n
Karar Tarihi : 22\/4\/2025<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 23\/6\/2025-32935<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURAN: Ankara B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. \u0130dari Dava Dairesi<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu’nun 12\/5\/1982 tarihli 2670 say\u0131l\u0131 Kanun’un 21. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131,\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptaline karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
OLAY: Aday memurluktan ili\u015fi\u011fin kesilmesine ili\u015fkin i\u015flemin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada itiraz konusu kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkeme, iptali i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcKM\u00dc<\/p>\n
Kanun\u2019un itiraz konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 56. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cAdayl\u0131k devresi i\u00e7inde g\u00f6reve son verme:<\/p>\n
Madde 56 \u2013 (De\u011fi\u015fik: 12\/5\/1982 – 2670\/21 md.)<\/p>\n
Adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde temel ve haz\u0131rlay\u0131c\u0131 e\u011fitim ve staj devrelerinin her birinde ba\u015far\u0131s\u0131z olanlarla adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131, g\u00f6reve devams\u0131zl\u0131klar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile ili\u015fikleri kesilir.<\/p>\n
\u0130li\u015fikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Basri BA\u011eCI, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR ve Metin KIRATLI\u2019n\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 16\/1\/2025 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru karar\u0131 ve ekleri, Raport\u00f6r Mehmet AKTEPE taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, itiraz konusu kanun h\u00fckm\u00fc, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc: <\/p>\n
A. \u0130tiraz\u0131n Gerek\u00e7esi<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kural\u0131n memuriyetten ili\u015fik kesme \u015feklinde a\u011f\u0131r bir sonu\u00e7 \u00f6ng\u00f6rmesine ra\u011fmen kuralda hangi h\u00e2l ve hareketlerin memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak nitelikte oldu\u011funa ili\u015fkin belirleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu h\u00e2l ve hareketlerin nas\u0131l belirlenece\u011fine ili\u015fkin somut \u00f6l\u00e7\u00fctlere de yer verilmedi\u011fi, bu durumun keyf\u00ee yorum ve uygulamalara sebebiyet verdi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa’n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
B. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
4. 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
5. 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde temel ve haz\u0131rlay\u0131c\u0131 e\u011fitim ve staj devrelerinin her birinde ba\u015far\u0131s\u0131z olanlarla adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde h\u00e2l ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131, g\u00f6reve devams\u0131zl\u0131klar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile ili\u015fiklerinin kesilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131,\u2026\u201d ibaresi itiraz konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n \u0130kinci K\u0131sm\u0131\u2019n\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u201cIV. Kamu hizmetlerine girme hakk\u0131\u201d kenar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 70. maddesinde kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na yer verilmi\u015ftir. \u201cHizmete girme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cHer T\u00fcrk, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na sahiptir\u201d denilmek suretiyle hakk\u0131n tan\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f, ikinci f\u0131kras\u0131nda ise \u201cHizmete al\u0131nmada, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilemez\u201d denilmek suretiyle hizmete al\u0131nmada sadece g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler itibar\u0131yla ayr\u0131m yap\u0131labilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa Mahkemesi an\u0131lan hakk\u0131n sadece kamu hizmetlerine girmeyi de\u011fil kamu hizmetlerinde bulunmay\u0131\/kalmay\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir (AYM, E.2021\/104, K.2021\/87, 11\/11\/2021, \u00a7\u00a7 42-48). Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin kamu hizmetinde kalmaya devam edebilme imk\u00e2n\u0131ndan yararlanamamas\u0131 sonucunu do\u011furan d\u00fczenlemeler Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesi kapsam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
7. \u0130tiraz konusu kural, aday memur stat\u00fcs\u00fcnde g\u00f6rev yapmakta olan kamu g\u00f6revlilerinden adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7erisinde h\u00e2l ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile memuriyetten ili\u015fiklerinin kesilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir. Kural, memur aday\u0131n\u0131n belirli h\u00e2l ve hareketlerine sonu\u00e7 ba\u011flamak suretiyle Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
8. Disiplin cezalar\u0131, kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f yapma veya yapmama bi\u00e7iminde beliren davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n ihlali h\u00e2linde uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlard\u0131r. Kamu hizmetinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in memurlar\u0131n disiplin kurallar\u0131na uymas\u0131n\u0131n ve bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n aday memurluk s\u00fcrecinde kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kanun koyucunun aday memurlar i\u00e7in memurlara nazaran daha a\u011f\u0131r disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesinde takdir yetkisine sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r (benzer y\u00f6nde bkz. AYM, E.2022\/47, K.2023\/124, 13\/7\/2023, \u00a7 73).<\/p>\n
9. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir.<\/p>\n
10. Buna g\u00f6re kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilirken temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 rejimini d\u00fczenleyen Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z konusu maddesi uyar\u0131nca kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebeplerine, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
11. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na yap\u0131lan s\u0131n\u0131rlamalarda dikkate al\u0131nacak \u00f6ncelikli \u00f6l\u00e7\u00fct, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesinin s\u0131k\u00e7a vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
12. Esasen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinde kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
13. Bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn muhataplar\u0131n\u0131n hangi eylemin disiplin su\u00e7u te\u015fkil etti\u011finin ve bu eyleme ba\u011flanan yapt\u0131r\u0131m\u0131n ne oldu\u011funun belli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine imk\u00e2n verecek \u015fekilde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131, kanunilik ilkesinin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gereklidir. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kuralda ili\u015fik kesmeyi gerektiren memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak eylem ve davran\u0131\u015flarda bulunma h\u00e2lini olu\u015fturan durumlar\u0131n objektif bir de\u011ferlendirme yapmaya imk\u00e2n vermeyecek, keyf\u00ee uygulamalara yol a\u00e7abilecek \u015fekilde s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirsiz oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle kuralda ili\u015fik kesmenin konusunu te\u015fkil eden disiplinsizlik h\u00e2llerinin kapsam\u0131, niteli\u011fi, ne \u015fekilde i\u015flenebilece\u011fi gibi hususlar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlenmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle kural, bireylerin hangi somut fiil ve olguya sonu\u00e7 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine yasal \u00e7er\u00e7evede imk\u00e2n tan\u0131mamaktad\u0131r.<\/p>\n
14. Dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren kural\u0131n belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131, keyf\u00eeli\u011fe kar\u015f\u0131 yeterince g\u00fcvence i\u00e7ermedi\u011fi, bu nedenle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 gereklili\u011fiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13.ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130PTAL KARARININ Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RECE\u011e\u0130 G\u00dcN SORUNU<\/p>\n
16. Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cKanun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.\u201d denilmekte, 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak iptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
17. 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131,…\u201d ibaresinin iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 12\/5\/1982 tarihli ve 2670 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 21. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131,…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, \u00d6mer \u00c7INAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE 22\/4\/2025 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
KAR\u015eI OY<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201chal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131\u201d ibaresinin Anayasaya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131larak iptaline karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz gerek\u00e7elerle \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yoruz. \u015e\u00f6yle ki;<\/p>\n
Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 56. ve 57. maddelerinde adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde g\u00f6reve son verilme ko\u015fullar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. 657 say\u0131l\u0131 Kanunun 56. maddesine g\u00f6re, \u201cAdayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde temel ve haz\u0131rlay\u0131c\u0131 e\u011fitim ve staj devrelerinin her birinde ba\u015far\u0131s\u0131z olanlarla adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131, g\u00f6reve devams\u0131zl\u0131klar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile ili\u015fikleri kesilir._ _\u0130li\u015fikleri kesilenler ilgili kurumlarca derhal Devlet Personel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir\u201d. 657 say\u0131l\u0131 Kanunun 57. maddesine g\u00f6re ise, \u201cAdayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde ayl\u0131ktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulmas\u0131 cezas\u0131 alm\u0131\u015f olanlar\u0131n disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile ili\u015fikleri kesilir. \u0130li\u015fikleri kesilenler ilgili kurumlarca derh\u00e2l Devlet Persnel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir. _Adayl\u0131k devresi i\u00e7inde veya sonunda, 56 nc\u0131 ve bu madde h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re ili\u015fikleri kesilenler (sa\u011fl\u0131k nedenleri hari\u00e7) 3 y\u0131l s\u00fcre ile Devlet memurlu\u011funa al\u0131nmazlar\u201d. Devlet Memurlar\u0131 Kanununda memurlar\u0131n adayl\u0131k d\u00f6nemleri ve asil olarak atanmalar\u0131 ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fczenlenmi\u015f olup, aday memurluk d\u00f6neminde haz\u0131rlay\u0131c\u0131 e\u011fitim ve staj e\u011fitimleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, yine adaylar\u0131n asil olarak atanmalar\u0131 i\u00e7in bu e\u011fitimlerden ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 ko\u015fulu getirilmi\u015ftir. Kanunda, aday memurlar\u0131n sadece akademik e\u011fitimden ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda g\u00f6reve devaml\u0131l\u0131klar\u0131 ve mesleki kurallara uyumu da asil memur olarak atanmalar\u0131 i\u00e7in nazara al\u0131nm\u0131\u015f, bu ko\u015fulu sa\u011flamayanlar\u0131n ya da uyarma ve k\u0131nama cezas\u0131ndan daha a\u011f\u0131r disiplin cezas\u0131 alanlar\u0131n adayl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sona erece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Dava konusu ibare aday memurun, memuriyetle ba\u011fda\u015fmayan hal ve hareketlerinin tespiti halinde g\u00f6revine son verilmesini d\u00fczenlemekte olup, herhangi bir disiplin i\u015flemi yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n s\u00f6z konusu sebeplerin varl\u0131\u011f\u0131 halinde disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile ili\u015fiklerin kesilece\u011fini d\u00fczenlemektedir. Dava konusu edilen 657 say\u0131l\u0131 Kanunun 56. maddesinin ilk f\u0131kras\u0131ndaki \u201cadayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131\u201d ibaresinin \u00e7ok benzer bir d\u00fczenlemesi de ayn\u0131 Kanunun 125\/E maddesinin (g) bendinde memuriyetten \u00e7\u0131karma disiplin cezas\u0131n\u0131 gerektiren sebeplerden biri olarak say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu maddeye g\u00f6re (657 say\u0131l\u0131 Kanun m.125\/E\/g), \u201c Memurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketlerde bulunmak\u201d memurluktan \u00e7\u0131karma sebebi olu\u015fturan fiillerden biri olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi 16\/01\/2014 tarihli ve E.2013\/110, K.2014\/8 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile (Resmi Gazete tarih ve say\u0131s\u0131; 09.05.2014-28995) s\u00f6z konusu maddenin iptaline ili\u015fkin ba\u015fvuruyu reddetmi\u015ftir. S\u00f6z konusu karara konu ba\u015fvuruda, hangi hareketlerin memurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketler oldu\u011fu hususunda herhangi bir somut ve belirli unsur ya da benzer davran\u0131\u015flar listesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu fiil ve hareketlerin belirlenmesi yetkisinin idareye ve yarg\u0131 organlar\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu durumun farkl\u0131 uygulamalara ve yorumlara sebebiyet verece\u011fi belirtilerek Anayasa’n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anayasa Mahkemesi ise, konuyu Anayasan\u0131n 2.,38. ve 128. maddeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan incelemi\u015f, Anayasa\u2019n\u0131n 13.,49. ve 70. maddeleri ile ilgili g\u00f6rmemi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede, belirlilik ilkesinin yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulanabilir olmas\u0131n\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesini ifade etti\u011fini, belirlilik ilkesinin gerekleri, d\u00fczenlemenin yap\u0131laca\u011f\u0131 alana ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131n getirdi\u011fi zorluklara g\u00f6re de\u011fi\u015febildi\u011fi, birtak\u0131m kavramlar\u0131n baz\u0131 alanlar i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131 durumunda belirlilik ilkesinin gerekleri yerine getirilmi\u015f say\u0131l\u0131rken, ayn\u0131 belirlilik oran\u0131 di\u011fer bir alan i\u00e7in yeterli olmayabilece\u011fini, ceza hukukuna ili\u015fkin kanunilik ve belirlilik unsuru ile disiplin hukukuna ili\u015fkin kanunilik ve belirlilik unsuru aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k oldu\u011funu, konunun daha kesin ve a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemeye imk\u00e2n tan\u0131mamas\u0131 h\u00e2linde, kanun koyucunun zorunlu olarak genel d\u00fczenleme yapabilece\u011fini belirtmi\u015ftir. Mahkeme, kanun tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha somut d\u00fczenleme ve daha belirgin kavram kullanma olana\u011f\u0131 bulunmamas\u0131 veya bir kanunun veya h\u00fckm\u00fcn d\u00fczenledi\u011fi alan\u0131n daha fazla somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve netle\u015ftirilmesi zor bir\u00e7ok olguyu kapsamas\u0131 durumunda belirlilik ilkesine uyuldu\u011fu kabul edilebilece\u011fini, bununla birlikte kullan\u0131lan hukuksal kavram veya kavramlar\u0131n en az\u0131ndan yarg\u0131lama ya da hukuksal yorum y\u00f6ntemleriyle somutla\u015ft\u0131r\u0131labilir olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar sonras\u0131nda dava konusu kuralda belirsiz oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen \u201cmemurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketlerin\u201d t\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin ve tespitinin olanaks\u0131z oldu\u011fu ve s\u00f6z konusu hareketlerin tek tek ortaya konulmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, normun daha kesin ve a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemeye olanak tan\u0131mamas\u0131 nedeniyle kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan an\u0131lan kavramlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda belirlilik ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kald\u0131 ki, itiraz konusu kural dayanak al\u0131narak tesis edilen idari i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131k olup belirsiz oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen kavramlar ve bu kavramlar\u0131n belirtti\u011fi hareketler yarg\u0131 kararlar\u0131 yoluyla da somutla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, itiraz konusu kural\u0131n Anayasa’n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi, Anayasa\u2019n\u0131n 38. ve 128. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yapt\u0131\u011f\u0131 incelemede ise, kanunla d\u00fczenleme ilkesinin, d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin kanunla konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin kanunla \u00e7izilmesini ifade etti\u011fini, bu niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan bir yasal d\u00fczenleme ile uzmanl\u0131k ve teknik konulara ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n belirlenmesi konusunda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na yetki verilmesi, yasal d\u00fczenleme ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dava konusu kuralda, memurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketlerde bulunmak fiilinin devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karma cezas\u0131n\u0131 gerektirdi\u011fi belirtildi\u011fini, idarenin faaliyetleri \u00e7ok \u00e7e\u015fitli, karma\u015f\u0131k ve de\u011fi\u015fken oldu\u011fundan disiplin cezas\u0131n\u0131 gerektirecek fiillerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kanunda tek tek belirlenmesinin g\u00fc\u00e7l\u00fck olu\u015fturdu\u011funu, kural\u0131n incelenmesinden de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere memurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezas\u0131 gerektiren fiil ve hareketlerin \u00e7er\u00e7evesinin \u00e7izildi\u011finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenlerle itiraz konusu kural\u0131n Anayasa’n\u0131n 38. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Mahkeme, kural\u0131n Anayasa’n\u0131n 13., 49. ve 70. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Somut ba\u015fvuruda ise, Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 56. maddesindeki \u201cadayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131\u201d ibaresine ili\u015fkin denetim Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lm\u0131\u015f ise de s\u00f6z konusu ibarenin iptaline ili\u015fkin \u00e7o\u011funluk gerek\u00e7esi h\u00fckm\u00fcn belirsiz ve keyfilik olu\u015fturdu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. Anayasa Mahkemesi Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 125\/E\/g bendindeki \u201cmemurluk s\u0131fat\u0131 ile ba\u011fda\u015fmayacak nitelik ve derecede y\u00fcz k\u0131zart\u0131c\u0131 ve utan\u00e7 verici hareketler\u201d d\u00fczenlemesini idarenin faaliyetlerinin \u00e7ok \u00e7e\u015fitli, karma\u015f\u0131k ve de\u011fi\u015fken oldu\u011fu, bu nedenle disiplin cezas\u0131n\u0131 gerektirecek fiillerin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn kanunda tek tek belirlenmesinin g\u00fc\u00e7l\u00fck olu\u015fturdu\u011fu gerek\u00e7esi ile reddetmi\u015f oldu\u011fundan, davaya konu 657 say\u0131l\u0131 Kanunun 56. maddesindeki ibare a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u00f6z konusu gerek\u00e7eden ve ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7tan ayr\u0131lmay\u0131 gerektirecek bir durum mevcut de\u011fildir. \u00d6yle ki, Devlet Memurlar\u0131 Kanununda genel idare hizmetleri, din hizmetleri, emniyet hizmetleri, avukatl\u0131k hizmetleri, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hizmetleri, sa\u011fl\u0131k hizmetleri, m\u00fclki idare amirli\u011fi hizmetleri, teknik hizmetler \u015feklinde memuriyet s\u0131n\u0131flar\u0131 belirtilmi\u015f olup, memuriyetle ba\u011fda\u015fmayan durum ve fiiller her bir hizmet s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in farkl\u0131l\u0131k arzedebilecektir. \u00d6rne\u011fin, alkol kullan\u0131m\u0131 din hizmetleri s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in memuriyetle ba\u011fda\u015fmayan bir durum olarak de\u011ferlendirilebilecek iken, di\u011fer hizmet s\u0131n\u0131flar\u0131 i\u00e7in daha farkl\u0131 bir sonuca ula\u015f\u0131labilecektir. Yine t\u0131bbi olmayan tedavi y\u00f6ntemlerinin tavsiye edilmesi sa\u011fl\u0131k hizmetleri s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in memuriyetle ba\u011fda\u015fmayan bir durum olabilecek iken, di\u011fer hizmet s\u0131n\u0131flar\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 sonuca ula\u015f\u0131lmayabilir.<\/p>\n
Kald\u0131 ki, Anayasa Mahkemesi\u2019nin 16\/01\/2014 tarihli ve E.2013\/110, K.2014\/8 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, itiraz konusu kural dayanak al\u0131narak tesis edilen idari i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Aday memurluk ile ili\u015fkisi kesilen ki\u015filer, s\u00f6z konusu idari i\u015fleme kar\u015f\u0131 idari yarg\u0131da dava a\u00e7abilecek olup, belirsiz oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclen kavramlar ve bu kavramlar\u0131n belirtti\u011fi hareketler yarg\u0131 kararlar\u0131 yoluyla denetlenecek ve somutla\u015facakt\u0131r.<\/p>\n
Burada dikkat \u00e7ekilmesi gereken \u00f6nemli bir husus, 657 say\u0131l\u0131 Kanunun 125. maddesinde memuriyetten \u00e7\u0131karma sebepleri d\u00fczenlenmi\u015f olup, Kanunun 125. maddesinde memuriyetten \u00e7\u0131karma cezas\u0131, bir daha devlet memurlu\u011funa atanmamak \u00fczere memurluktan \u00e7\u0131karma \u015feklinde belirtilmi\u015ftir. Kanunun dava konusu edilen 56. maddesindeki ibarenin yani adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7inde hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131 tespit edilmenin yapt\u0131r\u0131m\u0131 ise, kurumla ili\u015fi\u011finin kesilmesi ve ayn\u0131 Kanunun 57. maddesi uyar\u0131nca ili\u015fi\u011fi kesilen memur aday\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcre ile memur olamamas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re, Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 56. ve 57. maddeleri ayn\u0131 Kanunun 125. maddesi ile mukayese edildi\u011finde aday memurun aleyhine de\u011fil, bizatihi tekrar memur olma f\u0131rsat\u0131 verdi\u011finden lehine olmaktad\u0131r. Bu nedenlerle Kanunun 125\/E\/g maddesinde d\u00fczenlenen bir fiilin disiplin soru\u015fturmas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n aday memur a\u00e7\u0131s\u0131ndan ayn\u0131 Kanunun 56. maddesi uyar\u0131nca uygulanmas\u0131, aday memurun tekrar memurlu\u011fa ba\u015fvurmas\u0131na f\u0131rsat verdi\u011finden lehine sonu\u00e7 do\u011furmaktad\u0131r. Hal b\u00f6yle olunca Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 125\/E\/g h\u00fckm\u00fcn\u00fcn iptal talebini reddeden say\u0131n Mahkemenin dava konusu 56. maddesindeki ibarenin iptal talebini de evleviyetle reddetmesi gerekirdi.<\/p>\n
Yukar\u0131da belirtilen nedenlerle, davaya konu 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 56. maddesindeki ibarenin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatinde oldu\u011fumdan, iptal y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi 22\/4\/2025 tarihinde E.2024\/234 numaral\u0131 dosyada, 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 2670 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 21. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 56. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026hal ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fm\u0131yacak durumlar\u0131,…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130tiraz Konusu Kural \u0130tiraz konusu kuralda aday memur stat\u00fcs\u00fcnde g\u00f6rev yapmakta olan kamu g\u00f6revlilerinden adayl\u0131k s\u00fcresi i\u00e7erisinde h\u00e2l ve hareketlerinde memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak durumlar\u0131 tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onay\u0131 ile memuriyetten ili\u015fiklerinin kesilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kural\u0131n memuriyetten ili\u015fik kesme \u015feklinde a\u011f\u0131r bir sonu\u00e7 \u00f6ng\u00f6rmesine ra\u011fmen kuralda hangi h\u00e2l ve hareketlerin memuriyetle ba\u011fda\u015fmayacak nitelikte oldu\u011funa ili\u015fkin belirleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu h\u00e2l ve hareketlerin nas\u0131l belirlenece\u011fine ili\u015fkin somut \u00f6l\u00e7\u00fctlere de yer verilmedi\u011fi, bu durumun keyf\u00ee yorum ve uygulamalara sebebiyet verdi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Disiplin cezalar\u0131, kamu hizmetlerinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f yapma veya yapmama bi\u00e7iminde beliren davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131n ihlali h\u00e2linde uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlard\u0131r. Kamu hizmetinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi i\u00e7in memurlar\u0131n disiplin kurallar\u0131na uymas\u0131n\u0131n ve bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n aday memurluk s\u00fcrecinde kazand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kanun koyucunun aday memurlar i\u00e7in memurlara nazaran daha a\u011f\u0131r disiplin yapt\u0131r\u0131m\u0131 \u00f6ng\u00f6rmesinde takdir yetkisine sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130tiraz konusu kural, memur aday\u0131n\u0131n belirli h\u00e2l ve hareketlerine sonu\u00e7 ba\u011flanmak suretiyle Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan kamu hizmetlerinde kalma hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir. Bu haliyle Anayasa\u2019n\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 rejimini d\u00fczenleyen 13. maddesinin g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-124042","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n