T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
U. \u00d6. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/43521)<\/p>\n
Karar Tarihi: 15\/1\/2025<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 26\/5\/2025 – 32911<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
H\u00fcseyin \u00d6zg\u00fcr SEV\u0130ML\u0130<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; beyanlar\u0131 belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u00fckme esas al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131n san\u0131k taraf\u0131ndan sorgulanmas\u0131na imk\u00e2n verilmemesi nedeniyle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131 nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ardahan Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) Fetullah\u00e7\u0131 Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\/Paralel Devlet Yap\u0131lanmas\u0131na (FET\u00d6\/PDY) \u00fcye oldu\u011fu \u015f\u00fcphesiyle ba\u015fvurucu hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, bu soru\u015fturma kapsam\u0131nda 9\/8\/2016 tarihinde yakalanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Soru\u015fturma neticesinde Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle 9\/5\/2017 tarihli iddianame d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u0130ddianamede, ba\u015fvurucunun Asya Kat\u0131l\u0131m Bankas\u0131 A.\u015e.de (Bank Asya) hesab\u0131 oldu\u011fu ve ByLock program\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 belirtilerek at\u0131l\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fi iddia edilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Ardahan A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) y\u00fcr\u00fct\u00fclen yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda m\u00fcdafiinin haz\u0131r bulundu\u011fu 4\/7\/2017 tarihli ilk oturumda sorgusu yap\u0131lan ba\u015fvurucu, ByLock kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Bank Asyadaki faaliyetlerinin mutat hesap hareketleri oldu\u011funu savunmu\u015ftur.<\/p>\n
5. Yarg\u0131lama sonucunda Mahkeme, ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Gerek\u00e7eli kararda ba\u015fvurucunun Bank Asyadaki hesap hareketleri mutat bankac\u0131l\u0131k faaliyetleri olarak de\u011ferlendirilerek h\u00fckme esas al\u0131nmam\u0131\u015f ancak ByLock program\u0131na dair herhangi bir user-ID numaras\u0131 ba\u015fvurucu ile ili\u015fkilendirilememi\u015f olmakla birlikte ba\u015fvurucunun kulland\u0131\u011f\u0131 GSM hatt\u0131na tan\u0131mlanan internet protokol (IP) numaralar\u0131n\u0131n an\u0131lan programa ait IP numaralar\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 tespit edilen ba\u011flant\u0131lara dair CGNAT (HIS) kay\u0131tlar\u0131 do\u011frultusunda ba\u015fvurucunun bu program\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ve bu tespit do\u011frultusunda ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafii bu karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur. Erzurum B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesi (Daire) 27\/11\/2017 tarihinde istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine karar vermi\u015ftir. An\u0131lan kararda Daire, CGNAT kay\u0131tlar\u0131 ve di\u011fer deliller itibar\u0131yla at\u0131l\u0131 su\u00e7un s\u00fcbuta erdi\u011fine dair a\u00e7\u0131klamaya yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
7. \u0130stinaf incelemesi sonras\u0131nda FET\u00d6\/PDY’ye \u00fcye olma su\u00e7undan hakk\u0131nda soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclen, M.F.Y.nin Yozgat Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcdafiinin de haz\u0131r bulunmas\u0131yla \u015f\u00fcpheli s\u0131fat\u0131yla al\u0131nan ve 2008 ile 2011 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda \u0130stanbul’da polis olarak g\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada \u00f6rg\u00fct taraf\u0131ndan haftada bir kez yap\u0131lan toplant\u0131lara ba\u015fvurucunun da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ifadesi ile ba\u015fvurucudan ele ge\u00e7irilen dijital materyallere dair veri inceleme raporu dosyaya sunulmu\u015ftur. An\u0131lan raporda, ba\u015fvurucudan ele ge\u00e7irilen hard disk i\u00e7inde Fetullah G\u00fclen’e ve \u00f6rg\u00fctle irtibatl\u0131 www.herkul.org adl\u0131 internet sitesine ait 20 video oldu\u011fu, yine bu sitede yer alan Fetullah G\u00fclen’e ait sesli veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc konu\u015fmalar\u0131 i\u00e7eren bir\u00e7ok dosyan\u0131n hard diskten silinmi\u015f iken veri incelemesi sonucu kurtar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafii, Daire karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur. Yarg\u0131tay ise Daire karar\u0131n\u0131 13\/12\/2018 tarihinde bozmu\u015ftur. Bozma gerek\u00e7esinde; ByLock kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmeyen ba\u015fvurucunun bu program\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde tespit edilmesi h\u00e2linde bu delilin su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici oldu\u011funu belirtmi\u015f, bu ba\u011flamda ba\u015fvurucuya ait ByLock Tespit ve De\u011ferlendirme Tutana\u011f\u0131’n\u0131n getirtilip Daire karar\u0131ndan sonra dosyaya giren M.F.Y.nin beyan\u0131 ile rapor da ba\u015fvurucuya okunduktan sonra t\u00fcm delillerin birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. Bozma karar\u0131na uyan Dairece Ardahan \u0130l Emniyet M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne (M\u00fcd\u00fcrl\u00fck) g\u00f6nderilen talimat \u00fczerine M\u00fcd\u00fcrl\u00fck, ba\u015fvurucu ile ili\u015fkilendirilen ByLock user-ID numaras\u0131na dair ByLock Tespit ve De\u011ferlendirme Tutana\u011f\u0131’n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Bozma sonras\u0131 29\/4\/2019 tarihli tek celsede tamamlanan yarg\u0131lamada M.F.Y.nin yaz\u0131l\u0131 ifadesine dair tutanak ile rapor okundu\u011funda m\u00fcdafii; ba\u015fvurucunun ByLock program\u0131n\u0131 kullanmad\u0131\u011f\u0131na dair savunmay\u0131 tekrarlam\u0131\u015f, ayr\u0131ca M.F.Y.nin iddias\u0131na konu olay\u0131n kamuoyunda 17\/25 Aral\u0131k s\u00fcreci olarak bilinen d\u00f6nemden \u00e7ok \u00f6nceki tarihlere y\u00f6nelik oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir.<\/p>\n
10. Yarg\u0131lama neticesinde Daire, Mahkemenin ba\u015fvurucu hakk\u0131nda verdi\u011fi karar\u0131 kald\u0131rarak silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan yeni bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131 vermi\u015ftir. Daire gerek\u00e7e olarak ba\u015fvurucunun user-ID numaras\u0131 tespit edilemeyen ByLock program\u0131 kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funa, hakk\u0131nda ayr\u0131 soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclen M.F.Y.nin ifadesi uyar\u0131nca \u00f6rg\u00fct\u00fcn toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve aramada ele ge\u00e7irilen dijital materyalde Fetullah G\u00fclen’e ait olan ve sohbet ad\u0131 alt\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen konu\u015fmalara dair kay\u0131tlar\u0131n bulundu\u011funa ili\u015fkin tespitlere dayanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin temyiz talebi Yarg\u0131tayca 27\/5\/2021 tarihinde reddedilerek Daire karar\u0131 onanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan kararda Yarg\u0131tay, t\u00fcm dosya kapsam\u0131 g\u00f6zetilerek di\u011fer delillerin su\u00e7un s\u00fcbutu i\u00e7in yeterli oldu\u011fu, bu nedenle ba\u015fvurucunun ByLock kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu bildiren ByLock Tespit ve De\u011ferlendirme Tutana\u011f\u0131 beklenilmeden h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131n\u0131n sonuca etkili olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131na yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
12. Ba\u015fvurucu, nihai h\u00fckm\u00fc 13\/8\/2021 tarihinde \u00f6\u011frendikten sonra 10\/9\/2021 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
13. Komisyon, adli yard\u0131m talebinin kabul\u00fcne ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 ile makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki \u015fik\u00e2yetlerin kabul edilemez oldu\u011funa, an\u0131lan haklara ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetlerin kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Tan\u0131k Sorgulama Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
14. Ba\u015fvurucu, beyan\u0131 mahk\u0217miyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmada dinlenmemesi nedeniyle tan\u0131\u011fa soru sorma imk\u00e2n\u0131 elde edemedi\u011fini belirterek tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
15. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Bakanl\u0131k) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; ba\u015fvurucunun iddialar\u0131n\u0131n kanun yolu \u015fik\u00e2yeti niteli\u011finde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, ayr\u0131ca aleyhe beyanda bulunan tan\u0131\u011f\u0131n ifadesinin Dairece okundu\u011fu, ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin bu beyana kar\u015f\u0131 itiraz ve savunmalar\u0131n\u0131 dile getirdi\u011fi, Dairenin s\u00f6z konusu tan\u0131k beyan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda gerek\u00e7eli kararda yer verilen delil ve de\u011ferlendirmelerle ba\u015fvurucu hakk\u0131nda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurdu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
16. Ba\u015fvurucunun iddialar\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmi\u015ftir. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan ba\u015fvurunun kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
17. Anayasa Mahkemesi, bir\u00e7ok karar\u0131nda tan\u0131k kavram\u0131n\u0131 san\u0131\u011fa isnat edilen fiil hakk\u0131nda bilgi veren herhangi bir ki\u015fi \u015feklinde \u00f6zerk yorumlam\u0131\u015f ve tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 ile ilgili ilkeleri belirlemi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi, tan\u0131k sorgulama hakk\u0131yla ilgili olarak verdi\u011fi kararlar\u0131nda somut bir yarg\u0131lama \u00f6ncesinde veya haricinde elde edilen tan\u0131k beyanlar\u0131n\u0131n delil olarak kabul\u00fcn\u00fcn yarg\u0131laman\u0131n adilli\u011fine zarar verip vermedi\u011fini de\u011ferlendirmek i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir test uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmektedir. Buna g\u00f6re ilk olarak tan\u0131\u011f\u0131n mahkemede haz\u0131r edilmemesinin ge\u00e7erli bir nedeni olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak buna ili\u015fkin ge\u00e7erli bir nedenin ortaya konulmam\u0131\u015f olmas\u0131, tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011finin kabul edilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. \u0130kinci olarak san\u0131\u011f\u0131n sorgulama veya sorgulatma imk\u00e2n\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131 tan\u0131k taraf\u0131ndan verilen beyan\u0131n mahk\u00fbmiyetin dayand\u0131\u011f\u0131 tek veya belirleyici delil olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Sorgulama veya sorgulatma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmayan tan\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131n\u0131n tek veya belirleyici delil oldu\u011funun tespit edilmesi durumunda ise \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc a\u015fama olarak savunma taraf\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 bu zorluklar\u0131n telafi edilmesi amac\u0131yla yeterli d\u00fczeyde kar\u015f\u0131 dengeleyici g\u00fcvenceler sa\u011flayan bir usul\u00fcn y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcp y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fi ortaya konulmal\u0131d\u0131r (Atila O\u011fuz Boyal\u0131 [2. B.], B. No: 2013\/99, 20\/3\/2014, \u00a7\u00a7 34-56; Sel\u00e7uk Demir [2. B.], B. No: 2014\/9783, 22\/1\/2015, \u00a7\u00a7 27-46; AZ. M. [2. B.], B. No: 2013\/560, 16\/4\/2015, \u00a7\u00a7 45-67; Baran Karada\u011f [2. B.], B. No: 2014\/12906, 7\/5\/2015, \u00a7\u00a7 49-76; Orhan G\u00fclery\u00fcz [1. B.], B. No: 2019\/30221, 28\/12\/2021, \u00a7\u00a7 33-42; Abdurrahim Balur [2. B.], B. No: 2013\/5467, 7\/1\/2016, \u00a7 80; Onur Urbay [1. B.], B. No: 2014\/6222, 6\/3\/2019, \u00a7\u00a7 36, 40; Zekeriya Sevim [2. B.], B. No: 2018\/18989, 16\/6\/2021, \u00a7\u00a7 44, 51; Metin Akdemir (2) [1. B.], B. No: 2020\/3964, 21\/9\/2022, \u00a7 36; U\u011fur \u00d6zcan [1. B.], B. No: 2021\/12137, 26\/7\/2022, \u00a7 40).<\/p>\n
18. Somut olayda Daire, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen ayr\u0131 soru\u015fturmada s\u0131ras\u0131nda ba\u015fvurucu aleyhine beyanda bulunan tan\u0131k M.F.Y.nin ifadesini ba\u015fvurucu m\u00fcdafiine okumu\u015f; ancak tan\u0131\u011f\u0131n ba\u015fvurucunun da haz\u0131r bulundu\u011fu duru\u015fmada dinlenilmesine ili\u015fkin herhangi bir \u00e7aba g\u00f6stermemi\u015ftir. \u0130lgili duru\u015fma tutana\u011f\u0131 ve gerek\u00e7eli kararda da tan\u0131\u011f\u0131n Mahkemede haz\u0131r edilememesinin veya ayn\u0131 anda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc ve sesli ileti\u015fim tekni\u011finin kullan\u0131lmas\u0131 suretiyle dinlenilmemesinin hangi ge\u00e7erli nedene dayand\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131klamaya yer verilmemi\u015ftir. Ancak buna ili\u015fkin ge\u00e7erli bir nedenin ortaya konulmamas\u0131, tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011finin kabul edilmesi i\u00e7in yeterli de\u011fildir. \u0130kinci olarak h\u00fckm\u00fcn tek ba\u015f\u0131na veya belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015fvurucunun sorgulama veya sorgulatma imk\u00e2n\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131 bir tan\u0131k taraf\u0131ndan verilen ifadeye dayal\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
19. Daire; user-ID numaras\u0131 tespit edilememekle birlikte CGNAT kay\u0131tlar\u0131 do\u011frultusunda ba\u015fvurucunun ByLock program\u0131 kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funa, kendisine ait hard diskte tespit edilen Fetullah G\u00fclen’e ait ses ve video kay\u0131tlar\u0131na ve tan\u0131k M.F.Y.nin ifadesine istinaden mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurmu\u015ftur (bkz. \u00a7 10). Bu h\u00fckm\u00fc Yarg\u0131tay, dosyadaki di\u011fer delillerin su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli oldu\u011fu, b\u00f6ylece ba\u015fvurucunun ByLock program\u0131 kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funu bildiren ByLock Tespit ve De\u011ferlendirme Tutana\u011f\u0131’n\u0131n getirtilmemesinin sonuca etkili olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle onam\u0131\u015ft\u0131r (bkz. \u00a7 11).<\/p>\n
20. Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131 uyar\u0131nca ki\u015finin ByLock kullan\u0131c\u0131s\u0131 oldu\u011funun tespiti a\u00e7\u0131s\u0131ndan somut olayda da oldu\u011fu gibi- sadece Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumundan getirtilen CGNAT kay\u0131tlar\u0131n\u0131n yeterli delil olarak kabul edilmemektedir [bir\u00e7ok karar aras\u0131ndan bkz. (kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesinin 30\/6\/2021 tarihli ve E.2020\/2018, K.2021\/4527; Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 4\/10\/2022 tarihli ve E.2021\/18943, K.2022\/5428 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131].<\/p>\n
21. Yine Yarg\u0131tay uygulamas\u0131nda ki\u015filerde salt Fetullah G\u00fclen’e ait ses veya videolara ili\u015fkin dijital veriler ele ge\u00e7irilmesinin silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyeli\u011fi su\u00e7u a\u00e7\u0131s\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na yeterli delil olarak kabul edilmedi\u011fi, an\u0131lan kararlarda dosya kapsam\u0131na g\u00f6re toplanmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilen di\u011fer delillere de\u011finildikten sonra su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan t\u00fcm delillerin birlikte de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r [(kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesinin 1\/3\/2018 tarihli ve E.2017\/3481, K.2018\/710 ile Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 2\/5\/2023 tarihli ve E.2021\/17056, K.2023\/2493 say\u0131l\u0131 karar\u0131].<\/p>\n
22. Yarg\u0131tay\u0131n tan\u0131k ifadeleri d\u0131\u015f\u0131ndaki delillerle ilgili yukar\u0131da belirtilen uygulamalar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda tan\u0131k M.F.Y.nin ba\u015fvurucunun \u0130stanbul’da \u00f6rg\u00fct taraf\u0131ndan yap\u0131lan toplant\u0131lara kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin beyanlar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fcte \u00fcye oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki kanaatin olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli a\u011f\u0131rl\u0131kta bir delil olarak dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer bir ifadeyle sorgulama imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmayan tan\u0131\u011f\u0131n ifadelerinin mahk\u00fbmiyet karar\u0131na g\u00f6t\u00fcren tek olmasa da belirleyici nitelikte delil oldu\u011funun kabul edilmesi gerekir.<\/p>\n
23. Yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ba\u015fvurucuya olaylar\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na g\u00f6re anlatma ve delillerini sunma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dosyada tan\u0131k ifadesini destekleyen ba\u015fka deliller de bulunmaktad\u0131r. Ancak Dairenin tan\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurucunun da ona soru sormas\u0131na imk\u00e2n sa\u011flayacak \u015fekilde ve ba\u015fvurucunun da haz\u0131r bulundu\u011fu oturumda ya da SEGB\u0130S gibi vas\u0131talarla neden dinlemedi\u011fine ili\u015fkin bir bilgi ve belgeye ula\u015f\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r. Tan\u0131\u011f\u0131n yaz\u0131l\u0131 beyan\u0131 duru\u015fmada okunmu\u015f ise de ba\u015fvurucu, tan\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n tespiti s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc nakli yoluyla da olsa onu sorgulayamam\u0131\u015f; sorulan sorulara verdi\u011fi cevaplar hakk\u0131nda izlenim edinme f\u0131rsat\u0131 elde edememi\u015ftir. Bu y\u00fczden tan\u0131\u011f\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi tepkiler konusunda Dairenin dikkatini \u00e7ekememi\u015f, b\u00f6ylelikle tan\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fi test edilememi\u015ftir. Daire de tan\u0131k beyanda bulunurken g\u00f6sterdi\u011fi tepkilerle ilgili olarak izlenim edinememi\u015ftir. Tan\u0131\u011f\u0131n ses ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc aktarma yap\u0131larak dinlenmedi\u011fi, ba\u015fvurucuya tan\u0131\u011fa soru sorma hakk\u0131n\u0131n tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. H\u00fckme ula\u015f\u0131l\u0131rken sorgulanmam\u0131\u015f tan\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka delillere de dayan\u0131lmas\u0131n\u0131n beyanlar\u0131 belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde mahk\u00fbmiyete temel al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131 sorgulama imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmamas\u0131 nedeniyle savunma makam\u0131n\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamay\u0131 telafi etti\u011fini s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmemektedir. Sonu\u00e7 olarak g\u00fcvenilirli\u011fi ve do\u011frulu\u011fu test edilmemi\u015f tan\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131 belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u00fckme esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde savunman\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 telafi edecek kar\u015f\u0131 dengeleyici g\u00fcvencelerin sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda tan\u0131\u011f\u0131n ba\u015fvurucunun da haz\u0131r bulundu\u011fu duru\u015fmada ya da ses veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc nakli yoluyla dinlenmemesinin bir b\u00fct\u00fcn olarak yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini zedeledi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
24. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN ihlal sonucuna ek gerek\u00e7eyle kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
B. Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
25. Ba\u015fvurucu, yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesinden \u015fik\u00e2yet etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun an\u0131lan iddias\u0131n\u0131n Veysi Ado ([GK] B. No: 2022\/100837, 27\/4\/2023) karar\u0131 do\u011frultusunda ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
III. G\u0130DER\u0130M <\/p>\n
26. Ba\u015fvurucu; ihlalin tespiti, yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
27. Ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktad\u0131r. Anayasa’n\u0131n 148. ve 153. maddeleri ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun’un 50. ve 66. maddeleri uyar\u0131nca ihlal karar\u0131n\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerinin yapmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flat\u0131p Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere ve gerek\u00e7elere uygun bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek yarg\u0131lama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yarg\u0131lama konusunda bkz. Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
28. \u00d6te yandan hak ihlali karar\u0131ndan Anayasa Mahkemesinin davan\u0131n sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergiledi\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali karar\u0131 uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olup davan\u0131n kabul\u00fcne, reddine ya da beraate veya mahk\u00fbmiyete karar verilmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. Kural olarak, yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda oldu\u011fu gibi ihlalin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek \u00fczere yeniden yap\u0131lacak yarg\u0131lama sonunda da delillerin dava ile ili\u015fkisini kurma ve bunlar\u0131 de\u011ferlendirip sonu\u00e7 \u00e7\u0131karma yetkisi ilgili mahkemelere aittir.<\/p>\n
29. \u0130hlalin niteli\u011fine g\u00f6re yeniden yarg\u0131laman\u0131n yeterli bir giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan manevi tazminat, ba\u015fvurucu u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi maddi zararla ilgili bilgi\/belge sunmad\u0131\u011f\u0131ndan da maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak amac\u0131yla Erzurum B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine (E.2019\/338, K.2019\/1075) iletilmek \u00fczere Ardahan A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine (E.2017\/163, K.2017\/192) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. Ba\u015fvurucunun tazminat taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
E. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 15\/1\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
EK GEREK\u00c7E<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucu, ba\u015fka bir davada verdi\u011fi beyan\u0131 mahk\u0217miyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmada dinlenmemesi nedeniyle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. AYM 1. B\u00f6l\u00fcm\u00fc taraf\u0131ndan, mahkumiyete dayanak yap\u0131lan ByLock delili bak\u0131m\u0131ndan Tespit ve De\u011ferlendirme Tutana\u011f\u0131\u2019n\u0131n getirtilip bilirki\u015fi incelemesi yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda CGNAT kay\u0131tlar\u0131n\u0131n delil niteli\u011finin tart\u0131\u015fmal\u0131 hale gelmesi ve bu durumda h\u00fckme esas al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131n beyan tutana\u011f\u0131ndaki anlat\u0131m\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcn belirleyici delili olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131 kabul edilmi\u015f ve ihlal karar\u0131 verilmi\u015ftir. Bununla birlikte ihlal gerek\u00e7esinde tan\u0131\u011f\u0131n bu davaya ili\u015fkin duru\u015fmada veya Segbis y\u00f6ntemiyle dinlenmeyip, ba\u015fka bir davada al\u0131nan beyan\u0131n\u0131 i\u00e7eren tutana\u011f\u0131n okunmas\u0131na ili\u015fkin usul i\u015fleminin yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini zedeleyip zedelemedi\u011fine y\u00f6nelik bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu mahkeme uygulamas\u0131 en ba\u015fta anayasal tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019daki g\u00fcvencelerini yok sayma anlam\u0131na gelmektedir. Ba\u015fka deyi\u015fle yap\u0131lan usul uygulamas\u0131n\u0131n kanuni dayana\u011f\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle 1. B\u00f6l\u00fcm\u00fcn ihlal sonucuna, an\u0131lan usul i\u015fleminin kanuni temelinin bulunmamas\u0131 nedeniyle ihlal karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fi bi\u00e7imindeki farkl\u0131 gerek\u00e7eyle kat\u0131lmaktay\u0131m. A\u015fa\u011f\u0131da \u00f6nce farkl\u0131 gerek\u00e7edeki temel yakla\u015f\u0131ma \u00f6zetle de\u011finmek, sonraki paragraflarda ise bu yakla\u015f\u0131ma ili\u015fkin hukuki dayanaklar\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131klamak istiyorum.<\/p>\n
2. Anayasan\u0131n 36. maddesi ve A\u0130HS\u2019nin 6. maddesi uyar\u0131nca yarg\u0131laman\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 g\u00fcvencelerine uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi san\u0131k y\u00f6n\u00fcnden s\u00fcbjektif bir hakt\u0131r. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kural olarak mahkemenin karar sonucunu de\u011fil, yarg\u0131lama s\u00fcrecinin adil y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Di\u011fer taraftan s\u00fcbjektif boyutu ve ger\u00e7e\u011fi ne derece yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ku\u015fkunun tam olarak giderilebilme olana\u011f\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla tan\u0131k anlat\u0131mlar\u0131, su\u00e7la ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan maddi delillerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda en zay\u0131f delillerdendir. Tan\u0131k delili niteli\u011fi gere\u011fi s\u00f6zl\u00fcl\u00fck esas\u0131na tabidir, s\u00fcbjektifli\u011fi nedeniyle sorgulanmaya ve g\u00fcvenilirli\u011finin s\u0131nanmas\u0131na ihtiya\u00e7 bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla beyan\u0131n yaz\u0131l\u0131 verilmesi veya tutanaktan okunmas\u0131 tan\u0131k delili yerine ge\u00e7mez. Bu nedenle ancak hakim huzurunda aleni yarg\u0131lamada dinlendi\u011fi, savunma ile iddia makam\u0131 taraf\u0131ndan sorgulanarak tan\u0131\u011f\u0131n g\u00fcvenilirli\u011finin, olayla ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n, s\u00f6ylediklerinin di\u011fer delillerle uyumunun s\u0131nand\u0131\u011f\u0131 bir s\u00fcre\u00e7le birlikte tan\u0131k anlat\u0131m\u0131n\u0131n delil de\u011feri ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Duru\u015fmal\u0131\/s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ve aleni yarg\u0131laman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 san\u0131k bak\u0131m\u0131ndan tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden, hakim\/mahkeme bak\u0131m\u0131ndan ise do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k\/y\u00fczy\u00fczelik ilkesinin ger\u00e7ekle\u015fmesi ve maddi ger\u00e7e\u011fin bu \u015fekilde belirlenebilmesine dair kamusal yarar y\u00f6n\u00fcnden vazge\u00e7ilmez bir \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. \u00d6te yandan belge delilleri, isnat edilen fiille ba\u011flant\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan maddi delillerdir. Olayla ilgili bilgisi oldu\u011fu belirtilen bir ki\u015finin ba\u015fka bir davadaki veya soru\u015fturmada al\u0131nan beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n dosyaya girmesi, yaln\u0131zca bu ki\u015finin tan\u0131k olarak dinlenmesinin gereklili\u011fini ifade eder, yoksa bu ifade (zorunlu nedenlere dayal\u0131 istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda) belge delili olarak nitelenemez. Nitekim Kanunda beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullarda delil olarak ikame edilebilece\u011fi haller istisnai \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f ve s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda Kanunda tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n hakim huzurunda, san\u0131\u011f\u0131n sorgulama imkan\u0131 buldu\u011fu s\u00f6zl\u00fc ve aleni duru\u015fmada al\u0131nmas\u0131 vazge\u00e7ilemez bir g\u00fcvence olarak kabul edilmi\u015ftir. Savunma haklar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemlere yaln\u0131zca mutlak gerekli oldu\u011fu durumda ba\u015fvurulabilir. A\u0130HS madde 6 y\u00f6n\u00fcnden A\u0130HM de \u201csavunma haklar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 \u00f6nlemin ancak kesinlikle gerekli oldu\u011funda\u201d al\u0131nabilece\u011fini belirtmi\u015f (bkz. Van Mechelen\/Netherlands, no: 21363\/93, 21364\/93, 21427\/93, 22056\/93, 23.04.1997, par. 59), bu nedenle aleyhe olan tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkeme \u00f6n\u00fcnde dinlenmeden, yaz\u0131l\u0131 ifadesinin delil olarak kabul edilemeyece\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Kostovski\/Netherlands, no : 11454\/85, 20.11.1989, par. 42-44)Esasen bu konudaki istisnai haller a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finilece\u011fi \u00fczere kanunda s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
I. ANAYASA YARGISINDA \u00d6ZERK YORUM OLARAK TANIK SORGULAMA HAKKI<\/p>\n
3. Anayasa Mahkemesi, tan\u0131k kavram\u0131n\u0131 bir\u00e7ok karar\u0131nda A\u0130HM gibi san\u0131\u011fa isnat edilen fiil hakk\u0131nda bilgi veren herhangi bir ki\u015fi \u015feklinde \u00f6zerk olarak yorumlam\u0131\u015f ve tan\u0131k sorgulama ile ilgili ilkeleri belirlemi\u015ftir (Nurcan K\u0131rtay, B. No: 2020\/27877, 8.2.2024, par. 20-21; Abdurrahim Balur, B. No: 2013\/5467, 7.1.2016, par. 80 ; Sel\u00e7uk Demir, B. No: 2014\/9783, 22\/1\/2015; AZ. M., B. No: 2013\/560, 16\/4\/2015; Baran Karada\u011f, B. No: 2014\/12906, 7\/5\/2015; Orhan G\u00fclery\u00fcz, B. No: 2019\/30221, 28\/12\/2021). Buna g\u00f6re bir ceza yarg\u0131lamas\u0131nda san\u0131\u011f\u0131n aleyhine olan tan\u0131klar\u0131 sorguya \u00e7ekme veya \u00e7ektirme hakk\u0131 vard\u0131r. Adil bir yarg\u0131lama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fc i\u00e7in, hakk\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecinde san\u0131\u011f\u0131n tan\u0131klara soru y\u00f6neltebilmesi, onlarla y\u00fczle\u015febilmesi ve tan\u0131klar\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011funu s\u0131nama imk\u00e2n\u0131na sahip olmas\u0131 gerekmektedir (bkz. AZ. M. B. No: 2013\/560, par. 55). \u00d6te yandan tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011finin belirlenmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 a\u015famal\u0131 bir testin yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Mahkememizin ihlal gerek\u00e7esinde de s\u00f6z\u00fc edilen testlerin sonucunda g\u00fcvenilirli\u011fi ve do\u011frulu\u011fu test edilmemi\u015f tan\u0131k beyan\u0131 belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde karar\u0131n sonucu \u00fczerinde etkili oldu\u011fu h\u00e2lde savunma taraf\u0131na kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131 telafi edecek kar\u015f\u0131 dengeleyici g\u00fcvencelerin tan\u0131nmamas\u0131 nedeniyle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kararda da belirtildi\u011fi \u00fczere beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunmas\u0131 ve san\u0131\u011fa diyeceklerinin sorulmas\u0131 telafi edici g\u00fcvence anlam\u0131na gelmemektedir. Fakat farkl\u0131 gerek\u00e7emizin dayanaklar\u0131 ba\u011flam\u0131nda s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ilkesi ile do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkelerinin ceza yarg\u0131lamas\u0131nda adil yarg\u0131lama hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan anlam ve \u00f6nemine de\u011finmekte yarar bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen usul i\u015flemlerinin temelini aleni yarg\u0131lama veya duru\u015fmal\u0131\/s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama olu\u015fturmaktad\u0131r. Mahkememiz \u00e7e\u015fitli kararlar\u0131nda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131 gere\u011fi davan\u0131n a\u00e7\u0131k ve s\u00f6zl\u00fc duru\u015fma ile g\u00f6r\u00fclmesini yani s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fine ve duru\u015fmal\u0131 yarg\u0131laman\u0131n da s\u00f6zl\u00fc yarg\u0131laman\u0131n bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc oldu\u011funa vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bkz. Ali Bacac\u0131, B. No: 2014\/18688, 9\/3\/2017, par. 35). S\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ilkesi bir y\u00f6n\u00fcyle san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131 ve ikame edilen delillere kar\u015f\u0131 diyeceklerini (meram\u0131n\u0131) hakimin y\u00fcz\u00fcne kar\u015f\u0131 anlatabilmesini g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Duru\u015fmal\u0131 yarg\u0131lama g\u00fcvencesi taraflar\u0131n ve tan\u0131k beyanlar\u0131n\u0131n birebir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesine imk\u00e2n verir. Dolay\u0131s\u0131yla aleni yarg\u0131lanma hakk\u0131 san\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan ki\u015finin savunmas\u0131n\u0131 planlayarak mahkeme \u00f6n\u00fcnde en uygun ve etkili \u015fekilde yapabilmesi ve hakk\u0131nda nihai karar verecek h\u00e2kimin kanaatini etkilemesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir (bu y\u00f6nde bkz. AYM, E.2020\/79, K.2023\/113, 22\/06\/2023, par. 110, 111). S\u00f6zl\u00fc yarg\u0131lama ilkesi di\u011fer y\u00f6n\u00fcyle ise h\u00e2kimin taraflar ve delillerle bizzat\/y\u00fczy\u00fcze temasa ge\u00e7erek maddi olay\u0131n ne \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine ili\u015fkin sorunu anlamas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Aleni yarg\u0131laman\u0131n s\u00f6zl\u00fcl\u00fck ilkesinin belirtilen fonksiyonu ise do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesini ifade eder. Bu a\u00e7\u0131dan do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesi hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
5. H\u00fckme temel al\u0131nan delillerin h\u00e2kim huzurunda ikame edilmesi zorunlulu\u011funu ifade eden do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k (\/y\u00fczy\u00fczelik) adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na dair anayasal d\u00fczeyde bir ilkedir.\u0130lke, hakkaniyete uygun (adil) bir ceza yarg\u0131lamas\u0131 i\u00e7in san\u0131\u011f\u0131n su\u00e7lulu\u011fu hakk\u0131nda karar verecek olan h\u00e2kimin maddi vakaya dair g\u00f6rg\u00fcs\u00fc olan ki\u015fileri aleni duru\u015fmada bizzat dinleyerek g\u00fcvenilirli\u011fi test edilmi\u015f tan\u0131k delilinin elde edilmesini zorunlu k\u0131lar (bkz. Erdal Sonduk [GK], B. No: 2020\/23093, 15\/2\/2024, par. 43-46).Do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesi h\u00e2kimin olay\u0131 ayd\u0131nlatt\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclen delillerle do\u011frudan temasa ge\u00e7mesi, araya herhangi bir arac\u0131 katmaks\u0131z\u0131n deliller hakk\u0131nda bilgi sahibi olmas\u0131 anlam\u0131na gelir. \u0130lke uyar\u0131nca h\u00e2kim karar\u0131n\u0131 ancak, duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilecek ve bu deliller h\u00e2kimin vicdani kanaatiyle serbest\u00e7e takdir edilecektir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesinin vazge\u00e7ilmez i\u015flevi \u00f6zellikle tan\u0131k delili bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6z konusudur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir tan\u0131\u011f\u0131n anlat\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki tav\u0131rlar\u0131 (reaksiyonlar\u0131), anlat\u0131m\u0131 sorguland\u0131\u011f\u0131nda verdi\u011fi tepkiler ve bunlara dayal\u0131 olarak inan\u0131l\u0131rl\u0131\u011f\u0131 konusunda mahkeme taraf\u0131ndan yap\u0131lan g\u00f6zlemler, maddi ger\u00e7e\u011fin anla\u015f\u0131labilmesi i\u00e7in son derecede \u00f6nemlidir (Yusuf Deniz Dilsizo\u011flu ve Aral Ali Ersin, B. No: 2013\/4711, 16\/12\/2015, \u00a7 47).<\/p>\n
6. Duru\u015fmada dinlenmeyen (\u00f6rn. soru\u015fturmada veya ba\u015fka bir ceza davas\u0131nda dinlenmi\u015f) tan\u0131\u011f\u0131n beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n okunarak ikame edilen delilin karar sonucu \u00fczerinde etkili olmas\u0131 durumuyla ilgili olarak S\u00f6zle\u015fme hukuku ba\u011flam\u0131nda da \u00fc\u00e7l\u00fc bir kriter uygulanmaktad\u0131r. A\u0130HM s\u00f6z konusu tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmada dinlenmesi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131n kullan\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00f6rn. salt davetiyeye ra\u011fmen gelmedi\u011fi i\u00e7in \u00f6nceki beyan\u0131n okunmas\u0131n\u0131n ihlal olu\u015fturdu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde; A\u0130HM Delta v. France, no: 11444\/85, 19.12.1990, par.18-37) ve dinlenmesini \u00f6nleyen makul bir nedenin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 (\u00f6l\u00fcm\u00fc nedeniyle tan\u0131\u011f\u0131n savc\u0131l\u0131k ifadesinin duru\u015fmada okunmas\u0131n\u0131n ihlal olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 hk.; A\u0130HM Al\u2013Khawaja and Tahery v. the United Kingdom, A\u0130HM, par.121) denetlemektedir. Bu iki kriter a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereken \u00e7aba g\u00f6sterildi\u011fi halde makul g\u00f6r\u00fclebilir bir nedenle duru\u015fmada dinlenmeyen tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmde belirleyici olarak esas al\u0131nmas\u0131n\u0131n, di\u011fer delillerle birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini zedeleyip zedelemedi\u011fi (A\u0130HM Schatschaschw\u0131l\u0131 v. Germany, No: 9154\/10, 15.12.2015, par. 46) ara\u015ft\u0131r\u0131larak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc test uygulanmaktad\u0131r. (bu paragrafta at\u0131f yap\u0131lan kararlar i\u00e7in bkz. K\u00fcbra D. Arslan, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Ve Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Do\u011frultusunda Tan\u0131k Sorgulama Hakk\u0131, YBHD ! Y\u0131l 7, S. 2022\/2, s. 502-504).<\/p>\n
7. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden gerek A\u0130HM ve gerekse Anayasa Mahkemesinin tan\u0131k sorgulama hakk\u0131na ili\u015fkin otonom yorumlar\u0131nda bu g\u00fcvence daha s\u0131k\u0131 ko\u015fullara ba\u011flanmaktad\u0131r. Bu yorumlarda tan\u0131k delilinin tek delil olmas\u0131 de\u011fil, tek veya belirleyici delil olmas\u0131 durumunda tan\u0131\u011f\u0131n mutlaka duru\u015fmada dinlenmesi, bununla birlikte duru\u015fmada haz\u0131r edilmesinde g\u00fc\u00e7l\u00fck olmas\u0131 halinde ise elektronik bili\u015fim sistemi (Segbis) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dinlenmesi zorunlulu\u011funa i\u015faret edilmektedir (Bkz. AYM Atila O\u011fuz Boyal\u0131, B. No: 2013\/99, 20.3.2014, p. 46; Gulan K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu Y\u00fczba\u015f\u0131, par. 38-41; Cezayir Akg\u00fcl, par. 37-39. A\u0130HM kararlar\u0131 i\u00e7in bkz. Delta\/Fransa, B. No: 11444\/85, 19.12.1990, par. 36-37; PS\/Almanya, 20.12.2001, p. 30; Rachad\/Fransa, p. 24; A.M.\/ \u0130talya, 14.12.1999, p. 25-26; Sadak ve di\u011f.\/T\u00fcrkiye, p. 66; Solokov\/Eski Makedonya C. 31.10.2001, p. 58).<\/p>\n
8. A\u0130HS kapsam\u0131ndaki bireysel ba\u015fvuru i\u00e7tihatlar\u0131nda uygulanan kriterler belirtildi\u011fi gibi ise de ilgili \u00fclke yarg\u0131lama hukukunda daha g\u00fcvenceli bir d\u00fczenlemenin bulunmas\u0131 durumunda, ihlal iddialar\u0131nda kanunilik temelinin \u00f6ncelikle incelenmesi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen normatif g\u00fcvencenin uygulan\u0131p uygulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetlenmesi gerekecektir. \u00dclkemiz y\u00f6n\u00fcnden de yarg\u0131lama hukukumuzdaki g\u00fcvencelerin bu a\u00e7\u0131dan \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gereklidir.<\/p>\n
II. CEZA YARGILAMA HUKUKU G\u00dcVENCELER\u0130 (KANUN\u0130L\u0130K) Y\u00d6N\u00dcNDEN<\/p>\n
9. Anayasal ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcvenli\u011fi (AY m. 19) hakk\u0131n\u0131 ceza yarg\u0131lama hukukunda somutla\u015ft\u0131ran g\u00fcvenceler 5271 say\u0131l\u0131 CMK h\u00fck\u00fcmlerinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Kanunun 59. maddesi, 188. maddesi (ve gerek\u00e7esi), 190., 201., 206. vd. maddeleri, 210. ve 217. maddeleri do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesiyle ilgilidir. Konumuz bak\u0131m\u0131ndan CMK madde 210\/1 uyar\u0131nca; \u201colay\u0131n delili bir tan\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan ibaret ise, bu tan\u0131k duru\u015fmada mutlaka dinlenir. Daha \u00f6nce yap\u0131lan dinleme s\u0131ras\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f tutana\u011f\u0131n veya yaz\u0131l\u0131 bir a\u00e7\u0131klaman\u0131n okunmas\u0131 dinleme yerine ge\u00e7emez.\u201d Yine CMK madde 217\/1 uyar\u0131nca \u201chakim karar\u0131n\u0131 duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilir.\u201d Kanunun s\u00f6z\u00fc edilen bu iki kural\u0131 bir y\u00f6n\u00fcyle hakimin tan\u0131k anlat\u0131m\u0131n\u0131 s\u00f6zl\u00fc duru\u015fmada bizzat m\u00fc\u015fahade etmesini, delille temas kurmas\u0131n\u0131, ikinci olarak da aleni duru\u015fmada dinlenen tan\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 san\u0131\u011f\u0131n bu ifadelerin g\u00fcvenilirli\u011fini sorgulama ve tan\u0131\u011f\u0131n dayand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 olgulara kar\u015f\u0131 diyeceklerini sunma imkan\u0131 tan\u0131mas\u0131 y\u00f6n\u00fcyle ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan biri niteli\u011findedir. Nitekim an\u0131lan CMK h\u00fck\u00fcmlerinin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na ili\u015fkin g\u00fcvenceler niteli\u011finde oldu\u011fu doktrinde de ifade edilmektedir (bkz. G\u00f6kcen\/Balc\u0131\/Al\u015fahin\/\u00c7ak\u0131r, Ceza Muhakemesi Hukuku, 7.B. Ankara 2023, s. 307). Aleni duru\u015fmada san\u0131\u011fa b\u00f6yle bir imkan tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda delillerin hakim \u00f6n\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ve y\u00fczy\u00fczelik ilkesinin yerine getirildi\u011finden s\u00f6z edilebilir. Yoksa daha \u00f6nce ba\u015fka bir dosyada veya soru\u015fturmada al\u0131nm\u0131\u015f tan\u0131k ifadesinin okunmas\u0131 ve buna kar\u015f\u0131 diyeceklerinin san\u0131\u011fa sorulmu\u015f olmas\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n gereklerinin yerine getirilmesi bak\u0131m\u0131ndan yeterli g\u00f6r\u00fclemez, dengeleyici g\u00fcvence olarak da kabul edilemez. Yasal zorunluluklar d\u0131\u015f\u0131nda beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunmas\u0131 tan\u0131k delili olarak nitelenemeyece\u011fi gibi, asl\u0131nda kanunu dolanmak anlam\u0131na gelmektedir. Di\u011fer taraftan davan\u0131n hakimi y\u00f6n\u00fcnden de duru\u015fmada dinlenmeyen tan\u0131k beyan\u0131n\u0131 h\u00fckme esas almak en ba\u015fta ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n y\u00fczy\u00fczelik\/do\u011frudanl\u0131k ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Kanunun an\u0131lan maddesindeki, \u201ch\u00fckm\u00fcn huzurda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayanabilece\u011fi\u201d kural\u0131 bu ilkeyi dile getirmektedir. \u0130lke \u00f6z\u00fcnde hakkaniyetli yarg\u0131lama ilkesiyle ve dolay\u0131s\u0131yla adil yarg\u0131lanma hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n
10. Ceza hukukunda belge delili, su\u00e7la fail aras\u0131nda ba\u011f kurmay\u0131 sa\u011flayan veya maddi vak\u0131aya ili\u015fkin bir hususu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturan maddi delillerden biridir. Zorunlu haller d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir davada veya soru\u015fturmada al\u0131nan beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n belge delili nitelemesiyle duru\u015fmada ikame edilmesi delil hukuku ve teorisiyle ba\u011fda\u015fmaz. Nitekim delil teorisi bak\u0131m\u0131ndan delil s\u00f6zl\u00fc ise hakim dinleyecek, yaz\u0131l\u0131 ise okuyacakt\u0131r. Bu nedenle ceza hukukunda ki\u015fisel delillerin belge deliline g\u00f6re \u00f6ncelikli oldu\u011fu kabul edilmektedir (\u00d6zt\u00fcrk\/Tezcan\/Erdem\/Alan\/Gezer\/Sayg\u0131lar\/\u00d6zayd\u0131n\/T\u00fct\u00fcnc\u00fc\/Tok, Nazari ve Uygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi Hukuku, 18.B. Ankara 2024, s. 146). Zorunluluk haline dayan\u0131larak (istisnaen) beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunmas\u0131 durumunda da bunun delil g\u00fcc\u00fc tan\u0131k delili derecesinde olamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc tan\u0131k delili niteli\u011fi gere\u011fi s\u00f6zl\u00fcd\u00fcr, tan\u0131\u011f\u0131n yaz\u0131l\u0131 beyan vermesi tan\u0131k delili olarak kabul edilemez. Yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetli yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6ylenebilmesi i\u00e7in tan\u0131\u011f\u0131n aleni ve s\u00f6zl\u00fc duru\u015fmada yarg\u0131lamaya kat\u0131lan t\u00fcm s\u00fcjeler ve \u00f6zellikle san\u0131k ile hakim taraf\u0131ndan anlat\u0131m\u0131n\u0131n izlenerek akabinde sorgulan\u0131p g\u00fcvenilirli\u011finin s\u0131namaya tabi tutulmas\u0131 gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla tan\u0131k delili yasan\u0131n tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u0131nama s\u00fcrecinden sonra hukuki bir de\u011fer ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
11. CMK madde 210\/1\u2019deki \u201colay\u0131n delili bir tan\u0131\u011f\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan ibaret ise\u201d ibaresi farkl\u0131 yorumlamaya m\u00fcsait gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor olsa da bu kural\u0131n Kanundaki ilgili di\u011fer h\u00fck\u00fcmlerle birlikte yorumlanmas\u0131 yerinde olur. Nitekim Kanun tan\u0131k ifadesinin yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu belgenin okunmas\u0131 imkan\u0131n\u0131 iki olas\u0131l\u0131kla s\u0131n\u0131rland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun ilki istinabe veya naib hakim taraf\u0131ndan dinlenen tan\u0131\u011f\u0131n ifadesine ili\u015fkin tutana\u011f\u0131n okunmas\u0131 (CMK m. 209\/1), ikincisi ise daha \u00f6nce dinlenen bir tan\u0131\u011f\u0131n \u00f6lmesi, ak\u0131l hastal\u0131\u011f\u0131na tutulmas\u0131 veya temin edilememesi ya da delil de\u011feri itibar\u0131yla a\u011f\u0131rl\u0131k ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in haz\u0131r bulunmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclmeyen tan\u0131\u011f\u0131n \u00f6nceki ifadesinin duru\u015fmada okunmas\u0131na ili\u015fkindir (CMK m. 211). Bu bak\u0131mdan Kanunun 210\/1. maddesindeki “bir tan\u0131\u011f\u0131n” ibaresinin kurumsal olarak tan\u0131kl\u0131k deliline i\u015faret etti\u011fi kabul edilmelidir. Bu durumda s\u00f6z konusu birinci f\u0131kran\u0131n, beyan\u0131 h\u00fckme esas al\u0131nacak olan \u201ctan\u0131k ya da tan\u0131klar\u0131n ifadelerinin her durumda duru\u015fmada al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131\u201d ifade etti\u011fi bi\u00e7iminde anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir. Aksi y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler tan\u0131k beyanlar\u0131n\u0131 belge delillerine indirgemek anlam\u0131na gelir ki bu hem CMK h\u00fck\u00fcmlerine, hem de Anayasal adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 g\u00fcvencelerine uygun bir yorum olmaz. Ba\u015fvuru konusu olayda Kanundaki istisnalardan biri de bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle istisna d\u0131\u015f\u0131nda h\u00fckme temel al\u0131nacak t\u00fcm tan\u0131klar\u0131n hakim \u00f6n\u00fcnde ve aleni duru\u015fmada dinlenmesi adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ve Kanunun bir gere\u011fidir.<\/p>\n
12. Kanunlar\u0131n yorumunda farkl\u0131 anlamlar\u0131n y\u00fcklenmesinin olas\u0131 bulundu\u011fu durumda anayasaya uygun yorumun temel al\u0131nmas\u0131 mahkemeler y\u00f6n\u00fcnden anayasal bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn dayanaklar\u0131 anayasan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve hukuk devleti ilkeleri ile hakimlerin g\u00f6revlerine ili\u015fkin kurallard\u0131r (AY m. 2, 11, 138\/1, 153). Ayr\u0131ca uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili temel hakk\u0131n anayasal g\u00fcvencesi de bunlara eklenmelidir (bu olayda AY m. 36). Doktrinde de delilin tan\u0131k a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan ibaret oldu\u011funda duru\u015fmada dinlenmesi gerekti\u011fine ili\u015fkin kural\u0131n insan haklar\u0131 hukukuna dair yorumlar do\u011frultusunda anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmektedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f \u201cCMK\u2019da yer alan h\u00fckm\u00fcn bu ba\u011flamda A\u0130HM i\u00e7tihatlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmas\u0131 zorunludur. \u00d6nemli olan tan\u0131\u011f\u0131n tek olmas\u0131 de\u011fil, tek veya belirleyici delil olmas\u0131d\u0131r.\u201d s\u00f6zleriyle ifade edilmi\u015ftir (Fahri G\u00f6k\u00e7en Taner, \u00c7eli\u015fme ve Silahlar\u0131n E\u015fitli\u011fi, 2. B. Ankara 2021, s. 434).<\/p>\n
13. \u00d6te yandan ceza muhakemesinin g\u00fcvence i\u015flevi kar\u015f\u0131s\u0131nda do\u011frudan ifade alman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumda CMK madde 210\/1\u2019in ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131na ve \u00f6nceki yaz\u0131l\u0131 ifadesinin okunmas\u0131yla yetinilme kural\u0131n\u0131n uygulanamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin doktrindeki de\u011ferlendirmeler de anayasaya uygun yorumu ifade etmektedir (bkz. \u015eahin, Cumhur\/G\u00f6kt\u00fcrk, Neslihan, Ceza Muhakemesi Hukuku, 15.B. Ankara 2024, s. 502). Yazarlar ayr\u0131ca CMK m. 10\/1\u2019deki yasa\u011f\u0131n beyan tutana\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011frudan dinlemenin \u00f6nceli\u011fine i\u015faret etti\u011fine vurgu yapmaktad\u0131r. Ayn\u0131 y\u00f6nde baz\u0131 yazarlarca da CMK m. 10\/1\u2019e at\u0131fla; \u201cSu\u00e7 fiili hakk\u0131nda do\u011frudan alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bilgileri olan ki\u015filer (tan\u0131klar) duru\u015fmada bizzat dinlenirler, daha \u00f6nceden al\u0131nm\u0131\u015f olan ifadelerinin okunmas\u0131 kabul edilmez\u201d (Yenisey, Feridun\/Nuho\u011flu, Ay\u015fe, Ceza Muhakemesi Hukuku, 12.B. Ankara 2024, s. 94) de\u011ferlendirmeleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer bi\u00e7imde Kanunun 210. maddesi uyar\u0131nca, \u201ca\u00e7\u0131k\u00e7a yer verilen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda tan\u0131klar\u0131n \u00f6nceki ifadelerinin duru\u015fmada okunmas\u0131yla yetinilemeyece\u011fi\u201d y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015fler (\u00d6zt\u00fcrk\/Tezcan\/Erdem\/Alan\/Gezer\/Sayg\u0131lar\/\u00d6zayd\u0131n\/ T\u00fct\u00fcnc\u00fc\/Tok, Nazari ve Uygulamal\u0131 Ceza Muhakemesi Hukuku, 18.B. Ankara 2024, s. 146) ile; \u201cCMK\u2019n\u0131n 210 uncu maddesi uyar\u0131nca bir muhakemede deliller yaln\u0131zca tan\u0131k a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan ibaret ise bu tan\u0131klar\u0131n duru\u015fmada mutlaka dinlenmesi gerekir. Daha \u00f6nce bu hususta tutulmu\u015f tutanaklar\u0131n okunmas\u0131yla yetinilemez.\u201d (G\u00f6kcen\/Balc\u0131\/Al\u015fahin\/\u00c7ak\u0131r, Ceza Muhakemesi Hukuku, 7.B. Ankara 2023, s. 306) bi\u00e7imindeki de\u011ferlendirmeler Kanunun adil yarg\u0131lama g\u00fcvenceleriyle uyumlu olarak yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
14. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere doktrinde a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak tan\u0131k delilinin s\u00f6zl\u00fcl\u00fck niteli\u011fine de\u011finilip belge delilinden fark\u0131na i\u015faret edilmekte ve Kanunun 210\/1. maddesindeki kural\u0131n h\u00fckme esas al\u0131nacak tan\u0131klar\u0131n (yasal istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda) mutlaka duru\u015fmada dinlenmesi gerekti\u011fi belirtilmektedir. Doktrindeki bu g\u00f6r\u00fc\u015fler yan\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131da de\u011finilece\u011fi \u00fczere Yarg\u0131tay uygulamas\u0131n\u0131n da bu y\u00f6nde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan CMK 210\/1\u2019deki \u201colay\u0131n tek tan\u0131\u011f\u0131\u2026\u201d ibaresinin yaln\u0131zca tek tan\u0131k oldu\u011fu durumda uygulanaca\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki bir yakla\u015f\u0131m yarg\u0131lama hukuku mant\u0131\u011f\u0131yla da ba\u011fda\u015fmaz. \u00d6rne\u011fin silahla tehdit veya kasten yaralama iddias\u0131na dair \u00fc\u00e7 tan\u0131\u011f\u0131n savc\u0131l\u0131kta su\u00e7un i\u015flendi\u011fine dair beyan tutanaklar\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunup buna dayan\u0131larak mahkumiyet karar\u0131 verildi\u011fi durumda kanunyolu denetiminde olayda tek tan\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 210\/1. maddesinin uygulanamayaca\u011f\u0131, bu nedenle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n da s\u00f6z konusu olmayaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir mi? Elbette ileri s\u00fcr\u00fclemez ve konu asl\u0131nda a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bununla birlikte konuyla ilgili olarak uygulamada s\u0131k\u00e7a sorun \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, mahkemelerin uygulama prati\u011fi haline getirdikleri yanl\u0131\u015f yakla\u015f\u0131mlar\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlallerine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, hatta bu durumun -bu dosyada oldu\u011fu gibi- kimi zaman temyiz denetiminde veya anayasal denetimde dahi g\u00f6zard\u0131 edilebildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde bu konuya neden bu kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak de\u011finmeye ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
III. TANIK SORGULAMA HAKKIYLA \u0130LG\u0130L\u0130 YARGITAY UYGULAMASI<\/p>\n
15. Nitekim Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n; CMK madde 210\/1\u2019de yer alan kural\u0131n, hak ihlali kararlar\u0131nda yap\u0131lan anayasal yorum do\u011frultusunda tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n belirleyici delil olmas\u0131 durumunda tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmada dinlenmesi gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6rne\u011fin; \u201cTan\u0131\u011f\u0131n \u00f6rg\u00fct\u00fcn hiyerar\u015fik yap\u0131s\u0131na organik ba\u011f ile kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin maddi ger\u00e7e\u011fin ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde ortaya konulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan, 5271 say\u0131l\u0131 CMK’n\u0131n 210\/1. maddesine de muhalefet edilerek beyan\u0131 okunmakla yetinilen ve fakat ifadesi su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici delil niteli\u011finde olan Nesip Y.’\u0131n, do\u011frudan aleni duru\u015fmada san\u0131\u011f\u0131n huzurunda veya 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 180\/1-2-5 maddesi gere\u011fince SEGB\u0130S kullan\u0131lmak ya da an\u0131lan Kanunun 181\/1 maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usule riayet edilmek suretiyle istinabe yoluyla dinlenip t\u00fcm beyan ve belgelerin CMK 217. maddesi gere\u011fince duru\u015fmada okunup tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131ndan sonra san\u0131\u011f\u0131n hukuki durumunun takdir ve tayini gerekirken, eksik ara\u015ft\u0131rma ve yetersiz belgelere dayan\u0131larak yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmesi kanuna ayk\u0131r\u0131 \u2026 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn bozulmas\u0131na oybirli\u011fiyle karar verildi.\u201d Y. 3.CD. 29.11.2022, E. 2022\/34717 \u2013 K. 2022\/8801. Daire ba\u015fka bir davada belirleyici tan\u0131k beyan\u0131 istinabe ile al\u0131nmas\u0131na ve ifade tutana\u011f\u0131 duru\u015fmada okunmas\u0131na kar\u015f\u0131n duru\u015fmada dinlenmesi gerekti\u011fini belirterek bozma karar\u0131 vermi\u015ftir: \u201cDosya kapsam\u0131na g\u00f6re tan\u0131k Tayfun G.’nun beyan\u0131n\u0131n su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirleyici delil olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmaya getirilerek taraflara da soru sorma hakk\u0131 tan\u0131nmak suretiyle beyanlar\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekti\u011finin g\u00f6zetilmeyerek tan\u0131\u011f\u0131n istinabe ile al\u0131nan beyanlar\u0131n\u0131n okunmas\u0131yla CMK’n\u0131n 210\/1. maddesine muhalefet edilmesi, kanuna ayk\u0131r\u0131 \u2026 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn \u2026 bozulmas\u0131na oybirli\u011fiyle karar verildi.\u201d Y. 3.CD. 19.10.2022, E. 2021\/9871 \u2013 K. 2022\/6447. Di\u011fer bir kararda h\u00fckme esas al\u0131nan sekiz tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n duru\u015fmada veya Segbis yoluyla dinlenmemesi ve tan\u0131k sorgulama imkan\u0131 tan\u0131nmamas\u0131 nedeniyle CMK m. 180\/1, 181\/1 ve 210. maddeleriyle Anayasa\u2019n\u0131n 36. ve A\u0130HS\u2019nin 6\/3-d maddelerine ayk\u0131r\u0131 davran\u0131lmas\u0131 nedenleriyle bozma karar\u0131 verilmi\u015ftir (3.CD. 3.10.2024, 2022\/4870 – 2024\/11322).Ayn\u0131 Dairenin di\u011fer baz\u0131 kararlar\u0131nda ise tan\u0131k sorgulama hakk\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131nm\u0131\u015f ve istinabe ile beyanlar\u0131 al\u0131nan iki tan\u0131\u011f\u0131n ifadelerinin okunmas\u0131yla yetinilmeyip, duru\u015fmada dinlenmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir: \u201cDosya kapsam\u0131na g\u00f6re tan\u0131klar Ahmet T. ve Necip U.\u2019un beyanlar\u0131n\u0131n su\u00e7un s\u00fcbutu a\u00e7\u0131s\u0131ndan ehemmiyet arzeder nitelikte olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, tan\u0131klar\u0131n duru\u015fmaya getirilerek taraflara da soru sorma hakk\u0131 tan\u0131nmak suretiyle beyanlar\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekti\u011finin g\u00f6zetilmemesi, tan\u0131klar\u0131n istinabe ile al\u0131nan beyanlar\u0131n\u0131n okunulmas\u0131yla yetinilerek CMK’n\u0131n 210\/1 maddesine muhalefet edilmesi kanuna ayk\u0131r\u0131 \u2026 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f oldu\u011fundan h\u00fckm\u00fcn \u2026 bozulmas\u0131na oybirli\u011fiyle karar verildi.\u201d Y. 3.CD. 24.11.2022, E. 2021\/20594 \u2013 K.2022\/8418.<\/p>\n
16. Yarg\u0131tay dairelerinin kararlar\u0131nda yer alan \u201colay\u0131n tek tan\u0131\u011f\u0131 konumundaki\u201d \u015feklindeki ibareler CMK m. 210\u2019daki kural\u0131n tek tan\u0131k hakk\u0131nda uygulanaca\u011f\u0131 anlam\u0131nda kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr kararlar \u00e7o\u011fu kez olay\u0131n hi\u00e7bir tan\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumda ma\u011fdurun g\u00f6rg\u00fc tan\u0131\u011f\u0131 s\u0131fat\u0131yla dinlenmesi gerekti\u011fini ifade etmektedir. \u00d6rne\u011fin; \u201cOlay\u0131n tek tan\u0131\u011f\u0131 konumunda bulunan ma\u011fdurenin maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 210\/1 ve 236\/2. maddeleri gere\u011fince duru\u015fmada dinlenilmesinden sonra toplanacak t\u00fcm deliller birlikte de\u011ferlendirilerek san\u0131\u011f\u0131n hukuki durumunun tayin ve takdiri gerekirken eksik ara\u015ft\u0131rma ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d 9.CD. 9.10.2024, 2021\/14812 – 2024\/8426. Ayn\u0131 ibareler elbette olay\u0131n tek tan\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu durumda da ge\u00e7erlidir. Esasen olayda tek ya da daha fazla tan\u0131k oldu\u011fu durumda da an\u0131lan 210\/1. maddeye ayk\u0131r\u0131 davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmektedir; \u201cSan\u0131k Haydar’\u0131n ma\u011fdur\/san\u0131k \u00dcmit’e y\u00f6nelik silahla tehdit eyleminin tan\u0131klar\u0131n\u0131n A.T. ve E. T. oldu\u011fu da dikkate al\u0131narak, dinlenilmeleri gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeden 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 210\/1. maddesine ayk\u0131r\u0131 davran\u0131lmas\u0131 ve eksik incelemeyle karar verilmesi bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.\u201d 6.CD. 5.6.2024, 2023\/7650 – 2024\/7193. Yarg\u0131tay 1. Ceza Dairesinin, 07.03.2023 tarihli ve 2022\/5372 Esas, 2023\/871 Karar say\u0131l\u0131 il\u00e2m\u0131nda ise \u00f6zetle; olay\u0131n ba\u015f\u0131ndan sonuna kadar tek tan\u0131\u011f\u0131 konumundaki kat\u0131lan Ya\u015far ile di\u011fer kat\u0131lanlar Fatma ve Ali’nin beyanlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in yaz\u0131lan talimat cevab\u0131n\u0131n beklenilmesinden vazge\u00e7ilerek su\u00e7 vasf\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiren ve tahrik h\u00fck\u00fcmlerinin uyguland\u0131\u011f\u0131 bir h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 suretiyle duru\u015fmaya kat\u0131lma ve delillerini bildirme imkanlar\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131larak 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 210\/1, 234\/5, ve 236\/1. maddelerinin ihl\u00e2l edilmesi nedenleriyle bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Bu kararda da “tek tan\u0131k” ibaresinin “tan\u0131kl\u0131k delili” anlam\u0131nda kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
17. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun ilgili maddelerinde yasal zorunluluk nedenlerine dayanan istisna d\u0131\u015f\u0131nda tan\u0131k delilinin mutlaka s\u00f6zl\u00fc olarak dinlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu zorunluluk hem yarg\u0131laman\u0131n aleni, s\u00f6zl\u00fc ve do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkeleriyle hem de tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 g\u00fcvenceleriyle ilgili Kanun h\u00fck\u00fcmlerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Hatta tan\u0131\u011f\u0131n mahkemenin yarg\u0131 \u00e7evresinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ve mahkemeye getirtilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumda g\u00f6revli ve yetkili mahkemesi taraf\u0131ndan s\u00f6zl\u00fc olarak dinlenebilmesi amac\u0131yla Segbis y\u00f6ntemiyle dinlenebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Kanun adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 g\u00fcvenceleriyle uyumludur. Esasen d\u00fczenleme b\u00f6yle olmasayd\u0131 dahi anayasal denetimde ba\u015fka bir yerde al\u0131nan tan\u0131k beyan\u0131n\u0131 i\u00e7eren tutana\u011f\u0131n duru\u015fmada okunmak suretiyle yetinilmesi ve bu beyan\u0131n h\u00fck\u00fcmde su\u00e7un s\u00fcbutu, nitelenmesi veya cezan\u0131n bireyselle\u015ftirilmesinde temel al\u0131nmas\u0131 durumunda gerek s\u00f6zl\u00fc duru\u015fma ve do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkelerine, gerekse san\u0131\u011f\u0131n tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlali nedenine dayal\u0131 olarak ihlal karar\u0131 verilmesi ve ihlalin de kanundan kaynakland\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekecekti. Fakat sorunun uygulama prati\u011fi haline getirilen ve s\u00f6zl\u00fc bir delil olan tan\u0131k beyan\u0131na belge delili muamelesi yap\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun da yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini zedeledi\u011fini ifade etmek gerekmektedir.<\/p>\n
18. \u0130ncelenen ba\u015fvuruda yerel mahkemece yasal zorunluluk hali bulunmad\u0131\u011f\u0131 halde olay\u0131n tan\u0131\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada dinlenmesine gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015f, tan\u0131\u011f\u0131n ba\u015fka bir ceza davas\u0131nda al\u0131nan ifadesine ili\u015fkin beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunulmas\u0131yla yetinilerek tan\u0131k sorgulama hakk\u0131 g\u00fcvencesi yok say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yerel mahkemece ceza yarg\u0131lamas\u0131na ili\u015fkin yasal g\u00fcvencelerle ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131yla ba\u011fda\u015fmayan bir t\u00fcr pratik yakla\u015f\u0131mla yukar\u0131da de\u011finilen deliller \u00e7er\u00e7evesinde ve an\u0131lan beyan deliline de dayan\u0131larak mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmu\u015ftur. Temyiz incelemesini yapan 16. CD ise yarg\u0131lamada CMK h\u00fck\u00fcmlerine uyulmamas\u0131na ve tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlaline y\u00f6nelik yasal olmayan m\u00fcdahaleyi dikkate almam\u0131\u015f, telafi etmeye \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka bir ceza davas\u0131nda veya soru\u015fturma s\u0131ras\u0131nda dinlenen tan\u0131k beyan\u0131 tutana\u011f\u0131n\u0131n duru\u015fmada okunup taraflara diyeceklerinin sorulmas\u0131 \u015feklindeki bir usul i\u015flemi ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n do\u011frudan do\u011fruyal\u0131k ilkesine uymayaca\u011f\u0131 gibi, b\u00f6ylesi bir uygulama tan\u0131k sorgulama hakk\u0131na ili\u015fkin g\u00fcvenceyi telafi edici nitelikte de kabul edilemez. S\u00f6z konusu tan\u0131\u011f\u0131n kamu tan\u0131\u011f\u0131 veya taraf tan\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 fark etmeksizin, tan\u0131\u011f\u0131n duru\u015fmada dinlenmesine y\u00f6nelik talebinin yerine getirilmedi\u011fi durumda ise \u00f6ncelikle tan\u0131k dinletme hakk\u0131n\u0131n ihlali s\u00f6z konusu olacakt\u0131r. Tan\u0131k dinletme hakk\u0131n\u0131n ihlali, mahkemenin maddi vakan\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131yla ilgili pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturaca\u011f\u0131 gibi yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini de zedeleyecektir. Sonu\u00e7 olarak belirtelim ki her ne kadar mahkememiz karar\u0131nda, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda beyan tutanaklar\u0131 duru\u015fmada okunan tan\u0131k beyan\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmde belirleyici delil olarak kullan\u0131lmas\u0131 nedeniyle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar verilmi\u015f ise detan\u0131k beyan\u0131n\u0131n okunmas\u0131 bi\u00e7imindeki usul i\u015fleminin kanuni temelini incelememi\u015f, bir anlamda sorun g\u00f6rmemi\u015ftir. Bu nedenlerle beyan tutana\u011f\u0131n\u0131n okunmas\u0131 \u015feklindeki usul i\u015fleminin Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131yla ilgili olarak yukar\u0131da belirtilen g\u00fcvenceler ile birlikte tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na alan yasal d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle ihlalin; y\u00fcr\u00fct\u00fclen usul i\u015fleminin kanuni temelinin bulunmamas\u0131 nedenine dayanmas\u0131 gerekti\u011fi bi\u00e7imindeki ek gerek\u00e7eyle kat\u0131lmaktay\u0131m.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 15\/1\/2025 tarihli ve 2021\/43521 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR U. \u00d6. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/43521) Karar Tarihi: 15\/1\/2025 R.G. Tarih ve Say\u0131: 26\/5\/2025 – 32911 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Recai AKYEL Selahaddin MENTE\u015e Muhterem \u0130NCE Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L Raport\u00f6r : H\u00fcseyin \u00d6zg\u00fcr SEV\u0130ML\u0130 Ba\u015fvurucu : I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru; beyanlar\u0131 belirleyici \u00f6l\u00e7\u00fcde h\u00fckme esas al\u0131nan tan\u0131\u011f\u0131n san\u0131k taraf\u0131ndan sorgulanmas\u0131na imk\u00e2n verilmemesi nedeniyle tan\u0131k sorgulama hakk\u0131n\u0131n, yarg\u0131laman\u0131n makul s\u00fcrede tamamlanmamas\u0131 nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ardahan Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) Fetullah\u00e7\u0131 Ter\u00f6r \u00d6rg\u00fct\u00fc\/Paralel Devlet Yap\u0131lanmas\u0131na (FET\u00d6\/PDY) \u00fcye oldu\u011fu \u015f\u00fcphesiyle ba\u015fvurucu hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, bu soru\u015fturma kapsam\u0131nda 9\/8\/2016 tarihinde yakalanm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Soru\u015fturma neticesinde Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle 9\/5\/2017 tarihli iddianame d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u0130ddianamede, ba\u015fvurucunun Asya Kat\u0131l\u0131m Bankas\u0131 A.\u015e.de (Bank Asya) hesab\u0131 oldu\u011fu ve ByLock program\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 belirtilerek at\u0131l\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fi iddia edilmi\u015ftir. 4. Ardahan A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinde (Mahkeme) y\u00fcr\u00fct\u00fclen yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda m\u00fcdafiinin haz\u0131r bulundu\u011fu 4\/7\/2017 tarihli ilk oturumda sorgusu yap\u0131lan ba\u015fvurucu, ByLock kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Bank Asyadaki faaliyetlerinin mutat hesap hareketleri oldu\u011funu savunmu\u015ftur. 5. Yarg\u0131lama sonucunda Mahkeme, ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Gerek\u00e7eli kararda ba\u015fvurucunun Bank Asyadaki hesap hareketleri mutat bankac\u0131l\u0131k faaliyetleri olarak …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-97324","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n