ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/163<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/41<\/p>\n
Karar Tarihi : 11\/2\/2025<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 21\/5\/2025-32906<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURANLAR: <\/p>\n
1. Dan\u0131\u015ftay Sekizinci Dairesi (E.2024\/163)<\/p>\n
2. Bolu 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi (E.2024\/235)<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZLARIN KONUSU: 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
A. (d) bendinin,<\/p>\n
B. Bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2., 38. ve 49. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talepleridir.<\/p>\n
OLAY: \u0130dari para cezas\u0131 uygulanmas\u0131na, kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesine, be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle tekrar kurum a\u00e7ma izni veya bir kurumu devralma ya da ortak olma izni verilmemesine ili\u015fkin i\u015flemlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalarda itiraz konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkemeler, iptalleri i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130<\/p>\n
Kanun\u2019un itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 7. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cKurum a\u00e7ma izninin iptali, kurumun kapat\u0131lmas\u0131, devri ve nakli<\/p>\n
MADDE 7 \u2013 (De\u011fi\u015fik birinci f\u0131kra: 2\/12\/2016-6764\/62 md.) Kurum a\u00e7ma izni verilen kurumlardan iki y\u0131l i\u00e7erisinde faaliyete ba\u015flamayan, faaliyete ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00f6netmelikte belirtilen s\u00fcreden daha fazla izinsiz ara veren veya s\u00f6z konusu izni amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 tespit edilen kurumlar\u0131n kurum a\u00e7ma izni ve i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir.<\/p>\n
(De\u011fi\u015fik ikinci f\u0131kra: 2\/12\/2016-6764\/62 md.) \u00d6zel \u00f6\u011fretim kurumunun;<\/p>\n
a) Bakanl\u0131k\u00e7a onayl\u0131 yerle\u015fim plan\u0131nda izinsiz de\u011fi\u015fiklik yapmas\u0131,<\/p>\n
b) (De\u011fi\u015fik:27\/6\/2019-7180\/11 md.) Ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda \u00f6\u011frenci resim ya da bilgilerini kullanmas\u0131,<\/p>\n
c) Haftal\u0131k ders \u00e7izelgesi ve programlar\u0131 Bakanl\u0131k izni olmadan kurumda uygulamas\u0131,<\/p>\n
d) Bu Kanun ve bu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131,<\/p>\n
e) Mevzuatta belirtilen say\u0131da personel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmamas\u0131 veya mevzuata ayk\u0131r\u0131 personel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131,<\/p>\n
f) 14\/6\/1973 tarihli ve 1739 say\u0131l\u0131 Mill\u00ee E\u011fitim Temel Kanununun genel ve \u00f6zel ama\u00e7lar\u0131 ile temel ilkelerine uymamas\u0131,<\/p>\n
g) Kurum a\u00e7ma \u015fartlar\u0131ndan herhangi birini kaybetmesi,<\/p>\n
h) Mevzuata uygun olarak kapat\u0131lmamas\u0131,<\/p>\n
h\u00e2llerinde; (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki fiiller i\u00e7in br\u00fct asgari \u00fccretin be\u015f kat\u0131; (e) ve (f) bentlerindeki fiiller i\u00e7in br\u00fct asgari \u00fccretin on kat\u0131 ve (g) bendindeki fiil i\u00e7in br\u00fct asgari \u00fccretin yirmi kat\u0131 idari para cezas\u0131 uygulan\u0131r. Bu f\u0131kran\u0131n (a), (b), (c), (d), (e), (f) ve (g) bentlerindeki fiillerin tekrar\u0131 h\u00e2linde idari para cezas\u0131 miktar\u0131 be\u015f kat art\u0131r\u0131larak uygulan\u0131r ve bu bentlerdeki fiillerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir, (h) bendindeki fiilin i\u015flenmesi h\u00e2linde br\u00fct asgari \u00fccretin yirmi kat\u0131 idari para cezas\u0131 verilir ve kurum a\u00e7ma izni ile i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir. \u0130dari para cezas\u0131, kurum a\u00e7ma iznini vermeye yetkili makam taraf\u0131ndan verilir. Bu f\u0131kran\u0131n uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar y\u00f6netmelikle belirlenir.<\/p>\n
Okul kurucusu\/kurucu temsilcisi; Bakanl\u0131\u011fa, y\u00f6netici, \u00f6\u011fretmen, uzman \u00f6\u011fretici, usta \u00f6\u011fretici ve \u00f6\u011frenci\/kursiyerlere en az \u00fc\u00e7 ay \u00f6nce yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmek \u015fart\u0131yla ve gerek\u00e7esi Bakanl\u0131k\u00e7a uygun bulundu\u011fu takdirde \u00f6\u011fretim y\u0131l\u0131 sonunda okulunu kapatabilir.<\/p>\n
Okullar d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer kurumlar\u0131n kurucusu\/kurucu temsilcisi valili\u011fe, y\u00f6netici, \u00f6\u011fretmen, uzman \u00f6\u011fretici, usta \u00f6\u011fretici ve \u00f6\u011frenci\/kursiyerlere en az \u00fc\u00e7 ay \u00f6nce yaz\u0131l\u0131 olarak bildirmek \u015fart\u0131yla ve gerek\u00e7esi valilik\u00e7e uygun bulundu\u011fu takdirde d\u00f6nem sonunda kurumunu kapatabilir.<\/p>\n
Kapanan veya kapat\u0131lan kurum; m\u00fch\u00fcrlerini, y\u00f6netici, \u00f6\u011fretmen ve \u00f6\u011frencilerle ilgili b\u00fct\u00fcn defterlerini, dosyalar\u0131n\u0131 ve di\u011fer evrak\u0131n\u0131 ilgili valili\u011fe devir ve teslim etmeye mecburdur. (De\u011fi\u015fik ikinci c\u00fcmle: 2\/12\/2016-6764\/62 md.) Devir ve teslimden ka\u00e7\u0131nan veya bu g\u00f6revi savsaklayan kurucu hakk\u0131nda br\u00fct asgari \u00fccretin yirmi kat\u0131 idari para cezas\u0131 uygulan\u0131r.<\/p>\n
(Ek f\u0131kra: 2\/12\/2016-6764\/62 md.) Bu Kanunda belirtilen \u015fartlara uymadan kurumunu kapatanlar ile soru\u015fturma sonucu kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilen kurucuya be\u015f y\u0131l ge\u00e7meden tekrar kurum a\u00e7ma izni veya bir kurumu devralma ya da bir kuruma ortak olma izni verilmez.<\/p>\n
Kapat\u0131lan kurumlarla ilgili olarak \u00f6\u011frenci\/kursiyer veya velilerinin, kurucular aleyhine genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re dava a\u00e7ma haklar\u0131 sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Kurumlar\u0131n devri ve nakline ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar y\u00f6netmelikle belirlenir.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
A. E.2024\/163 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Basri BA\u011eCI, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR ve Metin KIRATLI\u2019n\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 24\/9\/2024 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda \u00f6ncelikle s\u0131n\u0131rlama sorunu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019n\u0131n 152. ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 40. maddelerine g\u00f6re bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesinin h\u00fck\u00fcmlerini Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rmesi veya taraflardan birinin ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131n\u0131n ciddi oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varmas\u0131 durumunda bu h\u00fck\u00fcmlerin iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurmaya yetkilidir. Ancak an\u0131lan maddeler uyar\u0131nca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilmesi i\u00e7in elinde y\u00f6ntemince a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve mahkemenin g\u00f6revine giren bir davan\u0131n bulunmas\u0131, iptali talep edilen kural\u0131n da o davada uygulanacak olmas\u0131 gerekir. Uygulanacak kural ise bak\u0131lmakta olan davan\u0131n de\u011fi\u015fik evrelerinde ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde veya davay\u0131 sonu\u00e7land\u0131rmada olumlu ya da olumsuz y\u00f6nde etki yapacak niteliktedir.<\/p>\n
3. \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Mahkeme, 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendi ile bentleri ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn iptallerini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
4. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n (a) ila (h) bentlerinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 i\u00e7in yasak fiil ve davran\u0131\u015flar belirtilmi\u015f, bentleri ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcnde de yasak fiil ve davran\u0131\u015flara uygulanacak idari yapt\u0131r\u0131lmalara yer verilmi\u015ftir. \u0130tiraz ba\u015fvurusunda bulunan Mahkemede bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu ise f\u0131kran\u0131n (d) bendi uyar\u0131nca uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n iptalleri talebine ili\u015fkindir.<\/p>\n
5. F\u0131kran\u0131n bentleri ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn itiraz konusu b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bak\u0131lmakta olan davaya konu (d) bendinin yan\u0131 s\u0131ra bak\u0131lmakta olan davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 olmayan di\u011fer bentler y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli, ortak kural niteli\u011findedir. Bu itibarla bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu g\u00f6zetilerek itiraz konusu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin \u201can\u0131lan f\u0131kran\u0131n (d) bendi\u201d y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
6. A\u00e7\u0131klanan nedenle 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
A. (d) bendinin esas\u0131n\u0131n incelenmesine,<\/p>\n
B. Bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn esas\u0131n\u0131n incelenmesine, esasa ili\u015fkin incelemenin \u201can\u0131lan f\u0131kran\u0131n (d) bendi\u201d y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n
OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. E.2024\/235 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
7. An\u0131lan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Basri BA\u011eCI, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Muhterem \u0130NCE, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L, \u00d6mer \u00c7INAR ve Metin KIRATLI\u2019n\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 16\/1\/2025 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda \u00f6ncelikle uygulanacak kural ve s\u0131n\u0131rlama sorunlar\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
8. \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Mahkeme, 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinin iptalini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
9. 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n itiraz konusu (d) bendinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n bu Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131 idari yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 gerektiren durumlar aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
10. Bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu ise an\u0131lan Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikte belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle uygulanan idari para cezas\u0131d\u0131r. Bu itibarla kuralda yer alan \u201cBu Kanun\u2026\u201d ve \u201c… ve y\u00f6nergelerde\u2026\u201d ibarelerinin bak\u0131lmakta olan davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunmamaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenle bu ibarelere ili\u015fkin ba\u015fvurunun Mahkemenin yetkisizli\u011fi nedeniyle reddi gerekir.<\/p>\n
11. \u00d6te yandan kuralda yer alan \u201c\u2026ve bu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan\u2026\u201d ve \u201c\u2026belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131.\u201d ibareleri ise bak\u0131lmakta olan davada uygulanacak \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresinin yan\u0131 s\u0131ra uygulanma imk\u00e2n\u0131 olmayan kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli, ortak h\u00fck\u00fcm niteli\u011findedir. Dolay\u0131s\u0131yla bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu g\u00f6zetilerek kural\u0131n kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
12. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
A. (d) bendinde yer alan \u201cBu Kanun\u2026\u201d ve \u201c…ve y\u00f6nergelerde\u2026\u201d ibarelerinin itiraz ba\u015fvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta oldu\u011fu davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu ibarelere y\u00f6nelik ba\u015fvurunun Mahkemenin yetkisizli\u011fi nedeniyle REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. (d) bendinin kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n esas\u0131n\u0131n incelenmesine, esasa ili\u015fkin incelemenin an\u0131lan bentte yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak YAPILMASINA,<\/p>\n
OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. B\u0130RLE\u015eT\u0130RME KARARI<\/p>\n
13. 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresinin iptaline karar verilmesi talebiyle yap\u0131lan itiraz ba\u015fvurusuna ili\u015fkin E.2024\/235 say\u0131l\u0131 davan\u0131n, aralar\u0131ndaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024\/163 say\u0131l\u0131 dava ile birle\u015ftirilmesine, esas\u0131n\u0131n kapat\u0131lmas\u0131na, esas incelemenin E.2024\/163 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 16\/1\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
14. Ba\u015fvuru kararlar\u0131 ve ekleri, Raport\u00f6r Derya ATAKUL taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, itiraz konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Kanun\u2019un 7. Maddesinin \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n (d) Bendinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Uygulanacak Kural ve S\u0131n\u0131rlama Sorunu<\/p>\n
15. \u0130tiraz konusu kuralda \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n 5580 say\u0131l\u0131 Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131 h\u00e2linde idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
16. \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Mahkemede bak\u0131lmakta olan davada an\u0131lan Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n iptalleri talep edilmektedir. Bu itibarla kuralda yer alan \u201cBu Kanun\u2026\u201d ve \u201c… ve y\u00f6nergelerde\u2026\u201d ibarelerinin bak\u0131lmakta olan davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunmamaktad\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenle bu ibarelere ili\u015fkin ba\u015fvurunun Mahkemenin yetkisizli\u011fi nedeniyle reddi gerekir.<\/p>\n
17. \u00d6te yandan kural\u0131n kalan k\u0131sm\u0131 bak\u0131lmakta olan davada uygulanacak olan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresinin yan\u0131 s\u0131ra uygulanma imk\u00e2n\u0131 olmayan kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli, ortak h\u00fck\u00fcm niteli\u011findedir. Dolay\u0131s\u0131yla bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu g\u00f6zetilerek kural\u0131n kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
2. \u0130tirazlar\u0131n Gerek\u00e7eleri<\/p>\n
18. Ba\u015fvuru kararlar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kuralda soyut ve genel ifadelere yer verildi\u011fi, yapt\u0131r\u0131m gerektiren fiillerin tan\u0131m\u0131n\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu itibarla kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptali sonucunu do\u011furan belirsiz bir alan\u0131n olu\u015fturuldu\u011fu belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
19. 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n bu Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131 idari yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131n\u0131 gerektiren durumlar aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan bentte yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi itiraz konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu itibarla kurala g\u00f6re Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikte belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131 durumunda ilgili \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumu hakk\u0131nda an\u0131lan f\u0131kran\u0131n bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcnde yer alan idari yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilecektir.<\/p>\n
20. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda da \u201cKimse, i\u015flendi\u011fi zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanunun su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 bir fiilden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz.\u201d denilerek su\u00e7un kanunili\u011fi ilkesi; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da \u201cCeza ve ceza yerine ge\u00e7en g\u00fcvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.\u201d ifadesine yer verilerek cezan\u0131n kanunili\u011fi ilkesi getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
21. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde yer alan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi uyar\u0131nca hangi eylemlerin yasakland\u0131\u011f\u0131 ve bu yasak eylemlere verilecek cezalar\u0131n hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde kanunda g\u00f6sterilmesi, kural\u0131n a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirli olmas\u0131 gerekir. Ki\u015filerin yasak eylemleri \u00f6nceden bilmeleri gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n
22. Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z konusu maddesinde idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan her ikisi de bu maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkelere tabidir. Adli ve idari su\u00e7larda davran\u0131\u015f normlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 ve haks\u0131zl\u0131k te\u015fkil eden bir fiille, kanun koyucunun koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bir hukuki de\u011ferin ihlali s\u00f6z konusu olup adli ve idari cezalar\u0131n her ikisi de cebir i\u00e7ermektedir (AYM, E.2015\/85, K.2016\/3, 13\/1\/2016, \u00a713).<\/p>\n
23. Korunan hukuki de\u011fer ile ihlalin neden oldu\u011fu hukuki sonu\u00e7lar\u0131n ayn\u0131 olmamas\u0131 ise idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Adli para cezalar\u0131ndan daha y\u00fcksek miktarlarda idari para cezalar\u0131n\u0131n verilebilmesine imk\u00e2n tan\u0131yan d\u00fczenlemeler de bulunmakla birlikte adli su\u00e7lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalar\u0131n idari su\u00e7lar i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen cezalardan genellikle daha a\u011f\u0131r olmas\u0131, h\u00fcrriyeti ba\u011flay\u0131c\u0131 cezalar\u0131n kural olarak adli su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erli olmas\u0131, idari su\u00e7larda kanun koyucunun daha az \u00f6nem atfetti\u011fi bir hukuki de\u011ferin ihlal edilmesi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yapt\u0131r\u0131m\u0131n da genellikle idari bir makam taraf\u0131ndan idari usuller izlenerek uygulanmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesindeki ilkelerin ayn\u0131 boyut ve kapsam\u0131yla idari su\u00e7lara da uygulanmas\u0131, i\u015fin mahiyetine uygun d\u00fc\u015fmemektedir. Yasama organ\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r i\u015fleyen yap\u0131s\u0131 ile ekonomik ve teknik hayat\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen \u015fartlar\u0131 g\u00f6zetilerek su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi idari su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden daha esnek uygulanmal\u0131d\u0131r (AYM, E.2015\/85, K.2016\/3, 13\/1\/2016, \u00a714; E.2019\/110, K.2021\/85, 11\/11\/2021, \u00a7 19).<\/p>\n
24. \u015e\u00fcphesiz hukuk devletinde ceza hukukuna ili\u015fkin d\u00fczenlemelerde oldu\u011fu gibi kabahatler hukuku a\u00e7\u0131s\u0131ndan da Anayasa\u2019ya ba\u011fl\u0131 kalmak ko\u015fuluyla hangi eylemlerin kabahat say\u0131laca\u011f\u0131, bunlara uygulanacak yapt\u0131r\u0131m\u0131n t\u00fcr\u00fc ve \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn belirlenmesi ve idareye yapt\u0131r\u0131m uygulama yetkisinin verilmesi gibi konularda kanun koyucunun takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r. Ancak idareye yapt\u0131r\u0131m uygulama yetkisi verilmesinin amac\u0131 de\u011fi\u015fen sosyal, siyasal ve ekonomik ko\u015fullar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 toplumsal gereksinimlerin yerinde, zaman\u0131nda ve etkin bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in idareye farkl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler aras\u0131ndan uygun ve yerinde olan\u0131 se\u00e7me serbest\u00eesi tan\u0131makt\u0131r. Bu serbest\u00ee idarenin keyfi olarak hareket edebilece\u011fi anlam\u0131na ise gelmemektedir (AYM, E.2014\/87, K.2015\/112, 8\/12\/2015, \u00a7\u00a7 195-198).<\/p>\n
25. Bu ba\u011flamda Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi, kanun koyucunun a\u00e7\u0131k su\u00e7 h\u00fckm\u00fc koymas\u0131na engel de\u011filse de bir idari su\u00e7 ve cezan\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesine uygun kabul edilebilmesi i\u00e7in su\u00e7 konusunun ve yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmesi ve ki\u015filerin belirlenen somut su\u00e7 fiilini \u00f6nceden bilmelerini sa\u011flayacak kanuni g\u00fcvencenin sa\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
26. Nitekim Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere idari nitelikteki su\u00e7lar\u0131n kanunda belirlenerek kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda cezas\u0131n\u0131n g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 yeterli olup su\u00e7 say\u0131lan eylemler ve cezas\u0131, bireylerin hangi somut fiil ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirli bir a\u00e7\u0131kl\u0131k ve kesinlikte \u00f6ng\u00f6rebilmelerine imk\u00e2n verecek \u015fekilde kanunda g\u00f6sterildikten sonra yasama organ\u0131n\u0131n uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin konularda al\u0131nacak \u00f6nlemlerin kamu hizmetlerinin ve toplumsal ihtiya\u00e7lar\u0131n de\u011fi\u015fkenli\u011fi \u00e7er\u00e7evesinde duyulan gereksinmelere uygunlu\u011funu sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na yetki vermesi idari kararlarla su\u00e7 ihdas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kanunilik ve belirlilik ilkesinin ihlali anlam\u0131na gelmemektedir (AYM, E.2018\/30, K.2018\/94, 25\/9\/2018, \u00a7 15; E.2019\/110, K.2021\/85, 11\/11\/2021, \u00a7 21).<\/p>\n
27. Kuralla yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanan fiil 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6re an\u0131lan Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2linde idari yapt\u0131r\u0131m uygulanacakt\u0131r.<\/p>\n
28. Kanun\u2019un 3. maddesinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumunun a\u00e7\u0131lmas\u0131, 4. maddesinde kurucunun veya kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binalar\u0131, 5. maddesinde milletleraras\u0131 \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131, yabanc\u0131 okullar ve az\u0131nl\u0131k okullar\u0131, 6. maddesinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda e\u011fitim \u00f6\u011fretim ve kurumlar\u0131n y\u00f6netimi, 7. maddesinde kurum a\u00e7ma izninin iptali ve kurumun kapat\u0131lmas\u0131, 8. maddesinde kurumlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personel, 9. maddesinde kurumlarda \u00e7al\u0131\u015fan personelin \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 ve sorumluluklar\u0131, 10. maddesinde \u00e7al\u0131\u015fma izninin iptali ve ge\u00e7ici g\u00f6revlendirme, 11. maddesinde kurumlar\u0131n ve kurumlarda \u00e7al\u0131\u015fan personelin denetimi ile kurumlar\u0131n reklam ve ilan vermesi, 12. ve 13. maddelerinde kurumlar\u0131n yararlanaca\u011f\u0131 mali destek ve yard\u0131mlar ile \u00f6\u011frenim \u00fccreti, \u00fccretsiz \u00f6\u011frenci okutma, burs verme, yabanc\u0131 \u00f6\u011frenci say\u0131s\u0131 konular\u0131nda d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7er\u00e7evesi bu \u015fekilde belirlenmi\u015f fiillere uygulanacak idari yapt\u0131r\u0131mlar ise Kanun\u2019un 7. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
29. Bu itibarla Kanun\u2019da \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n uyacaklar\u0131 usul ve esaslar ile bu usul ve esaslara uyulmamas\u0131 h\u00e2linde uygulanacak idari yapt\u0131r\u0131mlara ili\u015fkin genel bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi, temel ilke ve esaslar\u0131n belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerle de bu \u00e7er\u00e7eveyle s\u0131n\u0131rl\u0131 h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
30. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130tirazlar\u0131n reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ ve Selahaddin MENTE\u015e bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
B. Kanun\u2019un 7. Maddesinin \u0130kinci F\u0131kras\u0131n\u0131n Bentlerini Ba\u011flayan H\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u0130kinci C\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u201cAn\u0131lan F\u0131kran\u0131n (d) Bendi\u201d Y\u00f6n\u00fcnden \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. S\u0131n\u0131rlama Sorunu<\/p>\n
31. \u0130tiraz yoluna ba\u015fvuran Mahkemede bak\u0131lmakta olan davada 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle uygulanan idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n iptali talep edilmektedir.<\/p>\n
32. \u0130tiraz konusu kural ise an\u0131lan Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde yer alan ve bak\u0131lmakta olan davada uygulanacak \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresinin yan\u0131 s\u0131ra an\u0131lan bentte yer alan ve uygulanma imk\u00e2n\u0131 olmayan \u201cBu Kanun\u2026\u201d ve \u201c… ve y\u00f6nergelerde\u2026\u201d ibareleri y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erli, ortak h\u00fck\u00fcm niteli\u011findedir. Dolay\u0131s\u0131yla bak\u0131lmakta olan davan\u0131n konusu g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin bentte yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
2. \u0130tiraz\u0131n Gerek\u00e7esi<\/p>\n
33. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kuralda yapt\u0131r\u0131ma tabi fiillerin ne kadar s\u00fcre i\u00e7erisinde tekerr\u00fcre esas te\u015fkil edece\u011fine dair bir zaman diliminin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, bu durumun ise kural\u0131n muhatab\u0131 olan ki\u015filerin \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015famlar\u0131 boyunca s\u00fcrekli yapt\u0131r\u0131m tehdidi alt\u0131nda kalmas\u0131na neden oldu\u011fu belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 49. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
34. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
35. 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) ila (h) bentlerinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n idari yapt\u0131r\u0131ma konu fiilleri say\u0131ld\u0131ktan sonra bentleri ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcnde ihlale konu her bir fiil i\u00e7in -ihlalin niteli\u011fine g\u00f6re- uygulanacak idari para cezalar\u0131 belirlenmi\u015ftir. An\u0131lan h\u00fckm\u00fcn birinci c\u00fcmlesinde (a) ila (d) bentlerindeki ihlallerde br\u00fct asgari \u00fccretin be\u015f kat\u0131 tutar\u0131nda idari para cezas\u0131n\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, ikinci c\u00fcmlesinde de s\u00f6z konusu bentlerdeki fiillerin tekrar\u0131nda idari para cezas\u0131 miktar\u0131n\u0131n be\u015f kat art\u0131r\u0131larak uygulanmas\u0131, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc tekrarda ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan c\u00fcmlenin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc itiraz konusu kural\u0131 olu\u015fturmakta olup kural s\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden incelenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ilgili \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumuna verilen kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilecektir.<\/p>\n
36. Anayasa\u2019n\u0131n \u201c\u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 48. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cHerkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.\u201d denilmek suretiyle \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc herkes y\u00f6n\u00fcnden g\u00fcvenceye ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, her ger\u00e7ek veya \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisinin tercih etti\u011fi alanda ekonomik ve ticari faaliyette bulunmak \u00fczere te\u015febb\u00fcs kurabilmesini, diledi\u011fi mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyeti ile mesle\u011fini devletin veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctebilmesini ifade etmektedir (AYM, E.2015\/34, K.2015\/48, 13\/5\/2015).<\/p>\n
37. Kural, an\u0131lan Kanun\u2019a dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeliklerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumu a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesini \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle s\u00f6z konusu kurumun e\u011fitim \u00f6\u011fretim faaliyetlerine son verdi\u011finden te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
38. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131rlama getiren d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine uygun ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
39. Bu kapsamda te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik bir kanuni d\u00fczenlemenin \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p kural\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
40. Esasen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu nitelikleri olmas\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinde kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
41. Kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptali yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 gerektiren durumun ve bu yapt\u0131r\u0131m\u0131n uygulanma \u015fartlar\u0131n\u0131n teredd\u00fcde yer vermeyecek bi\u00e7imde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
42. Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc mutlak bir hak olarak d\u00fczenlenmemi\u015f olup an\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevlet, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin mill\u00ee ekonominin gereklerine ve sosyal ama\u00e7lara uygun y\u00fcr\u00fcmesini, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmek suretiyle mill\u00ee ekonominin gerekleri ve sosyal ama\u00e7larla bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe s\u0131n\u0131rlamalar getirilebilmesine imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim an\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde de \u201cDevlet, kamu yarar\u0131 olan hallerde ve mill\u00ee ekonominin gerekleri ve sosyal ama\u00e7larla \u00f6zel te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne s\u0131n\u0131rlamalar getirebilir.\u201d denilerek mill\u00ee ekonominin gerekleri ve sosyal ama\u00e7lar\u0131n te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc y\u00f6n\u00fcnden birer s\u0131n\u0131rlama sebebi oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.2015\/34, K.2015\/48, 13\/5\/2015).<\/p>\n
43. Kanun\u2019un 6. ve 11. maddelerinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda verilecek e\u011fitim \u00f6\u011fretimin 14\/6\/1973 tarihli ve 1739 say\u0131l\u0131 Milli E\u011fitim Temel Kanunu\u2019nda ifade edilen T\u00fcrk mill\u00ee e\u011fitiminin genel ama\u00e7 ve temel ilkelerine uygun olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi, bu kurumlar\u0131n Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimi ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda kanun koyucunun \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda y\u00f6netim ve e\u011fitim \u00f6\u011fretim alanlar\u0131ndaki disiplinin korunmas\u0131 ve kurumlar\u0131n yasal d\u00fczenlemelere uyumunun sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik kademeli bir cezaland\u0131rma sistemi i\u00e7inde nihai olarak kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesini \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle etkili bir denetim sistemi kurmay\u0131 hedefledi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda disiplinin korunmas\u0131 ile yasal d\u00fczenlemelere uyumun sa\u011flanmas\u0131n\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda belirtilen sosyal ama\u00e7lar kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla kuralla te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131n\u0131n anayasal a\u00e7\u0131dan me\u015fru bir amaca dayand\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
44. Me\u015fru amaca y\u00f6nelik oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan kural\u0131n ayn\u0131 zamanda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 da gerekir. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n ula\u015f\u0131lmak istenen amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n zorunlu olmas\u0131n\u0131, di\u011fer bir ifadeyle ayn\u0131 amaca daha hafif bir s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise hakka getirilen s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n
45. Kural uyar\u0131nca Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 fiillerin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesinin bir yandan yasal d\u00fczenlemelere uyum sa\u011flamalar\u0131 i\u00e7in kurumlara f\u0131rsat tan\u0131yaca\u011f\u0131 di\u011fer yandan e\u011fitim alan\u0131ndaki disiplinin korunmas\u0131na katk\u0131 sunaca\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n an\u0131lan me\u015fru amaca ula\u015fma bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
46. \u00d6te yandan kanun koyucu, \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda disiplinin korunmas\u0131 ile yasal d\u00fczenlemelere uyumun sa\u011flanmas\u0131 bi\u00e7imindeki sosyal ama\u00e7la bu kapsamdaki ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n tekrar\u0131n\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcrken bu ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n hangi s\u00fcre i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fmesi h\u00e2linde tekerr\u00fcre esas al\u0131naca\u011f\u0131na dair bir zaman s\u0131n\u0131r\u0131 belirlememi\u015ftir. Bu durum, ayn\u0131 fiilin tekrarlanmas\u0131 durumunda belirli bir zaman dilimi olmaks\u0131z\u0131n daha a\u011f\u0131r bir yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmakta ve kurumun faaliyet s\u00fcresi boyunca s\u00fcrekli ceza tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalmas\u0131na neden olmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla tekerr\u00fcre esas te\u015fkil edecek fiiller aras\u0131nda herhangi bir s\u00fcrenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemesi s\u0131n\u0131rlamay\u0131 orant\u0131s\u0131z k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
47. Bu itibarla kural\u0131n ki\u015filere a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fckledi\u011fi, ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 ile te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne getirilen s\u0131n\u0131rlama aras\u0131ndaki makul dengenin bozulmas\u0131na neden oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
48. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 49. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
V. \u0130PTAL KARARININ Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RECE\u011e\u0130 G\u00dcN SORUNU<\/p>\n
49. Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cKanun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.\u201d denilmekte, 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu kural tekrarlanarak Mahkemenin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak iptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
50. 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn an\u0131lan f\u0131kran\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
A. 1. (d) bendinde yer alan \u201cBu Kanun\u2026\u201d ve \u201c…ve y\u00f6nergelerde\u2026\u201d ibarelerinin itiraz ba\u015fvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta oldu\u011fu davada uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan bu ibarelere y\u00f6nelik ba\u015fvurunun Mahkemenin yetkisizli\u011fi nedeniyle REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. (d) bendinin kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin an\u0131lan bentte yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yap\u0131lmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
3. (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve itiraz\u0131n REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ ile Selahaddin MENTE\u015e\u2019in kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
B. Bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin;<\/p>\n
1. \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn esas\u0131na ili\u015fkin incelemenin an\u0131lan f\u0131kran\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn an\u0131lan f\u0131kran\u0131n (d) bendinde yer alan \u201c\u2026y\u00f6netmelik\u2026\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE, iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
11\/2\/2025 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Kanunun 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde; \u201cBu Kanun ve bu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131,\u201d halleri an\u0131lan f\u0131kran\u0131n bentlerini ba\u011flayan bentte yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanmaktad\u0131r. Mahkememiz d bendini \u201cy\u00f6netmelik\u201d ibaresiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak incelemi\u015ftir. Buradaki anayasal sorun Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi y\u00f6n\u00fcnden kural\u0131n kanunilik kriterini kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ile ilgilidir. Su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesi uyar\u0131nca, yasal \u00e7er\u00e7evenin; hangi eylemin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve yapt\u0131r\u0131ma ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana hatlar\u0131yla kanunda g\u00f6sterilmesi, ayr\u0131ca yapt\u0131r\u0131m\u0131n da kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmi\u015f olmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
2. Anayasa Mahkemesi Anayasan\u0131n 38. maddesindeki kanunilik ilkesinin idari fiillerde de uygulanmas\u0131 gerekti\u011fini \u00e7e\u015fitli kararlar\u0131nda ifade etmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin; \u201cAnayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinde idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan, her ikisi de bu maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkelere tabidir. Adli ve idari su\u00e7larda davran\u0131\u015f normlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 ve haks\u0131zl\u0131k te\u015fkil eden bir fiille, kanun koyucunun koruma alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 bir hukuki de\u011ferin ihlali s\u00f6z konusu olup adli ve idari cezalar\u0131n her ikisi de cebir i\u00e7ermektedir. \u2026 Korunan hukuki de\u011fer ile ihlalin neden oldu\u011fu hukuki sonu\u00e7lar\u0131n ayn\u0131 olmamas\u0131 ise idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. \u2026 idari su\u00e7larda kanun koyucunun daha az \u00f6nem atfetti\u011fi bir hukuki de\u011ferin ihlal edilmesi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yapt\u0131r\u0131m\u0131n da genellikle idari bir makam taraf\u0131ndan idari usuller izlenerek uygulanmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesindeki ilkelerin ayn\u0131 boyut ve kapsam\u0131yla idari su\u00e7lara da uygulanmas\u0131, i\u015fin mahiyetine uygun d\u00fc\u015fmemektedir. Bu ba\u011flamda, yasama organ\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r i\u015fleyen yap\u0131s\u0131 ile ekonomik ve teknik hayat\u0131n h\u0131zla de\u011fi\u015fen ve geli\u015fen \u015fartlar\u0131 g\u00f6zetilerek, su\u00e7 ve cezalarda kanunilik ilkesinin idari su\u00e7lar y\u00f6n\u00fcnden daha esnek uygulanmas\u0131 gerekmektedir.\u201d AYM, E.2017\/103, K.2017\/108, 31\/05\/2017, par. 12, 13. Ayn\u0131 y\u00f6nde bkz. AYM 22.4.2015, 35\/40) Mahkeme ayn\u0131 kararda kanunilik ilkesinin esnek uygulanmas\u0131na ili\u015fkin olarak 5326 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanununun 4\/1. maddesinde yer alan; \u201cHangi fiillerin kabahat olu\u015fturdu\u011fu, kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanabilece\u011fi gibi; kanunun kapsam ve ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirledi\u011fi \u00e7er\u00e7eve h\u00fckm\u00fcn i\u00e7eri\u011fi, idarenin genel ve d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle de doldurulabilir.\u201d kural\u0131n\u0131 olumlu bir \u00f6rnek olarak g\u00f6stermektedir. \u015eu halde kabahatlere ili\u015fkin d\u00fczenlemeler bak\u0131m\u0131ndan da Anayasan\u0131n 38. maddesinin yukar\u0131da kapsam\u0131 belirtilen g\u00fcvenceleri ge\u00e7erlidir. Hatta idari su\u00e7lara ili\u015fkin ceza kurallar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirlilik ilkesi mutlak \u015fekilde ge\u00e7erlidir. Ba\u015fka deyi\u015fle kabahat fiillerine uygulanacak cezalar\u0131n t\u00fcr ve miktarlar\u0131 da mutlaka kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlenmelidir, bunlar idari kural i\u015flemlerle d\u00fczenlenemez. Fakat idari cezalar\u0131n kanunda nisbi para cezas\u0131 veya alt ve \u00fcst s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisinde bir takdir marj\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
3. Belirlilik ilkesi bak\u0131m\u0131ndan Kabahatler Kanununun 4\/1. maddesindeki d\u00fczenleme, AYM\u2019nin yukar\u0131da i\u015faret edilen karar\u0131nda dikkate ald\u0131\u011f\u0131 kriter ile uyumludur. Bu Kanunda belirtilen \u00f6l\u00e7\u00fcte g\u00f6re de yasaklanan fiilin kapsam ve ko\u015fullar\u0131n\u0131n bir \u00e7er\u00e7eve yasal d\u00fczenlemeyle belirlenmesi durumunda idarenin genel d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 d\u00fczenleyebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. AYM kararlar\u0131nda kanuni \u00e7er\u00e7eveye at\u0131f yapan bu yakla\u015f\u0131m\u0131 doktrinle uyumlu ise de sorun kanuni \u00e7er\u00e7eveyi dar veya geni\u015f yorumlayan g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131yla ilgilidir. Nitekim 5307 say\u0131l\u0131 Kanunun 16. maddesiyle ilgili olarak yapt\u0131\u011f\u0131 incelemede AYM taraf\u0131ndan yasaklara ayk\u0131r\u0131 idari para cezalar\u0131n\u0131n belirsizli\u011fi nedeniyle iptal karar\u0131 verilmi\u015ftir (AYM 2017\/129 \u2013 2018\/6, 18.1.2018). Kabahatlerde fiilin tipikli\u011fine ili\u015fkin \u00f6nemli unsurlar\u0131n tali d\u00fczenleyici i\u015flemlere b\u0131rak\u0131lmas\u0131 halinde ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin yasama organ\u0131 yerine y\u00fcr\u00fctme organ\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi y\u00f6ntemi benimsenmi\u015f olur. Bu durumun hukuk devleti ve hukuki g\u00fcvenlik ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
4. AYM\u2019nin s\u00f6z\u00fc edilen kararlar\u0131nda yer alan tespitler hukuk devleti ve hukuk g\u00fcvenli\u011fi ilkeleri bak\u0131m\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u011flamda su\u00e7 ve cezalarda kanunilik ilkesi idareyi s\u0131n\u0131rlama ve temel haklar\u0131 g\u00fcvenceye alma bak\u0131m\u0131ndan demokratik hukuk devletinde vazge\u00e7ilmez bir fonksiyon g\u00f6rmektedir. Nitekim AYM bir karar\u0131nda; \u201cTemel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin bir alanda kanunun emrine dayanarak y\u00fcr\u00fctme organ\u0131nca al\u0131nacak \u00f6nlemler objektif nitelik ta\u015f\u0131mal\u0131 ve keyf\u00ee uygulamalara sebep olacak geni\u015f bir takdir yetkisini idareye vermemelidir\u201d (AYM, E. 1984\/14, K. 1985\/7, 13\/6\/1985) ifadeleriyle kanunun keyfili\u011fe kar\u015f\u0131 g\u00fcvence i\u015flevine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir davada da \u201ckanun, t\u00fcz\u00fck ve y\u00f6netmeliklere ve umumi emirlere ayk\u0131r\u0131 hareketi veya ayk\u0131r\u0131 harekette \u0131srar\u0131\u201d tespit edilen \u00f6zel e\u011fitim kurumunun kapat\u0131lmas\u0131 yapt\u0131r\u0131m\u0131 y\u00f6n\u00fcnden iptal karar\u0131 verilmi\u015ftir; AYM 2002\/40 – 2006\/20, 15.2.2006. Anayasa Mahkemesi bireysel ba\u015fvuru \u00fczerine verdi\u011fi bir kararda ise \u201ckanun h\u00fckm\u00fcnde kararname ile dahi d\u00fczenlenemeyecek temel hak ve h\u00fcrriyetlerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bir d\u00fczenlemenin ilk elden idari d\u00fczenleyici i\u015flemlerle yap\u0131lmas\u0131 Anayasa kar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir\u201d (Tu\u011fba Arslan, B. No: 2014\/256, 25\/6\/2014, par. 8) ifadesiyle benzer bir yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koymu\u015ftur. Bireysel ba\u015fvuruya ili\u015fkin Karlis A.\u015e. karar\u0131 ise bu konuda \u00e7ok \u00f6nemli bir \u00f6rnek te\u015fkil etmektedir. Bu ba\u015fvuruda 2918 say\u0131l\u0131 Kanunun 31. maddesi uyar\u0131nca tako\u011fraf takma muafiyetine ili\u015fkin uygulama \u015fartlar\u0131n\u0131n genelgeyle belirlenmesi nedeniyle su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddias\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 boyutuyla incelenmi\u015ftir. AYM karar\u0131nda genelgeyle kabahat eyleminin istisnas\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinin ayn\u0131 zamanda kabahat ihdas edilmesi anlam\u0131na geldi\u011fi belirtilerek su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesinin ihlal edildi\u011fine karar verilmi\u015ftir. Karardaki temel gerek\u00e7e; \u201cGenelge, Kanunla tan\u0131nan ve herhangi bir \u015fekle ba\u011flanmam\u0131\u015f olan takograf muafiyetini, bildirim ve tescil belgesine \u015ferh verilmesi \u015fekline ba\u011flayarak istisnai d\u00fczenlemenin uygulama alan\u0131n\u0131, herhangi bir kanuni dayana\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n daraltm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130dari para cezas\u0131n\u0131 gerektiren bir eyleme ili\u015fkin istisnai d\u00fczenlemenin uygulama alan\u0131n\u0131n, idari i\u015flemle daralt\u0131lmas\u0131, somut olayda kabahat ihdas edilmesi sonucunu do\u011furmu\u015ftur. Ortaya \u00e7\u0131kan bu sonu\u00e7, Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin birinci f\u0131rkas\u0131nda d\u00fczenlenen \u201csu\u00e7 ve cezada kanunilik\u201d ilkesi ile ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.\u201d (AYM Karlis A.\u015e., B. No: 2013\/849, 15\/4\/2014, par. 43) bi\u00e7iminde ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
5. \u0130ncelenen kural\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 Kanunun ilgili maddelerinde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n uymalar\u0131 gereken hususlar d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00c7o\u011funluk gerek\u00e7esinde, Kanunda belirtilen bu d\u00fczenlemelerin belirlili\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunulmaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Kanunun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddesinden itibaren yer alan d\u00fczenlemelerde kurum a\u00e7ma izni i\u00e7in gereken ko\u015fullar\u0131n neler oldu\u011fu, Kurucu\/kurucu temsilcisinin nitelikleri ve kurum binalar\u0131n\u0131n niteliklerinin neler oldu\u011fu, milletleraras\u0131 \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131, yabanc\u0131 okullar ve az\u0131nl\u0131k okullar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler, kurumlar\u0131n y\u00f6netimi, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personelin nitelikleri, \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 ve sorumluluklar\u0131, denetim, reklamlar, mali h\u00fck\u00fcmler, \u00f6\u011frenim \u00fccreti ve di\u011fer hususlar gibi konular yer almaktad\u0131r. \u00d6te yandan baz\u0131 maddelerde kimi eylemlerin yapt\u0131r\u0131m\u0131 kendi i\u00e7erisinde \u00f6zel olarak da d\u00fczenlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc maddenin 11. ve 12. f\u0131kralar\u0131nda yapt\u0131r\u0131mlar g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Kanunun \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve devam\u0131 maddelerinde yakla\u015f\u0131k y\u00fcz f\u0131kra ve bentler halinde yap\u0131lan d\u00fczenlemelerin herhangi birine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n tespiti halinde d bendi uyar\u0131nca asgari \u00fccretin be\u015f kat\u0131 ve tekrar\u0131 halinde onun da be\u015f kat\u0131 idari para cezalar\u0131 uygulanabilecektir. Yedinci maddenin d bendinin bu geni\u015f kapsam\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda muhataplar\u0131n hangi eylemin cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Kanun koyucunun bu konudaki yasal \u00e7er\u00e7eveyi daha belirgin bir bi\u00e7imde \u00f6rne\u011fin, hangi konularla ilgili kanun h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ana hatlar\u0131yla somutla\u015ft\u0131r\u0131larak d\u00fczenlemesi hukuk devleti ilkesinin ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesinin bir gere\u011fidir. Esasen d\u00fczenlemenin bu bi\u00e7imde somutla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 durumunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fin ve belirlili\u011fin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilece\u011fi gibi Kanunun ilgili madde ve f\u0131kralar\u0131ndaki kimi yasaklar\u0131n \u00f6nemi ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanmas\u0131 konusunda farkl\u0131 d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 da muhtemeldir. Belirtilen nedenlerle incelenen kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38\/1. maddesine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle iptal edilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim.<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. \u0130tiraz konusu kuralda 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikte belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131 durumunda ilgili \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumu hakk\u0131nda idari yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
2. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda da \u201cKimse, i\u015flendi\u011fi zaman y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanunun su\u00e7 saymad\u0131\u011f\u0131 bir fiilden dolay\u0131 cezaland\u0131r\u0131lamaz.\u201d denilerek su\u00e7un kanunili\u011fi ilkesi; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da \u201cCeza ve ceza yerine ge\u00e7en g\u00fcvenlik tedbirleri ancak kanunla konulur.\u201d ifadesine yer verilerek cezan\u0131n kanunili\u011fi ilkesi getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019n\u0131n bu maddesinde yer alan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi uyar\u0131nca hangi eylemlerin yasakland\u0131\u011f\u0131 ve bu yasak eylemlere verilecek cezalar\u0131n hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde kanunda g\u00f6sterilmesi, kural\u0131n a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirli olmas\u0131 gerekmektedir. Keza, idari su\u00e7 ve cezalar ile adli su\u00e7 ve cezalar aras\u0131nda bir ayr\u0131m yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan her ikisi de bu maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ilkelere tabidir.<\/p>\n
4. Bu ba\u011flamda, Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin gerek\u00e7esinde de belirtildi\u011fi \u00fczere, su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi gere\u011fince bir idari su\u00e7 ve cezan\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesine uygun kabul edilebilmesi i\u00e7in su\u00e7 konusunun ve yapt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde kanunda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmesi ve ki\u015filerin belirlenen somut su\u00e7 fiilini \u00f6nceden bilmelerini sa\u011flayacak kanuni g\u00fcvencenin sa\u011flanmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
5. \u0130tiraz konusu kuralla Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131 durumunda idari yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekle birlikte Kanun\u2019un 7. maddesinde kurumlar\u0131n nakline ili\u015fkin ba\u015fkaca bir d\u00fczenlemeye yer verilmeksizin, nakle ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar\u0131n belirlenmesinin tamamen y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131r\u0131ma konu olacak d\u00fczenlemelere ili\u015fkin a\u00e7\u0131k ve belirgin bir alan \u00e7izilmemekte, b\u00f6ylece idareye s\u0131n\u0131rlar\u0131 net \u015fekilde tan\u0131mlanmayan geni\u015f bir d\u00fczenleme yetkisi verilmektedir. Bu durum, idarenin cezai sorumluluk do\u011furan eylemleri belirlerken s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir yetkisine sahip olmas\u0131na yol a\u00e7makta, b\u00f6ylece kanun koyucu, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler alan\u0131nda, do\u011frudan ikincil d\u00fczenlemeler vas\u0131tas\u0131yla idarenin keyf\u00ee bi\u00e7imde kurallar koymas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
6. Belirtilen nedenlerle dava konusu kural\u0131n, Anayasa’n\u0131n 38. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu sonucuna ula\u015ft\u0131\u011f\u0131mdan \u00e7o\u011funluk karar\u0131na kat\u0131lmad\u0131m.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendindeki \u201cbu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik\u2026 belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131\u201d kural\u0131n\u0131n \u201cy\u00f6netmelik\u201d ibaresi ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilen denetimde Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin kanaatine kat\u0131lmamaktay\u0131z.<\/p>\n
2. Dava konusu ibarenin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada s\u0131ralanan ibarelerde \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 i\u00e7in birtak\u0131m kabahatler d\u00fczenlenmektedir. Bu minvalde dava konusu olan (d) bendinde bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikte belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131 halinde br\u00fct asgari \u00fccretin be\u015f kat\u0131 idari para cezas\u0131 uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. Dava konusu (d) bendinde esas\u0131nda somut itiraz yoluna ba\u015fvuran mahkemenin \u00f6n\u00fcndeki davada uygulanmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in denetlenmeyen bir ibare daha bulunmaktad\u0131r. (d) bendi tam olarak \u015fu d\u00fczenlemeye yer vermektedir: \u201cBu Kanun ve bu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131\u201d. Bununla birlikte kural\u0131n davada uygulanacak k\u0131sm\u0131 sadece bu kar\u015f\u0131oyun ilk paragraf\u0131nda da belirtilen k\u0131s\u0131md\u0131r.<\/p>\n
4. Esas\u0131nda (d) bendindeki kural\u0131n anlam ve kapsam\u0131ndan burada iki farkl\u0131 kabahat d\u00fczenlenmekte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Birincisi itiraz yolu ile \u00f6n\u00fcm\u00fcze getiren mahkemenin elindeki uyu\u015fmazl\u0131kta uygulanmayacak olan \u201cBu Kanun\u201d ifadesinde kastedilen kabahatlerdir. Bu nitelikteki kabahatler 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun de\u011fi\u015fik maddelerinde yer almaktad\u0131r (\u00f6rnek olarak bkz.: madde: 3\/son, 7\/5, 12\/4). \u0130kinci kabahat t\u00fcr\u00fc ise dava konusu ibarede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fekilde Kanun\u2019da d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Dava konusu ibareyle bu Kanun\u2019da kabahat olarak belirtilmedi\u011fi halde bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerde d\u00fczenlenen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunulmas\u0131 durumunda idari yapt\u0131r\u0131m uygulanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere burada dava konusu kuraldaki kabahat fiili Kanun\u2019la de\u011fil Kanun\u2019a dayal\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeliklerle olu\u015fturulmaktad\u0131r. Zira \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeliklerde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen baz\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uyulmamas\u0131 \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 i\u00e7in bu maddedeki idari yapt\u0131r\u0131ma konu olacakt\u0131r.<\/p>\n
6. Dolay\u0131s\u0131yla burada kabahatin yapt\u0131r\u0131m\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinde a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde belirtilmi\u015f olmakla birlikte kabahatin kendisi idare taraf\u0131ndan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleri ile ihdas edilecektir. Bu y\u00f6n\u00fc ile bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda dava konusu ibarede kabahat \u015feklindeki fiille ilgili hi\u00e7bir belirleme yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Kabahat niteli\u011findeki fiilin kapsam\u0131 ve unsurlar\u0131 Kanun\u2019la de\u011fil kanun alt\u0131 bir d\u00fczenleme olarak y\u00f6netmelik h\u00fckm\u00fc ile belirlenmektedir.<\/p>\n
7. Oysa Anayasa Mahkemesine g\u00f6re Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi ba\u011flam\u0131nda su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi sadece su\u00e7larla ilgili d\u00fczenlemelerde de\u011fil kabahatlerde de aranmakta olup kabahatlere ili\u015fkin olarak da su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesindeki g\u00fcvencelerin ge\u00e7erli oldu\u011fu kabul edilmektedir.<\/p>\n
8. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinde yer alan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi uyar\u0131nca hangi eylemlerin yasakland\u0131\u011f\u0131 ve bu yasak eylemlere verilecek cezalar\u0131n hi\u00e7bir ku\u015fkuya yer b\u0131rakmayacak bi\u00e7imde kanunda g\u00f6sterilmesi; kural\u0131n a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belli olmas\u0131 gerekmektedir. Su\u00e7lar kadar kat\u0131 de\u011ferlendirilmemekle birlikte bu ilke ana hatlar\u0131yla kabahatler i\u00e7in de ge\u00e7erli kabul edilmektedir. Ki\u015filerin yasak eylemleri \u00f6nceden bilmeleri gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesine dayanan bu ilkeyle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r (AYM, E.2017\/103, K.2017\/108, 31\/5\/2017, \u00a7 11).<\/p>\n
9. Yine Anayasa Mahkemesinin yakla\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re su\u00e7 ve cezalara ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n yasama organ\u0131 taraf\u0131ndan belirgin bir \u015fekilde \u00e7izilmesi, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 kanunla belirlenmi\u015f bir yetkiye dayanmaks\u0131z\u0131n d\u00fczenleyici i\u015flemler ile su\u00e7 ve ceza ihdas etmemesi ve ceza hukukunu uygulamakla g\u00f6revli yarg\u0131 organ\u0131n\u0131n da kanunlarda belirlenen su\u00e7 ve cezalar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 yorum yoluyla geni\u015fletmemesi gerekmektedir (Karlis A.\u015e., B. No: 2013\/849, 15\/4\/2014, \u00a7 33).<\/p>\n
10. Dava konusu ibare bu Kanun\u2019a dayal\u0131 bi\u00e7imde \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleri ile idareye kanun koyucunun kabahate ili\u015fkin hi\u00e7bir belirlemede bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir kabahat ihdas etme yetkisi vermektedir. Zira idare \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 y\u00f6netmeliklerle bu Kanun\u2019un uygulanmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na d\u00fczenlenmesi gereken konulara ili\u015fkin \u00e7ok farkl\u0131 boyutlar\u0131yla olduk\u00e7a detayl\u0131 ve farkl\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getirebilir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin herhangi birisine uyulmamas\u0131 bu y\u00f6n\u00fc ile Kanun\u2019un 7. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen idari yapt\u0131r\u0131ma tabi olacakt\u0131r.<\/p>\n
11. \u0130dari yapt\u0131r\u0131ma tabi tutulmak istenen kabahat fiilinin konusunun ve unsurlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde Kanun\u2019da d\u00fczenlenmedi\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu nitelikteki bir a\u00e7\u0131k ceza kural\u0131n\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesindeki su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde konumuz ba\u011flam\u0131nda kabahatlerin belirlili\u011fini sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7er\u00e7evesi Kanun ile belirlenmeksizin dava konusu ibare ile idareye kapsam\u0131 olduk\u00e7a geni\u015f bir kabahat ihdas etme yetkisi verilerek uymayanlara Kanun\u2019a dayal\u0131 bi\u00e7imde idari para cezas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesinin dava konusu kural ba\u011flam\u0131nda etkisiz kalmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r.<\/p>\n
12. Dava konusu ibarenin a\u015f\u0131r\u0131 geni\u015f kapsam\u0131 kural\u0131n belirsizli\u011fini daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak kural\u0131n ayn\u0131 zamanda ki\u015filerin aleyhine ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bi\u00e7imde uygulanmas\u0131na da sebebiyet verebilecektir.<\/p>\n
13. Esas\u0131nda \u00e7o\u011funluk karar\u0131 bu konuya ili\u015fkin Mahkememiz yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131 ile de a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7eli\u015fmektedir. Nitekim Mahkememiz 2024 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi bir kararda denetledi\u011fi konumuzla yak\u0131ndan ilgili iki kuralda kabahatlere ili\u015fkin i\u00e7tihad\u0131n\u0131 da net bi\u00e7imde ortaya koyma imkan\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n
14. Bu kapsamdaki ilk kural olarak 5326 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanunu\u2019nun 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026 \u00e7er\u00e7eve h\u00fckm\u00fcn i\u00e7eri\u011fi, idarenin genel ve d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle de doldurulabilir\u201d ibaresinin Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131rken itiraz konusu kural\u0131n kabahat olu\u015fturan fiilin kapsam ve ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7er\u00e7evesinin kanunla belirlenmesi \u015fart\u0131yla i\u00e7eri\u011finin, idarenin genel ve d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle de doldurulabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmekte oldu\u011funa dikkatleri \u00e7ekmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re kuralda da belirtildi\u011fi \u00fczere idare bu yetkisini ancak kanunda belirtilen \u00e7er\u00e7eve s\u0131n\u0131rlar\u0131 dahilinde kullanabilecektir. Kabahatler niteli\u011fi gere\u011fi birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 eylemlere konu olabilmektedir. Kanun koyucu da bu durumu g\u00f6zeterek genel \u00e7er\u00e7evesi kanunla belirlendikten sonra kabahat olu\u015fturan fiilin kapsam ve ko\u015fullar\u0131n\u0131 belirleme yetkisini idareye b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kabahat olu\u015fturan fiilin kapsam ve ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7er\u00e7evesinin kanunla belirlenmesi \u015fart\u0131yla i\u00e7eri\u011finin idarenin genel ve d\u00fczenleyici i\u015flemleriyle de doldurulabilmesini \u00f6ng\u00f6ren kural su\u00e7 ve cezada kanunilik ilkesini ihlali etmemektedir (Bkz.: AYM, E.2023\/140, K.2024\/81, 14\/03\/2024, \u00a7\u00a7 6-14).<\/p>\n
15. Ayn\u0131 dosyada Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesine ayk\u0131r\u0131 buldu\u011fu kural ise \u201cBu Kanun uyar\u0131nca ilgili Bakanl\u0131k\u00e7a al\u0131nan kararlara ve d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 hareket edenlere, tacir olup olmad\u0131klar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, be\u015fy\u00fcz T\u00fcrk Liras\u0131ndan yirmibin T\u00fcrk Liras\u0131na kadar idar\u00ee para cezas\u0131 verilir.\u201d (10\/6\/1930 tarihli ve 1705 say\u0131l\u0131 Ticarette Ta\u011f\u015fi\u015fin Men\u2019i ve \u0130hracat\u0131n Murakabesi ve Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 6. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131) \u015feklindeki d\u00fczenleme olup bu dosyadaki dava konusu kurala benzemektedir.<\/p>\n
16. Bu kurala ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede Anayasa Mahkemesi, itiraz konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 Kanun\u2019da veya ba\u015fka bir kanunda Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ticarette ta\u011f\u015fi\u015fin \u00f6nlenmesi, ihracat\u0131n denetlenmesi ve korunmas\u0131na ili\u015fkin yapabilece\u011fi d\u00fczenlemelerin kapsam\u0131na ve ko\u015fullar\u0131na dair herhangi bir h\u00fck\u00fcm bulunmamakta oldu\u011funa ve dava konusu kuralla sadece yapt\u0131r\u0131m uygulayacak yetkili makam\u0131n belirlenerek idari para cezas\u0131 \u015feklinde yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanan eylemlerin konusu olarak idari bir makam\u0131n koyaca\u011f\u0131 kural ve \u00f6nlemlere at\u0131f yap\u0131lmamas\u0131na dikkatleri \u00e7ekmektedir. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re kuralla Sanayi ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ticarette ta\u011f\u015fi\u015fin \u00f6nlenmesi, ihracat\u0131n denetlenmesi ve korunmas\u0131na y\u00f6nelik yapaca\u011f\u0131 ve yapt\u0131r\u0131ma konu olacak d\u00fczenlemelere ili\u015fkin a\u00e7\u0131k ve belirgin bir alan \u00e7izilmemekte, b\u00f6ylece idareye s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli olmayan bir d\u00fczenleme yetkisi verilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kuralla, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin bir alanda, do\u011frudan ikincil d\u00fczenlemeler vas\u0131tas\u0131yla, idare taraf\u0131ndan kurallar konulmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmaktad\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla, kuralla idari cezalar\u0131n d\u00fczenlenmesi bak\u0131m\u0131ndan idarenin keyf\u00ee uygulamalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyici, objektif nitelikte herhangi bir \u00e7er\u00e7eve h\u00fck\u00fcm getirilmemektedir (Bkz.: AYM, E.2023\/140, K.2024\/81, 14\/03\/2024, \u00a7\u00a7 18-19).<\/p>\n
17. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi Anayasa Mahkemesinin oybirli\u011fi ile iptal etti\u011fi kural \u201cBu Kanun uyar\u0131nca ilgili Bakanl\u0131k\u00e7a al\u0131nan kararlara ve d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 hareket edenlere, tacir olup olmad\u0131klar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, be\u015fy\u00fcz T\u00fcrk Liras\u0131ndan yirmibin T\u00fcrk Liras\u0131na kadar idar\u00ee para cezas\u0131 verilir.\u201d (10\/6\/1930 tarihli ve 1705 say\u0131l\u0131 Ticarette Ta\u011f\u015fi\u015fin Men\u2019i ve \u0130hracat\u0131n Murakabesi ve Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 6. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131) h\u00fckm\u00fc ile eldeki dosyada oy\u00e7oklu\u011fu ile iptal istemi reddedilen \u201cbu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik \u2026 belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131\u201d \u015feklindeki kural esas\u0131nda kabahatin unsurlar\u0131 noktas\u0131nda birbirine olduk\u00e7a benzemektedir.<\/p>\n
18. Kanaatimizce Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi ve i\u00e7tihad\u0131n tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ad\u0131na yukar\u0131da zikredilen (AYM, E.2023\/140, K.2024\/81, 14\/03\/2024) iptal karar\u0131ndaki ayn\u0131 gerek\u00e7elerle eldeki kuralda da iptal sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n
19. Eldeki dosyada her ne kadar baz\u0131 kabahatler 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenmi\u015f ise de \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131n\u0131n e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, y\u00f6netim, denetim, g\u00f6zetim ve personel \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen bu Kanun\u2019un yirmiden fazla yerinde bu Kanun\u2019un amac\u0131 do\u011frultusunda Kanun\u2019un d\u00fczenleme konusu yapt\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131n y\u00f6netmelikle belirlenmesi \u015feklindeki referans h\u00fck\u00fcmlere yer verilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla Kanun, d\u00fczenleme amac\u0131 olan \u00f6zel \u00f6\u011fretim ile ilgili konularda olduk\u00e7a yo\u011fun bi\u00e7imde idareye kural ihdas etme yetkisi vermi\u015f olup bu yetkiye binaen \u00e7\u0131kar\u0131lan onlarca y\u00f6netmelikte uyulmas\u0131 gereken usul ve esaslar d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
20. Bu sebeple 5580 say\u0131l\u0131 Kanun kendi b\u00fcnyesinde baz\u0131 kabahatleri d\u00fczenledi\u011fi gibi olduk\u00e7a fazla kabahatin de y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenmesine imkan sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu yap\u0131l\u0131rken bahse konu kabahatlere ili\u015fkin temel \u00e7er\u00e7evenin konunun teknik olmas\u0131 nedeniyle Kanun\u2019da \u00e7izilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenebilir. Bu nedenle idare bu Kanun\u2019a dayanarak yo\u011fun bi\u00e7imde kabahat ihdas etme imkan\u0131na kavu\u015fmu\u015ftur. Bu konu ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak dava konusu kuralda Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi ba\u011flam\u0131ndaki temel sorun da Kanun\u2019un kabahatlere ili\u015fkin yeterli bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmeden kabahatleri konusu ve unsurlar\u0131n\u0131 idarenin y\u00f6netmelikle belirlemesine imkan sa\u011flamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Bu nedenle \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda yer verilen, Kanun\u2019un 3. ila 13. maddeleri aras\u0131nda yer alan kurallarla \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n uyacaklar\u0131 usul ve esaslar ile bu usul ve esaslara uyulmamas\u0131 h\u00e2linde uygulanacak idari yapt\u0131r\u0131mlara ili\u015fkin genel bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi ve temel ilke ve esaslar\u0131n belirlendi\u011fi \u015feklindeki g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. (\u00a7\u00a7 27-29). \u00c7o\u011funlu\u011fun bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne bir\u00e7ok sebeple kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte konumuz ba\u011flam\u0131nda burada bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn sadece \u015fu iki sorunlu y\u00f6n\u00fcne i\u015faret etmek gerekir:<\/p>\n
22. Birinci olarak, yukar\u0131da da belirtildi\u011fi \u00fczere 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. ila 13. maddeleri aras\u0131nda yer alan kurallara uyulmamas\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cd\u201d bendinde dava konusu ibarenin \u00f6n\u00fcnde yer alan \u201cBu Kanun\u201d ibaresi ile zaten birer kabahat olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. O nedenle bendin devam\u0131nda yer verilen ikinci kabahat t\u00fcr\u00fc bu Kanun b\u00fcnyesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00fck\u00fcmlere uyulmamas\u0131n\u0131 de\u011fil ba\u015fka hususlar\u0131 cezaland\u0131rmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir. Bu hususlar da yine Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cd\u201d bendinde \u201cbu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131\u201d bi\u00e7iminde ifade edilmektedir.<\/p>\n
23. \u0130kinci olarak \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda referans g\u00f6sterilen Kanun\u2019un 3. ila 13. maddeleri aras\u0131nda yer alan kurallar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda uyulmas\u0131 gereken de\u011fi\u015fik konular d\u00fczenlendikten sonra bunlar\u0131n Kanun\u2019da d\u00fczenlenerek bitirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7indir ki Kanun\u2019un bir\u00e7ok maddesinde d\u00fczenlenen konunun \u201cuygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n\u201d (\u00f6rnek olarak bkz.: madde: 3\/10. ve 11. f\u0131kralar) veya konuyla ilgili \u201cdi\u011fer usul ve esaslar\u0131n\u201d (\u00f6rnek olarak bkz.: madde: 12\/6, 8 ve ek madde: 1\/son) y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi belirtilmektedir. Hatta baz\u0131 maddelerde o konuya ili\u015fkin Kanun\u2019da hi\u00e7bir d\u00fczenlemeye yer verilmemekte olup konunun y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir (\u00f6rnek olarak bkz.: \u201cKurumlar\u0131n devri ve nakline ili\u015fkin us\u00fbl ve esaslar y\u00f6netmelikle belirlenir.\u201d madde: 7\/son).<\/p>\n
24. Dolay\u0131s\u0131yla 5580 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da yukar\u0131da aynen al\u0131nt\u0131lanan d\u00fczenleme bi\u00e7imleri dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda yer verilen Kanun\u2019un zikredilen maddelerinde idari yapt\u0131r\u0131mlara ili\u015fkin genel bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi ve temel ilke ve esaslar\u0131n belirlendi\u011fi \u015feklindeki a\u00e7\u0131klaman\u0131n mevcut ger\u00e7eklikle uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir.<\/p>\n
25. Bunun i\u00e7indir ki, s\u0131ralanan bu iki sorunlu y\u00f6n g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuldu\u011funda, \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda \u201cKanun\u2019a dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmeliklerle de bu \u00e7er\u00e7eveyle s\u0131n\u0131rl\u0131 h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilece\u011fi\u201d (\u00a7 29) \u015feklinde ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7 hem Kanun\u2019un metni ve sistemati\u011fi hem de kanun koyucunun yakla\u015f\u0131m\u0131 ile ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. Zira dava konusu kuraldaki kabahatler Kanun\u2019la de\u011fil tamamen Kanun\u2019a dayal\u0131 olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmleri ile olu\u015fturulmaktad\u0131r.<\/p>\n
26. Esas\u0131nda Kanun\u2019un bir\u00e7ok maddesinde y\u00f6netmeliklere yap\u0131lan bu nitelikteki referanslar da g\u00f6stermektedir ki \u00f6zel \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ile ilgili bir\u00e7ok boyut, konunun dinamizminin de etkisiyle kanun koyucu taraf\u0131ndan idarenin y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerle d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenen konulara uyulmamas\u0131 da birer kabahat olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7indir ki dava konusu kural Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi ile a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7eli\u015fir bir hale gelmi\u015ftir.<\/p>\n
27. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7o\u011funluk karar\u0131na ili\u015fkin yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar da g\u00f6stermektedir ki Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun dayand\u0131\u011f\u0131 yorumlama bi\u00e7imi hukuken fevkalade sorunludur. Sadece dava konusu ibarenin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cd\u201d bendindeki \u201cBu Kanun ve bu Kanuna dayan\u0131larak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelik ve y\u00f6nergelerde belirtilen h\u00fck\u00fcmlere ayk\u0131r\u0131 fiillerde bulunmas\u0131\u201d \u015feklindeki kurala bakmak bile kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7elendirilirken Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n hukuken ne derece sorunlu oldu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n
28. Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da yer verilen gerek\u00e7elerle 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendindeki \u201cy\u00f6netmelik\u201d ibaresinin Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in iptali gerekti\u011fi kanaatiyle \u00e7o\u011funlu\u011fun aksi y\u00f6ndeki karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131z.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 11\/2\/2025 tarihli, 2024\/163 esas – 2025\/41 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/163 Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/41 Karar Tarihi : 11\/2\/2025 R.G.Tarih-Say\u0131 : 21\/5\/2025-32906 \u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURANLAR: 1. Dan\u0131\u015ftay Sekizinci Dairesi (E.2024\/163) 2. Bolu 2. Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi (E.2024\/235) \u0130T\u0130RAZLARIN KONUSU: 8\/2\/2007 tarihli ve 5580 say\u0131l\u0131 \u00d6zel \u00d6\u011fretim Kurumlar\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesinin 2\/12\/2016 tarihli ve 6764 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 62. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n; A. (d) bendinin, B. Bentlerini ba\u011flayan h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ikinci c\u00fcmlesinin \u201c\u2026\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kez tekrarlanmas\u0131 h\u00e2linde ise kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 iptal edilir,\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, Anayasa\u2019n\u0131n 2., 38. ve 49. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talepleridir. OLAY: \u0130dari para cezas\u0131 uygulanmas\u0131na, kurum a\u00e7ma izni ile i\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131n\u0131n iptal edilmesine, be\u015f y\u0131l s\u00fcreyle tekrar kurum a\u00e7ma izni veya bir kurumu devralma ya da ortak olma izni verilmemesine ili\u015fkin i\u015flemlere kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalarda itiraz konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkemeler, iptalleri i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur. I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130 Kanun\u2019un itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 7. maddesi \u015f\u00f6yledir: \u201cKurum a\u00e7ma izninin iptali, kurumun kapat\u0131lmas\u0131, devri ve nakli MADDE 7 \u2013 (De\u011fi\u015fik birinci f\u0131kra: 2\/12\/2016-6764\/62 md.) Kurum a\u00e7ma izni verilen kurumlardan iki y\u0131l i\u00e7erisinde faaliyete ba\u015flamayan, faaliyete ba\u015flad\u0131ktan sonra y\u00f6netmelikte belirtilen s\u00fcreden daha fazla izinsiz ara veren veya …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-93644","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n