T\u0131bbi uygulama hatalar\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda yer alan t\u00fcm profesyonelleri etkileyen \u00f6nemli bir sorundur. Ancak hem\u015fireler, hastalarla s\u00fcrekli ve do\u011frudan etkile\u015fim i\u00e7inde olmalar\u0131, geni\u015f g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131 ve y\u00fcksek sorumluluk d\u00fczeyleri nedeniyle bu t\u00fcr hatalarla kar\u015f\u0131la\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha fazla risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda artan malpraktis iddialar\u0131, t\u0131bbi uygulama hatalar\u0131n\u0131n ciddiyetini ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ortalama 2000 ila 2500 aras\u0131nda malpraktis davas\u0131 a\u00e7\u0131lmakta olup, bu davalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %7\u2019si do\u011fum ve yeni do\u011fan s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkindir. \u00d6te yandan, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar hem\u015firelerin yakla\u015f\u0131k %32\u2019sinin meslek hayatlar\u0131 boyunca en az bir kez t\u0131bbi hataya kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu veriler, hem\u015firelerin sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunumundaki sorumluluklar\u0131n\u0131n hukuki boyutunu de\u011ferlendirme gereklili\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelerin \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc yo\u011funlu\u011fu, d\u00fczensiz \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, yorgunluk ve uykusuzluk gibi fakt\u00f6rler, t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hem\u015firelerin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn fazla olmas\u0131n\u0131n, kadro yetersizliklerinin, a\u015f\u0131r\u0131 stresin ve uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin, hem\u015firelerde motivasyon eksikli\u011fi ile birlikte uygulama hatalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu fakt\u00f6rlerin t\u00fcm\u00fc, hem\u015firelerin dikkatini ve odaklanmas\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyerek, t\u0131bbi uygulamalarda hatalara neden olabilecek \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleri olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hem\u015firelerin g\u00fcvenli ve etkin bir hizmet sunabilmesi i\u00e7in bu unsurlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de Hem\u015firelikte T\u0131bbi Hata Oranlar\u0131n\u0131n Y\u0131llara G\u00f6re De\u011fi\u015fimi (2019\u20132023)<\/p>\n
Y\u0131l<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Oran (%)<\/p>\n
2019<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 28<\/p>\n
2020<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 30<\/p>\n
2021<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 32<\/p>\n
2022<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 30<\/p>\n
2023<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 33<\/p>\n
Literat\u00fcrde, hasta g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden hem\u015firelik hatalar\u0131 aras\u0131nda ila\u00e7 hatalar\u0131, hastane enfeksiyonlar\u0131, d\u00fc\u015fmeler, ileti\u015fim eksiklikleri ve hatal\u0131 t\u0131bbi ekipman kullan\u0131m\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, t\u0131bbi hatalar\u0131n %10’undan hem\u015fireler sorumlu olup, bu hatalar sonucu hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmekte, %31.4’\u00fc ise kal\u0131c\u0131 sakatl\u0131klar ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hem\u015firelere y\u00f6nelik t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 \u015fikayetlerinin genellikle yetersiz ileti\u015fim, eksik kay\u0131t tutma, hasta savunuculuk rol\u00fcn\u00fcn yerine getirilmemesi, bak\u0131m\u0131n standartlar\u0131n alt\u0131nda kalmas\u0131 ve de\u011ferlendirme ile izlemin yetersiz yap\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, bu t\u00fcr \u015fikayetlerde yasal s\u00fcre\u00e7te en belirgin nedenin ihmal oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelik Hatalar\u0131na Ba\u011fl\u0131 \u0130htilaflar<\/p>\n
Hata T\u00fcr\u00fc<\/p>\n
Oran (%)<\/p>\n
Tedavi Gecikmesi<\/p>\n
27%<\/p>\n
Yanl\u0131\u015f \u0130la\u00e7<\/p>\n
20%<\/p>\n
D\u00fc\u015fmeler<\/p>\n
10%<\/p>\n
Di\u011fer<\/p>\n
5%<\/p>\n
Hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda en fazla hata riski ta\u015f\u0131yan alan\u0131n ila\u00e7 uygulamalar\u0131 oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Hasta g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve t\u0131bbi hatalar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, uygulama hatas\u0131 olu\u015fma riski ta\u015f\u0131yan durumlar\u0131n belirlenmesi gerekmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te, disiplin veya adli ceza korkusu olmadan, meslek etik ilkelerine uygun bir \u015fekilde ahlaki bir tutum sergilenmeli ve ortaya \u00e7\u0131kan ya da potansiyel olarak olu\u015fabilecek hatalar rapor edilmelidir.<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM: HEM\u015e\u0130REN\u0130N HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eUNUN KAYNAKLARI<\/p>\n
Hem\u015firenin hukuki sorumlulu\u011fu; yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fme kaynakl\u0131 bor\u00e7 ili\u015fkilerinin ihlaliyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, haks\u0131z fiil, vek\u00e2letsiz i\u015f g\u00f6rme ve s\u00f6zle\u015fme \u00f6ncesi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan hatal\u0131 davran\u0131\u015flar (culpa in contrahendo) gibi farkl\u0131 hukuki temellere dayanabilir. Bu sorumluluk, hem\u015firenin d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 hareket etmesi veya koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihmal etmesi gibi durumlarda da g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n
1.Haks\u0131z Fiilden Kaynaklanan Sorumluluk<\/p>\n
T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 49. maddesine g\u00f6re, kusurlu ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir fiille ba\u015fkas\u0131na zarar veren ki\u015fi, bu zarar\u0131 tazmin etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Hem\u015fireler de mesleki g\u00f6rev ve m\u00fcdahaleleri kapsam\u0131nda verdikleri zararlardan, kendi yetki ve sorumluluk alanlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bireysel olarak sorumlu tutulabilirler. Ayr\u0131ca, baz\u0131 durumlarda hem\u015firenin, hekimin eylemleriyle birlikte do\u011fan zararlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fcteselsil sorumlulu\u011fu da s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalelerin do\u011fas\u0131 gere\u011fi bireyin ki\u015filik haklar\u0131na, v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve ya\u015fam hakk\u0131na do\u011frudan etki etmesi, bu m\u00fcdahalelerin yaln\u0131zca belirli yasal ve etik ko\u015fullar alt\u0131nda hukuka uygun kabul edilmesini zorunlu k\u0131lar.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde “\u00f6zerkli\u011fe sayg\u0131” ilkesi temel bir etik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, hastayla yaln\u0131zca bilgi veren de\u011fil, onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dinleyen, anlayan ve onurland\u0131ran bir ileti\u015fim kurmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, hastaya \u00f6nerilen t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ili\u015fkin a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve yeterli bilgilendirmeyi i\u00e7ermeli; ayn\u0131 zamanda hastan\u0131n m\u00fcdahaleye onam verip vermedi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iradesi mutlaka dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla vurgulanan \u201ct\u0131bbi hata\u201d kavram\u0131 da sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011funu peki\u015ftirmektedir. T\u0131bbi hata, sa\u011fl\u0131k personelinin bilgi ve beceri eksikli\u011fi, dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 veya standart t\u0131bbi uygulamalardan sapmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan, hastaya zarar veren eylem ya da ihmallerdir. Bu t\u00fcr hatalar\u0131n yaln\u0131zca maddi zararlara de\u011fil, manevi zararlara da yol a\u00e7abilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelerin konumu ise bu \u00e7er\u00e7evede ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir. Her ne kadar hem\u015fireler, hekimlerin talimatlar\u0131n\u0131 yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olsalar da bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, mutlak bir itaat anlam\u0131na gelmez. Hem\u015firenin, hekimin verdi\u011fi ve a\u00e7\u0131k \u015fekilde hatal\u0131 oldu\u011funu de\u011ferlendirdi\u011fi t\u0131bbi talimat\u0131 uygulamama sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Zira hem\u015fire yaln\u0131zca talimat\u0131 uygulamakla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hastan\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamakla da y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Talimat\u0131n uygulanmas\u0131 halinde hastaya zarar verilebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rebiliyorsa, m\u00fcdahaleyi reddetme sorumlulu\u011fu do\u011far.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu yaln\u0131zca tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Kusurlu veya \u00f6zensiz davran\u0131\u015flar, ayn\u0131 zamanda cezai ve disiplin sorumlulu\u011fu do\u011furabilir. Bu nedenle sa\u011fl\u0131k profesyonelleri, g\u00f6revlerini yaln\u0131zca mesleki bilgi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hukuki ve etik ilkeler do\u011frultusunda da ifa etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu sorumluluklar\u0131n b\u00fct\u00fcnsel \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin g\u00fcvenilirli\u011fini ve hasta haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n
2.S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Sorumluluk<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu, yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fmeye dayanan bir ili\u015fkiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011fu, s\u00f6zle\u015fmenin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011fabilir; dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 olay hem s\u00f6zle\u015fmeye hem de haks\u0131z fiile dayal\u0131 olarak tazminat talebine konu olabilir. Ancak, s\u00f6zle\u015fmeye dayal\u0131 sorumluluk, zarar g\u00f6ren ki\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zarar ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 ispat bak\u0131m\u0131ndan daha elveri\u015fli bir yol sunar. Bu nedenle, \u00f6zellikle hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda bak\u0131m ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde do\u011frudan kurulan s\u00f6zle\u015fmesel ili\u015fkinin, hem\u015firelerin hukuki sorumlulu\u011funu do\u011frudan etkiledi\u011fi kabul edilmektedir.<\/p>\n
Doktrin ve yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n te\u015fhis, tedavi, \u00f6nleme veya aile planlamas\u0131 gibi faaliyetleri, bir i\u015f g\u00f6rme ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmektedir. Bu ili\u015fki, T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu kapsam\u0131nda vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Yarg\u0131tay da hekimler i\u00e7in benimsedi\u011fi bu hukuki nitelendirmeyi hem\u015fireler ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer sa\u011fl\u0131k profesyonelleri i\u00e7in de ge\u00e7erli saymakta ve onlar\u0131n t\u0131bbi m\u00fcdahalelerini vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmesi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda hem\u015firelerin g\u00f6rev ve yetkileri, yaln\u0131zca hekimin talimatlar\u0131n\u0131 uygulamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren yeni Hem\u015firelik Kanunu\u2019nun 4. maddesiyle hem\u015fireler, birey, aile ve toplumun hem\u015firelik hizmetleriyle kar\u015f\u0131lanabilecek sa\u011fl\u0131k gereksinimlerini ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak belirlemek, tan\u0131 koymak, bak\u0131m planlamak, uygulamak, de\u011ferlendirmek ve denetlemekle yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, hem\u015firelik mesle\u011fi yaln\u0131zca hekim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z mesleki sorumluluk ve \u00f6zerklik \u00e7er\u00e7evesinde yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar 2007 \u00f6ncesi mevzuatta hem\u015firelerin bu denli ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etme yetkisi a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131nmam\u0131\u015f olsa da, uygulamada ve bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerde hem\u015fireli\u011fin hekim d\u0131\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131k meslekleri aras\u0131nda g\u00f6rece \u00f6zerk bir meslek oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Nitekim hem\u015firelerin, hekimlik d\u0131\u015f\u0131 alanlarda da sa\u011fl\u0131k hizmeti sunma kapasitesine sahip olduklar\u0131 ve bu nedenle yapt\u0131klar\u0131 i\u015flemler nedeniyle hukuki sorumluluklar\u0131n\u0131n do\u011fabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde genel bir kanaat mevcuttur.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, hem\u015firelerin mesleki faaliyetlerinin hukuki niteli\u011fi, yaln\u0131zca hekimin bir uzant\u0131s\u0131 olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ms\u0131z mesleki bilgi ve yetkinlik \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmeli; sorumluluklar\u0131 hem s\u00f6zle\u015fmesel hem de haks\u0131z fiil h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, hem\u015firelik mesle\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 profesyonellik d\u00fczeyine uygun d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM: HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eUN \u015eARTLARI <\/p>\n
1. Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Fiil \u2013 S\u00f6zle\u015fmenin \u0130hlali (Borca Ayk\u0131r\u0131l\u0131k)<\/p>\n
1.1.Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Fiil <\/p>\n
Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funun temel yap\u0131 ta\u015f\u0131n\u0131, hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan ki\u015filere y\u00fcklenen davran\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu kapsamda, hem\u015fire kendisinden beklenen \u00f6zenli davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermedi\u011finde ve bu ihmal ya da kusur neticesinde hastaya zarar verdi\u011finde, hem hukuken hem de fiilen sorumlu tutulabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, hastan\u0131n g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken yatak kenarl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00f6revli hem\u015fire taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve bu ihmal sonucunda hastan\u0131n yataktan d\u00fc\u015ferek dalak yaralanmas\u0131 ya\u015famas\u0131 halinde, hem\u015fire maddi ve manevi tazminatla sorumlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, s\u0131cak su torbas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n g\u00f6revli hem\u015fire taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekirken bu g\u00f6revin temizlik personeline devredilmesi, ayr\u0131ca konulan torbalar\u0131n kontrol edilmemesi sonucu hastan\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131n yanmas\u0131 olay\u0131nda da hem\u015fire hukuken sorumlu say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6rnekler, hem\u015firenin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u00f6zenle yerine getirmemesi durumunda haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funun do\u011fabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
1.2.S\u00f6zle\u015fmenin \u0130hlali (Borca Ayk\u0131r\u0131l\u0131k)<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin ihlali, bor\u00e7lunun s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanan edim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde davranmas\u0131yla meydana gelir. Bu ayk\u0131r\u0131l\u0131k hem icrai (yapma) hem de ihmali (yapmama) davran\u0131\u015flardan kaynaklanabilir. T\u0131pk\u0131 haks\u0131z fiilde oldu\u011fu gibi, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k da bor\u00e7lunun veya sorumlulu\u011fundaki ki\u015filerin fiiliyle ger\u00e7ekle\u015fmelidir. Bu ba\u011flamda, s\u00f6zle\u015fmenin ihlali hem aktif hem de pasif davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinde ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalenin zaman\u0131nda ve gere\u011fi gibi yerine getirilmemesi, \u00e7o\u011fu durumda borcun gere\u011fi gibi ifas\u0131n\u0131 sa\u011flamaz ve hastan\u0131n daha a\u011f\u0131r m\u00fcdahalelere ihtiya\u00e7 duymas\u0131na neden olabilir. M\u00fcdahalenin eksik veya hatal\u0131 bi\u00e7imde uygulanmas\u0131, hasta ile hem\u015fire aras\u0131nda hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc ifa durumlar\u0131nda, zarar, illiyet ba\u011f\u0131 ve kusur gibi unsurlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde hem\u015fire tazminat sorumlulu\u011fu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/p>\n
Borca ayk\u0131r\u0131l\u0131k durumunun ispat\u0131, tam bir ispat yerine, hem\u015firenin borcuna ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ilk g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe dayal\u0131 olarak ortaya koymaya dayan\u0131r. Ancak, hem\u015fire, olayda g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015f\u0131n, kendisinin mensup oldu\u011fu meslekteki ortalama objektif bir hem\u015firenin davran\u0131\u015f\u0131ndan sapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve t\u0131bbi \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun hareket etti\u011fini kan\u0131tlarsa, sorumluluktan kurtulabilir.<\/p>\n
1.2.1.S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Bor\u00e7lar<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme, taraflar aras\u0131nda bor\u00e7 ili\u015fkisi kurarak, her bir tarafa belirli edim ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fckleyen hukuki bir i\u015flemdir. Bu ili\u015fki kapsam\u0131nda, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da birbirine ba\u011fl\u0131 \u00e7e\u015fitli bor\u00e7lar do\u011fabilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131 ile Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u00c7al\u0131\u015fan Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda, baz\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hekime ihtiya\u00e7 duyulmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan hizmet sunma yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n Serbest Meslek \u0130cras\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik do\u011frultusunda, hem\u015fireler mesleklerini serbest olarak icra etme yetkisine sahiptir. Bu \u00e7er\u00e7evede, hem\u015fireler, hekimlerin te\u015fhis ve tedavi planlar\u0131na uygun olarak, hastalarla do\u011frudan t\u0131bbi m\u00fcdahale s\u00f6zle\u015fmesi yapabilirler.<\/p>\n
1.2.1.Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n \u0130\u015f G\u00f6rme Borcu<\/p>\n
TBK m. 506\/2’ye g\u00f6re, vekil, \u00fcstlendi\u011fi i\u015fi ve hizmetleri sadakat ve \u00f6zenle yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Hem\u015fireler i\u00e7in bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, hekim taraf\u0131ndan acil haller d\u0131\u015f\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olarak verilen tedavileri uygulamak, birey, aile ve toplumun sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 belirlemek, hem\u015firelik tan\u0131lama s\u00fcreci kapsam\u0131nda bu ihtiya\u00e7lara y\u00f6nelik bak\u0131m plan\u0131 olu\u015fturmak, uygulamak, denetlemek ve de\u011ferlendirmek gibi faaliyetleri i\u00e7erir. Bu eylemler, hem\u015firenin s\u00f6zle\u015fmesel borcunun bir par\u00e7as\u0131 olup, vekalet s\u00f6zle\u015fmesinin i\u015f g\u00f6rme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n
1.2.2.\u00d6zen G\u00f6sterme Borcu<\/p>\n
TBK m. 506\/2’ye g\u00f6re, \u00f6zen g\u00f6stermeyen bir vekil, vekalet s\u00f6zle\u015fmesini yerine getirmemi\u015f say\u0131l\u0131r. Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi m. 14, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hastan\u0131n durumuna uygun t\u0131bbi \u00f6zeni g\u00f6stermeleri gerekti\u011fini vurgular ve hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurtarmak m\u00fcmk\u00fcn olmasa dahi, \u0131st\u0131rab\u0131n\u0131 hafifletmeye \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 zorunlu k\u0131lar. Yarg\u0131tay, hekimlere y\u00f6nelik \u00f6zen borcunu hem\u015fireler i\u00e7in de benzer \u015fekilde kabul etmektedir. Bu, hem\u015firelerin de hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131nda ayn\u0131 derecede dikkatli ve \u00f6zenli olmalar\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar.<\/p>\n
1.2.3.Ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f Onam Alma Borcu<\/p>\n
Ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam, bir sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n, hastaya m\u00fcdahale etmeden \u00f6nce, o ki\u015fiye m\u00fcdahalenin amac\u0131, y\u00f6ntemi, riskleri ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda yeterli ve anla\u015f\u0131l\u0131r bilgi vererek onay almas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 17. maddesi, Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi’nin 5. ve 6. maddeleri ile Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 18\/2 ve 26. maddeleri, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam almas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firenin, hem hekim taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen hem de ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi t\u00fcm t\u0131bbi m\u00fcdahalelerde ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Hem\u015firenin, herhangi bir t\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunmadan \u00f6nce, m\u00fcdahalenin i\u00e7eri\u011fi ve hastaya etkileri hakk\u0131nda bilgilendirme yapmas\u0131 ve hastan\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 almas\u0131 gereklidir. E\u011fer bir hem\u015fire, hastadan r\u0131za almadan t\u0131bbi bir m\u00fcdahalede bulunursa, bu durum bor\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali ya da haks\u0131z fiil olarak de\u011ferlendirilebilir ve hukuki sorumlulu\u011fa yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Hem\u015fire, hekimle birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclen tedavi s\u00fcrecinde ayd\u0131nlatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc payla\u015fan bir sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 de\u011fildir. Hekimin, hastaya y\u00f6nelik t\u00fcm tedavi ve m\u00fcdahalelere dair gerekli bilgilendirmeleri yapma sorumlulu\u011fu vard\u0131r ve bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck hem\u015fireye devredilemez. Ancak, hem\u015firenin m\u00fcstakil olarak yapt\u0131\u011f\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahaleler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, hem\u015firenin bireysel olarak ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam alma sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, hem\u015firelerin, hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi her t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi, hastan\u0131n onam\u0131n\u0131 alarak yapmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ameliyat \u00f6ncesi hasta onam\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 gibi durumlar ise hem\u015firenin g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Bu i\u015flem, hekim taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hem\u015firenin, bu t\u00fcr bir onam\u0131 almakla sorumlu olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck hekimlerin yetki alan\u0131na girmektedir.<\/p>\n
1.2.4.Sadakat ve S\u0131r Saklama Borcu<\/p>\n
1.2.4.1.Sadakat Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin, TBK m. 506’ya dayal\u0131 olarak ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yaln\u0131zca hukuki bir sorumluluk de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insani bir sorumluluktur. Sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, hem\u015firenin hastalar\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011fru, d\u00fcr\u00fcst ve tarafs\u0131z bir \u015fekilde hareket etmelerini zorunlu k\u0131lar. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, hem\u015firenin etik sorumluluklar\u0131n\u0131n temel bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin yerine getirmeleri gereken etik sorumluluklar aras\u0131nda yer alan “yararl\u0131l\u0131k ilkesi” de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Evrensel olarak kabul edilen bu ilke, hem\u015firenin t\u00fcm durumlarda ve ko\u015fullarda, hastalar\u0131n\u0131n yarar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutarak hareket etmelerini gerektirir. Yararl\u0131l\u0131k ilkesi, hem\u015fireye, her t\u0131bbi m\u00fcdahale ve karar\u0131n, hastan\u0131n iyili\u011fi ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na hizmet etmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131r. Bu ilke do\u011frultusunda, hem\u015fire hastalar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na en uygun ve faydal\u0131 m\u00fcdahaleyi yapmay\u0131 ama\u00e7lamal\u0131 ve bu sorumluluklar\u0131n\u0131 etik bir zorunluluk olarak kabul etmelidir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin, \u00f6zellikle hem\u015firelerin, t\u0131bbi m\u00fcdahalelerde sorumluluk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlar, hekimin talimatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131na ra\u011fmen karma\u015f\u0131k hukuki sorumluluklar do\u011furabilir. Hem\u015firenin, hastan\u0131n hukuken korunan de\u011ferlerinin zarar g\u00f6rmesini \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fi bir durumda, m\u00fcdahale yapmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekir. E\u011fer hem\u015fire, kendi uzmanl\u0131k alan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bir t\u0131bbi m\u00fcdahalenin hastan\u0131n zarar\u0131na olaca\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunuyorsa, bu m\u00fcdahaleyi ger\u00e7ekle\u015ftirmemelidir. Hem\u015fire, hekimin hatalar\u0131na bariz bir \u015fekilde tespit edebiliyorsa, bu hataya ortak olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E\u011fer bir hekim talimat\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a hatal\u0131ysa ve hem\u015fire bu hatal\u0131 talimat\u0131 uygularsa, bu durumda hem\u015firenin de sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusu olabilir. Hem\u015fire, hekim hatas\u0131nda gerekli uyar\u0131y\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131nda ve hatal\u0131 talimat\u0131 oldu\u011fu gibi yerine getirdi\u011finde, hem\u015fire de kusurlu say\u0131labilir ve hukuki sorumlulu\u011fa tabi olabilir. Ayr\u0131ca, hekim taraf\u0131ndan verilen talimatla yap\u0131lan m\u00fcdahalelerde, hekim sorumlu olsa da, hem\u015fire, sadece talimatlar\u0131 yerine getirdi\u011fi savunmas\u0131yla bu sorumluluktan kurtulamaz.<\/p>\n
Bunun bir \u00f6rne\u011fi olarak, bir davada, hekimin g\u00f6rev alan\u0131nda kalan bir t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi hekimin talimat\u0131yla uygulayan hem\u015fireye, sonras\u0131nda hekim taraf\u0131ndan “g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda uygulama yapt\u0131\u011f\u0131” gerek\u00e7esiyle su\u00e7 duyurusunda bulunulmu\u015ftur. Bu durum, hem\u015firenin t\u0131bbi m\u00fcdahalede kendi sorumlulu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Hem\u015fire, hekim talimatlar\u0131na sad\u0131k kalsa dahi, profesyonel sorumluluklar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmelidir.<\/p>\n
1.2.4.2.S\u0131r Saklama Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, t\u0131bbi m\u00fcdahale s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frendikleri hasta bilgilerini gizli tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ili\u015fkisi ve sadakat borcunun do\u011fal bir sonucudur. 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 134. maddesi, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ihlal su\u00e7unu d\u00fczenlerken, 137. maddesi de sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n meslekleri gere\u011fi \u00f6\u011frendikleri s\u0131rlar\u0131 saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali durumunda \u00f6zel hayat\u0131n ihlali su\u00e7unun nitelikli halini i\u015fleyece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, hem\u015fire, hastalar\u0131na ait bilgileri yaln\u0131zca hastan\u0131n r\u0131zas\u0131 do\u011frultusunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slara aktarabilir. Aksi takdirde, ki\u015filerin t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi do\u011fru \u015fekilde almak i\u00e7in gerekli bilgileri sa\u011fl\u0131k profesyoneline vermemeleri ya da eksik ve yanl\u0131\u015f yan\u0131tlar vermeleri olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011far. Bunun sonucunda, ki\u015filerin sa\u011fl\u0131k profesyonellerine ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131 bile gizlemek istemeleri gibi durumlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu t\u00fcr durumlar, hem sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin etkinli\u011fini azalt\u0131r hem de hasta ile sa\u011fl\u0131k profesyoneli aras\u0131ndaki g\u00fcven ili\u015fkisini zedeler. Bu nedenle, hasta s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, hem etik hem de hukuki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr ve hem\u015fireler taraf\u0131ndan titizlikle yerine getirilmesi gereken bir sorumluluktur.<\/p>\n
1.2.5.Kay\u0131t Tutma Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelleri, s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde, sa\u011fl\u0131k hizmetinden faydalanan ki\u015fiyle ilgili bilgileri dikkatli ve \u00f6zenle kay\u0131t alt\u0131na almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu bilgiler, hastan\u0131n ba\u015fvurusu ile ilgili di\u011fer belgeler, raporlar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler veya sesli kay\u0131tlarla birlikte d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde saklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay, bir karar\u0131nda, kay\u0131t tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmesinin, \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fini ve bu durumun k\u00f6t\u00fc ifaya neden olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015ftir. Hem\u015fireler, hem hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak hem de hukuki sorumluluktan ka\u00e7\u0131nmak ad\u0131na, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
2.Zarar<\/p>\n
Zarar, bir ki\u015finin r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u015fahsi haklar\u0131nda, malvarl\u0131\u011f\u0131nda veya di\u011fer varl\u0131klar\u0131nda meydana gelen olumsuz bir azalmad\u0131r. Hukuki sorumluluk, sadece zarar olu\u015ftu\u011funda s\u00f6z konusu olabilir; zarar olmayan bir durumda sorumluluk do\u011fmaz.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunan ki\u015finin herhangi bir zarar g\u00f6rmemesi durumunda, hem\u015firenin sorumlulu\u011fu da do\u011fmaz. Ancak, ki\u015filik de\u011ferine sald\u0131r\u0131 niteli\u011finde olan t\u0131bbi m\u00fcdahalede, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle borcun ihlali ve maddi zarar\u0131n do\u011fmas\u0131 durumunda, ayn\u0131 zamanda manevi zarar\u0131n da meydana geldi\u011fi kabul edilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelinin s\u00f6zle\u015fme nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan sorumlulu\u011fu \u00e7er\u00e7evesinde, maddi tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011fabilmesi i\u00e7in, borca ayk\u0131r\u0131 eyleminin muhatab\u0131n ki\u015filik haklar\u0131 veya malvarl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etki yaratm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalesi sonucunda zarar g\u00f6ren ki\u015finin tekrar t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ihtiya\u00e7 duymas\u0131, fiili zarar olarak kabul edilebilirken, ge\u00e7ici i\u015f g\u00f6remezlik nedeniyle kaybedilen gelirler ise yoksun kal\u0131nan k\u00e2r \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirilebilir. Bu t\u00fcr zararlar, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hatal\u0131 m\u00fcdahalesi nedeniyle do\u011fan tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015fekillendirir.<\/p>\n
Maddi zarar kalemleri, t\u0131bbi m\u00fcdahale nedeniyle do\u011fan \u00e7e\u015fitli finansal kay\u0131plar\u0131 kapsar. Bu zararlar, tedavi giderleri, cenaze masraflar\u0131 ve di\u011fer acil masraflar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, a\u011f\u0131r zararlardan dolay\u0131 ki\u015finin bak\u0131ma ihtiya\u00e7 duymas\u0131 gibi harcamalar\u0131 da i\u00e7erebilir. Ayr\u0131ca, hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahale sonucu ger\u00e7ekle\u015fen kazan\u00e7 kay\u0131plar\u0131, ka\u00e7an i\u015f f\u0131rsatlar\u0131 ve di\u011fer ekonomik zararlara da yer verilebilir. Bu t\u00fcr kay\u0131plar, t\u0131bbi hatan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik sonu\u00e7lar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011furur.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelinin hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalesi yaln\u0131zca maddi zarar yaratmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda manevi zarara da yol a\u00e7abilir. \u00d6zellikle ki\u015filik haklar\u0131na do\u011frudan tehdit olu\u015fturan veya sald\u0131r\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan t\u0131bbi m\u00fcdahaleler, t\u0131bbi standartlardan sapma ya da s\u00f6zle\u015fmesel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlali (sadakat, s\u0131r saklama, ayd\u0131nlatma, g\u00f6zetim vb.) durumunda, maddi zarar\u0131n yan\u0131nda, ki\u015fi \u00fczerinde elem, ac\u0131, \u0131st\u0131rap gibi duygu zararlar\u0131 da meydana gelir. Bu duygu zararlar\u0131, travmaya d\u00f6n\u00fc\u015febilir ve bireyin bu travma ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in psikolojik destek almas\u0131 gerekebilir. Bu t\u00fcr destek i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar da maddi zarar olarak kabul edilir ve tazminat kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
3.Uygun \u0130lliyet Ba\u011f\u0131<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n vekalet s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan sorumlulu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in, eylemin hukuka ayk\u0131r\u0131 ve kusurlu olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi, bir zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bu zarar\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n kusurlu eyleminin uygun sonucu olarak do\u011fmas\u0131 gerekir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ola\u011fan ya\u015fam tecr\u00fcbelerine g\u00f6re zarar\u0131 do\u011furmaya elveri\u015fli olmamas\u0131 durumunda, meydana gelen zarardan sorumlu tutulamaz. \u00d6rne\u011fin, hem\u015firenin hastaya yapt\u0131\u011f\u0131 enjeksiyonun \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yap\u0131lmas\u0131 sonucunda hastada n\u00f6ropati meydana geliyorsa, burada enjeksiyonun hatal\u0131 uygulanmas\u0131 ile n\u00f6ropati aras\u0131ndaki sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisi, uygun illiyet ba\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r ve bu illiyet ba\u011f\u0131, sorumlulu\u011fun olu\u015fmas\u0131nda kritik bir rol oynar.<\/p>\n
4.Kusur <\/p>\n
T\u0131bbi kusurlu eylem, t\u0131bb\u0131n kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak, gerekli dikkat ve \u00f6zenin g\u00f6sterilmemesi sonucu meydana gelen hukuka ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda, komplikasyonlar ve t\u0131bbi k\u00f6t\u00fc uygulamalar\u0131n ay\u0131rt edilmesi \u00f6nemlidir. Komplikasyonlar, \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve istenmeyen olumsuz sonu\u00e7lar olup, meslek hatas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan durumlard\u0131r ve bu t\u00fcr durumlarda sa\u011fl\u0131k profesyonelinin sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, hastalar\u0131n zarar g\u00f6rme risklerini tamamen ortadan kald\u0131ramasa da, bu riskleri azaltma konusunda sorumluluk ta\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, hem\u015fireler, hastalar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 tedavi etmek ve bu s\u00fcre\u00e7te etkin bir \u015fekilde yer almak zorundad\u0131r. A\u011fr\u0131n\u0131n, t\u0131pk\u0131 vital bulgular gibi d\u00fczenli olarak takip edilmesi ve hem\u015firenin bu konuda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmas\u0131 beklenmektedir. Hekimlerin tedaviye ili\u015fkin kararlar almas\u0131yla birlikte, hem\u015firelerin bu s\u00fcre\u00e7te bilgi ve deneyim sahibi olmalar\u0131 gerekti\u011fi kabul edilir. \u00d6zellikle intram\u00fcsk\u00fcler enjeksiyon gibi i\u015flemler, yeterli bilgi ve donan\u0131ma sahip bir hem\u015fire taraf\u0131ndan, \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun \u015fekilde yap\u0131lmazsa, bu durum hem\u015firenin hukuki sorumlulu\u011funu do\u011furur.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem\u015firelik, yaln\u0131zca hekimin y\u00f6nlendirmelerini uygulayan bir meslek olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f; ba\u011f\u0131ms\u0131z karar alabilen, hukuki ve etik sorumluluklar ta\u015f\u0131yan bir profesyonel alan h\u00e2line gelmi\u015ftir. Hem\u015firelerin do\u011frudan hasta ile temas h\u00e2linde olmas\u0131, onlar\u0131 t\u0131bbi hatalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve sorumlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda yaln\u0131zca mesleki bilgi yeterli olmay\u0131p; ayn\u0131 zamanda hukuki fark\u0131ndal\u0131k, etik duyarl\u0131l\u0131k ve mesleki \u00f6zen gereklidir.<\/p>\n
Ece Ertu\u011f \u00d6zkara<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
1.\u00d6zkara E, Can M. (2011). Yarg\u0131tayda karara ba\u011flanan t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Dergisi, 25(2), 69-76. \u00a0<\/p>\n
2.Sa\u011fl\u0131k Hukuku Derne\u011fi. (2021). T\u00fcrkiye\u2019de malpraktis davalar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve hem\u015firelerin t\u0131bbi hatalar\u0131 \u00fczerine de\u011ferlendirme. DergiPark.<\/p>\n
3.Kandemir A, Y\u00fcksel S. (2020). Cerrahi hem\u015firelerinin tibbi hata tutum ve e\u011filimlerinin belirlenmesi. Anadolu Hem\u015firelik ve Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Dergisi, 23(2),287-297. \u00a0<\/p>\n
4.Alrabadi N, Shawagfeh S, Haddad R, Mukattash T, Abuhammad S, Al-rabadi D et al. (2021). Medication errors: a focus on nursing practice. Journal of Pharmaceutical Health Services Research, 12(1), 78-86. \u00a0<\/p>\n
5.Erbay E, Esato\u011flu AE. (2018). Content analysis of newspaper coverage of medical malpractice. Health Sciences Research in the Globalizing World, 956. \u00a0<\/p>\n
6.Ertem G, Oksel E, Akb\u0131y\u0131, A. (2009). Hatal\u0131 t\u0131bbi uygulamalar (malpraktis) ile ilgili retrospektif bir inceleme. Dirim T\u0131p Gazetesi, 84(1), 1-10.<\/p>\n
7.Metin B. (2018). Hem\u015firelik hizmetlerinde hasta g\u00fcvenli\u011fi ve t\u0131bbi hata (Malpraktis). Sa\u011fl\u0131k Akademisyenleri Dergisi, 5(1), 76-78. \u00a0<\/p>\n
8.Ulus, B., \u00c7elik Tatarka, D., & Paki\u015f, I. (2024). 2018\u20132023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Yarg\u0131tayda karara ba\u011flanan hem\u015firelere y\u00f6nelik t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Van Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Dergisi, 17(3), 146\u2013150.<\/p>\n
9.\u015eahin, Z. (2023). Hekim d\u0131\u015f\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu (Doktora tezi, Marmara \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u00d6zel Hukuk Ana Bilim Dal\u0131). Marmara \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
10. Ayan, Mehmet. T\u0131bbi M\u00fcdahaleden Do\u011fan Sorumluluk. Ankara: Kazanc\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 1991.<\/p>\n
11.Demir, Mehmet. \u201cHekimin Hukuksal Sorumlulu\u011funun Kaynaklar\u0131 ve \u00d6zel Hastane – Kamu Hastanesi Ay\u0131r\u0131m\u0131\u201d, Mehmet \u00dcnal, Veysel Ba\u015fp\u0131nar, Hasan Se\u00e7kin Ozano\u011flu ve S\u00fcleyman Y\u0131lmaz (Ed.), Ali Naim \u0130nan\u2019a Arma\u011fan i\u00e7inde. Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2009, ss.263-283, (Demir, Arma\u011fan).<\/p>\n
12. K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, Ahmet. Bor\u00e7lar Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler.NG Ankara: Turhan Kitabevi, 2002.<\/p>\n
13. Metin, Sevtap.\u201cCovid-19 Ba\u011flam\u0131nda Zorunlu A\u015f\u0131 Tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Hukuki Boyutu\u201d. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc Sa\u011fl\u0131k Bilimlerinde \u0130leri Ara\u015ft\u0131rmalar Dergisi. C.4, S.1, ss.37-50.<\/p>\n
14. Yarg\u0131tay CGK, 16.05.2017 T., 2017\/12-271 E., 2017\/278 K.<\/p>\n
15. Hakeri, H. (2010). T\u0131bbi uygulamalardan hem\u015firenin cezai sorumlulu\u011fu. Ankara Barosu III. Sa\u011fl\u0131k Hukuku Kurultay\u0131, 441-456. Ankara, T\u00fcrkiye.<\/p>\n
16.Tando\u011fan, C. (y\u0131l). Kitap Ad\u0131 (Cilt II, s. 356 vd.). Yay\u0131nevi.<\/p>\n
17.Yavuz, C., Acar, F., & \u00d6zen, B. (2013). Bor\u00e7lar Hukuku Dersleri (\u00d6zel H\u00fck\u00fcmler) (12. bask\u0131, s. 601 vd.). Beta Bas\u0131m Yay\u0131m.<\/p>\n
18.Aral, F., & Ayranc\u0131, H. (2012). Bor\u00e7lar Hukuku \u00d6zel Bor\u00e7 \u0130li\u015fkileri (9. bask\u0131, s. 393). Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
19.\u015eenocak, Z. (1998). \u00d6zel Hukukta Hekimin Sorumlulu\u011fu. Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
20.Reiso\u011flu, (y\u0131l). Kitap Ad\u0131 (s. 12). Yay\u0131nevi.<\/p>\n
21.G\u00fcm\u00fc\u015f, M. A. (2001). T\u00fcrk-\u0130svi\u00e7re Hukukunda Vekilin \u00d6zen Borcu (s. 40). Beta Bas\u0131m Yay\u0131m.<\/p>\n
22. Yarg\u0131tay 13. HD., 12.07.2017 T., 2015\/41606 E., 2017\/4295 K., Yarg\u0131tay 13. HD., 05.04.2017 T., 2016\/15806 E., 2017\/3965 K., Yarg\u0131tay 13. HD., 05.04.2013 T., 2013\/27946 E., 2013\/31316 K.; Yarg\u0131tay 13. HD., 15.02.2017 T., 2015\/35483 E., 2017\/1787 K.,<\/p>\n
23. Ba\u015fp\u0131nar, V. (2004). Vekilin (Avukat\u0131n, Hekimin, Mimar\u0131n, Bankan\u0131n) \u00d6zen Borcundan Do\u011fan Sorumlulu\u011fu (s. 74). Yetkin Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
24. Yarg\u0131tay 20. HD. 17.05.2016 T., 2016\/2772 E. 2016\/5721 K.; Yarg\u0131tay 13. HD. 02.11.2016 T., 2015\/34734 E., 2016\/19814 K.; Yarg\u0131tay 17. HD., 26.05.2016 T., 2014\/17701 E., 2016\/6436 K.; Yarg\u0131tay 13. HD., 02.02.2016 T., 2014\/43885 E., 2016\/2467 K.<\/p>\n
25. Kur\u015fat, Zekeriya. \u201cHem\u015firelerin Hukuki Sorumlulu\u011fu\u201d, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131, C.66, S.1, 2008, ss.293-321, (Hem\u015fire).<\/p>\n
26. Kur\u015fat, Zekeriya. \u201cEser ve Vekalet S\u00f6zle\u015fmelerinin Nitelendirilmesi Sorunu ve Nitelendirilmesinin H\u00fckm\u00fc\u201d, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131. C.67, S.1-2, ss.143-166.<\/p>\n
27. Eren, Fikret. Bor\u00e7lar Hukuku, 16. Bask\u0131. \u0130stanbul: Yetkin Yay\u0131nalar\u0131, 2014.<\/p>\n
28.Eren, Fikret. Sorumluluk Hukuku A\u00e7\u0131s\u0131ndan Uygun \u0130lliyet Ba\u011f\u0131 Teorisi. Ankara: Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Yay\u0131nlar\u0131 No. 361, Sevin\u00e7 Matbaas\u0131, 1975, (Uygun \u0130lliyet).<\/p>\n
29. Yarg\u0131tay 13. HD., 15.10.2019 T., 2017\/8221 E., 2019\/9925 K.<\/p>\n
30. Yarg\u0131tay 13. HD. 19.12.2019 T., 2018\/4890 E., 2019\/11954 K.<\/p>\n
\u200bT\u0131bbi uygulama hatalar\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda yer alan t\u00fcm profesyonelleri etkileyen \u00f6nemli bir sorundur. Ancak hem\u015fireler, hastalarla s\u00fcrekli ve do\u011frudan etkile\u015fim i\u00e7inde olmalar\u0131, geni\u015f g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131 ve y\u00fcksek sorumluluk d\u00fczeyleri nedeniyle bu t\u00fcr hatalarla kar\u015f\u0131la\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha fazla risk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda artan malpraktis iddialar\u0131, t\u0131bbi uygulama hatalar\u0131n\u0131n ciddiyetini ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ortalama 2000 ila 2500 aras\u0131nda malpraktis davas\u0131 a\u00e7\u0131lmakta olup, bu davalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %7\u2019si do\u011fum ve yeni do\u011fan s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkindir. \u00d6te yandan, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar hem\u015firelerin yakla\u015f\u0131k %32\u2019sinin meslek hayatlar\u0131 boyunca en az bir kez t\u0131bbi hataya kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu veriler, hem\u015firelerin sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunumundaki sorumluluklar\u0131n\u0131n hukuki boyutunu de\u011ferlendirme gereklili\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelerin \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc yo\u011funlu\u011fu, d\u00fczensiz \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, yorgunluk ve uykusuzluk gibi fakt\u00f6rler, t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hem\u015firelerin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn fazla olmas\u0131n\u0131n, kadro yetersizliklerinin, a\u015f\u0131r\u0131 stresin ve uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin, hem\u015firelerde motivasyon eksikli\u011fi ile birlikte uygulama hatalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu fakt\u00f6rlerin t\u00fcm\u00fc, hem\u015firelerin dikkatini ve odaklanmas\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyerek, t\u0131bbi uygulamalarda hatalara neden olabilecek \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleri olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hem\u015firelerin g\u00fcvenli ve etkin bir hizmet sunabilmesi i\u00e7in bu unsurlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de Hem\u015firelikte T\u0131bbi Hata Oranlar\u0131n\u0131n Y\u0131llara G\u00f6re De\u011fi\u015fimi (2019\u20132023)<\/p>\n
Y\u0131l<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Oran (%)<\/p>\n
2019<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 28<\/p>\n
2020<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 30<\/p>\n
2021<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 32<\/p>\n
2022<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 30<\/p>\n
2023<\/p>\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 33<\/p>\n
Literat\u00fcrde, hasta g\u00fcvenli\u011fini tehdit eden hem\u015firelik hatalar\u0131 aras\u0131nda ila\u00e7 hatalar\u0131, hastane enfeksiyonlar\u0131, d\u00fc\u015fmeler, ileti\u015fim eksiklikleri ve hatal\u0131 t\u0131bbi ekipman kullan\u0131m\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re, t\u0131bbi hatalar\u0131n %10’undan hem\u015fireler sorumlu olup, bu hatalar sonucu hastalar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmekte, %31.4’\u00fc ise kal\u0131c\u0131 sakatl\u0131klar ya\u015famaktad\u0131r.<\/p>\n
Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hem\u015firelere y\u00f6nelik t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 \u015fikayetlerinin genellikle yetersiz ileti\u015fim, eksik kay\u0131t tutma, hasta savunuculuk rol\u00fcn\u00fcn yerine getirilmemesi, bak\u0131m\u0131n standartlar\u0131n alt\u0131nda kalmas\u0131 ve de\u011ferlendirme ile izlemin yetersiz yap\u0131lmas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, bu t\u00fcr \u015fikayetlerde yasal s\u00fcre\u00e7te en belirgin nedenin ihmal oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelik Hatalar\u0131na Ba\u011fl\u0131 \u0130htilaflar<\/p>\n
Hata T\u00fcr\u00fc<\/p>\n
Oran (%)<\/p>\n
Tedavi Gecikmesi<\/p>\n
27%<\/p>\n
Yanl\u0131\u015f \u0130la\u00e7<\/p>\n
20%<\/p>\n
D\u00fc\u015fmeler<\/p>\n
10%<\/p>\n
Di\u011fer<\/p>\n
5%<\/p>\n
Hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda en fazla hata riski ta\u015f\u0131yan alan\u0131n ila\u00e7 uygulamalar\u0131 oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Hasta g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak ve t\u0131bbi hatalar\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla, uygulama hatas\u0131 olu\u015fma riski ta\u015f\u0131yan durumlar\u0131n belirlenmesi gerekmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7te, disiplin veya adli ceza korkusu olmadan, meslek etik ilkelerine uygun bir \u015fekilde ahlaki bir tutum sergilenmeli ve ortaya \u00e7\u0131kan ya da potansiyel olarak olu\u015fabilecek hatalar rapor edilmelidir.<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM: HEM\u015e\u0130REN\u0130N HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eUNUN KAYNAKLARI<\/p>\n
Hem\u015firenin hukuki sorumlulu\u011fu; yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fme kaynakl\u0131 bor\u00e7 ili\u015fkilerinin ihlaliyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, haks\u0131z fiil, vek\u00e2letsiz i\u015f g\u00f6rme ve s\u00f6zle\u015fme \u00f6ncesi g\u00f6r\u00fc\u015fmeler s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan hatal\u0131 davran\u0131\u015flar (culpa in contrahendo) gibi farkl\u0131 hukuki temellere dayanabilir. Bu sorumluluk, hem\u015firenin d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 hareket etmesi veya koruma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihmal etmesi gibi durumlarda da g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n
1.Haks\u0131z Fiilden Kaynaklanan Sorumluluk<\/p>\n
T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 49. maddesine g\u00f6re, kusurlu ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir fiille ba\u015fkas\u0131na zarar veren ki\u015fi, bu zarar\u0131 tazmin etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Hem\u015fireler de mesleki g\u00f6rev ve m\u00fcdahaleleri kapsam\u0131nda verdikleri zararlardan, kendi yetki ve sorumluluk alanlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bireysel olarak sorumlu tutulabilirler. Ayr\u0131ca, baz\u0131 durumlarda hem\u015firenin, hekimin eylemleriyle birlikte do\u011fan zararlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan m\u00fcteselsil sorumlulu\u011fu da s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalelerin do\u011fas\u0131 gere\u011fi bireyin ki\u015filik haklar\u0131na, v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne ve ya\u015fam hakk\u0131na do\u011frudan etki etmesi, bu m\u00fcdahalelerin yaln\u0131zca belirli yasal ve etik ko\u015fullar alt\u0131nda hukuka uygun kabul edilmesini zorunlu k\u0131lar.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde “\u00f6zerkli\u011fe sayg\u0131” ilkesi temel bir etik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kar. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131, hastayla yaln\u0131zca bilgi veren de\u011fil, onun d\u00fc\u015f\u00fcncelerini dinleyen, anlayan ve onurland\u0131ran bir ileti\u015fim kurmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, hastaya \u00f6nerilen t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ili\u015fkin a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve yeterli bilgilendirmeyi i\u00e7ermeli; ayn\u0131 zamanda hastan\u0131n m\u00fcdahaleye onam verip vermedi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iradesi mutlaka dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda s\u0131kl\u0131kla vurgulanan \u201ct\u0131bbi hata\u201d kavram\u0131 da sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011funu peki\u015ftirmektedir. T\u0131bbi hata, sa\u011fl\u0131k personelinin bilgi ve beceri eksikli\u011fi, dikkat ve \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131 veya standart t\u0131bbi uygulamalardan sapmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan, hastaya zarar veren eylem ya da ihmallerdir. Bu t\u00fcr hatalar\u0131n yaln\u0131zca maddi zararlara de\u011fil, manevi zararlara da yol a\u00e7abilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firelerin konumu ise bu \u00e7er\u00e7evede ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmelidir. Her ne kadar hem\u015fireler, hekimlerin talimatlar\u0131n\u0131 yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olsalar da bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, mutlak bir itaat anlam\u0131na gelmez. Hem\u015firenin, hekimin verdi\u011fi ve a\u00e7\u0131k \u015fekilde hatal\u0131 oldu\u011funu de\u011ferlendirdi\u011fi t\u0131bbi talimat\u0131 uygulamama sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Zira hem\u015fire yaln\u0131zca talimat\u0131 uygulamakla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hastan\u0131n g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamakla da y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Talimat\u0131n uygulanmas\u0131 halinde hastaya zarar verilebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rebiliyorsa, m\u00fcdahaleyi reddetme sorumlulu\u011fu do\u011far.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu yaln\u0131zca tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Kusurlu veya \u00f6zensiz davran\u0131\u015flar, ayn\u0131 zamanda cezai ve disiplin sorumlulu\u011fu do\u011furabilir. Bu nedenle sa\u011fl\u0131k profesyonelleri, g\u00f6revlerini yaln\u0131zca mesleki bilgi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hukuki ve etik ilkeler do\u011frultusunda da ifa etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu sorumluluklar\u0131n b\u00fct\u00fcnsel \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin g\u00fcvenilirli\u011fini ve hasta haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na al\u0131r.<\/p>\n
2.S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Sorumluluk<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu, yaln\u0131zca s\u00f6zle\u015fmeye dayanan bir ili\u015fkiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011fu, s\u00f6zle\u015fmenin varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011fabilir; dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 olay hem s\u00f6zle\u015fmeye hem de haks\u0131z fiile dayal\u0131 olarak tazminat talebine konu olabilir. Ancak, s\u00f6zle\u015fmeye dayal\u0131 sorumluluk, zarar g\u00f6ren ki\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zarar ve illiyet ba\u011f\u0131n\u0131 ispat bak\u0131m\u0131ndan daha elveri\u015fli bir yol sunar. Bu nedenle, \u00f6zellikle hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda bak\u0131m ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde do\u011frudan kurulan s\u00f6zle\u015fmesel ili\u015fkinin, hem\u015firelerin hukuki sorumlulu\u011funu do\u011frudan etkiledi\u011fi kabul edilmektedir.<\/p>\n
Doktrin ve yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n te\u015fhis, tedavi, \u00f6nleme veya aile planlamas\u0131 gibi faaliyetleri, bir i\u015f g\u00f6rme ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmektedir. Bu ili\u015fki, T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu kapsam\u0131nda vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmesi niteli\u011fi ta\u015f\u0131r. Yarg\u0131tay da hekimler i\u00e7in benimsedi\u011fi bu hukuki nitelendirmeyi hem\u015fireler ba\u015fta olmak \u00fczere di\u011fer sa\u011fl\u0131k profesyonelleri i\u00e7in de ge\u00e7erli saymakta ve onlar\u0131n t\u0131bbi m\u00fcdahalelerini vek\u00e2let s\u00f6zle\u015fmesi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirmektedir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda hem\u015firelerin g\u00f6rev ve yetkileri, yaln\u0131zca hekimin talimatlar\u0131n\u0131 uygulamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren yeni Hem\u015firelik Kanunu\u2019nun 4. maddesiyle hem\u015fireler, birey, aile ve toplumun hem\u015firelik hizmetleriyle kar\u015f\u0131lanabilecek sa\u011fl\u0131k gereksinimlerini ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak belirlemek, tan\u0131 koymak, bak\u0131m planlamak, uygulamak, de\u011ferlendirmek ve denetlemekle yetkili k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece, hem\u015firelik mesle\u011fi yaln\u0131zca hekim yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 rol\u00fcyle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, ba\u011f\u0131ms\u0131z mesleki sorumluluk ve \u00f6zerklik \u00e7er\u00e7evesinde yeniden tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Her ne kadar 2007 \u00f6ncesi mevzuatta hem\u015firelerin bu denli ba\u011f\u0131ms\u0131z hareket etme yetkisi a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131nmam\u0131\u015f olsa da, uygulamada ve bilimsel g\u00f6r\u00fc\u015flerde hem\u015fireli\u011fin hekim d\u0131\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131k meslekleri aras\u0131nda g\u00f6rece \u00f6zerk bir meslek oldu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Nitekim hem\u015firelerin, hekimlik d\u0131\u015f\u0131 alanlarda da sa\u011fl\u0131k hizmeti sunma kapasitesine sahip olduklar\u0131 ve bu nedenle yapt\u0131klar\u0131 i\u015flemler nedeniyle hukuki sorumluluklar\u0131n\u0131n do\u011fabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde genel bir kanaat mevcuttur.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, hem\u015firelerin mesleki faaliyetlerinin hukuki niteli\u011fi, yaln\u0131zca hekimin bir uzant\u0131s\u0131 olarak de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ba\u011f\u0131ms\u0131z mesleki bilgi ve yetkinlik \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilmeli; sorumluluklar\u0131 hem s\u00f6zle\u015fmesel hem de haks\u0131z fiil h\u00fck\u00fcmleri do\u011frultusunda ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131m, hem\u015firelik mesle\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 profesyonellik d\u00fczeyine uygun d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM: HUKUK\u0130 SORUMLULU\u011eUN \u015eARTLARI <\/p>\n
1. Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Fiil \u2013 S\u00f6zle\u015fmenin \u0130hlali (Borca Ayk\u0131r\u0131l\u0131k)<\/p>\n
1.1.Hukuka Ayk\u0131r\u0131 Fiil <\/p>\n
Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funun temel yap\u0131 ta\u015f\u0131n\u0131, hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan ki\u015filere y\u00fcklenen davran\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu kapsamda, hem\u015fire kendisinden beklenen \u00f6zenli davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermedi\u011finde ve bu ihmal ya da kusur neticesinde hastaya zarar verdi\u011finde, hem hukuken hem de fiilen sorumlu tutulabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, hastan\u0131n g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gereken yatak kenarl\u0131klar\u0131n\u0131n g\u00f6revli hem\u015fire taraf\u0131ndan kald\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve bu ihmal sonucunda hastan\u0131n yataktan d\u00fc\u015ferek dalak yaralanmas\u0131 ya\u015famas\u0131 halinde, hem\u015fire maddi ve manevi tazminatla sorumlu k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde, s\u0131cak su torbas\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n g\u00f6revli hem\u015fire taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekirken bu g\u00f6revin temizlik personeline devredilmesi, ayr\u0131ca konulan torbalar\u0131n kontrol edilmemesi sonucu hastan\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131n yanmas\u0131 olay\u0131nda da hem\u015fire hukuken sorumlu say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00f6rnekler, hem\u015firenin y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini \u00f6zenle yerine getirmemesi durumunda haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funun do\u011fabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
1.2.S\u00f6zle\u015fmenin \u0130hlali (Borca Ayk\u0131r\u0131l\u0131k)<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fmenin ihlali, bor\u00e7lunun s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanan edim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde davranmas\u0131yla meydana gelir. Bu ayk\u0131r\u0131l\u0131k hem icrai (yapma) hem de ihmali (yapmama) davran\u0131\u015flardan kaynaklanabilir. T\u0131pk\u0131 haks\u0131z fiilde oldu\u011fu gibi, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k da bor\u00e7lunun veya sorumlulu\u011fundaki ki\u015filerin fiiliyle ger\u00e7ekle\u015fmelidir. Bu ba\u011flamda, s\u00f6zle\u015fmenin ihlali hem aktif hem de pasif davran\u0131\u015f bi\u00e7imlerinde ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalenin zaman\u0131nda ve gere\u011fi gibi yerine getirilmemesi, \u00e7o\u011fu durumda borcun gere\u011fi gibi ifas\u0131n\u0131 sa\u011flamaz ve hastan\u0131n daha a\u011f\u0131r m\u00fcdahalelere ihtiya\u00e7 duymas\u0131na neden olabilir. M\u00fcdahalenin eksik veya hatal\u0131 bi\u00e7imde uygulanmas\u0131, hasta ile hem\u015fire aras\u0131nda hukuki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar. Bu t\u00fcr k\u00f6t\u00fc ifa durumlar\u0131nda, zarar, illiyet ba\u011f\u0131 ve kusur gibi unsurlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde hem\u015fire tazminat sorumlulu\u011fu ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir.<\/p>\n
Borca ayk\u0131r\u0131l\u0131k durumunun ispat\u0131, tam bir ispat yerine, hem\u015firenin borcuna ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 ilk g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe dayal\u0131 olarak ortaya koymaya dayan\u0131r. Ancak, hem\u015fire, olayda g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015f\u0131n, kendisinin mensup oldu\u011fu meslekteki ortalama objektif bir hem\u015firenin davran\u0131\u015f\u0131ndan sapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve t\u0131bbi \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun hareket etti\u011fini kan\u0131tlarsa, sorumluluktan kurtulabilir.<\/p>\n
1.2.1.S\u00f6zle\u015fmeden Do\u011fan Bor\u00e7lar<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme, taraflar aras\u0131nda bor\u00e7 ili\u015fkisi kurarak, her bir tarafa belirli edim ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fckleyen hukuki bir i\u015flemdir. Bu ili\u015fki kapsam\u0131nda, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ya da birbirine ba\u011fl\u0131 \u00e7e\u015fitli bor\u00e7lar do\u011fabilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131 ile Sa\u011fl\u0131k Hizmetlerinde \u00c7al\u0131\u015fan Di\u011fer Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n \u0130\u015f ve G\u00f6rev Tan\u0131mlar\u0131na Dair Y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda, baz\u0131 sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hekime ihtiya\u00e7 duyulmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan hizmet sunma yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, Sa\u011fl\u0131k Meslek Mensuplar\u0131n\u0131n Serbest Meslek \u0130cras\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik do\u011frultusunda, hem\u015fireler mesleklerini serbest olarak icra etme yetkisine sahiptir. Bu \u00e7er\u00e7evede, hem\u015fireler, hekimlerin te\u015fhis ve tedavi planlar\u0131na uygun olarak, hastalarla do\u011frudan t\u0131bbi m\u00fcdahale s\u00f6zle\u015fmesi yapabilirler.<\/p>\n
1.2.1.Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n \u0130\u015f G\u00f6rme Borcu<\/p>\n
TBK m. 506\/2’ye g\u00f6re, vekil, \u00fcstlendi\u011fi i\u015fi ve hizmetleri sadakat ve \u00f6zenle yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Hem\u015fireler i\u00e7in bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, hekim taraf\u0131ndan acil haller d\u0131\u015f\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olarak verilen tedavileri uygulamak, birey, aile ve toplumun sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 belirlemek, hem\u015firelik tan\u0131lama s\u00fcreci kapsam\u0131nda bu ihtiya\u00e7lara y\u00f6nelik bak\u0131m plan\u0131 olu\u015fturmak, uygulamak, denetlemek ve de\u011ferlendirmek gibi faaliyetleri i\u00e7erir. Bu eylemler, hem\u015firenin s\u00f6zle\u015fmesel borcunun bir par\u00e7as\u0131 olup, vekalet s\u00f6zle\u015fmesinin i\u015f g\u00f6rme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc olu\u015fturur.<\/p>\n
1.2.2.\u00d6zen G\u00f6sterme Borcu<\/p>\n
TBK m. 506\/2’ye g\u00f6re, \u00f6zen g\u00f6stermeyen bir vekil, vekalet s\u00f6zle\u015fmesini yerine getirmemi\u015f say\u0131l\u0131r. Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi m. 14, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hastan\u0131n durumuna uygun t\u0131bbi \u00f6zeni g\u00f6stermeleri gerekti\u011fini vurgular ve hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kurtarmak m\u00fcmk\u00fcn olmasa dahi, \u0131st\u0131rab\u0131n\u0131 hafifletmeye \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 zorunlu k\u0131lar. Yarg\u0131tay, hekimlere y\u00f6nelik \u00f6zen borcunu hem\u015fireler i\u00e7in de benzer \u015fekilde kabul etmektedir. Bu, hem\u015firelerin de hastalar\u0131n bak\u0131m\u0131nda ayn\u0131 derecede dikkatli ve \u00f6zenli olmalar\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar.<\/p>\n
1.2.3.Ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f Onam Alma Borcu<\/p>\n
Ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam, bir sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n, hastaya m\u00fcdahale etmeden \u00f6nce, o ki\u015fiye m\u00fcdahalenin amac\u0131, y\u00f6ntemi, riskleri ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda yeterli ve anla\u015f\u0131l\u0131r bilgi vererek onay almas\u0131 anlam\u0131na gelir.<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 17. maddesi, Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi’nin 5. ve 6. maddeleri ile Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 18\/2 ve 26. maddeleri, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam almas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hem\u015firenin, hem hekim taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen hem de ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi t\u00fcm t\u0131bbi m\u00fcdahalelerde ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Hem\u015firenin, herhangi bir t\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunmadan \u00f6nce, m\u00fcdahalenin i\u00e7eri\u011fi ve hastaya etkileri hakk\u0131nda bilgilendirme yapmas\u0131 ve hastan\u0131n r\u0131zas\u0131n\u0131 almas\u0131 gereklidir. E\u011fer bir hem\u015fire, hastadan r\u0131za almadan t\u0131bbi bir m\u00fcdahalede bulunursa, bu durum bor\u00e7 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali ya da haks\u0131z fiil olarak de\u011ferlendirilebilir ve hukuki sorumlulu\u011fa yol a\u00e7ar.<\/p>\n
Hem\u015fire, hekimle birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclen tedavi s\u00fcrecinde ayd\u0131nlatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc payla\u015fan bir sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 de\u011fildir. Hekimin, hastaya y\u00f6nelik t\u00fcm tedavi ve m\u00fcdahalelere dair gerekli bilgilendirmeleri yapma sorumlulu\u011fu vard\u0131r ve bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck hem\u015fireye devredilemez. Ancak, hem\u015firenin m\u00fcstakil olarak yapt\u0131\u011f\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahaleler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, hem\u015firenin bireysel olarak ayd\u0131nlat\u0131lm\u0131\u015f onam alma sorumlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, hem\u015firelerin, hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi her t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi, hastan\u0131n onam\u0131n\u0131 alarak yapmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Ameliyat \u00f6ncesi hasta onam\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 gibi durumlar ise hem\u015firenin g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda kalmaktad\u0131r. Bu i\u015flem, hekim taraf\u0131ndan yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hem\u015firenin, bu t\u00fcr bir onam\u0131 almakla sorumlu olmas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck hekimlerin yetki alan\u0131na girmektedir.<\/p>\n
1.2.4.Sadakat ve S\u0131r Saklama Borcu<\/p>\n
1.2.4.1.Sadakat Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin, TBK m. 506’ya dayal\u0131 olarak ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yaln\u0131zca hukuki bir sorumluluk de\u011fil, ayn\u0131 zamanda insani bir sorumluluktur. Sadakat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, hem\u015firenin hastalar\u0131na kar\u015f\u0131 do\u011fru, d\u00fcr\u00fcst ve tarafs\u0131z bir \u015fekilde hareket etmelerini zorunlu k\u0131lar. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck, hem\u015firenin etik sorumluluklar\u0131n\u0131n temel bir par\u00e7as\u0131 olarak kabul edilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin yerine getirmeleri gereken etik sorumluluklar aras\u0131nda yer alan “yararl\u0131l\u0131k ilkesi” de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Evrensel olarak kabul edilen bu ilke, hem\u015firenin t\u00fcm durumlarda ve ko\u015fullarda, hastalar\u0131n\u0131n yarar\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutarak hareket etmelerini gerektirir. Yararl\u0131l\u0131k ilkesi, hem\u015fireye, her t\u0131bbi m\u00fcdahale ve karar\u0131n, hastan\u0131n iyili\u011fi ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na hizmet etmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131r. Bu ilke do\u011frultusunda, hem\u015fire hastalar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na en uygun ve faydal\u0131 m\u00fcdahaleyi yapmay\u0131 ama\u00e7lamal\u0131 ve bu sorumluluklar\u0131n\u0131 etik bir zorunluluk olarak kabul etmelidir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonellerinin, \u00f6zellikle hem\u015firelerin, t\u0131bbi m\u00fcdahalelerde sorumluluk ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlar, hekimin talimatlar\u0131na ba\u011fl\u0131 kalmalar\u0131na ra\u011fmen karma\u015f\u0131k hukuki sorumluluklar do\u011furabilir. Hem\u015firenin, hastan\u0131n hukuken korunan de\u011ferlerinin zarar g\u00f6rmesini \u00f6ng\u00f6rebilece\u011fi bir durumda, m\u00fcdahale yapmaktan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 gerekir. E\u011fer hem\u015fire, kendi uzmanl\u0131k alan\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde bir t\u0131bbi m\u00fcdahalenin hastan\u0131n zarar\u0131na olaca\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulunuyorsa, bu m\u00fcdahaleyi ger\u00e7ekle\u015ftirmemelidir. Hem\u015fire, hekimin hatalar\u0131na bariz bir \u015fekilde tespit edebiliyorsa, bu hataya ortak olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E\u011fer bir hekim talimat\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a hatal\u0131ysa ve hem\u015fire bu hatal\u0131 talimat\u0131 uygularsa, bu durumda hem\u015firenin de sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusu olabilir. Hem\u015fire, hekim hatas\u0131nda gerekli uyar\u0131y\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131nda ve hatal\u0131 talimat\u0131 oldu\u011fu gibi yerine getirdi\u011finde, hem\u015fire de kusurlu say\u0131labilir ve hukuki sorumlulu\u011fa tabi olabilir. Ayr\u0131ca, hekim taraf\u0131ndan verilen talimatla yap\u0131lan m\u00fcdahalelerde, hekim sorumlu olsa da, hem\u015fire, sadece talimatlar\u0131 yerine getirdi\u011fi savunmas\u0131yla bu sorumluluktan kurtulamaz.<\/p>\n
Bunun bir \u00f6rne\u011fi olarak, bir davada, hekimin g\u00f6rev alan\u0131nda kalan bir t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi hekimin talimat\u0131yla uygulayan hem\u015fireye, sonras\u0131nda hekim taraf\u0131ndan “g\u00f6revi d\u0131\u015f\u0131nda uygulama yapt\u0131\u011f\u0131” gerek\u00e7esiyle su\u00e7 duyurusunda bulunulmu\u015ftur. Bu durum, hem\u015firenin t\u0131bbi m\u00fcdahalede kendi sorumlulu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmas\u0131n\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6sterir. Hem\u015fire, hekim talimatlar\u0131na sad\u0131k kalsa dahi, profesyonel sorumluluklar\u0131 do\u011frultusunda hareket etmelidir.<\/p>\n
1.2.4.2.S\u0131r Saklama Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, t\u0131bbi m\u00fcdahale s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frendikleri hasta bilgilerini gizli tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 g\u00fcven ili\u015fkisi ve sadakat borcunun do\u011fal bir sonucudur. 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 134. maddesi, \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini ihlal su\u00e7unu d\u00fczenlerken, 137. maddesi de sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n meslekleri gere\u011fi \u00f6\u011frendikleri s\u0131rlar\u0131 saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali durumunda \u00f6zel hayat\u0131n ihlali su\u00e7unun nitelikli halini i\u015fleyece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, hem\u015fire, hastalar\u0131na ait bilgileri yaln\u0131zca hastan\u0131n r\u0131zas\u0131 do\u011frultusunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slara aktarabilir. Aksi takdirde, ki\u015filerin t\u0131bbi m\u00fcdahaleyi do\u011fru \u015fekilde almak i\u00e7in gerekli bilgileri sa\u011fl\u0131k profesyoneline vermemeleri ya da eksik ve yanl\u0131\u015f yan\u0131tlar vermeleri olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 do\u011far. Bunun sonucunda, ki\u015filerin sa\u011fl\u0131k profesyonellerine ba\u015fvurduklar\u0131n\u0131 bile gizlemek istemeleri gibi durumlar ortaya \u00e7\u0131kabilir. Bu t\u00fcr durumlar, hem sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin etkinli\u011fini azalt\u0131r hem de hasta ile sa\u011fl\u0131k profesyoneli aras\u0131ndaki g\u00fcven ili\u015fkisini zedeler. Bu nedenle, hasta s\u0131rlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, hem etik hem de hukuki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr ve hem\u015fireler taraf\u0131ndan titizlikle yerine getirilmesi gereken bir sorumluluktur.<\/p>\n
1.2.5.Kay\u0131t Tutma Borcu<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelleri, s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde, sa\u011fl\u0131k hizmetinden faydalanan ki\u015fiyle ilgili bilgileri dikkatli ve \u00f6zenle kay\u0131t alt\u0131na almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu bilgiler, hastan\u0131n ba\u015fvurusu ile ilgili di\u011fer belgeler, raporlar, g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler veya sesli kay\u0131tlarla birlikte d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde saklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay, bir karar\u0131nda, kay\u0131t tutma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edilmesinin, \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edece\u011fini ve bu durumun k\u00f6t\u00fc ifaya neden olabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015ftir. Hem\u015fireler, hem hastan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak hem de hukuki sorumluluktan ka\u00e7\u0131nmak ad\u0131na, bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
2.Zarar<\/p>\n
Zarar, bir ki\u015finin r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u015fahsi haklar\u0131nda, malvarl\u0131\u011f\u0131nda veya di\u011fer varl\u0131klar\u0131nda meydana gelen olumsuz bir azalmad\u0131r. Hukuki sorumluluk, sadece zarar olu\u015ftu\u011funda s\u00f6z konusu olabilir; zarar olmayan bir durumda sorumluluk do\u011fmaz.<\/p>\n
T\u0131bbi m\u00fcdahalede bulunan ki\u015finin herhangi bir zarar g\u00f6rmemesi durumunda, hem\u015firenin sorumlulu\u011fu da do\u011fmaz. Ancak, ki\u015filik de\u011ferine sald\u0131r\u0131 niteli\u011finde olan t\u0131bbi m\u00fcdahalede, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle borcun ihlali ve maddi zarar\u0131n do\u011fmas\u0131 durumunda, ayn\u0131 zamanda manevi zarar\u0131n da meydana geldi\u011fi kabul edilir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelinin s\u00f6zle\u015fme nedeniyle ortaya \u00e7\u0131kan sorumlulu\u011fu \u00e7er\u00e7evesinde, maddi tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011fabilmesi i\u00e7in, borca ayk\u0131r\u0131 eyleminin muhatab\u0131n ki\u015filik haklar\u0131 veya malvarl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde olumsuz bir etki yaratm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalesi sonucunda zarar g\u00f6ren ki\u015finin tekrar t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ihtiya\u00e7 duymas\u0131, fiili zarar olarak kabul edilebilirken, ge\u00e7ici i\u015f g\u00f6remezlik nedeniyle kaybedilen gelirler ise yoksun kal\u0131nan k\u00e2r \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirilebilir. Bu t\u00fcr zararlar, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n hatal\u0131 m\u00fcdahalesi nedeniyle do\u011fan tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u015fekillendirir.<\/p>\n
Maddi zarar kalemleri, t\u0131bbi m\u00fcdahale nedeniyle do\u011fan \u00e7e\u015fitli finansal kay\u0131plar\u0131 kapsar. Bu zararlar, tedavi giderleri, cenaze masraflar\u0131 ve di\u011fer acil masraflar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, a\u011f\u0131r zararlardan dolay\u0131 ki\u015finin bak\u0131ma ihtiya\u00e7 duymas\u0131 gibi harcamalar\u0131 da i\u00e7erebilir. Ayr\u0131ca, hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahale sonucu ger\u00e7ekle\u015fen kazan\u00e7 kay\u0131plar\u0131, ka\u00e7an i\u015f f\u0131rsatlar\u0131 ve di\u011fer ekonomik zararlara da yer verilebilir. Bu t\u00fcr kay\u0131plar, t\u0131bbi hatan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ekonomik sonu\u00e7lar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 olu\u015fturur ve tazminat y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011furur.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k profesyonelinin hatal\u0131 t\u0131bbi m\u00fcdahalesi yaln\u0131zca maddi zarar yaratmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda manevi zarara da yol a\u00e7abilir. \u00d6zellikle ki\u015filik haklar\u0131na do\u011frudan tehdit olu\u015fturan veya sald\u0131r\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131yan t\u0131bbi m\u00fcdahaleler, t\u0131bbi standartlardan sapma ya da s\u00f6zle\u015fmesel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ihlali (sadakat, s\u0131r saklama, ayd\u0131nlatma, g\u00f6zetim vb.) durumunda, maddi zarar\u0131n yan\u0131nda, ki\u015fi \u00fczerinde elem, ac\u0131, \u0131st\u0131rap gibi duygu zararlar\u0131 da meydana gelir. Bu duygu zararlar\u0131, travmaya d\u00f6n\u00fc\u015febilir ve bireyin bu travma ile ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in psikolojik destek almas\u0131 gerekebilir. Bu t\u00fcr destek i\u00e7in yap\u0131lan harcamalar da maddi zarar olarak kabul edilir ve tazminat kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
3.Uygun \u0130lliyet Ba\u011f\u0131<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n vekalet s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan sorumlulu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in, eylemin hukuka ayk\u0131r\u0131 ve kusurlu olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi, bir zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bu zarar\u0131n sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n kusurlu eyleminin uygun sonucu olarak do\u011fmas\u0131 gerekir. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n, s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n, ola\u011fan ya\u015fam tecr\u00fcbelerine g\u00f6re zarar\u0131 do\u011furmaya elveri\u015fli olmamas\u0131 durumunda, meydana gelen zarardan sorumlu tutulamaz. \u00d6rne\u011fin, hem\u015firenin hastaya yapt\u0131\u011f\u0131 enjeksiyonun \u00e7ok h\u0131zl\u0131 yap\u0131lmas\u0131 sonucunda hastada n\u00f6ropati meydana geliyorsa, burada enjeksiyonun hatal\u0131 uygulanmas\u0131 ile n\u00f6ropati aras\u0131ndaki sebep-sonu\u00e7 ili\u015fkisi, uygun illiyet ba\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r ve bu illiyet ba\u011f\u0131, sorumlulu\u011fun olu\u015fmas\u0131nda kritik bir rol oynar.<\/p>\n
4.Kusur <\/p>\n
T\u0131bbi kusurlu eylem, t\u0131bb\u0131n kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak, gerekli dikkat ve \u00f6zenin g\u00f6sterilmemesi sonucu meydana gelen hukuka ayk\u0131r\u0131 bir davran\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda, komplikasyonlar ve t\u0131bbi k\u00f6t\u00fc uygulamalar\u0131n ay\u0131rt edilmesi \u00f6nemlidir. Komplikasyonlar, \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen ve istenmeyen olumsuz sonu\u00e7lar olup, meslek hatas\u0131na ba\u011fl\u0131 olmayan durumlard\u0131r ve bu t\u00fcr durumlarda sa\u011fl\u0131k profesyonelinin sorumlulu\u011fu s\u00f6z konusu de\u011fildir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, hastalar\u0131n zarar g\u00f6rme risklerini tamamen ortadan kald\u0131ramasa da, bu riskleri azaltma konusunda sorumluluk ta\u015f\u0131rlar. \u00d6rne\u011fin, hem\u015fireler, hastalar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 tedavi etmek ve bu s\u00fcre\u00e7te etkin bir \u015fekilde yer almak zorundad\u0131r. A\u011fr\u0131n\u0131n, t\u0131pk\u0131 vital bulgular gibi d\u00fczenli olarak takip edilmesi ve hem\u015firenin bu konuda yeterli bilgi ve beceriye sahip olmas\u0131 beklenmektedir. Hekimlerin tedaviye ili\u015fkin kararlar almas\u0131yla birlikte, hem\u015firelerin bu s\u00fcre\u00e7te bilgi ve deneyim sahibi olmalar\u0131 gerekti\u011fi kabul edilir. \u00d6zellikle intram\u00fcsk\u00fcler enjeksiyon gibi i\u015flemler, yeterli bilgi ve donan\u0131ma sahip bir hem\u015fire taraf\u0131ndan, \u00f6zen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun \u015fekilde yap\u0131lmazsa, bu durum hem\u015firenin hukuki sorumlulu\u011funu do\u011furur.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem\u015firelik, yaln\u0131zca hekimin y\u00f6nlendirmelerini uygulayan bir meslek olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f; ba\u011f\u0131ms\u0131z karar alabilen, hukuki ve etik sorumluluklar ta\u015f\u0131yan bir profesyonel alan h\u00e2line gelmi\u015ftir. Hem\u015firelerin do\u011frudan hasta ile temas h\u00e2linde olmas\u0131, onlar\u0131 t\u0131bbi hatalar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve sorumlu k\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle hem\u015firelik uygulamalar\u0131nda yaln\u0131zca mesleki bilgi yeterli olmay\u0131p; ayn\u0131 zamanda hukuki fark\u0131ndal\u0131k, etik duyarl\u0131l\u0131k ve mesleki \u00f6zen gereklidir.<\/p>\n
Ece Ertu\u011f \u00d6zkara<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
1.\u00d6zkara E, Can M. (2011). Yarg\u0131tayda karara ba\u011flanan t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Dergisi, 25(2), 69-76. \u00a0<\/p>\n
2.Sa\u011fl\u0131k Hukuku Derne\u011fi. (2021). T\u00fcrkiye\u2019de malpraktis davalar\u0131n\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ve hem\u015firelerin t\u0131bbi hatalar\u0131 \u00fczerine de\u011ferlendirme. DergiPark.<\/p>\n
3.Kandemir A, Y\u00fcksel S. (2020). Cerrahi hem\u015firelerinin tibbi hata tutum ve e\u011filimlerinin belirlenmesi. Anadolu Hem\u015firelik ve Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Dergisi, 23(2),287-297. \u00a0<\/p>\n
4.Alrabadi N, Shawagfeh S, Haddad R, Mukattash T, Abuhammad S, Al-rabadi D et al. (2021). Medication errors: a focus on nursing practice. Journal of Pharmaceutical Health Services Research, 12(1), 78-86. \u00a0<\/p>\n
5.Erbay E, Esato\u011flu AE. (2018). Content analysis of newspaper coverage of medical malpractice. Health Sciences Research in the Globalizing World, 956. \u00a0<\/p>\n
6.Ertem G, Oksel E, Akb\u0131y\u0131, A. (2009). Hatal\u0131 t\u0131bbi uygulamalar (malpraktis) ile ilgili retrospektif bir inceleme. Dirim T\u0131p Gazetesi, 84(1), 1-10.<\/p>\n
7.Metin B. (2018). Hem\u015firelik hizmetlerinde hasta g\u00fcvenli\u011fi ve t\u0131bbi hata (Malpraktis). Sa\u011fl\u0131k Akademisyenleri Dergisi, 5(1), 76-78. \u00a0<\/p>\n
8.Ulus, B., \u00c7elik Tatarka, D., & Paki\u015f, I. (2024). 2018\u20132023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Yarg\u0131tayda karara ba\u011flanan hem\u015firelere y\u00f6nelik t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 dosyalar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Van Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Dergisi, 17(3), 146\u2013150.<\/p>\n
9.\u015eahin, Z. (2023). Hekim d\u0131\u015f\u0131ndaki sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n hukuki sorumlulu\u011fu (Doktora tezi, Marmara \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc, \u00d6zel Hukuk Ana Bilim Dal\u0131). Marmara \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
10. Ayan, Mehmet. T\u0131bbi M\u00fcdahaleden Do\u011fan Sorumluluk. Ankara: Kazanc\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 1991.<\/p>\n
11.Demir, Mehmet. \u201cHekimin Hukuksal Sorumlulu\u011funun Kaynaklar\u0131 ve \u00d6zel Hastane – Kamu Hastanesi Ay\u0131r\u0131m\u0131\u201d, Mehmet \u00dcnal, Veysel Ba\u015fp\u0131nar, Hasan Se\u00e7kin Ozano\u011flu ve S\u00fcleyman Y\u0131lmaz (Ed.), Ali Naim \u0130nan\u2019a Arma\u011fan i\u00e7inde. Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2009, ss.263-283, (Demir, Arma\u011fan).<\/p>\n
12. K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, Ahmet. Bor\u00e7lar Hukuku Genel H\u00fck\u00fcmler.NG Ankara: Turhan Kitabevi, 2002.<\/p>\n
13. Metin, Sevtap.\u201cCovid-19 Ba\u011flam\u0131nda Zorunlu A\u015f\u0131 Tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Hukuki Boyutu\u201d. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Sa\u011fl\u0131k Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc Sa\u011fl\u0131k Bilimlerinde \u0130leri Ara\u015ft\u0131rmalar Dergisi. C.4, S.1, ss.37-50.<\/p>\n
14. Yarg\u0131tay CGK, 16.05.2017 T., 2017\/12-271 E., 2017\/278 K.<\/p>\n
15. Hakeri, H. (2010). T\u0131bbi uygulamalardan hem\u015firenin cezai sorumlulu\u011fu. Ankara Barosu III. Sa\u011fl\u0131k Hukuku Kurultay\u0131, 441-456. Ankara, T\u00fcrkiye.<\/p>\n
16.Tando\u011fan, C. (y\u0131l). Kitap Ad\u0131 (Cilt II, s. 356 vd.). Yay\u0131nevi.<\/p>\n
17.Yavuz, C., Acar, F., & \u00d6zen, B. (2013). Bor\u00e7lar Hukuku Dersleri (\u00d6zel H\u00fck\u00fcmler) (12. bask\u0131, s. 601 vd.). Beta Bas\u0131m Yay\u0131m.<\/p>\n
18.Aral, F., & Ayranc\u0131, H. (2012). Bor\u00e7lar Hukuku \u00d6zel Bor\u00e7 \u0130li\u015fkileri (9. bask\u0131, s. 393). Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
19.\u015eenocak, Z. (1998). \u00d6zel Hukukta Hekimin Sorumlulu\u011fu. Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
20.Reiso\u011flu, (y\u0131l). Kitap Ad\u0131 (s. 12). Yay\u0131nevi.<\/p>\n
21.G\u00fcm\u00fc\u015f, M. A. (2001). T\u00fcrk-\u0130svi\u00e7re Hukukunda Vekilin \u00d6zen Borcu (s. 40). Beta Bas\u0131m Yay\u0131m.<\/p>\n
22. Yarg\u0131tay 13. HD., 12.07.2017 T., 2015\/41606 E., 2017\/4295 K., Yarg\u0131tay 13. HD., 05.04.2017 T., 2016\/15806 E., 2017\/3965 K., Yarg\u0131tay 13. HD., 05.04.2013 T., 2013\/27946 E., 2013\/31316 K.; Yarg\u0131tay 13. HD., 15.02.2017 T., 2015\/35483 E., 2017\/1787 K.,<\/p>\n
23. Ba\u015fp\u0131nar, V. (2004). Vekilin (Avukat\u0131n, Hekimin, Mimar\u0131n, Bankan\u0131n) \u00d6zen Borcundan Do\u011fan Sorumlulu\u011fu (s. 74). Yetkin Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
24. Yarg\u0131tay 20. HD. 17.05.2016 T., 2016\/2772 E. 2016\/5721 K.; Yarg\u0131tay 13. HD. 02.11.2016 T., 2015\/34734 E., 2016\/19814 K.; Yarg\u0131tay 17. HD., 26.05.2016 T., 2014\/17701 E., 2016\/6436 K.; Yarg\u0131tay 13. HD., 02.02.2016 T., 2014\/43885 E., 2016\/2467 K.<\/p>\n
25. Kur\u015fat, Zekeriya. \u201cHem\u015firelerin Hukuki Sorumlulu\u011fu\u201d, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131, C.66, S.1, 2008, ss.293-321, (Hem\u015fire).<\/p>\n
26. Kur\u015fat, Zekeriya. \u201cEser ve Vekalet S\u00f6zle\u015fmelerinin Nitelendirilmesi Sorunu ve Nitelendirilmesinin H\u00fckm\u00fc\u201d, \u0130stanbul \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Mecmuas\u0131. C.67, S.1-2, ss.143-166.<\/p>\n
27. Eren, Fikret. Bor\u00e7lar Hukuku, 16. Bask\u0131. \u0130stanbul: Yetkin Yay\u0131nalar\u0131, 2014.<\/p>\n
28.Eren, Fikret. Sorumluluk Hukuku A\u00e7\u0131s\u0131ndan Uygun \u0130lliyet Ba\u011f\u0131 Teorisi. Ankara: Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Yay\u0131nlar\u0131 No. 361, Sevin\u00e7 Matbaas\u0131, 1975, (Uygun \u0130lliyet).<\/p>\n
29. Yarg\u0131tay 13. HD., 15.10.2019 T., 2017\/8221 E., 2019\/9925 K.<\/p>\n
30. Yarg\u0131tay 13. HD. 19.12.2019 T., 2018\/4890 E., 2019\/11954 K.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u0131bbi uygulama hatalar\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumunda yer alan t\u00fcm profesyonelleri etkileyen \u00f6nemli bir sorundur. Ancak hem\u015fireler, hastalarla s\u00fcrekli ve do\u011frudan etkile\u015fim i\u00e7inde olmalar\u0131, geni\u015f g\u00f6rev tan\u0131mlar\u0131 ve y\u00fcksek sorumluluk d\u00fczeyleri nedeniyle bu t\u00fcr hatalarla kar\u015f\u0131la\u015fma a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha fazla risk alt\u0131ndad\u0131r. T\u00fcrkiye’de sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda artan malpraktis iddialar\u0131, t\u0131bbi uygulama hatalar\u0131n\u0131n ciddiyetini ve yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Y\u0131ll\u0131k ortalama 2000 ila 2500 aras\u0131nda malpraktis davas\u0131 a\u00e7\u0131lmakta olup, bu davalar\u0131n yakla\u015f\u0131k %7\u2019si do\u011fum ve yeni do\u011fan s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkindir. \u00d6te yandan, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar hem\u015firelerin yakla\u015f\u0131k %32\u2019sinin meslek hayatlar\u0131 boyunca en az bir kez t\u0131bbi hataya kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etti\u011fini g\u00f6stermektedir. Bu veriler, hem\u015firelerin sa\u011fl\u0131k hizmetleri sunumundaki sorumluluklar\u0131n\u0131n hukuki boyutunu de\u011ferlendirme gereklili\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r. Hem\u015firelerin \u00e7al\u0131\u015fma ortamlar\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015f y\u00fck\u00fc yo\u011funlu\u011fu, d\u00fczensiz \u00e7al\u0131\u015fma saatleri, yorgunluk ve uykusuzluk gibi fakt\u00f6rler, t\u0131bbi uygulama hatas\u0131 riskini art\u0131rmaktad\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, hem\u015firelerin i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn fazla olmas\u0131n\u0131n, kadro yetersizliklerinin, a\u015f\u0131r\u0131 stresin ve uzun \u00e7al\u0131\u015fma saatlerinin, hem\u015firelerde motivasyon eksikli\u011fi ile birlikte uygulama hatalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. Bu fakt\u00f6rlerin t\u00fcm\u00fc, hem\u015firelerin dikkatini ve odaklanmas\u0131n\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkileyerek, t\u0131bbi uygulamalarda hatalara neden olabilecek \u00f6nemli risk fakt\u00f6rleri olarak ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Hem\u015firelerin g\u00fcvenli ve etkin bir hizmet sunabilmesi i\u00e7in bu unsurlar\u0131n iyile\u015ftirilmesi gerekmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de Hem\u015firelikte T\u0131bbi Hata Oranlar\u0131n\u0131n Y\u0131llara G\u00f6re De\u011fi\u015fimi (2019\u20132023) Y\u0131l \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Oran (%) 2019 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-83893","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n