Malum oldu\u011fu \u00fczere ceza yarg\u0131lamas\u0131nda temel ilkelerden biri de \u201cdelil serbestisi\u201d ilkesidir. Delil serbestisi ilkesi ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 hukuk yarg\u0131lamalar\u0131ndan ay\u0131ran keskin hatlardan biridir. Zira hukuk yarg\u0131lamalar\u0131nda kural olarak delillerin sunulmas\u0131 yasa veya h\u00e2kim taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen belirli s\u00fcreler i\u00e7erisinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Aksi h\u00e2lde hak kay\u0131plar\u0131 ya\u015fanmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n
Ceza yarg\u0131lamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan genel kural delil serbestisi ilkesi olmakla birlikte an\u0131lan ilkeyi k\u0131s\u0131tlayan h\u00e2llerden biri \u201cyasak delil\u201d h\u00e2lidir. Yasak delil h\u00e2linin varl\u0131\u011f\u0131 delil serbestisi ve delillerin serbest\u00e7e de\u011ferlendirilmesi ilkesini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu h\u00e2lde ger\u00e7e\u011fin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ilkesi de belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131r. Esas olan hukuka uygun delillerle adil yarg\u0131lamay\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Yasak delillerin esas al\u0131nmamas\u0131 temelinde ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n
Yasak delil kavram\u0131 iki ba\u015fl\u0131k h\u00e2linde incelenebilir: Delil elde etme yasa\u011f\u0131 ve delilleri de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131. Delil konusu bizzat delil arac\u0131 (tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinme gibi) ve delil elde etmeye ili\u015fkin y\u00f6ntemden kaynaklanabilir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k beyan\u0131n\u0131n elde edilmesi ifade ve sorgu yoluyla olur. \u0130fade ve sorgunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 kanun ve ilgili y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda belirlenmi\u015ftir. Mevzuat kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usule uyulmadan yap\u0131lan ifade ve sorgu s\u00f6z konusuysa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir beyan elde edilmi\u015f olur.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin ki\u015fiye susma hakk\u0131 veya m\u00fcdafiye ba\u015fvurma hakk\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmadan ifadesi al\u0131n\u0131rsa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir h\u00e2lden s\u00f6z etmek gerekir. \u015e\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131 \u00f6zg\u00fcr iradesine dayanmal\u0131d\u0131r. Bunu engelleyici nitelikte k\u00f6t\u00fc davranma, i\u015fkence, il\u00e2\u00e7 verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, baz\u0131 ara\u00e7lar\u0131 kullanma gibi bedensel veya ruhsal m\u00fcdahaleler yap\u0131lamaz.<\/p>\n
Tan\u0131k beyan\u0131 al\u0131n\u0131rken ayd\u0131nlatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali durumunda da hukuka ayk\u0131r\u0131 h\u00e2lden s\u00f6z etmek gerekir. Tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinebilece\u011fi tan\u0131\u011fa hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde elde edilen tan\u0131k beyan\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 nitelikte olur. CMK madde 148 k\u0131yasen tan\u0131klara da uygulan\u0131r.<\/p>\n
Elde edilmesi yasak olan delilin de\u011ferlendirilmesi de yasakt\u0131r. Bu duruma ba\u011f\u0131ml\u0131 delil de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131 denilmektedir. Ancak elde edilmesi yasak olmayan delillerin de\u011ferlendirilmesi de yasak olabilir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, delil serbestisi ilkesi -ilk bak\u0131\u015fta s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 tan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de- asl\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n hassas s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen ilkelerle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131lamada kullan\u0131lacak delillerin elde edili\u015f y\u00f6ntemleri ve kullan\u0131labilirlikleri sadece ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ve insan onurunun korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Bir ba\u015fka \u00f6rnek olarak san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131n iddianame tebli\u011f edilmeksizin al\u0131nmas\u0131 h\u00e2linde san\u0131\u011fa duru\u015fmaya ara verme hakk\u0131n\u0131n hat\u0131rlat\u0131lmamas\u0131 durumunda san\u0131\u011f\u0131n savunmaya y\u00f6nelik beyanlar\u0131 \u201cyasak delil\u201d kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi verilebilir. Bu y\u00f6nde Adana B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi 2019\/563 E., 2020\/1649 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca delil elde etme bak\u0131m\u0131ndan adli arama ve \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n ayr\u0131m\u0131n\u0131n dikkatlice yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Aksi h\u00e2lde elde edilen deliller hukuka ayk\u0131r\u0131 h\u00e2le gelebilecektir. Arama, uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n olduk\u00e7a \u00f6zenle yakla\u015fmas\u0131 gereken bir tedbirdir. Arama bak\u0131m\u0131ndan uygulamaya \u0131\u015f\u0131k tutan Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 elzemdir.<\/p>\n
Arama neticesinde yaln\u0131zca su\u00e7 e\u015fyas\u0131 de\u011fil ma\u011fdur ve tan\u0131klar\u0131n -belirli su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan- ele ge\u00e7irilebilece\u011fi ve beyanlar\u0131na ba\u015fvurulabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Usule ayk\u0131r\u0131 ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7te bu ki\u015filerin beyanlar\u0131 h\u00fckme esas al\u0131namayacakt\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 2019\/442 E., 2022\/390 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Yasal prosed\u00fcrleri ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmek ve sonradan tamamlanabilecek eksiklikler \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek hareket etmek s\u00fcbut eden bir su\u00e7un cezas\u0131z kalmas\u0131na sebebiyet verebilir. Bu konuda me\u015fhur denilebilecek nitelikte yarg\u0131 kararlar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin ara\u00e7 alt\u0131nda kilolarca uyu\u015fturucunun tespit edildi\u011fi bir dosya bak\u0131m\u0131ndan san\u0131klar delillerin elde edili\u015f bi\u00e7iminin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle beraat etmi\u015ftir. Zikredilen olaya benzer bir\u00e7ok dosya bulunmaktad\u0131r. Zehirli a\u011fac\u0131n meyvesinin de zehirli olaca\u011f\u0131 ilkesi hat\u0131rdan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Uygulamada s\u0131kl\u0131kla sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen \u201cgecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2l\u201d kavram\u0131 da tart\u0131\u015fmalara sebebiyet vermektedir. \u201cGecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2l\u201d kavram\u0131 kolluk ve savc\u0131l\u0131k makam\u0131 i\u015flemlerine belirli s\u00fcre bak\u0131m\u0131ndan h\u00e2kim denetimi d\u0131\u015f\u0131nda hareket alan\u0131 tan\u0131yan istisnai bir ara\u00e7t\u0131r. Ancak bu kavram uygulamada subjektif ve yoruma a\u00e7\u0131k bir alan h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2lin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi \u015fartt\u0131r. Somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkilendirilmesi, her i\u015flem bak\u0131m\u0131ndan gerek\u00e7elendirilmesi \u015fartt\u0131r. Aksi durumda ba\u015fta arama, el koyma ve fiziki takip olmak \u00fczere bir\u00e7ok i\u015flemle elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131 delil h\u00e2line gelme riski vard\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesi 2022\/10858 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Ceza muhakemesi hukuku maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma amac\u0131n\u0131 g\u00fcderken birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini de titizlikle g\u00f6zetmek zorundad\u0131r. Bu ikili yap\u0131 muhakeme sisteminin temel ilkelerinin \u015fekillenmesinde belirleyicidir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin sanal sistemler \u00fczerinde yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan uygulamada taraflar s\u0131kl\u0131kla WhatsApp konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u015feklinde sunmaktad\u0131r. Ancak bu tarz delillerin hem ger\u00e7eklik hem de g\u00fcvenilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi \u015f\u00fcpheleri mevcuttur. Zira an\u0131lan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin manip\u00fclasyona u\u011fram\u0131\u015f olma ihtimali y\u00fcksektir.<\/p>\n
Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin tek ba\u015f\u0131na mahk\u00fbmiyete esas al\u0131nmamas\u0131 gerekmektedir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri teknik teyitli dijital veriler (\u00f6rne\u011fin HTS, e\u015f zamanl\u0131 cihaz analizi, dijital imajlar) ile desteklenmedik\u00e7e h\u00fckme esas te\u015fkil etmemelidir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesi 2020\/27697 E., 2023\/264 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Delil serbestisi ilkesi, \u201chukuka uygun elde edilen her \u015fey delil olabilir\u201d diyorsa da \u201cdelil de\u011ferlendirilebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r\u201d kural\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Yeri gelmi\u015fken belirtmekte fayda g\u00f6rmekteyiz ki kollu\u011fun ilgili birimlerinin \u201csanal devriye\u201d suretiyle delil elde edinmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 h\u00e2li de \u00f6\u011fretide g\u00fcncel \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lan delil elde etme y\u00f6ntemlerindendir.<\/p>\n
Say\u0131lanlardan ba\u015fka kollu\u011fun talimat olmaks\u0131z\u0131n \u015f\u00fcpheliyi kendi ba\u015f\u0131na takibe almas\u0131 ve bu esnada g\u00f6r\u00fcnt\u00fc almas\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nleme mahiyeti ile adli \u015f\u00fcphe aras\u0131ndaki \u00e7izginin bulan\u0131k oldu\u011fu durumlarda sorun yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir ki\u015fi hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmadan yap\u0131lan izleme i\u015flemleri e\u011fer adli ama\u00e7l\u0131ysa savc\u0131 emrine veya h\u00e2kim karar\u0131na dayanmak zorundad\u0131r. Ancak uygulamada \u00e7o\u011fu zaman kolluk hen\u00fcz soru\u015fturma ba\u015flamadan \u201c\u00f6nleme\u201d ad\u0131 alt\u0131nda ki\u015fileri izlemekte ve delil toplamaktad\u0131r.<\/p>\n
Oysa bu tarz izleme i\u015flemleri \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla adli delil elde etme maksad\u0131 ta\u015f\u0131yorsa mutlaka savc\u0131 talimat\u0131yla yap\u0131lmak zorundad\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2022\/4525 E., 2024\/268 K. Say\u0131l\u0131 karar ile Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2023\/9234 E., 2023\/9234 K. Say\u0131l\u0131 karar dikkatle incelenmelidir.<\/p>\n
CMK m. 160 gere\u011fince soru\u015fturma, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Ancak uygulamada kolluk bir ihbar \u00fczerine savc\u0131 talimat\u0131 beklemeksizin fiziki takip mahiyetinde i\u015flemler yapabilmekte, delil toplama faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftirebilmekte, su\u00e7\u00fcst\u00fc h\u00e2li hari\u00e7 ihbar sonras\u0131 talimat almadan yakalama ger\u00e7ekle\u015ftirebilmekte, ki\u015fiyi davet edebilmekte, ifadesini alabilmekte ve belge d\u00fczenleyebilmektedir.<\/p>\n
Bu durum CMK\u2019nin ilgili maddelerinin \u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Aksi yorum savc\u0131n\u0131n soru\u015fturma \u00fczerindeki \u201ctek h\u00e2kimiyet\u201d yetkisini zedeler. Kolluk g\u00fc\u00e7leri, herhangi bir adli merci talimat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan adli niteli\u011fi haiz delil toplayamaz. Nitekim CMK m.160 ve m.161 bu ama\u00e7larla d\u00fczenlenen kanun h\u00fck\u00fcmleridir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Adl\u00ee Kolluk Y\u00f6netmeli\u011fi madde 6 aynen:<\/p>\n
“Adl\u00ee kolluk g\u00f6revlileri, kendilerine yap\u0131lan bir su\u00e7a ili\u015fkin ihbar veya \u015fik\u00e2yetleri; el koyduklar\u0131 olaylar\u0131, yakalanan ki\u015filer ile uygulanan tedbirleri derh\u00e2l Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve en \u00fcst dereceli kolluk amirine bildirir ve ilgili Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emri do\u011frultusunda i\u015fin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli soru\u015fturma i\u015flemlerine ba\u015flar.” h\u00fckm\u00fcn\u00fc amirdir.<\/p>\n
Mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinden de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere kanun koyucunun as\u0131l amac\u0131 soru\u015fturman\u0131n hukuk\u00e7u kimli\u011fine sahip Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na hasredilmesi temelindedir. Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ciddi m\u00fcdahaleler \u00f6ng\u00f6ren ceza yarg\u0131lamas\u0131 sahas\u0131nda soru\u015fturma evresindeki denetim kas\u0131tl\u0131 olarak bir hukuk\u00e7unun tekeline hasredilmek istenmi\u015ftir. Bu olduk\u00e7a isabetli bilin\u00e7li bir tercihtir.<\/p>\n
Bu nedenle Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 talimat\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n aksi \u015fekilde elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131 mahiyet ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2021\/1724 E., 2022\/12865 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Su\u00e7 \u015f\u00fcphesi do\u011fduktan sonra mutlaka Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 talimat\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2021\/15681 E., 2023\/3420 K. Say\u0131l\u0131 karar ile Yarg\u0131tay 18. Ceza Dairesi 2017\/4689 E., 2019\/11113 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Hatta Yarg\u0131tay, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi do\u011fduktan sonra kolluk taraf\u0131ndan savc\u0131 talimat\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015finin kent kameralar\u0131n\u0131n (KGYS, MOBESE) belli bir yere odaklanma \u00f6zellikleri de kullan\u0131larak izlenmesi suretiyle delil elde edilmesi h\u00e2linde delilleri hukuka ayk\u0131r\u0131 kabul etmi\u015ftir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2022\/1846 E., 2023\/8954 K. Say\u0131l\u0131 karar \u00f6nemlidir.<\/p>\n
\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f beden muayenelerinin de yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. \u00d6rne\u011fin su\u00e7 tarihinde 15-18 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda bulunan ma\u011fdurenin veya kanun\u00ee temsilcinin r\u0131zas\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n, r\u0131za yoksa mahkeme karar\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan muayenelerin neticesinde elde edilen delillere dayanan raporlar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi 2021\/5613 E., 2024\/4858 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Son olarak ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdafinin rol\u00fcn\u00fc de unutmamak gerekir. Bu minvalde delillerin s\u0131hhatli olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yasa gere\u011fi m\u00fcdafi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2ller mevcuttur. Bu h\u00e2llerin dikkate al\u0131nmamas\u0131 suretiyle su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015fiden beyan delili elde edilmesi mutlak bozma sebeplerindendir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafilik h\u00e2llerinin haricinde \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131 yaln\u0131zca \u015fekli bir bilgilendirme de\u011fil ayn\u0131 zamanda hukuki destek alma imk\u00e2n\u0131n\u0131 fiilen sa\u011flayacak \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. M\u00fcdafi hi\u00e7bir zaman ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecinden d\u0131\u015flanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak ceza yarg\u0131lamas\u0131nda esas olan delil serbestisi ilkesi maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n arac\u0131 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fse de bu serbesti s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde edilen bir delilin yarg\u0131lamada kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmesi yaln\u0131zca bireyin de\u011fil sistemin de g\u00fcvenilirli\u011fini zedeler.<\/p>\n
Bu nedenle delil elde etme s\u00fcrecindeki her ad\u0131m sadece \u015feklen de\u011fil \u00f6z itibar\u0131yla da hukuka uygun olmal\u0131d\u0131r. Gerek kolluk gerekse savc\u0131l\u0131k makam\u0131 delil elde etme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131rken ama\u00e7la orant\u0131l\u0131l\u0131k ve temel haklara sayg\u0131 ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Delil elde etme s\u00fcreci kapsam\u0131nda mevzuat \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen h\u00fck\u00fcmlerin hepsinin bir amaca hizmet etti\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. An\u0131lan prosed\u00fcrlere ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler bir ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemeli aksine ortada bir su\u00e7 varsa cezas\u0131z kalmamas\u0131 ad\u0131na bu d\u00fczenlemelerin en b\u00fcy\u00fck teminatlar oldu\u011fu bilinmelidir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda esas olan\u00a0\u201cher ne pahas\u0131na olursa olsun\u201d de\u011fil \u201chukuka uygun bi\u00e7imde\u201d ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n
\u200bMalum oldu\u011fu \u00fczere ceza yarg\u0131lamas\u0131nda temel ilkelerden biri de \u201cdelil serbestisi\u201d ilkesidir. Delil serbestisi ilkesi ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 hukuk yarg\u0131lamalar\u0131ndan ay\u0131ran keskin hatlardan biridir. Zira hukuk yarg\u0131lamalar\u0131nda kural olarak delillerin sunulmas\u0131 yasa veya h\u00e2kim taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen belirli s\u00fcreler i\u00e7erisinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Aksi h\u00e2lde hak kay\u0131plar\u0131 ya\u015fanmas\u0131 muhtemeldir.<\/p>\n
Ceza yarg\u0131lamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan genel kural delil serbestisi ilkesi olmakla birlikte an\u0131lan ilkeyi k\u0131s\u0131tlayan h\u00e2llerden biri \u201cyasak delil\u201d h\u00e2lidir. Yasak delil h\u00e2linin varl\u0131\u011f\u0131 delil serbestisi ve delillerin serbest\u00e7e de\u011ferlendirilmesi ilkesini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu h\u00e2lde ger\u00e7e\u011fin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ilkesi de belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131r. Esas olan hukuka uygun delillerle adil yarg\u0131lamay\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Yasak delillerin esas al\u0131nmamas\u0131 temelinde ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n
Yasak delil kavram\u0131 iki ba\u015fl\u0131k h\u00e2linde incelenebilir: Delil elde etme yasa\u011f\u0131 ve delilleri de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131. Delil konusu bizzat delil arac\u0131 (tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinme gibi) ve delil elde etmeye ili\u015fkin y\u00f6ntemden kaynaklanabilir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k beyan\u0131n\u0131n elde edilmesi ifade ve sorgu yoluyla olur. \u0130fade ve sorgunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 kanun ve ilgili y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda belirlenmi\u015ftir. Mevzuat kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usule uyulmadan yap\u0131lan ifade ve sorgu s\u00f6z konusuysa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir beyan elde edilmi\u015f olur.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin ki\u015fiye susma hakk\u0131 veya m\u00fcdafiye ba\u015fvurma hakk\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmadan ifadesi al\u0131n\u0131rsa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir h\u00e2lden s\u00f6z etmek gerekir. \u015e\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131 \u00f6zg\u00fcr iradesine dayanmal\u0131d\u0131r. Bunu engelleyici nitelikte k\u00f6t\u00fc davranma, i\u015fkence, il\u00e2\u00e7 verme, yorma, aldatma, cebir veya tehditte bulunma, baz\u0131 ara\u00e7lar\u0131 kullanma gibi bedensel veya ruhsal m\u00fcdahaleler yap\u0131lamaz.<\/p>\n
Tan\u0131k beyan\u0131 al\u0131n\u0131rken ayd\u0131nlatma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlali durumunda da hukuka ayk\u0131r\u0131 h\u00e2lden s\u00f6z etmek gerekir. Tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinebilece\u011fi tan\u0131\u011fa hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Aksi takdirde elde edilen tan\u0131k beyan\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 nitelikte olur. CMK madde 148 k\u0131yasen tan\u0131klara da uygulan\u0131r.<\/p>\n
Elde edilmesi yasak olan delilin de\u011ferlendirilmesi de yasakt\u0131r. Bu duruma ba\u011f\u0131ml\u0131 delil de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131 denilmektedir. Ancak elde edilmesi yasak olmayan delillerin de\u011ferlendirilmesi de yasak olabilir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, delil serbestisi ilkesi -ilk bak\u0131\u015fta s\u0131n\u0131rs\u0131z bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck alan\u0131 tan\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcnse de- asl\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n hassas s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirleyen ilkelerle ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131lamada kullan\u0131lacak delillerin elde edili\u015f y\u00f6ntemleri ve kullan\u0131labilirlikleri sadece ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ve insan onurunun korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
Bir ba\u015fka \u00f6rnek olarak san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131n iddianame tebli\u011f edilmeksizin al\u0131nmas\u0131 h\u00e2linde san\u0131\u011fa duru\u015fmaya ara verme hakk\u0131n\u0131n hat\u0131rlat\u0131lmamas\u0131 durumunda san\u0131\u011f\u0131n savunmaya y\u00f6nelik beyanlar\u0131 \u201cyasak delil\u201d kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi verilebilir. Bu y\u00f6nde Adana B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 8. Ceza Dairesi 2019\/563 E., 2020\/1649 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca delil elde etme bak\u0131m\u0131ndan adli arama ve \u00f6nleme aramas\u0131n\u0131n ayr\u0131m\u0131n\u0131n dikkatlice yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Aksi h\u00e2lde elde edilen deliller hukuka ayk\u0131r\u0131 h\u00e2le gelebilecektir. Arama, uygulay\u0131c\u0131lar\u0131n olduk\u00e7a \u00f6zenle yakla\u015fmas\u0131 gereken bir tedbirdir. Arama bak\u0131m\u0131ndan uygulamaya \u0131\u015f\u0131k tutan Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 elzemdir.<\/p>\n
Arama neticesinde yaln\u0131zca su\u00e7 e\u015fyas\u0131 de\u011fil ma\u011fdur ve tan\u0131klar\u0131n -belirli su\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan- ele ge\u00e7irilebilece\u011fi ve beyanlar\u0131na ba\u015fvurulabilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. Usule ayk\u0131r\u0131 ilerleyen bir s\u00fcre\u00e7te bu ki\u015filerin beyanlar\u0131 h\u00fckme esas al\u0131namayacakt\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu 2019\/442 E., 2022\/390 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Yasal prosed\u00fcrleri ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmek ve sonradan tamamlanabilecek eksiklikler \u015feklinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek hareket etmek s\u00fcbut eden bir su\u00e7un cezas\u0131z kalmas\u0131na sebebiyet verebilir. Bu konuda me\u015fhur denilebilecek nitelikte yarg\u0131 kararlar\u0131 vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin ara\u00e7 alt\u0131nda kilolarca uyu\u015fturucunun tespit edildi\u011fi bir dosya bak\u0131m\u0131ndan san\u0131klar delillerin elde edili\u015f bi\u00e7iminin hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle beraat etmi\u015ftir. Zikredilen olaya benzer bir\u00e7ok dosya bulunmaktad\u0131r. Zehirli a\u011fac\u0131n meyvesinin de zehirli olaca\u011f\u0131 ilkesi hat\u0131rdan \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Uygulamada s\u0131kl\u0131kla sorun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclen \u201cgecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2l\u201d kavram\u0131 da tart\u0131\u015fmalara sebebiyet vermektedir. \u201cGecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2l\u201d kavram\u0131 kolluk ve savc\u0131l\u0131k makam\u0131 i\u015flemlerine belirli s\u00fcre bak\u0131m\u0131ndan h\u00e2kim denetimi d\u0131\u015f\u0131nda hareket alan\u0131 tan\u0131yan istisnai bir ara\u00e7t\u0131r. Ancak bu kavram uygulamada subjektif ve yoruma a\u00e7\u0131k bir alan h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Gecikmesinde sak\u0131nca bulunan h\u00e2lin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi \u015fartt\u0131r. Somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkilendirilmesi, her i\u015flem bak\u0131m\u0131ndan gerek\u00e7elendirilmesi \u015fartt\u0131r. Aksi durumda ba\u015fta arama, el koyma ve fiziki takip olmak \u00fczere bir\u00e7ok i\u015flemle elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131 delil h\u00e2line gelme riski vard\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 7. Ceza Dairesi 2022\/10858 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Ceza muhakemesi hukuku maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fma amac\u0131n\u0131 g\u00fcderken birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini de titizlikle g\u00f6zetmek zorundad\u0131r. Bu ikili yap\u0131 muhakeme sisteminin temel ilkelerinin \u015fekillenmesinde belirleyicidir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin sanal sistemler \u00fczerinde yap\u0131lan yaz\u0131\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan uygulamada taraflar s\u0131kl\u0131kla WhatsApp konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc \u015feklinde sunmaktad\u0131r. Ancak bu tarz delillerin hem ger\u00e7eklik hem de g\u00fcvenilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi \u015f\u00fcpheleri mevcuttur. Zira an\u0131lan ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin manip\u00fclasyona u\u011fram\u0131\u015f olma ihtimali y\u00fcksektir.<\/p>\n
Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin tek ba\u015f\u0131na mahk\u00fbmiyete esas al\u0131nmamas\u0131 gerekmektedir. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri teknik teyitli dijital veriler (\u00f6rne\u011fin HTS, e\u015f zamanl\u0131 cihaz analizi, dijital imajlar) ile desteklenmedik\u00e7e h\u00fckme esas te\u015fkil etmemelidir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesi 2020\/27697 E., 2023\/264 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Delil serbestisi ilkesi, \u201chukuka uygun elde edilen her \u015fey delil olabilir\u201d diyorsa da \u201cdelil de\u011ferlendirilebilir nitelikte olmal\u0131d\u0131r\u201d kural\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Yeri gelmi\u015fken belirtmekte fayda g\u00f6rmekteyiz ki kollu\u011fun ilgili birimlerinin \u201csanal devriye\u201d suretiyle delil elde edinmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 h\u00e2li de \u00f6\u011fretide g\u00fcncel \u015fekilde tart\u0131\u015f\u0131lan delil elde etme y\u00f6ntemlerindendir.<\/p>\n
Say\u0131lanlardan ba\u015fka kollu\u011fun talimat olmaks\u0131z\u0131n \u015f\u00fcpheliyi kendi ba\u015f\u0131na takibe almas\u0131 ve bu esnada g\u00f6r\u00fcnt\u00fc almas\u0131 \u00f6zellikle \u00f6nleme mahiyeti ile adli \u015f\u00fcphe aras\u0131ndaki \u00e7izginin bulan\u0131k oldu\u011fu durumlarda sorun yaratmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir ki\u015fi hakk\u0131nda soru\u015fturma ba\u015flat\u0131lmadan yap\u0131lan izleme i\u015flemleri e\u011fer adli ama\u00e7l\u0131ysa savc\u0131 emrine veya h\u00e2kim karar\u0131na dayanmak zorundad\u0131r. Ancak uygulamada \u00e7o\u011fu zaman kolluk hen\u00fcz soru\u015fturma ba\u015flamadan \u201c\u00f6nleme\u201d ad\u0131 alt\u0131nda ki\u015fileri izlemekte ve delil toplamaktad\u0131r.<\/p>\n
Oysa bu tarz izleme i\u015flemleri \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla adli delil elde etme maksad\u0131 ta\u015f\u0131yorsa mutlaka savc\u0131 talimat\u0131yla yap\u0131lmak zorundad\u0131r. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2022\/4525 E., 2024\/268 K. Say\u0131l\u0131 karar ile Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2023\/9234 E., 2023\/9234 K. Say\u0131l\u0131 karar dikkatle incelenmelidir.<\/p>\n
CMK m. 160 gere\u011fince soru\u015fturma, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. Ancak uygulamada kolluk bir ihbar \u00fczerine savc\u0131 talimat\u0131 beklemeksizin fiziki takip mahiyetinde i\u015flemler yapabilmekte, delil toplama faaliyeti ger\u00e7ekle\u015ftirebilmekte, su\u00e7\u00fcst\u00fc h\u00e2li hari\u00e7 ihbar sonras\u0131 talimat almadan yakalama ger\u00e7ekle\u015ftirebilmekte, ki\u015fiyi davet edebilmekte, ifadesini alabilmekte ve belge d\u00fczenleyebilmektedir.<\/p>\n
Bu durum CMK\u2019nin ilgili maddelerinin \u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Aksi yorum savc\u0131n\u0131n soru\u015fturma \u00fczerindeki \u201ctek h\u00e2kimiyet\u201d yetkisini zedeler. Kolluk g\u00fc\u00e7leri, herhangi bir adli merci talimat\u0131 olmaks\u0131z\u0131n do\u011frudan adli niteli\u011fi haiz delil toplayamaz. Nitekim CMK m.160 ve m.161 bu ama\u00e7larla d\u00fczenlenen kanun h\u00fck\u00fcmleridir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca Adl\u00ee Kolluk Y\u00f6netmeli\u011fi madde 6 aynen:<\/p>\n
“Adl\u00ee kolluk g\u00f6revlileri, kendilerine yap\u0131lan bir su\u00e7a ili\u015fkin ihbar veya \u015fik\u00e2yetleri; el koyduklar\u0131 olaylar\u0131, yakalanan ki\u015filer ile uygulanan tedbirleri derh\u00e2l Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve en \u00fcst dereceli kolluk amirine bildirir ve ilgili Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emri do\u011frultusunda i\u015fin ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli soru\u015fturma i\u015flemlerine ba\u015flar.” h\u00fckm\u00fcn\u00fc amirdir.<\/p>\n
Mevzuat h\u00fck\u00fcmlerinden de g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi \u00fczere kanun koyucunun as\u0131l amac\u0131 soru\u015fturman\u0131n hukuk\u00e7u kimli\u011fine sahip Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na hasredilmesi temelindedir. Ki\u015fi \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ciddi m\u00fcdahaleler \u00f6ng\u00f6ren ceza yarg\u0131lamas\u0131 sahas\u0131nda soru\u015fturma evresindeki denetim kas\u0131tl\u0131 olarak bir hukuk\u00e7unun tekeline hasredilmek istenmi\u015ftir. Bu olduk\u00e7a isabetli bilin\u00e7li bir tercihtir.<\/p>\n
Bu nedenle Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 talimat\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n aksi \u015fekilde elde edilen delillerin hukuka ayk\u0131r\u0131 mahiyet ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2021\/1724 E., 2022\/12865 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Su\u00e7 \u015f\u00fcphesi do\u011fduktan sonra mutlaka Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 talimat\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2021\/15681 E., 2023\/3420 K. Say\u0131l\u0131 karar ile Yarg\u0131tay 18. Ceza Dairesi 2017\/4689 E., 2019\/11113 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Hatta Yarg\u0131tay, su\u00e7 \u015f\u00fcphesi do\u011fduktan sonra kolluk taraf\u0131ndan savc\u0131 talimat\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015finin kent kameralar\u0131n\u0131n (KGYS, MOBESE) belli bir yere odaklanma \u00f6zellikleri de kullan\u0131larak izlenmesi suretiyle delil elde edilmesi h\u00e2linde delilleri hukuka ayk\u0131r\u0131 kabul etmi\u015ftir. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 2022\/1846 E., 2023\/8954 K. Say\u0131l\u0131 karar \u00f6nemlidir.<\/p>\n
\u0130\u00e7 ve d\u0131\u015f beden muayenelerinin de yasan\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. \u00d6rne\u011fin su\u00e7 tarihinde 15-18 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda bulunan ma\u011fdurenin veya kanun\u00ee temsilcinin r\u0131zas\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n, r\u0131za yoksa mahkeme karar\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan muayenelerin neticesinde elde edilen delillere dayanan raporlar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu y\u00f6nde Yarg\u0131tay 9. Ceza Dairesi 2021\/5613 E., 2024\/4858 K. Say\u0131l\u0131 karar incelenebilir.<\/p>\n
Son olarak ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdafinin rol\u00fcn\u00fc de unutmamak gerekir. Bu minvalde delillerin s\u0131hhatli olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan yasa gere\u011fi m\u00fcdafi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 h\u00e2ller mevcuttur. Bu h\u00e2llerin dikkate al\u0131nmamas\u0131 suretiyle su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131ndaki ki\u015fiden beyan delili elde edilmesi mutlak bozma sebeplerindendir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafilik h\u00e2llerinin haricinde \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131 yaln\u0131zca \u015fekli bir bilgilendirme de\u011fil ayn\u0131 zamanda hukuki destek alma imk\u00e2n\u0131n\u0131 fiilen sa\u011flayacak \u015fekilde olmal\u0131d\u0131r. M\u00fcdafi hi\u00e7bir zaman ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecinden d\u0131\u015flanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak ceza yarg\u0131lamas\u0131nda esas olan delil serbestisi ilkesi maddi ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n arac\u0131 olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fse de bu serbesti s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde elde edilen bir delilin yarg\u0131lamada kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmesi yaln\u0131zca bireyin de\u011fil sistemin de g\u00fcvenilirli\u011fini zedeler.<\/p>\n
Bu nedenle delil elde etme s\u00fcrecindeki her ad\u0131m sadece \u015feklen de\u011fil \u00f6z itibar\u0131yla da hukuka uygun olmal\u0131d\u0131r. Gerek kolluk gerekse savc\u0131l\u0131k makam\u0131 delil elde etme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131rken ama\u00e7la orant\u0131l\u0131l\u0131k ve temel haklara sayg\u0131 ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde hareket etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Delil elde etme s\u00fcreci kapsam\u0131nda mevzuat \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fczenlenen h\u00fck\u00fcmlerin hepsinin bir amaca hizmet etti\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r. An\u0131lan prosed\u00fcrlere ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler bir ayak ba\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmemeli aksine ortada bir su\u00e7 varsa cezas\u0131z kalmamas\u0131 ad\u0131na bu d\u00fczenlemelerin en b\u00fcy\u00fck teminatlar oldu\u011fu bilinmelidir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131nda esas olan\u00a0\u201cher ne pahas\u0131na olursa olsun\u201d de\u011fil \u201chukuka uygun bi\u00e7imde\u201d ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmakt\u0131r.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Malum oldu\u011fu \u00fczere ceza yarg\u0131lamas\u0131nda temel ilkelerden biri de \u201cdelil serbestisi\u201d ilkesidir. Delil serbestisi ilkesi ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 hukuk yarg\u0131lamalar\u0131ndan ay\u0131ran keskin hatlardan biridir. Zira hukuk yarg\u0131lamalar\u0131nda kural olarak delillerin sunulmas\u0131 yasa veya h\u00e2kim taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclen belirli s\u00fcreler i\u00e7erisinde m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Aksi h\u00e2lde hak kay\u0131plar\u0131 ya\u015fanmas\u0131 muhtemeldir. Ceza yarg\u0131lamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan genel kural delil serbestisi ilkesi olmakla birlikte an\u0131lan ilkeyi k\u0131s\u0131tlayan h\u00e2llerden biri \u201cyasak delil\u201d h\u00e2lidir. Yasak delil h\u00e2linin varl\u0131\u011f\u0131 delil serbestisi ve delillerin serbest\u00e7e de\u011ferlendirilmesi ilkesini s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu h\u00e2lde ger\u00e7e\u011fin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ilkesi de belirli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlanmaktad\u0131r. Esas olan hukuka uygun delillerle adil yarg\u0131lamay\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Yasak delillerin esas al\u0131nmamas\u0131 temelinde ki\u015fi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini korumay\u0131 ama\u00e7lar. Yasak delil kavram\u0131 iki ba\u015fl\u0131k h\u00e2linde incelenebilir: Delil elde etme yasa\u011f\u0131 ve delilleri de\u011ferlendirme yasa\u011f\u0131. Delil konusu bizzat delil arac\u0131 (tan\u0131kl\u0131ktan \u00e7ekinme gibi) ve delil elde etmeye ili\u015fkin y\u00f6ntemden kaynaklanabilir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k beyan\u0131n\u0131n elde edilmesi ifade ve sorgu yoluyla olur. \u0130fade ve sorgunun s\u0131n\u0131rlar\u0131 kanun ve ilgili y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda belirlenmi\u015ftir. Mevzuat kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usule uyulmadan yap\u0131lan ifade ve sorgu s\u00f6z konusuysa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir beyan elde edilmi\u015f olur. \u00d6rne\u011fin ki\u015fiye susma hakk\u0131 veya m\u00fcdafiye ba\u015fvurma hakk\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmadan ifadesi al\u0131n\u0131rsa hukuka ayk\u0131r\u0131 bir h\u00e2lden s\u00f6z etmek gerekir. \u015e\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131 \u00f6zg\u00fcr iradesine …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-66015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n