Bilindi\u011fi \u00fczere T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 sisteminde esas olan \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesidir. Latince \u201cin dubio pro reo\u201d olarak ifade edilen ilkeye b\u00fct\u00fcn hukuk\u00e7ular a\u015finad\u0131r. Neredeyse aktif olarak \u00e7al\u0131\u015fan hukuk\u00e7ular\u0131n tamam\u0131 en az\u0131ndan bir kere olsa da dilek\u00e7elerinde an\u0131lan ilkeye yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda da bu ilkeye s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131r. Savunma makam\u0131 mesle\u011fi kapsam\u0131nda belki binlerce kez ayn\u0131 c\u00fcmleyi kurmu\u015ftur keza ayn\u0131 c\u00fcmleyi karar verici yarg\u0131lama makam\u0131 da binlerce kez i\u015fitmi\u015ftir. Kamusal iddia makam\u0131n\u0131n m\u00fctalaalar\u0131nda ise bahsi ge\u00e7en ilkeye at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na s\u0131k rastlanmaz.<\/p>\n
Hemen her hukuk\u00e7unun bildi\u011fi bir Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda aynen:<\/p>\n
\u201cSan\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesinin temel \u015fart\u0131, su\u00e7un hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak kesinlikle ispat edilebilmesidir. Ger\u00e7ekle\u015fme \u015fekli \u015f\u00fcpheli veya tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015f olaylar ve iddialar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanarak mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulamaz. Ceza mahk\u00fbmiyeti; herhangi bir ihtimale de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131d\u0131r. Bu ispat, toplanan delillerin bir k\u0131sm\u0131na dayan\u0131l\u0131p di\u011fer k\u0131sm\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek ula\u015f\u0131lan kanaate de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131 ve hi\u00e7bir \u015f\u00fcphe veya ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olu\u015fa imk\u00e2n vermeyecek a\u00e7\u0131kl\u0131kta olmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek de olsa bir ihtimale dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131 cezaland\u0131rmak, ceza muhakemesinin en \u00f6nemli amac\u0131 olan ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmadan h\u00fck\u00fcm vermek anlam\u0131na gelecektir (Ceza Genel Kurulu-K.2015\/35)\u201d<\/p>\n
\u0130fadeleri yer almaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de YCGK taraf\u0131ndan incelenen temel ilkenin kapsam\u0131 olduk\u00e7a net bi\u00e7imde izah edilmi\u015ftir. YCGK ve \u00e7e\u015fitli Yarg\u0131tay ceza dairelerinin ayn\u0131 minvalde y\u00fczlerce hatta binlerce karar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u015e\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ve \u00f6\u011fretide defalarca kez izah edilmi\u015f ve uygulay\u0131c\u0131lara yol g\u00f6stermesi gereken ayn\u0131 zamanda kendisine uyulma zorunlulu\u011fu bulunan temel bir ceza muhakemesi ilkesidir.<\/p>\n
Ne var ki uygulamada \u00f6zellikle ilk derece mahkemeleri nezdinde g\u00f6r\u00fclmekte olan ceza yarg\u0131lamalar\u0131nda \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesine \u00e7o\u011funlukla uyulmamakta ve h\u00e2kimin vicdani kanaati temelinde ortada san\u0131k lehine \u015f\u00fcphe olsa dahi mahk\u00fbmiyete h\u00fckmedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
An\u0131lan ilke kapsam\u0131nda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc verebilmek i\u00e7in yarg\u0131lamaya konu fiilin su\u00e7 olu\u015fturdu\u011fu ve fiili san\u0131\u011f\u0131n i\u015fledi\u011fine dair hi\u00e7bir \u015f\u00fcphe kalmamas\u0131 gerekmektedir. Zira T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131nda yarg\u0131lamaya konu olan \u201cfiil\u201d yani harekettir.<\/p>\n
Uygulamada s\u0131kl\u0131kla ilk duru\u015fmada san\u0131\u011f\u0131n sorgusundan sonra olu\u015fan intiba do\u011frultusunda dosya ilerlemekte, san\u0131k m\u00fcdafi taraf\u0131ndan dosyan\u0131n eksiklikleri ileri s\u00fcr\u00fclse de esasen soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda tamamlanmas\u0131 gereken eksiklikler giderilmemekte, yarg\u0131lama boyunca ki\u015fi masumiyetini ispatlamak zorunda b\u0131rak\u0131lmakta, ayd\u0131nlat\u0131lamayan hususlar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanmakta, mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmleri \u00e7o\u011funlukla kuvvetli ihtimale dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle kesin ve a\u00e7\u0131k ispat\u0131n zor oldu\u011fu dosyalar bak\u0131m\u0131ndan h\u00e2kim yahut yarg\u0131lamay\u0131 yapan heyetin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7o\u011funlukla \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlanmal\u0131\u201d temeline dayanmamakta; aksine su\u00e7lulu\u011fa kanaat getirilerek \u015fahs\u0131n toplumdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131yla h\u00fck\u00fcm kurma cihetine gidilmektedir. Yarg\u0131lama makam\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n
Ne var ki bu durum y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen bir tart\u0131\u015fma olup \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kuvvetli ihtimale dayanarak cezaland\u0131rma cihetine gitmek de\u011fil gerekiyorsa yasal d\u00fczenleme yapmakt\u0131r. Bu noktada yasama organ\u0131na yani meclise b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Zira incelenen ilke gibi hukukun evrensel nitelikte olan b\u00fct\u00fcn ilkeleri a\u011f\u0131r bedeller \u00f6denerek y\u00fczy\u0131llar boyunca verilen m\u00fccadeleler neticesinde kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ilkeleri mutlak bi\u00e7imde uygulamamak ve toplumun huzuru ve dengesini g\u00f6zeterek yani somut olaylar bak\u0131m\u0131ndan lehe bir sonu\u00e7 umarak (\u00f6rne\u011fin mahk\u00fbmiyete yeter mutlak deliller olmamas\u0131na ra\u011fmen su\u00e7 unsuru fiili i\u015fledi\u011fi neredeyse belli olan ki\u015fileri toplumun faydas\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek cezaland\u0131rmak) hareket etmek refleksi zaman ge\u00e7tik\u00e7e durumu telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir h\u00e2le getirir.<\/p>\n
Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin aksinden su\u00e7 unsuru olu\u015fturan fiili i\u015fleyen ki\u015filerin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n\u0131 yapmak hatal\u0131 olacakt\u0131r. Ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n en b\u00fcy\u00fck teminat\u0131 ilkelere uymak temelindedir. Bu durum esasen etkin bir soru\u015fturma evresi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden ge\u00e7er. Etkin bir soru\u015fturma \u00e7o\u011funlukla mahk\u00fbmiyete yetecek kesin ve \u015f\u00fcpheden uzak delillerin gere\u011fi gibi toplanmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Yarg\u0131lama makam\u0131 da b\u00f6ylelikle i\u015fini kolayca yapabilecektir.<\/p>\n
Savunma makam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc neticeten \u201cs\u00fcbutun olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcnde beyanlar i\u00e7eren savunmalar\u0131n aksinin kamusal iddia makam\u0131n\u0131n elindeki deliller ile \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olduk\u00e7a kolayd\u0131r. T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 sistemi diyalektik esas\u0131 bu nedenle \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Savunma ve iddia makam\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7arp\u0131\u015facak, \u201ctez\u201d ve \u201canti-tez\u201d ortaya \u00e7\u0131kacak, netice olarak yarg\u0131lama makam\u0131 da \u201cT\u00fcrk Milleti Ad\u0131na\u201d yarg\u0131 yetkisini kullanarak olmas\u0131 gereken h\u00fckm\u00fc kurabilecektir.<\/p>\n
M\u00fcphem olaylar daima olabilir. Kesinlik i\u00e7ermeyen ve \u015f\u00fcphesi bir t\u00fcrl\u00fc giderilemeyen olaylar bak\u0131m\u0131ndan CMK kapsam\u0131nda d\u00fczenlenen etkin koruma tedbirlerini i\u015fletme imk\u00e2n\u0131 vard\u0131r. Bu noktada b\u00fct\u00fcn imk\u00e2nlar kullan\u0131larak delillerin dosya kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Son a\u015famada san\u0131\u011f\u0131n lehine olu\u015fan \u015f\u00fcphe hala yenilemiyor ise art\u0131k mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcnden s\u00f6z etmemek gerekir.<\/p>\n
Ortada olu\u015fan bir \u015f\u00fcphe varsa ma\u011fdur lehine de\u011fil san\u0131k lehine yorumlanmal\u0131d\u0131r. Bu durumun \u00e7e\u015fitli nedenlerle toplumsal sak\u0131ncalara yol a\u00e7aca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa soru\u015fturmalar etkin y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli ve savc\u0131l\u0131k makam\u0131 mevzuat\u0131n kendisine tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 geni\u015f yetkileri kullanmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin ilk temas denilebilecek \u201cifade alma\u201d i\u015flemi olaya h\u00e2kim bi\u00e7imde esas\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek sorular\u0131n y\u00f6neltilmesiyle ilerletilmelidir.<\/p>\n
Arama ve el koyma tedbirlerinin emirleri usule uygun \u015fekilde haz\u0131rlanmal\u0131, gecikmesinde sak\u0131nca olan h\u00e2l kavram\u0131 detayl\u0131 irdelenmeli, ilgili Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ile uyumlu bir s\u00fcre\u00e7 y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n uygulamaya \u0131\u015f\u0131k tuttu\u011fu kriterler nazara al\u0131nmal\u0131 ve netice olarak ilerleyen a\u015famalarda elde edilen delillerin \u201cyasak delil\u201d mahiyeti ta\u015f\u0131mamas\u0131 isteniyorsa kolluk ile irtibat azami derecede \u00f6zenli olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ileti\u015fim ile ilgili koruma tedbirleri bak\u0131m\u0131ndan etkin \u015fekilde ve usule uygun olarak uygulama sa\u011flan\u0131rsa hayati \u00f6nemde verilerin elde edilebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu noktada basit \u015f\u00fcpheyle ba\u015flayan soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda iddianame d\u00fczenleyecek olgunlukta \u015f\u00fcphe (yeterli \u015f\u00fcphe) olu\u015fmad\u0131ysa iddianame d\u00fczenleme yoluna gidilmemelidir. Yaln\u0131zca bu say\u0131lan k\u0131staslara azami bi\u00e7imde dikkat edilirse dahi s\u0131hhatli bir kovu\u015fturma s\u00fcreci y\u00fcr\u00fcyecek ve ihtimal ile cezaland\u0131rma cihetine gitme h\u00e2li olduk\u00e7a azalacakt\u0131r. Bu noktada kamusal iddia makam\u0131n\u0131n i\u015f yo\u011funlu\u011fu fazla olsa da elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koymas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Kamusal iddia makam\u0131 ayn\u0131 zamanda duru\u015fmada aktif rol almal\u0131, gerekiyorsa soru y\u00f6neltmeli ve eksikliklerin giderilmesini -her \u015feyden \u00f6nce temsil etti\u011fi makam ad\u0131na- somutla\u015ft\u0131rarak istemelidir. Zira uygulamada yarg\u0131lamalarda aktif bir rol \u00fcstlenmeyen kamusal iddia makam\u0131 eksikliklerin giderilmesinde fayda sa\u011flayamamakta ve asl\u0131nda ilerleyen a\u015famalarda ya\u015fanabilecek olas\u0131 cezas\u0131zl\u0131k alg\u0131s\u0131n\u0131n da zeminini haz\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n
San\u0131\u011f\u0131n savunmalar\u0131n\u0131n aksini ortaya koyabilmek iddia makam\u0131n\u0131n kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak kolayl\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Duru\u015fmada aktif bir iddia makam\u0131 olmamas\u0131 demek toplumun d\u00fczeninin de derinden sars\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Bu nedenle yarg\u0131lama makam\u0131 da zora girmekte, kanun kapsam\u0131nda kendisine tan\u0131nan \u201cvicdani kanaat\u201d k\u0131stas\u0131na dayanmakta ve neticede insan olmalar\u0131 hasebiyle edindikleri kanaat do\u011frultusunda eksik deliller ile cezaland\u0131rma cihetine gitmek durumunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zetle ilkelere mutlak surette uymak san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar zor de\u011fildir. Yaln\u0131zca her birimizin hayat\u0131nda sahip oldu\u011fu g\u00f6revlere y\u00fcksek bilin\u00e7 ile uymas\u0131 ve gere\u011finin ifas\u0131 noktas\u0131nda elini ta\u015fa koymas\u0131 h\u00e2linde dahi yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok hususun d\u00fczeldi\u011fini g\u00f6rebilme \u015fans\u0131m\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu nedenle do\u011frudan \u201cinsan hayat\u0131n\u0131 ve h\u00fcrriyetini\u201d ilgilendiren bir alan olan ceza yarg\u0131lamas\u0131 sahas\u0131nda azami sorumluluk bilinciyle hareket edilmelidir. Yarg\u0131lamay\u0131 rutin bir i\u015f olarak g\u00f6rmek yerine daima ilk g\u00fcnk\u00fc \u00f6zen ile yakla\u015fmal\u0131, ihtiyatl\u0131 hareket etmeyi hi\u00e7bir zaman unutmamal\u0131, h\u00fckmedilecek olan cezalar\u0131n rakamlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131 bilincini bir an olsun kaybetmemeliyiz. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, de\u011ferlidir.<\/p>\n
Unutmamak laz\u0131m ki savunma bir g\u00fcn herkese laz\u0131m olabilir.<\/p>\n
\u200bBilindi\u011fi \u00fczere T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 sisteminde esas olan \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesidir. Latince \u201cin dubio pro reo\u201d olarak ifade edilen ilkeye b\u00fct\u00fcn hukuk\u00e7ular a\u015finad\u0131r. Neredeyse aktif olarak \u00e7al\u0131\u015fan hukuk\u00e7ular\u0131n tamam\u0131 en az\u0131ndan bir kere olsa da dilek\u00e7elerinde an\u0131lan ilkeye yer vermi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda da bu ilkeye s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131r. Savunma makam\u0131 mesle\u011fi kapsam\u0131nda belki binlerce kez ayn\u0131 c\u00fcmleyi kurmu\u015ftur keza ayn\u0131 c\u00fcmleyi karar verici yarg\u0131lama makam\u0131 da binlerce kez i\u015fitmi\u015ftir. Kamusal iddia makam\u0131n\u0131n m\u00fctalaalar\u0131nda ise bahsi ge\u00e7en ilkeye at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na s\u0131k rastlanmaz.<\/p>\n
Hemen her hukuk\u00e7unun bildi\u011fi bir Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda aynen:<\/p>\n
\u201cSan\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesinin temel \u015fart\u0131, su\u00e7un hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak kesinlikle ispat edilebilmesidir. Ger\u00e7ekle\u015fme \u015fekli \u015f\u00fcpheli veya tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015f olaylar ve iddialar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanarak mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulamaz. Ceza mahk\u00fbmiyeti; herhangi bir ihtimale de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131d\u0131r. Bu ispat, toplanan delillerin bir k\u0131sm\u0131na dayan\u0131l\u0131p di\u011fer k\u0131sm\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek ula\u015f\u0131lan kanaate de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131 ve hi\u00e7bir \u015f\u00fcphe veya ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olu\u015fa imk\u00e2n vermeyecek a\u00e7\u0131kl\u0131kta olmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek de olsa bir ihtimale dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131 cezaland\u0131rmak, ceza muhakemesinin en \u00f6nemli amac\u0131 olan ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmadan h\u00fck\u00fcm vermek anlam\u0131na gelecektir (Ceza Genel Kurulu-K.2015\/35)\u201d<\/p>\n
\u0130fadeleri yer almaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de YCGK taraf\u0131ndan incelenen temel ilkenin kapsam\u0131 olduk\u00e7a net bi\u00e7imde izah edilmi\u015ftir. YCGK ve \u00e7e\u015fitli Yarg\u0131tay ceza dairelerinin ayn\u0131 minvalde y\u00fczlerce hatta binlerce karar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u015e\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ve \u00f6\u011fretide defalarca kez izah edilmi\u015f ve uygulay\u0131c\u0131lara yol g\u00f6stermesi gereken ayn\u0131 zamanda kendisine uyulma zorunlulu\u011fu bulunan temel bir ceza muhakemesi ilkesidir.<\/p>\n
Ne var ki uygulamada \u00f6zellikle ilk derece mahkemeleri nezdinde g\u00f6r\u00fclmekte olan ceza yarg\u0131lamalar\u0131nda \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesine \u00e7o\u011funlukla uyulmamakta ve h\u00e2kimin vicdani kanaati temelinde ortada san\u0131k lehine \u015f\u00fcphe olsa dahi mahk\u00fbmiyete h\u00fckmedildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
An\u0131lan ilke kapsam\u0131nda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc verebilmek i\u00e7in yarg\u0131lamaya konu fiilin su\u00e7 olu\u015fturdu\u011fu ve fiili san\u0131\u011f\u0131n i\u015fledi\u011fine dair hi\u00e7bir \u015f\u00fcphe kalmamas\u0131 gerekmektedir. Zira T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131nda yarg\u0131lamaya konu olan \u201cfiil\u201d yani harekettir.<\/p>\n
Uygulamada s\u0131kl\u0131kla ilk duru\u015fmada san\u0131\u011f\u0131n sorgusundan sonra olu\u015fan intiba do\u011frultusunda dosya ilerlemekte, san\u0131k m\u00fcdafi taraf\u0131ndan dosyan\u0131n eksiklikleri ileri s\u00fcr\u00fclse de esasen soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda tamamlanmas\u0131 gereken eksiklikler giderilmemekte, yarg\u0131lama boyunca ki\u015fi masumiyetini ispatlamak zorunda b\u0131rak\u0131lmakta, ayd\u0131nlat\u0131lamayan hususlar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanmakta, mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmleri \u00e7o\u011funlukla kuvvetli ihtimale dayanmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zellikle kesin ve a\u00e7\u0131k ispat\u0131n zor oldu\u011fu dosyalar bak\u0131m\u0131ndan h\u00e2kim yahut yarg\u0131lamay\u0131 yapan heyetin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00e7o\u011funlukla \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlanmal\u0131\u201d temeline dayanmamakta; aksine su\u00e7lulu\u011fa kanaat getirilerek \u015fahs\u0131n toplumdan uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi inanc\u0131yla h\u00fck\u00fcm kurma cihetine gidilmektedir. Yarg\u0131lama makam\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n
Ne var ki bu durum y\u0131llard\u0131r s\u00fcregelen bir tart\u0131\u015fma olup \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc kuvvetli ihtimale dayanarak cezaland\u0131rma cihetine gitmek de\u011fil gerekiyorsa yasal d\u00fczenleme yapmakt\u0131r. Bu noktada yasama organ\u0131na yani meclise b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev d\u00fc\u015fmektedir.<\/p>\n
Zira incelenen ilke gibi hukukun evrensel nitelikte olan b\u00fct\u00fcn ilkeleri a\u011f\u0131r bedeller \u00f6denerek y\u00fczy\u0131llar boyunca verilen m\u00fccadeleler neticesinde kabul g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ilkeleri mutlak bi\u00e7imde uygulamamak ve toplumun huzuru ve dengesini g\u00f6zeterek yani somut olaylar bak\u0131m\u0131ndan lehe bir sonu\u00e7 umarak (\u00f6rne\u011fin mahk\u00fbmiyete yeter mutlak deliller olmamas\u0131na ra\u011fmen su\u00e7 unsuru fiili i\u015fledi\u011fi neredeyse belli olan ki\u015fileri toplumun faydas\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek cezaland\u0131rmak) hareket etmek refleksi zaman ge\u00e7tik\u00e7e durumu telafisi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir h\u00e2le getirir.<\/p>\n
Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin aksinden su\u00e7 unsuru olu\u015fturan fiili i\u015fleyen ki\u015filerin cezaland\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n\u0131 yapmak hatal\u0131 olacakt\u0131r. Ger\u00e7e\u011fe ula\u015fman\u0131n en b\u00fcy\u00fck teminat\u0131 ilkelere uymak temelindedir. Bu durum esasen etkin bir soru\u015fturma evresi y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinden ge\u00e7er. Etkin bir soru\u015fturma \u00e7o\u011funlukla mahk\u00fbmiyete yetecek kesin ve \u015f\u00fcpheden uzak delillerin gere\u011fi gibi toplanmas\u0131 anlam\u0131na gelir. Yarg\u0131lama makam\u0131 da b\u00f6ylelikle i\u015fini kolayca yapabilecektir.<\/p>\n
Savunma makam\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc neticeten \u201cs\u00fcbutun olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcnde beyanlar i\u00e7eren savunmalar\u0131n aksinin kamusal iddia makam\u0131n\u0131n elindeki deliller ile \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olduk\u00e7a kolayd\u0131r. T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 sistemi diyalektik esas\u0131 bu nedenle \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Savunma ve iddia makam\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00e7arp\u0131\u015facak, \u201ctez\u201d ve \u201canti-tez\u201d ortaya \u00e7\u0131kacak, netice olarak yarg\u0131lama makam\u0131 da \u201cT\u00fcrk Milleti Ad\u0131na\u201d yarg\u0131 yetkisini kullanarak olmas\u0131 gereken h\u00fckm\u00fc kurabilecektir.<\/p>\n
M\u00fcphem olaylar daima olabilir. Kesinlik i\u00e7ermeyen ve \u015f\u00fcphesi bir t\u00fcrl\u00fc giderilemeyen olaylar bak\u0131m\u0131ndan CMK kapsam\u0131nda d\u00fczenlenen etkin koruma tedbirlerini i\u015fletme imk\u00e2n\u0131 vard\u0131r. Bu noktada b\u00fct\u00fcn imk\u00e2nlar kullan\u0131larak delillerin dosya kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Son a\u015famada san\u0131\u011f\u0131n lehine olu\u015fan \u015f\u00fcphe hala yenilemiyor ise art\u0131k mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcnden s\u00f6z etmemek gerekir.<\/p>\n
Ortada olu\u015fan bir \u015f\u00fcphe varsa ma\u011fdur lehine de\u011fil san\u0131k lehine yorumlanmal\u0131d\u0131r. Bu durumun \u00e7e\u015fitli nedenlerle toplumsal sak\u0131ncalara yol a\u00e7aca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyorsa soru\u015fturmalar etkin y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli ve savc\u0131l\u0131k makam\u0131 mevzuat\u0131n kendisine tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 geni\u015f yetkileri kullanmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin ilk temas denilebilecek \u201cifade alma\u201d i\u015flemi olaya h\u00e2kim bi\u00e7imde esas\u0131 \u00e7\u00f6zebilecek sorular\u0131n y\u00f6neltilmesiyle ilerletilmelidir.<\/p>\n
Arama ve el koyma tedbirlerinin emirleri usule uygun \u015fekilde haz\u0131rlanmal\u0131, gecikmesinde sak\u0131nca olan h\u00e2l kavram\u0131 detayl\u0131 irdelenmeli, ilgili Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fi ile uyumlu bir s\u00fcre\u00e7 y\u00fcr\u00fct\u00fclmeli, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n uygulamaya \u0131\u015f\u0131k tuttu\u011fu kriterler nazara al\u0131nmal\u0131 ve netice olarak ilerleyen a\u015famalarda elde edilen delillerin \u201cyasak delil\u201d mahiyeti ta\u015f\u0131mamas\u0131 isteniyorsa kolluk ile irtibat azami derecede \u00f6zenli olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ileti\u015fim ile ilgili koruma tedbirleri bak\u0131m\u0131ndan etkin \u015fekilde ve usule uygun olarak uygulama sa\u011flan\u0131rsa hayati \u00f6nemde verilerin elde edilebilece\u011fi unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bu noktada basit \u015f\u00fcpheyle ba\u015flayan soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda iddianame d\u00fczenleyecek olgunlukta \u015f\u00fcphe (yeterli \u015f\u00fcphe) olu\u015fmad\u0131ysa iddianame d\u00fczenleme yoluna gidilmemelidir. Yaln\u0131zca bu say\u0131lan k\u0131staslara azami bi\u00e7imde dikkat edilirse dahi s\u0131hhatli bir kovu\u015fturma s\u00fcreci y\u00fcr\u00fcyecek ve ihtimal ile cezaland\u0131rma cihetine gitme h\u00e2li olduk\u00e7a azalacakt\u0131r. Bu noktada kamusal iddia makam\u0131n\u0131n i\u015f yo\u011funlu\u011fu fazla olsa da elini ta\u015f\u0131n alt\u0131na koymas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Kamusal iddia makam\u0131 ayn\u0131 zamanda duru\u015fmada aktif rol almal\u0131, gerekiyorsa soru y\u00f6neltmeli ve eksikliklerin giderilmesini -her \u015feyden \u00f6nce temsil etti\u011fi makam ad\u0131na- somutla\u015ft\u0131rarak istemelidir. Zira uygulamada yarg\u0131lamalarda aktif bir rol \u00fcstlenmeyen kamusal iddia makam\u0131 eksikliklerin giderilmesinde fayda sa\u011flayamamakta ve asl\u0131nda ilerleyen a\u015famalarda ya\u015fanabilecek olas\u0131 cezas\u0131zl\u0131k alg\u0131s\u0131n\u0131n da zeminini haz\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n
San\u0131\u011f\u0131n savunmalar\u0131n\u0131n aksini ortaya koyabilmek iddia makam\u0131n\u0131n kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullanarak kolayl\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Duru\u015fmada aktif bir iddia makam\u0131 olmamas\u0131 demek toplumun d\u00fczeninin de derinden sars\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Bu nedenle yarg\u0131lama makam\u0131 da zora girmekte, kanun kapsam\u0131nda kendisine tan\u0131nan \u201cvicdani kanaat\u201d k\u0131stas\u0131na dayanmakta ve neticede insan olmalar\u0131 hasebiyle edindikleri kanaat do\u011frultusunda eksik deliller ile cezaland\u0131rma cihetine gitmek durumunda kalmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6zetle ilkelere mutlak surette uymak san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar zor de\u011fildir. Yaln\u0131zca her birimizin hayat\u0131nda sahip oldu\u011fu g\u00f6revlere y\u00fcksek bilin\u00e7 ile uymas\u0131 ve gere\u011finin ifas\u0131 noktas\u0131nda elini ta\u015fa koymas\u0131 h\u00e2linde dahi yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok hususun d\u00fczeldi\u011fini g\u00f6rebilme \u015fans\u0131m\u0131z olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu nedenle do\u011frudan \u201cinsan hayat\u0131n\u0131 ve h\u00fcrriyetini\u201d ilgilendiren bir alan olan ceza yarg\u0131lamas\u0131 sahas\u0131nda azami sorumluluk bilinciyle hareket edilmelidir. Yarg\u0131lamay\u0131 rutin bir i\u015f olarak g\u00f6rmek yerine daima ilk g\u00fcnk\u00fc \u00f6zen ile yakla\u015fmal\u0131, ihtiyatl\u0131 hareket etmeyi hi\u00e7bir zaman unutmamal\u0131, h\u00fckmedilecek olan cezalar\u0131n rakamlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131 bilincini bir an olsun kaybetmemeliyiz. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, de\u011ferlidir.<\/p>\n
Unutmamak laz\u0131m ki savunma bir g\u00fcn herkese laz\u0131m olabilir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bilindi\u011fi \u00fczere T\u00fcrk ceza yarg\u0131lamas\u0131 sisteminde esas olan \u201c\u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r\u201d ilkesidir. Latince \u201cin dubio pro reo\u201d olarak ifade edilen ilkeye b\u00fct\u00fcn hukuk\u00e7ular a\u015finad\u0131r. Neredeyse aktif olarak \u00e7al\u0131\u015fan hukuk\u00e7ular\u0131n tamam\u0131 en az\u0131ndan bir kere olsa da dilek\u00e7elerinde an\u0131lan ilkeye yer vermi\u015ftir. Yarg\u0131tay kararlar\u0131nda da bu ilkeye s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131r. Savunma makam\u0131 mesle\u011fi kapsam\u0131nda belki binlerce kez ayn\u0131 c\u00fcmleyi kurmu\u015ftur keza ayn\u0131 c\u00fcmleyi karar verici yarg\u0131lama makam\u0131 da binlerce kez i\u015fitmi\u015ftir. Kamusal iddia makam\u0131n\u0131n m\u00fctalaalar\u0131nda ise bahsi ge\u00e7en ilkeye at\u0131f yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na s\u0131k rastlanmaz. Hemen her hukuk\u00e7unun bildi\u011fi bir Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda aynen: \u201cSan\u0131\u011f\u0131n bir su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilebilmesinin temel \u015fart\u0131, su\u00e7un hi\u00e7bir \u015f\u00fcpheye mahal b\u0131rakmayacak kesinlikle ispat edilebilmesidir. Ger\u00e7ekle\u015fme \u015fekli \u015f\u00fcpheli veya tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015f olaylar ve iddialar san\u0131\u011f\u0131n aleyhine yorumlanarak mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulamaz. Ceza mahk\u00fbmiyeti; herhangi bir ihtimale de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131d\u0131r. Bu ispat, toplanan delillerin bir k\u0131sm\u0131na dayan\u0131l\u0131p di\u011fer k\u0131sm\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek ula\u015f\u0131lan kanaate de\u011fil, kesin ve a\u00e7\u0131k bir ispata dayanmal\u0131 ve hi\u00e7bir \u015f\u00fcphe veya ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc olu\u015fa imk\u00e2n vermeyecek a\u00e7\u0131kl\u0131kta olmal\u0131d\u0131r. Y\u00fcksek de olsa bir ihtimale dayan\u0131larak san\u0131\u011f\u0131 cezaland\u0131rmak, ceza muhakemesinin en \u00f6nemli amac\u0131 olan ger\u00e7e\u011fe ula\u015fmadan h\u00fck\u00fcm vermek anlam\u0131na gelecektir (Ceza Genel Kurulu-K.2015\/35)\u201d \u0130fadeleri yer almaktad\u0131r. Ger\u00e7ekten de YCGK taraf\u0131ndan incelenen temel …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-64052","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n