T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
BUKET KAMURAN UZUNER BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/62934)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 27\/11\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
\u015eeyda Nur \u00dcN<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Buket Kamuran UZUNER<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. \u00d6mer Faruk AKBIYIK<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, ba\u015fvurucuya ait bir kitab\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131 \u00fczerinde zararl\u0131 tesir yarataca\u011f\u0131ndan bahisle belirli s\u0131n\u0131rlamalara tabi k\u0131l\u0131nmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucunun 1988 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve sonras\u0131nda birden \u00e7ok kez bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan “Ay\u0131n En \u00c7\u0131plak G\u00fcn\u00fc” isimli kitap Gebze Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) taraf\u0131ndan m\u00fcstehcenlik su\u00e7u y\u00f6n\u00fcnden incelemeye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu kitap hakk\u0131nda rapor d\u00fczenlenmesi amac\u0131yla kitab\u0131 Aile, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckleri Muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kuruluna (Koruma Kurulu) g\u00f6ndermi\u015ftir.<\/p>\n
3. Koruma Kurulu yapt\u0131\u011f\u0131 inceleme sonucu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 9\/3\/2020 tarihli raporda an\u0131lan kitab\u0131n muz\u0131r olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kanaatine varm\u0131\u015ft\u0131r. Koruma Kurulu raporda s\u00f6z konusu kitab\u0131n dokuz hik\u00e2yeden olu\u015ftu\u011funu belirterek \u00fc\u00e7 hik\u00e2yenin belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Akabinde Koruma Kurulu yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede kitapta ba\u015fvurucunun iki ana unsura temas etti\u011fini, bunlardan ilkinin s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 cinsellik oldu\u011funu, ikincisinin ise cinselli\u011fin detayl\u0131 bir bi\u00e7imde tasvir edilmesi oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Devam\u0131nda Koruma Kurulu; kitapta kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde ge\u00e7en ifadelerin \u00e7ocuklar\u0131n kad\u0131n alg\u0131s\u0131nda olumsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilece\u011fini, kitapta T\u00fcrk ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne tamamen ayk\u0131r\u0131 \u00e7arp\u0131k ili\u015fkilerin, kad\u0131nlar\u0131 ve bakireli\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadelerin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cinsel devrim fikrinin olumlu g\u00f6sterildi\u011fi gibi cinsiyet de\u011fi\u015ftirme ve cinsellik gibi fikirlerin \u00f6zendirildi\u011fini, \u00e7ocuklara sunulmas\u0131 uygunsuz olan cinselli\u011fe dayal\u0131 tasvir ve anlat\u0131mlara yer verildi\u011fini belirtmi\u015ftir. Neticeten Koruma Kurulu; s\u00f6z konusu kitapta ge\u00e7en ve raporda belirtilen ifadeler nedeniyle \u00e7ocuklar\u0131n psikolojik, duygusal ve sosyal geli\u015fiminin olumsuz etkilenebilece\u011fini belirterek s\u00f6z konusu kitab\u0131n muz\u0131r (zararl\u0131) oldu\u011fu kanaatine varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. Bu belirlemeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Koruma Kurulu an\u0131lan kitab\u0131n 21\/6\/1927 tarihli ve 1117 say\u0131l\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckleri Muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kanunu’nun 4. maddesindeki s\u0131n\u0131rlamalara tabi tutulmas\u0131na, h\u00e2len s\u0131n\u0131rlamas\u0131z olarak sat\u0131\u015fa sunulan kitab\u0131n kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc s\u0131n\u0131rlamalarla sat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gerekli tedbirlerin al\u0131nmak \u00fczere karar\u0131n \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderilmesine ve ilgililere duyurulmak \u00fczere Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Koruma Kurulu karar\u0131ndaki s\u0131n\u0131rlamalara dayanak olu\u015fturan 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Bir aydan az s\u00fcreli mevkuteler ile sinema ve her t\u00fcrl\u00fc film afi\u015fleri, ilanlar, foto\u011fraflar, kabartma ve her t\u00fcrl\u00fc posterler, kartpostallar, takvimler hari\u00e7 olmak \u00fczere kurulca tetkik edilerek k\u00fc\u00e7\u00fckler i\u00e7in muz\u0131r oldu\u011funa karar verilmi\u015f bas\u0131lm\u0131\u015f eserlerin sahiplerine, sorumlu m\u00fcd\u00fcrlerine ve telif hakk\u0131 sahiplerine, bas\u0131lm\u0131\u015f eserlerin k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131na muz\u0131r oldu\u011fu kurulca tebli\u011f edilir. Tebligat, Tebligat Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Kurul bu karar\u0131 ilgililere derhal duyurmak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r.<\/p>\n
Tebligat \u00fczerine eser sahipleri, telif hakk\u0131 sahipleri ve sorumlu m\u00fcd\u00fcrler, ellerinde mevcut eserlerin \u00f6n kapaklar\u0131na ‘K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r’ damga veya i\u015faretini basmak zorundad\u0131rlar.<\/p>\n
‘K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r’ ibaresinin herkesin kolayca g\u00f6r\u00fcp okuyabilece\u011fi \u015fekil ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckte yaz\u0131lmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
Bu suretle damgalanan eserler;<\/p>\n
a) A\u00e7\u0131k sergilerde ve seyyar m\u00fcvezziler taraf\u0131ndan sat\u0131lamaz.<\/p>\n
b) D\u00fckkanlarda, cemakanlarda ve benzeri yerlerde te\u015fhir edilemez.<\/p>\n
c) Bir yerden bir yere te\u015fhir maksad\u0131yla a\u00e7\u0131k bir surette nakledilemez ve m\u00fcvezziler taraf\u0131ndan bunlar i\u00e7in sipari\u015f kabul olunamaz.<\/p>\n
d) Gazeteler, mecmualar, duvar ve el ilanlar\u0131, radyo ve TV ile veya di\u011fer suretlerle ilan edilemez, sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in reklam ve propaganda yap\u0131lamaz.<\/p>\n
e) Para mukabili veya paras\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fcklere g\u00f6sterilemez, verilemez ve hi\u00e7bir suretle okul ve benzeri yerlere sokulamaz.<\/p>\n
Bu t\u00fcr eserler, ancak 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olanlara i\u00e7i g\u00f6r\u00fclmeyen zarf veya po\u015fet i\u00e7inde sat\u0131labilir. Bu zarf ve po\u015fetlerin \u00fczerinde eserin ismi ile “K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r” ibaresinden ba\u015fka hi\u00e7 bir yaz\u0131 ve resim bulunamaz.”<\/p>\n
5. Koruma Kurulunun yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en karar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuya tebli\u011f edilmesi \u00fczerine ba\u015fvurucu, Koruma Kurulu karar\u0131n\u0131n iptali istemiyle dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Davan\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Ankara 15. \u0130dare Mahkemesi (\u0130dare Mahkemesi) 17\/2\/2021 tarihinde davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. Gerek\u00e7eli karar\u0131nda Mahkeme, ba\u015fvurucuya ait kitab\u0131n Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yaz\u0131s\u0131 gere\u011fi Koruma Kurulu taraf\u0131ndan kanunla tan\u0131nan yetki \u00e7er\u00e7evesinde incelendi\u011fini ve inceleme sonucu verilen karar\u0131n herhangi bir hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k i\u00e7ermedi\u011fini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Ankara B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 10. \u0130dari Dava Dairesi (B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi) 3\/11\/2021 tarihinde “ilk derece mahkemesince verilen karar\u0131n usul ve yasaya uygun” oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle istinaf ba\u015fvurusunun kesin olarak reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
7. Ba\u015fvurucu, nihai karar\u0131 3\/12\/2021 tarihinde \u00f6\u011frendikten sonra 23\/12\/2021 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
8. Ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu; ba\u015fvuruya konu kitab\u0131n edeb\u00ee bir eser oldu\u011funu, sanatsal \u00f6geler i\u00e7erdi\u011fini ve \u00f6zg\u00fcn bir tarz\u0131n\u0131n bulundu\u011funu, \u00e7ocuklara y\u00f6nelik olarak yaz\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131n tek ba\u015f\u0131na alabilece\u011fi bir kitap olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu devam\u0131nda kitaba y\u00f6nelik incelemenin o konuda uzmanl\u0131\u011f\u0131 olmayan ve b\u00fcrokratlar\u0131n \u00e7o\u011funlukta oldu\u011fu be\u015f ki\u015filik bir kurul taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Kurul taraf\u0131ndan kitaba y\u00f6nelik bir edeb\u00eelik incelemesi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mahkemelerce de bu konuda uzman bilirki\u015filere ba\u015fvurulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece Koruma Kurulunun raporuna dayan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kitaptan yaln\u0131zca belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131n al\u0131nmak suretiyle soyut ve genel ifadeler kullan\u0131larak bir rapor haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Bakanl\u0131k) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; ba\u015fvurucunun temel hak ve h\u00fcrriyetlerinin ihlal edilip edilmedi\u011fi konusunda yap\u0131lacak incelemede Anayasa ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ile somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131n\u0131n da dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 genel olarak bireysel ba\u015fvuru formundaki iddialar\u0131n\u0131 yinelemi\u015f ve Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde yer alan aleyhe hususlar\u0131 kabul etmedi\u011fini beyan etmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Ba\u015fvuru, bir b\u00fct\u00fcn olarak Anayasa’n\u0131n 27. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan bilim ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile 28. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
12. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
13. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin dayana\u011f\u0131 olan 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesinin kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca m\u00fcdahalenin kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 me\u015fru amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mevcut ba\u015fvuruda Anayasa Mahkemesi \u00f6n\u00fcndeki mesele; ba\u015fvurucunun yazd\u0131\u011f\u0131 kitab\u0131n \u00e7ocuklar i\u00e7in zararl\u0131 bulunmas\u0131 nedeniyle 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesindeki s\u0131n\u0131rlamalara tabi tutulmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde verilen karar\u0131n ve buna ili\u015fkin olarak mahkemelerce ileri s\u00fcr\u00fclen gerek\u00e7elerin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
14. Anayasa Mahkemesi demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri ifadesinden ne anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini daha \u00f6nce pek \u00e7ok kez a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rlayan tedbir, toplumsal bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamal\u0131 ve ba\u015fvurulabilecek en son \u00e7are niteli\u011finde olmal\u0131d\u0131r. Bu ko\u015fullar\u0131 ta\u015f\u0131mayan bir tedbir, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun bir tedbir olarak de\u011ferlendirilemez (Bekir Co\u015fkun [GK], B. No: 2014\/12151, 4\/6\/2015, \u00a7 51; Mehmet Ali Ayd\u0131n [GK], B. No: 2013\/9343, 4\/6\/2015, \u00a7 68; Tansel \u00c7\u00f6la\u015fan, B. No: 2014\/6128, 7\/7\/2015, \u00a7 51).<\/p>\n
15. \u00d6ncelikle kitap bas\u0131m ve yay\u0131n\u0131n\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve onun \u00f6zel g\u00fcvencelere ba\u011flanm\u0131\u015f \u015fekli olan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi hat\u0131rda tutulmal\u0131d\u0131r (Fatih Ta\u015f [GK], B. No: 2013\/1461, 12\/11\/2014, \u00a7\u00a7 58-61). Anayasa’n\u0131n 26. maddesinde yer alan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile Anayasa’n\u0131n 28. maddesinde yer alan bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc demokratik bir toplumun zorunlu temellerinden olup toplumun ilerlemesi ve her bireyin geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli temel \u015fartlardan birini olu\u015fturmaktad\u0131r (Mehmet Ali Ayd\u0131n, \u00a7 69; Bekir Co\u015fkun \u00a7\u00a7 34-36). \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel bir t\u00fcr\u00fc olan bilim ve sanat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de Anayasa’n\u0131n 27. maddesinde \u00f6zel olarak korunmu\u015ftur (\u0130rfan Sanc\u0131, B. No: 2014\/20168, 26\/10\/2017, \u00a7 49). Ba\u015fvurucunun ba\u015fvuruya konu kitab\u0131n edeb\u00ee ve sanatsal bir yap\u0131t oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f olmas\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak eldeki meselenin ayn\u0131 zamanda ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir alt dal\u0131 olan sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc do\u011frudan ilgilendirdi\u011finde \u015f\u00fcphe bulunmamaktad\u0131r (benzer y\u00f6nde bir karar i\u00e7in bkz. \u0130rfan Sanc\u0131 (2), B. No: 2018\/5652, 30\/3\/2022, \u00a7 51).<\/p>\n
16. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesi ve daha \u00f6zel olarak da 27. maddesi, bilgi ve fikir edinme, d\u00fc\u015f\u00fcnceleri yayma kapsam\u0131nda sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de i\u00e7ermektedir ve bu anayasal g\u00fcvenceler her t\u00fcr k\u00fclt\u00fcrel, siyasi ve sosyal bilgi ve fikrin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na, yay\u0131lmas\u0131na ve m\u00fcbadelesine kat\u0131lma f\u0131rsat\u0131 vermektedir. Mevcut ba\u015fvuruya konu kitap gibi edeb\u00ee eserleri yaratan, basan ve yay\u0131mlayan ki\u015filer fikir ve g\u00f6r\u00fc\u015flerin yay\u0131lmas\u0131na \u00f6nemli bir katk\u0131da bulunmaktad\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla da sanatsal eserler demokratik bir toplum i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r (benzer y\u00f6ndeki kararlar aras\u0131ndan bkz. Mehmet Ali G\u00fcndo\u011fdu ve Mustafa Demirsoy, B. No: 2015\/8147, 8\/5\/2019, \u00a7 23; \u0130rfan Sanc\u0131, \u00a7 55; Fatih Ta\u015f, \u00a7 104; Mehmet Aksoy [GK], B. No: 2014\/5433, 11\/7\/2019, \u00a7 65).<\/p>\n
17. Sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, sanat\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce y\u00fcr\u00fctebilmesini veya sanat eserlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, bunun devlet veya ba\u015fka bir ki\u015fi taraf\u0131ndan m\u00fcdahaleye u\u011framamas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Yine sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc sanat\u00e7\u0131n\u0131n veya sanat eserlerinin devlet taraf\u0131ndan desteklenmesini ve sanat eserlerine ula\u015fmak isteyen ki\u015filerin eserlere eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla devletin sanatsal ifadelere dokunmama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan negatif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler yan\u0131nda pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri de bulunmaktad\u0131r (Mehmet Aksoy, \u00a7 59). Bu nedenle devlet, sanat eserini ve onu yaratan ki\u015fileri korumal\u0131, sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine gereksiz m\u00fcdahalelerde bulunmama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc konusunda hassas davranmal\u0131d\u0131r (\u0130rfan Sanc\u0131 (2), \u00a7 53).<\/p>\n
18. Bununla birlikte Anayasa’n\u0131n 26. ve 27. maddeleri ve bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 28. maddesi tamamen s\u0131n\u0131rs\u0131z bir ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc garanti etmemektedir (Orhan Pala, B. No: 2014\/2983, 15\/2\/2017, \u00a7 46). \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Anayasa’n\u0131n 26. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda ve genel ahlak\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin olarak da 28. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131nda yer alan ve tam olarak uyulmas\u0131 gereken baz\u0131 istisnalara tabidir. S\u00f6z konusu istisnalar\u0131n her somut olayda ikna edici bir \u015fekilde tespit edilmesi gerekir. Bunlardan ba\u015fka Anayasa’n\u0131n “Ailenin korunmas\u0131 ve \u00e7ocuk haklar\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 41. maddesinde “Devlet… \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131… sa\u011flamak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r… Devlet, her t\u00fcrl\u00fc istismara ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 koruyucu tedbirleri al\u0131r.” denilerek \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin her t\u00fcrl\u00fc tedbirin al\u0131nmas\u0131ndan ve \u00e7ocuklar\u0131n istismar ile her t\u00fcrl\u00fc \u015fiddete kar\u015f\u0131 korunmas\u0131ndan devlet sorumlu tutulmu\u015ftur (\u0130rfan Sanc\u0131, \u00a7 53; U\u011furlu Gazetecilik Bas\u0131n Yay\u0131n Matbaac\u0131l\u0131k Reklamc\u0131l\u0131k Ltd. \u015eti. (4), B. No: 2016\/73997, 16\/1\/2020, \u00a7 43).<\/p>\n
19. Somut olayda ba\u015fvurucu, ba\u015fvuruya konu kitaba 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesinde yer alan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n getirilmesinden \u015fik\u00e2yet\u00e7idir. 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesi gere\u011fi k\u00fc\u00e7\u00fckler i\u00e7in muz\u0131r oldu\u011funa karar verilen eserlerin \u00f6n kapaklar\u0131na “k\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r” damgas\u0131 bas\u0131lmas\u0131 zorunludur. Bu eserlerin a\u00e7\u0131k sergilerde sat\u0131lmas\u0131, d\u00fckk\u00e2n ve benzeri yerlerde te\u015fhir edilmesi, bir yerden bir yere te\u015fhir maksad\u0131yla a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde nakledilmesi ve da\u011f\u0131t\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan sipari\u015f olarak kabul edilmesi, sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in reklam ve propaganda yap\u0131lmas\u0131, para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve paras\u0131z olarak k\u00fc\u00e7\u00fcklere g\u00f6sterilmesi ile okul ve benzeri yerlere sokulmas\u0131 yasakt\u0131r. Ba\u015fvuruya konu kitaba y\u00f6nelik s\u00f6z konusu bu s\u0131n\u0131rlamalar Koruma Kurulunun 9\/3\/2020 tarihli raporuna istinaden getirilmi\u015ftir. An\u0131lan raporda Koruma Kurulu, kitapta yer alan baz\u0131 ifadelerin “\u00e7ocuklar\u0131n kad\u0131n alg\u0131s\u0131nda olumsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilece\u011fini, T\u00fcrk ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne tamamen ayk\u0131r\u0131 \u00e7arp\u0131k ili\u015fkileri, kad\u0131nlar\u0131 ve bakireli\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cinsel devrim fikrini olumlu g\u00f6sterdi\u011fini, cinsiyet de\u011fi\u015ftirme ve cinsellik gibi fikirleri \u00f6zendirdi\u011fini” belirtmi\u015f ve kitab\u0131n 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en s\u0131n\u0131rlamalar\u0131na tabi tutulmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
20. Bununla beraber 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Fikri, i\u00e7timai, ilmi ve bedii k\u0131ymeti haiz olan eserler bu kanunun \u015fumul\u00fcnden hari\u00e7tir.” bi\u00e7imindeki 6. maddesi d\u00fc\u015f\u00fcnsel, toplumsal, bilimsel, estetik de\u011feri olan sanat eserlerini 1117 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kapsamda bir eserin edeb\u00ee ve sanatsal nitelikte oldu\u011funun tespiti h\u00e2linde s\u00f6z konusu eser y\u00f6n\u00fcnden 1117 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda herhangi bir tedbir al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
21. Somut olayda ise Koruma Kurulunun ba\u015fvurucuya ait kitaba y\u00f6nelik haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 raporda s\u00f6z konusu kitab\u0131n 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 6. maddesi kapsam\u0131nda sanatsall\u0131\u011f\u0131na ve edeb\u00eeli\u011fine y\u00f6nelik herhangi bir inceleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvuruya konu kitaba y\u00f6nelik getirilen s\u0131n\u0131rlamalar Koruma Kurulunun raporunda yer alan “\u00e7ocuklar\u0131n kad\u0131n alg\u0131s\u0131nda olumsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilece\u011fini, T\u00fcrk ve \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne tamamen ayk\u0131r\u0131 \u00e7arp\u0131k ili\u015fkileri, kad\u0131nlar\u0131 ve bakireli\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve cinsel devrim fikrini olumlu g\u00f6sterdi\u011fini, cinsiyet de\u011fi\u015ftirme ve cinsellik gibi fikirleri \u00f6zendirdi\u011fini” \u015feklindeki tespitler nedeniyledir.<\/p>\n
22. Yukar\u0131da da ifade edildi\u011fi \u00fczere 1117 say\u0131l\u0131 Kanun’un 6. maddesi edeb\u00ee niteli\u011fi haiz eserleri Kanun kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131ndan somut olayda \u00f6ncelikle yap\u0131lmas\u0131 gereken s\u00f6z konusu kitab\u0131n edeb\u00ee niteli\u011finin belirlenmesine y\u00f6nelik olmal\u0131d\u0131r. Nitekim bu belirleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 taktirde s\u00f6z konusu kitab\u0131n Kanun kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131larak mezk\u00fbr s\u0131n\u0131rlamalardan muaf tutulmas\u0131 s\u00f6z konusu olacakt\u0131r.<\/p>\n
23. Somut olayda s\u00f6z konusu eserin edeb\u00ee olup olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak Koruma Kurulu taraf\u0131ndan konusunda uzman ki\u015filerden bir \u00f6n inceleme raporu al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 gibi yarg\u0131 mercilerince yarg\u0131lama esnas\u0131nda uzman bilirki\u015filerden de rapor temin edilmesi yoluna gidilmemi\u015f, yaln\u0131zca Koruma Kurulunun raporuna itibar edilmi\u015ftir. Koruma Kurulunun raporu incelendi\u011finde ise kitab\u0131n yaln\u0131zca belirli b\u00f6l\u00fcmlerinden al\u0131nt\u0131lar yapt\u0131\u011f\u0131 ve bu al\u0131nt\u0131lar\u0131n b\u00fct\u00fcnsellikten uzak bir bi\u00e7imde incelendi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
24. Oysa ki Anayasa Mahkemesinin daha \u00f6nce de ifade etti\u011fi gibi sanatsal \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00e7o\u011fu defa birden fazla anlama g\u00f6nderme yapar ve bu sebeple de sanatsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ortaya koydu\u011fu mesaj kolayl\u0131kla tespit edilemeyebilir. Dolay\u0131s\u0131yla sanatsal ifadelerin yorumlar\u0131 da ki\u015filere g\u00f6re farkl\u0131la\u015fabilir. Bu kapsamda sanatsal ifadelerin di\u011fer ifade t\u00fcrlerine g\u00f6re daha k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 veya rahats\u0131z edici olma ihtimali her zaman bulunmaktad\u0131r (Mehmet Aksoy, \u00a7 64).<\/p>\n
25. Yine sanatsal ifadelerin idare ve yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerinde g\u00f6zetilecek prensipler ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn di\u011fer kategorilerinden farkl\u0131la\u015fabilmektedir. Bu kapsamda \u00e7ocuklara muz\u0131r etki kapsam\u0131nda bilirki\u015filerce al\u0131nacak raporlarda ve yarg\u0131 erklerinin yapacaklar\u0131 de\u011ferlendirmelerde sanat alan\u0131n\u0131n veya eserin \u00f6zelliklerine, ifadelerin ba\u011flam\u0131na, yazar\u0131n kimli\u011fine, yaz\u0131lma zaman\u0131na, amac\u0131na, hitap etti\u011fi ki\u015filerin kimliklerine ve onlar\u0131n estetik anlay\u0131\u015flar\u0131na, eserin muhtemel etkilerine ve eserdeki di\u011fer ifadelerin tamam\u0131na bir b\u00fct\u00fcn olarak bak\u0131lmas\u0131 gerekmektedir (\u0130rfan Sanc\u0131, \u00a7 58). Ancak mevcut olayda gerek Koruma Kurulunca gerekse de yarg\u0131 mercilerince s\u00f6z konusu eserin edeb\u00eelik belirlemesinin yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla konusunda uzman ki\u015filere inceleme yapt\u0131r\u0131lmamas\u0131 ve yaln\u0131zca Koruma Kurulu raporuna dayan\u0131lmas\u0131 yukar\u0131da zikredildi\u011fi \u015fekliyle bir inceleme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015f ve sanatsal ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne demokratik bir toplumda zorunlu olmayan bir m\u00fcdahaleye sebep olmu\u015ftur.<\/p>\n
26. Sonu\u00e7 olarak ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e g\u00f6sterilmeksizin edeb\u00ee ve sanatsal oldu\u011fu iddias\u0131 bulunan bir eserin belirli s\u0131n\u0131rlamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n demokratik toplumda zorunlu bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemi\u015f ve ba\u015fvurucunun ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olarak nitelendirilemeyece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
27. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
III. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
28. Ba\u015fvurucu, ihlalin tespiti ve yarg\u0131laman\u0131n yenilenmesi ile 50.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
29. Ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda karar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Do\u011fan, B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3), B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
30. Ayr\u0131ca ihlalin niteli\u011fi dikkate al\u0131narak ba\u015fvurucuya net 30.000 TL manevi tazminat \u00f6denmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan ba\u015fvurucu maddi zarara ili\u015fkin olarak bilgi\/belge sunmad\u0131\u011f\u0131ndan maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE \u00d6mer \u00c7INAR’\u0131n kar\u015f\u0131oyu ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere Ankara 15. \u0130dare Mahkemesine (E.2020\/1140, K.2021\/311) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. Net 30.000 TL manevi tazminat\u0131n ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE, tazminata ili\u015fkin di\u011fer taleplerin REDD\u0130NE,<\/p>\n
E. 487,60 TL ba\u015fvuru harc\u0131 ve 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinden olu\u015fan toplam 30.487,60 TL yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
F. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
G. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 27\/11\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan bir kitab\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131 \u00fczerinde zararl\u0131 tesir yarataca\u011f\u0131ndan bahisle belirli s\u0131n\u0131rlamalara tabi k\u0131l\u0131nmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f, Say\u0131n Mahkemece \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan ba\u015fvurucunun Anayasan\u0131n 26. maddesinde d\u00fczenlenen ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmi\u015ftir. A\u015fa\u011f\u0131da belirtti\u011fimiz gerek\u00e7elerle \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum. \u015e\u00f6yle ki;<\/p>\n
Ba\u015fvuruya konu olayda, ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan \u201cAy\u0131n En \u00c7\u0131plak G\u00fcn\u00fc\u201d isimli kitap hakk\u0131nda Gebze Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan m\u00fcstehcenlik su\u00e7u y\u00f6n\u00fcnden inceleme ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k rapor d\u00fczenlenmesi amac\u0131 ile eseri Aile, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckleri muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kurulu\u2019na g\u00f6ndermi\u015ftir. Kurul, 9.3.2020 tarihli raporda, eserin iki ana unsura temas etti\u011fi, ilkinin cinsiyet de\u011fi\u015ftirme ve bunun sonucu olarak hemcinslerle ya\u015fanabilecek cinsellik oldu\u011fu, ikincisinin ise, cinselli\u011fin detayl\u0131 bir \u015fekilde tasvir edilmesi oldu\u011fu, kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde \u00e7ocuklar\u0131n kad\u0131n alg\u0131s\u0131nda olumsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilece\u011fi, T\u00fcrk \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne tamamen ayk\u0131r\u0131 \u00e7arp\u0131k ili\u015fkilerin, kad\u0131nlar\u0131 ve bakireli\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadelerin yer ald\u0131\u011f\u0131, cinsel devrim fikrinin olumlu g\u00f6sterildi\u011fi, cinsiyet de\u011fi\u015ftirmenin \u00f6zendirildi\u011fi, \u00e7ocuklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygun olmayan tasvir ve anlat\u0131mlara yer verildi\u011fi belirtilerek eser muz\u0131r olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Bu karar\u0131n iptali i\u00e7in a\u00e7\u0131lan dava \u0130dare Mahkemesi taraf\u0131ndan reddedilmi\u015f, ba\u015fvurucunun istinaf talebi ise B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi taraf\u0131ndan reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00c7o\u011funluk gerek\u00e7esinde 1117 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinde fikri, i\u00e7timai, ilmi ve bedii k\u0131ymeti haiz olan eserlerin Kanunun kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Kurulun yap\u0131s\u0131 itibari ile b\u00fcrokratlardan olu\u015ftu\u011fu, kurul \u00fcyeliklerinin uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131n ve bir eserin bu vas\u0131flar\u0131 haiz olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilecek nitelikte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirsiz oldu\u011fu, eserin edebili\u011fi ve sanatsal y\u00f6n\u00fcne ili\u015fkin gerek Kurul gerekse Mahkemelerce bir inceleme ve de\u011ferlendirme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, Kurulun esere ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlamalar yaparken ikna edici gerek\u00e7eler ortaya koymas\u0131 gerekti\u011fi, Kanunun 4. maddesindeki t\u00fcm s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n gereklili\u011finin a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131, eserin belirli s\u0131n\u0131rlamalara tabi tutulmas\u0131n\u0131n demokratik toplumda zorunlu bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilemeyece\u011fi, bu nedenlerle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olarak nitelendirilmeyece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasan\u0131n 41. maddesinde \u201cAile, T\u00fcrk toplumunun temelidir ve e\u015fler aras\u0131nda e\u015fitli\u011fe dayan\u0131r. Devlet, ailenin huzur ve refah\u0131 ile \u00f6zellikle anan\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 ve aile planlamas\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretimi ile uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r, te\u015fkil\u00e2t\u0131 kurar. Her \u00e7ocuk, korunma ve bak\u0131mdan yararlanma, y\u00fcksek yarar\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131k\u00e7a, ana ve babas\u0131yla ki\u015fisel ve do\u011frudan ili\u015fki kurma ve s\u00fcrd\u00fcrme hakk\u0131na sahiptir. Devlet, her t\u00fcrl\u00fc istismara ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 koruyucu tedbirleri al\u0131r\u201d d\u00fczenlemesi yer almakta olup, Anayasa taraf\u0131ndan, ailenin ve \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131, yine istismara ve \u015fiddete kar\u015f\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 korunmas\u0131 amac\u0131 ile tedbirler al\u0131nmas\u0131 devlete pozitif bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak y\u00fcklenmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda 1117 say\u0131l\u0131 Kanun ile baz\u0131 yay\u0131nlar\u0131n 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fckler i\u00e7in muz\u0131r olarak nitelendirilmesi ve bu eserler i\u00e7in baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar ve yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi bizatihi Anayasan\u0131n devlete y\u00fcklemi\u015f oldu\u011fu pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin yerine getirilmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede 1117 say\u0131l\u0131 Kanun ile K\u00fc\u00e7\u00fckleri Muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kurulu olu\u015fturulmu\u015f ve ayn\u0131 Kanunda Kurul\u2019un eseri muz\u0131r olarak tespit etmesi halinde uygulanacak k\u0131s\u0131tlamalar belirtilmi\u015ftir. \u00c7o\u011funluk gerek\u00e7esinde Kanunun 6. maddesi kapsam\u0131nda edebi, ilmi, bedeii veya i\u00e7timai bir eserin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinin \u00f6nem arzetti\u011fi, oysa Kurul \u00fcyelerinin b\u00fcrokratlardan olu\u015ftu\u011fu ve uzmanl\u0131k alan\u0131n\u0131n belirsiz oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de Kanunun uygulanmas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lan K\u00fc\u00e7\u00fckleri Muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kurulunun \u00c7al\u0131\u015fma Usul ve Esaslar\u0131 \u0130le Sekretarya Hizmetlerinin Ne Surette Yerine Getirilece\u011fi Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in 9. maddesinde, Kurul\u2019un gerekli g\u00f6r\u00fclen hallerde s\u00fcrekli veya ge\u00e7ici olarak g\u00f6rev yapmak \u00fczere \u00f6zel ihtisas komisyonlar\u0131 kurabilece\u011fi, Kurul\u2019un bu komisyonlarda g\u00f6rev almas\u0131n\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc kamu personelini belirleyerek Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n onay\u0131na sunaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, Kurul uzmanl\u0131k alan\u0131nda olmayan konularda \u00f6zel ihtisas komisyonlar\u0131 \u00fczerinden gerekli inceleme ve ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapma ve bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re karar verme hakk\u0131n\u0131 haizdir. Kurulun b\u00fcrokratlardan olu\u015fmas\u0131, kurulun yap\u0131s\u0131nda ya da karar\u0131nda sorun oldu\u011fu anlam\u0131na gelmemektedir. Kald\u0131 ki, sadece b\u00fcrokratlardan olu\u015fmayan \u00f6zel bilgi ve tecr\u00fcbe sahibi ya da akademik niteli\u011fi haiz olan \u00fcyelerin de Kurul\u2019da oldu\u011fu hallerde dahi bir eserin edebi, ilmi veya bedii olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi yine g\u00fc\u00e7l\u00fck arz edebilecektir. \u00d6yle ki Kurul salt \u00e7o\u011funlukla toplan\u0131p, kat\u0131lanlar\u0131n salt \u00e7o\u011funlu\u011fu ile karar ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, her zaman bir konuda uzman olan \u00fcyenin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultusunda karar da \u00e7\u0131kmayabilecektir.<\/p>\n
1117 say\u0131l\u0131 Kanunun 4. maddesine g\u00f6re, \u201cBir aydan az s\u00fcreli mevkuteler ile sinema ve her t\u00fcrl\u00fc film afi\u015fleri, ilanlar, foto\u011fraflar, kabartma ve her t\u00fcrl\u00fc posterler, kartpostallar, takvimler hari\u00e7 olmak \u00fczere kurulca tetkik edilerek k\u00fc\u00e7\u00fckler i\u00e7in muz\u0131r oldu\u011funa karar verilmi\u015f bas\u0131lm\u0131\u015f eserlerin sahiplerine, sorumlu m\u00fcd\u00fcrlerine ve telif hakk\u0131 sahiplerine, bas\u0131lm\u0131\u015f eserlerin k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131na muz\u0131r oldu\u011fu kurulca tebli\u011f edilir. Tebligat, Tebligat Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. Kurul bu karar\u0131 ilgililere derhal duyurmak i\u00e7in gerekli tedbirleri al\u0131r. Tebligat \u00fczerine eser sahipleri, telif hakk\u0131 sahipleri ve sorumlu m\u00fcd\u00fcrler, ellerinde mevcut eserlerin \u00f6n kapaklar\u0131na “K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r” damga veya i\u015faretini basmak zorundad\u0131rlar. “K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r” ibaresinin herkesin kolayca g\u00f6r\u00fcp okuyabilece\u011fi \u015fekil ve b\u00fcy\u00fckl\u00fckte yaz\u0131lmas\u0131 zorunludur. Bu suretle damgalanan eserler; a) A\u00e7\u0131k sergilerde ve seyyar m\u00fcvezziler taraf\u0131ndan sat\u0131lamaz. b) D\u00fckkanlarda, cemakanlarda ve benzeri yerlerde te\u015fhir edilemez. c) Bir yerden bir yere te\u015fhir maksad\u0131yla a\u00e7\u0131k bir surette nakledilemez ve m\u00fcvezziler taraf\u0131ndan bunlar i\u00e7in sipari\u015f kabul olunamaz. d) Gazeteler, mecmualar, duvar ve el ilanlar\u0131, radyo ve TV ile veya di\u011fer suretlerle ilan edilemez, sat\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in reklam ve propaganda yap\u0131lamaz. e) Para mukabili veya paras\u0131z k\u00fc\u00e7\u00fcklere g\u00f6sterilemez, verilemez ve hi\u00e7bir suretle okul ve benzeri yerlere sokulamaz. Bu t\u00fcr eserler, ancak 18 ya\u015f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck olanlara i\u00e7i g\u00f6r\u00fclmeyen zarf veya po\u015fet i\u00e7inde sat\u0131labilir. Bu zarf ve po\u015fetlerin \u00fczerinde eserin ismi ile “K\u00fc\u00e7\u00fcklere zararl\u0131d\u0131r” ibaresinden ba\u015fka hi\u00e7 bir yaz\u0131 ve resim bulunamaz\u201d.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, Kanun\u2019da bir eserin k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131na muz\u0131r olarak nitelendirilmesi halinde al\u0131nacak tedbirler a\u00e7\u0131k ve net bir \u015fekilde belirtilmi\u015f, bu konuda Kurul\u2019a takdir hakk\u0131 verilmemi\u015ftir. Bu nedenle \u00e7o\u011funluk gerek\u00e7esinde yer alan, Kanunun 4. maddesinde belirtilen t\u00fcm k\u0131s\u0131tlamalar\u0131n neden uyguland\u0131\u011f\u0131 hususunda gerek\u00e7eye yer verilmedi\u011fi, yap\u0131lan m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de yasal dayanaktan yoksundur. Kald\u0131 ki, Kanunun 4. maddesinde k\u00fc\u00e7\u00fcklerin muz\u0131r g\u00f6r\u00fclen esere kolayca ula\u015fmas\u0131n\u0131 engellemeye y\u00f6nelik k\u0131s\u0131tlamalar d\u00fczenlenmi\u015f olup, \u00f6zellikle eserin sat\u0131\u015f ve pazarlanma y\u00f6ntemine ve reklam yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin k\u0131s\u0131tlamalar s\u00f6z konusudur. Eserin i\u00e7eri\u011fine bir m\u00fcdahale olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, yeti\u015fkinlerin esere ula\u015fmas\u0131na y\u00f6nelik bir k\u0131s\u0131tlama da mevcut de\u011fildir. Bu nedenlerle de ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Kurul\u2019un 9.3.2020 tarihli raporunda, eserde kad\u0131n fig\u00fcr\u00fcn\u00fcn anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerde \u00e7ocuklar\u0131n kad\u0131n alg\u0131s\u0131nda olumsuzlu\u011fa yol a\u00e7abilece\u011fi, T\u00fcrk \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne tamamen ayk\u0131r\u0131 \u00e7arp\u0131k ili\u015fkilerin, kad\u0131nlar\u0131 ve bakireli\u011fi a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ifadelerin yer ald\u0131\u011f\u0131, cinsiyet de\u011fi\u015ftirmenin \u00f6zendirildi\u011fi, \u00e7ocuklar a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygun olmayan tasvir ve anlat\u0131mlara yer verildi\u011fi belirtilerek eserin muz\u0131r olarak de\u011ferlendirildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Kurul taraf\u0131ndan eserin neden muz\u0131r g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin i\u00e7erik a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli gerek\u00e7e ve a\u00e7\u0131klamalar ortaya konulmu\u015f olup, yer verilen bu tespitler \u00e7er\u00e7evesinde Kurul\u2019un b\u00fcnyesinde yer alan ki\u015filerin uzmanl\u0131k alan\u0131 ne olursa olsun k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rebilece\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu nedenle de ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun olarak nitelendirilmeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda belirtildi\u011fi \u00fczere, delillerin de\u011ferlendirilmesi ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 bireysel ba\u015fvurunun ikincilli\u011fi ilkesi yarg\u0131lamay\u0131 yapan derece mahkemelerinin g\u00f6revidir. Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi ise, derece mahkemelerinin yorumlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a keyfi veya bariz takdir hatas\u0131 i\u00e7erecek nitelikte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemektir. \u0130ptal talebini reddeden mahkeme, s\u00f6z konusu kanun maddelerini somut olay a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmi\u015f, karar\u0131n\u0131 gerek\u00e7elendirmi\u015f ve h\u00fck\u00fcm kurmu\u015ftur. Kurul raporu ve Mahkemenin karar\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finde yukar\u0131da yer verilen hukuk kurallar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131nda bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyfilik mevcut de\u011fildir.<\/p>\n
Bu nedenlerle, ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 26. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fi kanaatinde oldu\u011fumdan, \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kat\u0131lm\u0131yorum.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00a0\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 27\/11\/2024 tarihli ve 2021\/62934 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 BUKET KAMURAN UZUNER BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/62934) \u00a0 Karar Tarihi: 27\/11\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR Raport\u00f6r : \u015eeyda Nur \u00dcN Ba\u015fvurucu : Buket Kamuran UZUNER Vekili : Av. \u00d6mer Faruk AKBIYIK \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru, ba\u015fvurucuya ait bir kitab\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fcklerin maneviyat\u0131 \u00fczerinde zararl\u0131 tesir yarataca\u011f\u0131ndan bahisle belirli s\u0131n\u0131rlamalara tabi k\u0131l\u0131nmas\u0131 nedeniyle ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ba\u015fvurucunun 1988 y\u0131l\u0131nda kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve sonras\u0131nda birden \u00e7ok kez bask\u0131s\u0131 yap\u0131lan “Ay\u0131n En \u00c7\u0131plak G\u00fcn\u00fc” isimli kitap Gebze Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) taraf\u0131ndan m\u00fcstehcenlik su\u00e7u y\u00f6n\u00fcnden incelemeye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu kitap hakk\u0131nda rapor d\u00fczenlenmesi amac\u0131yla kitab\u0131 Aile, \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal Hizmetler Bakanl\u0131\u011f\u0131 K\u00fc\u00e7\u00fckleri Muz\u0131r Ne\u015friyattan Koruma Kuruluna (Koruma Kurulu) g\u00f6ndermi\u015ftir. 3. Koruma Kurulu yapt\u0131\u011f\u0131 inceleme sonucu haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 9\/3\/2020 tarihli raporda an\u0131lan kitab\u0131n muz\u0131r olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kanaatine varm\u0131\u015ft\u0131r. Koruma Kurulu raporda s\u00f6z konusu kitab\u0131n dokuz hik\u00e2yeden olu\u015ftu\u011funu belirterek \u00fc\u00e7 hik\u00e2yenin belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131ndan al\u0131nt\u0131lar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Akabinde Koruma Kurulu yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede kitapta ba\u015fvurucunun iki ana unsura temas etti\u011fini, bunlardan ilkinin s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 cinsellik oldu\u011funu, ikincisinin ise cinselli\u011fin detayl\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36214","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n