Sualt\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Derne\u011fi’ne (SAD) ba\u011fl\u0131 Akdeniz Foku Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nun (SAD-AFAG), DKMP 4’\u00fcnc\u00fc B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ‘Mu\u011fla Fok T\u00fcr Koruma Eylem Plan\u0131 \u0130zleme Uygulama’ kapsam\u0131nda, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Su Alt\u0131 Toplulu\u011fu (ODT\u00dc-SAT) ve bu alandaki uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan ortak \u00e7al\u0131\u015fmalarda, Akdeniz foklar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye pop\u00fclasyonunun artt\u0131\u011f\u0131 belirlendi. 2019’dan 2024 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re; d\u00fcnyada sadece 4 \u00fclkede ya\u015fam s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bilinen ve say\u0131s\u0131 700 olan Akdeniz foklar\u0131n\u0131n pop\u00fclasyonunun 900 civar\u0131nda oldu\u011fu tespit edildi. Nesli tehlike alt\u0131ndaki bu t\u00fcr\u00fcn T\u00fcrkiye’de 100 civar\u0131nda olarak bilinen say\u0131s\u0131 da 120’ye y\u00fckseldi. Akdeniz fokunun d\u00fcnyada sadece 4 b\u00f6lgede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten SAD-AFAG Koordinat\u00f6r\u00fc Cem Orkun K\u0131ra\u00e7, “Bu \u00fclkelerden ikisi Do\u011fu Akdeniz’de T\u00fcrkiye ve Yunanistan. Di\u011fer ikisi de Do\u011fu Atlantik’te. Bu b\u00f6lgeler Akdeniz fokunun yavru yapabildi\u011fi, \u00fcreyebildi\u011fi 4 \u00fclke. Son verilere g\u00f6re; uzun y\u0131llard\u0131r 700 olarak bilinen d\u00fcnya n\u00fcfusu 900 civar\u0131nda, 100 civar\u0131nda olarak bilinen T\u00fcrkiye n\u00fcfusu da 120 civar\u0131nda. Bu art\u0131\u015fta koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z ve insanlar\u0131n bilincinin artmas\u0131 etkili oldu” dedi.<\/p>\n
BU YIL 7 YAVRU TESP\u0130T ED\u0130LD\u0130<\/p>\n
2023-2024 yavrulama d\u00f6neminde T\u00fcrkiye’de 7 yavru tespit ettiklerini a\u00e7\u0131klayan K\u0131ra\u00e7, “Bunlardan biri Bodrum’da ve ‘Deniz’ ismini verdik. Tabii bu do\u011fum, yavrulama olay\u0131 bizim i\u00e7in \u00e7ok sevindirici. Y\u00f6reden insanlar, Akdeniz fokunun annesi ve yavrusunu g\u00f6r\u00fcp hemen bize bilgi verdiler. Hem de insanlar\u0131n ak\u0131n\u0131na kar\u015f\u0131 bas\u0131n da dahil foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131 saklay\u0131p, koruduklar\u0131 i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ediyoruz” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
YAVRULARIN YARISI \u00d6L\u00dcYOR<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de her y\u0131l Akdeniz foklar\u0131n\u0131n 15-17 civar\u0131nda yavrulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten K\u0131ra\u00e7, “Maalesef her y\u0131l bunun yar\u0131s\u0131 \u00f6l\u00fcyor. Bu belirlenmi\u015f bir oran, Yunanistan, Atlantik ve T\u00fcrkiye’de de b\u00f6yle. \u0130nsan ve do\u011fal sebepli nedenlerden dolay\u0131 \u00f6l\u00fcyorlar. Bu yavrulardan y\u00fczde 50’si b\u00fcy\u00fcme, hayatta kalma oran\u0131na sahip. 15 yavru do\u011fuyorsa 7’si maalesef \u00f6l\u00fcyor. Ne yaz\u0131k ki b\u00fcy\u00fcme oran\u0131 0,5. Bu \u00f6l\u00fcmlerin birinci sebebiyse bal\u0131k\u00e7\u0131 a\u011flar\u0131na tak\u0131larak, bo\u011fulma sebepli \u00f6l\u00fcm. En \u00e7ok kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z ikinci neden ise nadiren de olsa insanlar taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131rada hastalanma sebepli \u00f6l\u00fcmler geliyor. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc nedense f\u0131rt\u0131nal\u0131 havalarda dalgayla kayal\u0131klara \u00e7arp\u0131p \u00f6lebiliyorlar. \u00d6l\u00fcm fakt\u00f6rlerinin 4’te 3’\u00fc insan sebepli” dedi.<\/p>\n
‘KIYILARDAK\u0130 MA\u011eARALARDAN UZAK DURUN’<\/p>\n
Bilimsel saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda her y\u0131l bu \u00f6l\u00fcmlerden 1-2’sini g\u00f6rebildiklerini belirten Cem Orkun K\u0131ra\u00e7, “Akdeniz foku insan faaliyetlerinin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7ok az oldu\u011fu, el de\u011fmemi\u015f yerlerde ya\u015f\u0131yor. Ara s\u0131rada baz\u0131 liman veya bal\u0131k\u00e7\u0131 bar\u0131naklar\u0131na geliyor diye burada ya\u015f\u0131yor de\u011filler, sadece beslenmeye geliyor. Esas ya\u015fam alan\u0131 do\u011fall\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan k\u0131y\u0131lar. Yavru ve yuva olan yerler kesinlikle if\u015fa edilmemeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc yavru anneden 4-5 ay s\u00fct emmek zorunda. Anne s\u00fct\u00fcyle b\u00fcy\u00fcyor ve anne terk ederse yavrunun \u00f6l\u00fcm\u00fc demek. O y\u00fczden vah\u015fi, \u00fcrkek, i\u00e7ine kapan\u0131k bu t\u00fcr\u00fc, ya\u015fam alanlar\u0131 olan ma\u011faralar\u0131nda rahats\u0131z etmememiz kritik derece \u00f6nemli. Bu nadir t\u00fcr\u00fc korumak istiyoruz. Habitat yoksa t\u00fcrler de yok” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
G\u00dcN\u00dcN 12 SAAT\u0130 KARADA, 12 SAAT\u0130 DEN\u0130ZDE<\/p>\n
Akdeniz foklar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcn yar\u0131s\u0131n\u0131 denizde, yar\u0131s\u0131n\u0131 karada ge\u00e7irdi\u011fine dikkati \u00e7eken K\u0131ra\u00e7, ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n hem da\u011f\u0131n\u0131k hem de \u00e7ok zor yerler olmas\u0131 nedeniyle yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n 2019’dan 2024’e kadar 5 y\u0131l s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc anlatt\u0131. Bu y\u0131l T\u00fcrkiye k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki yavrulardan ‘Deniz’ ismi verilen yavrunun Bodrum’da, di\u011ferlerinin Fethiye, Dat\u00e7a, Dalaman, Ka\u015f, Demre, Muratpa\u015fa ve Gazipa\u015fa il\u00e7elerinde oldu\u011funu belirten K\u0131ra\u00e7, “Her y\u0131l temmuz-a\u011fustos aylar\u0131 hamilelik d\u00f6nemleri. Eyl\u00fcl, ekim ve kas\u0131m aylar\u0131nda ise do\u011fum yaparlar. Nisan ay\u0131na kadar da bebeklerin emzirme d\u00f6nemi devam eder. Do\u011fumlar\u0131 hi\u00e7 insan hareketinin olmad\u0131\u011f\u0131 ma\u011faralar\u0131n i\u00e7indeki kara k\u0131s\u0131mlarda veya bazen de sahillerde a\u00e7\u0131kta yapabiliyorlar. Yavrular, 3 y\u0131lda b\u00fcy\u00fcy\u00fcp eri\u015fkinli\u011fe ula\u015f\u0131yor. Deniz kaplumba\u011falar\u0131 gibi de\u011filler, g\u00fcn\u00fcn 12 saatini karada, 12 saatini denizde ge\u00e7iriyor. O y\u00fczden her g\u00fcn karaya ba\u011f\u0131ml\u0131lar. Ya\u015famalar\u0131 i\u00e7in bu k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n korunmas\u0131 gerekiyor. Ama maalesef T\u00fcrkiye’de dokunulmam\u0131\u015f k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131zda yap\u0131la\u015fma, betonla\u015fma ve orant\u0131s\u0131z turizm bask\u0131s\u0131 var. Bu da habitatlar\u0131 yok ediyor” dedi.<\/p>\n
EN \u00dcRKEK VE SAYISI EN AZ FOK T\u00dcR\u00dc<\/p>\n
D\u00fcnyada ya\u015fayan 33 fok t\u00fcr\u00fc i\u00e7indeki en \u00fcrkek, \u00e7ekingen ve say\u0131ca az, nesli tehlike alt\u0131ndakinin Akdeniz foklar\u0131 oldu\u011funa dikkati \u00e7eken K\u0131ra\u00e7, \u015fu \u00e7a\u011fr\u0131da bulundu:<\/p>\n
“SAD ba\u015fkan\u0131m\u0131z Cihan Dar\u0131c\u0131 ile ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcz \u015f\u00f6yle; Kuzey ve G\u00fcney kutuplar\u0131ndaki foklar\u0131n n\u00fcfuslar\u0131 y\u00fcz binler hatta milyonlarla ifade ediliyor ve zaten Akdeniz’de ya\u015fam\u0131yor. Bu bak\u0131mdan biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli. Ticari bir getirisi yok gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Alg\u0131lama; ‘Turizm ise de\u011ferli, ekonomi ise de\u011ferli, bunlar de\u011filse de\u011fildir. Gerisinin can\u0131 \u00e7\u0131ks\u0131n.’ T\u00fcrkiye’deki mant\u0131k bu, onun i\u00e7in kaybediyoruz. Ticari de\u011feri olmayan de\u011ferler de vard\u0131r ve sadece foktan bahsetmiyoruz. Bunu s\u00f6ylerken tek bir t\u00fcr \u00fczerinde durmuyoruz. Diyoruz ki sadece Akdeniz foku \u00fczerine veya bir yunus t\u00fcr\u00fc veya bir deniz kaplumba\u011fas\u0131 \u00fczerine konu\u015fmuyoruz. SAD, deniz ve k\u0131y\u0131 ekosistemlerini bir ve biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fini b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve b\u00fct\u00fcn olarak korunmas\u0131 gerekti\u011fine inan\u0131yoruz. Akdeniz fokundan bahsederken asl\u0131nda tek bir t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 de\u011fil; deniz k\u0131y\u0131 ekosistemlerinin ayr\u0131lmaz par\u00e7alar\u0131 olan orfoz, posidonia deniz \u00e7ay\u0131r\u0131, karado\u011fan gibi ba\u015fka kilit canl\u0131lar\u0131 da hesaba kat\u0131yoruz. Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi koruman\u0131n \u00f6z\u00fc, habitat\u0131n korunmas\u0131d\u0131r. Bu habitat dedi\u011fimiz hem deniz hem k\u0131y\u0131sal habitatt\u0131r. \u0130kisini birbirinden ay\u0131ramay\u0131z, bunlar\u0131n etle t\u0131rnak gibi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.”<\/p>\n
Kaynak: www.kanalv.com.tr Haber Sitesinden Al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sualt\u0131 Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Derne\u011fi’ne (SAD) ba\u011fl\u0131 Akdeniz Foku Ara\u015ft\u0131rma Grubu’nun (SAD-AFAG), DKMP 4’\u00fcnc\u00fc B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ‘Mu\u011fla Fok T\u00fcr Koruma Eylem Plan\u0131 \u0130zleme Uygulama’ kapsam\u0131nda, Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesi Su Alt\u0131 Toplulu\u011fu (ODT\u00dc-SAT) ve bu alandaki uluslararas\u0131 kurulu\u015flar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla yap\u0131lan ortak \u00e7al\u0131\u015fmalarda, Akdeniz foklar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye pop\u00fclasyonunun artt\u0131\u011f\u0131 belirlendi. 2019’dan 2024 y\u0131l\u0131na kadar s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re; d\u00fcnyada sadece 4 \u00fclkede ya\u015fam s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bilinen ve say\u0131s\u0131 700 olan Akdeniz foklar\u0131n\u0131n pop\u00fclasyonunun 900 civar\u0131nda oldu\u011fu tespit edildi. Nesli tehlike alt\u0131ndaki bu t\u00fcr\u00fcn T\u00fcrkiye’de 100 civar\u0131nda olarak bilinen say\u0131s\u0131 da 120’ye y\u00fckseldi. Akdeniz fokunun d\u00fcnyada sadece 4 b\u00f6lgede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten SAD-AFAG Koordinat\u00f6r\u00fc Cem Orkun K\u0131ra\u00e7, “Bu \u00fclkelerden ikisi Do\u011fu Akdeniz’de T\u00fcrkiye ve Yunanistan. Di\u011fer ikisi de Do\u011fu Atlantik’te. Bu b\u00f6lgeler Akdeniz fokunun yavru yapabildi\u011fi, \u00fcreyebildi\u011fi 4 \u00fclke. Son verilere g\u00f6re; uzun y\u0131llard\u0131r 700 olarak bilinen d\u00fcnya n\u00fcfusu 900 civar\u0131nda, 100 civar\u0131nda olarak bilinen T\u00fcrkiye n\u00fcfusu da 120 civar\u0131nda. Bu art\u0131\u015fta koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z ve insanlar\u0131n bilincinin artmas\u0131 etkili oldu” dedi. BU YIL 7 YAVRU TESP\u0130T ED\u0130LD\u0130 2023-2024 yavrulama d\u00f6neminde T\u00fcrkiye’de 7 yavru tespit ettiklerini a\u00e7\u0131klayan K\u0131ra\u00e7, “Bunlardan biri Bodrum’da ve ‘Deniz’ ismini verdik. Tabii bu do\u011fum, yavrulama olay\u0131 bizim i\u00e7in \u00e7ok sevindirici. Y\u00f6reden insanlar, Akdeniz fokunun annesi ve yavrusunu g\u00f6r\u00fcp hemen bize …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":19468,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[26,535],"tags":[],"class_list":["post-19467","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antalya","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n