T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
NURHAYAT ALTUN BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/28395)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 11\/7\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 3\/12\/2024 – 32741<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Y\u00fcksel G\u00dcNARSLAN<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Nurhayat ALTUN<\/p>\n
Vekilleri<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Reyhan YAL\u00c7INDA\u011e BAYDEM\u0130R<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Av. Serdar \u00c7ELEB\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; tutuklama koruma tedbirinin hukuki olmamas\u0131, tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlara yap\u0131lan itirazlar\u0131n ge\u00e7 de\u011ferlendirilmesi ve tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 nedeniyle ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 28\/6\/2021 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
4. Ba\u015fvuru formlar\u0131 ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ve Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Bili\u015fim Sistemi (UYAP) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filen bilgi ve belgeler \u00e7er\u00e7evesinde olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
5. Ba\u015fvurucu, Tunceli Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir soru\u015fturma kapsam\u0131nda PKK\/KCK silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan tutuklanmas\u0131 istemiyle Tunceli Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine (H\u00e2kimlik) sevk edilmi\u015ftir. H\u00e2kimlik 17\/11\/2016 tarihli karar\u0131yla ba\u015fvurucunun isnat edilen su\u00e7tan tutuklanmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k ba\u015fvurucunun tutuklama karar\u0131na konu olan su\u00e7tan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 istemiyle 27\/4\/2017 tarihinde iddianame d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
7. Tunceli 1. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianamenin kabul\u00fcne karar vermi\u015f ve kovu\u015fturma evresi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8. Ba\u015fvurucu 31\/5\/2017 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunarak di\u011fer iddialar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra tutuklaman\u0131n hukuki olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
9. Mahkeme 18\/3\/2019 tarihinde ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan mahk\u00fbmiyetine karar vermi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, bu karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
10. Anayasa Mahkemesi 2017\/24981 numaral\u0131 ba\u015fvurunun Ahmet Kubilay Tezcan (B. No: 2014\/3473, 25\/1\/2018) ve \u00c7.\u00d6. ([GK], B. No: 2014\/5927, 19\/7\/2018) kararlar\u0131na atfen kabul edilemez oldu\u011funa 18\/11\/2019 tarihinde karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
11. B\u00f6lge Adliye Mahkemesi, Kand\u0131ra Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kurma veya y\u00f6netme su\u00e7undan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma dosyas\u0131 incelendikten sonra t\u00fcm delillerin de\u011ferlendirilerek h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 gerekti\u011fi gerek\u00e7esiyle bozma karar\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n
12. Bozma sonras\u0131 yarg\u0131lama s\u00fcrecinde \u00e7e\u015fitli tarihlerde yap\u0131lan tutukluluk incelemeleri sonucunda ba\u015fvurucunun tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
13. Mahkeme son olarak 9\/6\/2021 tarihinde ba\u015fvurucunun tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
14. Ba\u015fvurucunun an\u0131lan karara itiraz\u0131, Tunceli 2. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi taraf\u0131ndan 18\/6\/2021 tarihinde kesin olarak reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
15. Ba\u015fvurucu, an\u0131lan karar\u0131n 23\/6\/2021 tarihinde tebli\u011f edildi\u011fini belirterek 28\/6\/2021 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
16. Mahkeme 20\/12\/2021 tarihinde, ba\u015fvurucunun silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na, ayr\u0131ca h\u00fck\u00fcmle birlikte tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
17. Mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc istinaf ve temyiz kanun yolu incelemelerinden ge\u00e7erek5\/10\/2022 tarihinde kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
19. 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “Tutuklama nedenleri” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 100. maddesinin (1) ve (2) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(1) Kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren olgular\u0131n ve bir tutuklama nedeninin bulunmas\u0131 halinde, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k hakk\u0131nda tutuklama karar\u0131 verilebilir. \u0130\u015fin \u00f6nemi, verilmesi beklenen ceza veya g\u00fcvenlik tedbiri ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmamas\u0131 halinde, tutuklama karar\u0131 verilemez.<\/p>\n
\u00a0(2) A\u015fa\u011f\u0131daki hallerde bir tutuklama nedeni var say\u0131labilir:<\/p>\n
a) \u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n ka\u00e7mas\u0131, saklanmas\u0131 veya ka\u00e7aca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesini uyand\u0131ran somut olgular varsa.<\/p>\n
b) \u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131;<\/p>\n
1. Delilleri yok etme, gizleme veya de\u011fi\u015ftirme,<\/p>\n
2. Tan\u0131k, ma\u011fdur veya ba\u015fkalar\u0131 \u00fczerinde bask\u0131 yap\u0131lmas\u0131 giri\u015fiminde bulunma,<\/p>\n
Hususlar\u0131nda kuvvetli \u015f\u00fcphe olu\u015fturuyorsa.\u201d<\/p>\n
20. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Tutuklama karar\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 101. maddesinin (1) ve (2) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Soru\u015fturma evresinde \u015f\u00fcphelinin tutuklanmas\u0131na Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine sulh ceza h\u00e2kimi taraf\u0131ndan, kovu\u015fturma evresinde san\u0131\u011f\u0131n tutuklanmas\u0131na Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine veya re’sen mahkemece karar verilir. Bu istemlerde mutlaka gerek\u00e7e g\u00f6sterilir ve adl\u00ee kontrol uygulamas\u0131n\u0131n yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131 belirten hukuk\u00ee ve fiil\u00ee nedenlere yer verilir.<\/p>\n
\u00a0(2) Tutuklamaya, tutuklaman\u0131n devam\u0131na veya bu husustaki bir tahliye isteminin reddine ili\u015fkin kararlarda;<\/p>\n
a) Kuvvetli su\u00e7 \u015f\u00fcphesini,<\/p>\n
b) Tutuklama nedenlerinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n
c) Tutuklama tedbirinin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011funu,<\/p>\n
d) Adli kontrol uygulamas\u0131n\u0131n yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131,<\/p>\n
g\u00f6steren deliller somut olgularla gerek\u00e7elendirilerek a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6sterilir. Karar\u0131n i\u00e7eri\u011fi \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011fa s\u00f6zl\u00fc olarak bildirilir, ayr\u0131ca bir \u00f6rne\u011fi yaz\u0131lmak suretiyle kendilerine verilir ve bu husus kararda belirtilir.”<\/p>\n
21. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un “\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n sal\u0131verilme istemleri” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 104. maddesinin (1) ve (2) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Soru\u015fturma ve kovu\u015fturma evrelerinin her a\u015famas\u0131nda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k sal\u0131verilmesini isteyebilir.<\/p>\n
\u00a0(2) \u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na veya sal\u0131verilmesine h\u00e2kim veya mahkemece karar verilir. Bu kararlara itiraz edilebilir.”<\/p>\n
22. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Tazminat istemi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 141. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda;<\/p>\n
a) Kanunlarda belirtilen ko\u015fullar d\u0131\u015f\u0131nda yakalanan, tutuklanan veya tutuklulu\u011funun devam\u0131na karar verilen,<\/p>\n
…<\/p>\n
d) Kanuna uygun olarak tutukland\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde makul s\u00fcrede yarg\u0131lama mercii huzuruna \u00e7\u0131kar\u0131lmayan ve bu s\u00fcre i\u00e7inde hakk\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilmeyen,<\/p>\n
…<\/p>\n
Ki\u015filer, madd\u00ee ve manev\u00ee her t\u00fcrl\u00fc zararlar\u0131n\u0131, Devletten isteyebilirler.”<\/p>\n
23. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Tazminat isteminin ko\u015fullar\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 142. maddesinin (1) ve (2) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Karar veya h\u00fck\u00fcmlerin kesinle\u015fti\u011finin ilgilisine tebli\u011finden itibaren \u00fc\u00e7 ay ve her h\u00e2lde karar veya h\u00fck\u00fcmlerin kesinle\u015fme tarihini izleyen bir y\u0131l i\u00e7inde tazminat isteminde bulunulabilir.<\/p>\n
\u00a0(2) \u0130stem, zarara u\u011frayan\u0131n oturdu\u011fu yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde ve e\u011fer o yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesi tazminat konusu i\u015flemle ili\u015fkili ise ve ayn\u0131 yerde ba\u015fka bir a\u011f\u0131r ceza dairesi yoksa, en yak\u0131n yer a\u011f\u0131r ceza mahkemesinde karara ba\u011flan\u0131r.”<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay Kararlar\u0131<\/p>\n
24. Yarg\u0131tay 12. Ceza Dairesinin 28\/9\/2015 tarihli ve E.2014\/22510, K.2015\/13907 say\u0131l\u0131 ilam\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tutuklaman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda da dayanak mahkeme karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi beklenmeyece\u011fi gibi, davac\u0131n\u0131n beraat etmesi ko\u015fulu da aranmayacakt\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede … san\u0131k (davac\u0131) hakk\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 141\/1-a,d maddeleri gere\u011fince uzun s\u00fcre tutukluluk halinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gerek\u00e7elerinin ve makul s\u00fcrede hakk\u0131nda karar verilip verilmedi\u011finin ve dolay\u0131s\u0131yla davac\u0131n\u0131n manevi tazminata hak kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hakk\u0131ndaki soru\u015fturma ve kovu\u015fturma kapsam\u0131 incelenerek, soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n uzun s\u00fcrmesinin nedenlerinin incelenmesi gerekti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, \u00f6ncelikle tazminat istemine konu olan dayanak dosyadaki iddianame, davac\u0131ya (san\u0131\u011fa) ait tutuklama kararlar\u0131, tutuklama inceleme tutanaklar\u0131, davac\u0131 (san\u0131k) ile ilgili tutanak ve belgeler getirtilip davac\u0131n\u0131n taleplerinin incelenmesi gerekti\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmemesi ve … somut olayda be\u015f y\u0131ll\u0131k azami tutukluluk s\u00fcresinin dolup dolmad\u0131\u011f\u0131 da nazara al\u0131narak tutuklulu\u011fun yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131 irdelenerek, tutukluluk hali ve yarg\u0131lama s\u00fcreci y\u00f6n\u00fcnden makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinden sonra san\u0131\u011f\u0131n tazminat talebinin de\u011ferlendirilmesi gerekirken, yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle davan\u0131n reddine karar verilmesi … [kanuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r.]”<\/p>\n
25. Ayn\u0131 Dairenin 29\/2\/2016 tarihli ve E.2015\/2851, K.2016\/3143 say\u0131l\u0131 ilam\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Ayn\u0131 \u015fekilde tutuklaman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda dayanak mahkeme karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi beklenmeyece\u011fi gibi, davac\u0131n\u0131n beraat etmesi ko\u015fulunun aranmayaca\u011f\u0131 da dikkate al\u0131narak bu \u00e7er\u00e7evede, dosya kapsam\u0131 itibariyle … tarihinde tutuklanan ve dosyaya fotokopisi sunulan ve dosya i\u00e7erisine al\u0131nan bir k\u0131s\u0131m kararlara g\u00f6re tutukluluk hali farkl\u0131 tarihlerde uzat\u0131lan san\u0131k (davac\u0131) hakk\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 141\/l-a-d maddeleri gere\u011fince uzun s\u00fcre tutukluluk halinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gerek\u00e7elerinin, makul s\u00fcrede hakk\u0131nda karar verilip verilmedi\u011finin ve dolay\u0131s\u0131yla davac\u0131n\u0131n manevi tazminata hak kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, hakk\u0131ndaki soru\u015fturma ve kovu\u015fturma kapsam\u0131 incelenerek, soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n uzun s\u00fcrmesinin nedenlerinin incelenmesi gerekti\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, tazminat talebinin dayana\u011f\u0131 olan ceza dava dosyas\u0131n\u0131n celp edilip soru\u015fturma ve kovu\u015fturma kapsam\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak incelenip bu hususa ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 dosya inceleme tutana\u011f\u0131 da d\u00fczenlenerek, \u00f6zellikle davac\u0131 (san\u0131k) hakk\u0131nda d\u00fczenlenmi\u015f olan yakalama, g\u00f6zalt\u0131 ve ifade tutanaklar\u0131, tutuklama karar\u0131, t\u00fcm tutuklama inceleme tutanaklar\u0131, tutuklama ve tahliye m\u00fczekkereleri ile iddianameler ba\u015fta olmak \u00fczere ilgili b\u00fct\u00fcn karar, tutanak ve belgelerin eksiksiz ve Yarg\u0131tay denetimine olanak verecek \u015fekilde asl\u0131 ya da onayl\u0131 \u00f6rnekleri de dosya i\u00e7ine al\u0131narak yarg\u0131lamaya konu olay\u0131n, savc\u0131l\u0131k ve mahkemece yap\u0131lan i\u015flemlerin kapsam\u0131 ve niteli\u011fi ile soru\u015fturma a\u015famas\u0131ndan itibaren yarg\u0131lama s\u00fcreci boyunca ge\u00e7irilen t\u00fcm safhalar belirlenip g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak, davac\u0131n\u0131n taleplerinin incelenmesi ve … somut olayda be\u015f y\u0131ll\u0131k azami tutukluluk s\u00fcresinin dolup dolmad\u0131\u011f\u0131 da nazara al\u0131narak tutuklulu\u011fun yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131 irdelenerek, tutukluluk hali ve yarg\u0131lama s\u00fcreci y\u00f6n\u00fcnden makul s\u00fcrenin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeden, eksik inceleme ve ara\u015ft\u0131rma ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde davan\u0131n reddine karar verilmesi … [kanuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r.]”<\/p>\n
26. Ayn\u0131 Dairenin 15\/3\/2021 tarihli ve E.2020\/1451, K.2021\/2558 say\u0131l\u0131 ilam\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tutuklaman\u0131n ve yarg\u0131laman\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle a\u00e7\u0131lacak tazminat davalar\u0131nda dayanak mahkeme karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmesi beklenmeyece\u011fi gibi davac\u0131n\u0131n beraat etmesi ko\u015fulunun da aranmayaca\u011f\u0131…”<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
27. \u0130lgili uluslararas\u0131 hukuk i\u00e7in bkz. A.A. [GK], B. No: 2017\/34502, 21\/10\/2021, \u00a7\u00a7 33-39.<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
28. Anayasa Mahkemesinin 11\/7\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Tutuklaman\u0131n Hukuki Olmad\u0131\u011f\u0131na \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
29. Ba\u015fvurucu; su\u00e7 \u015f\u00fcphesi ve bunu hakl\u0131 k\u0131lan deliller bulunmamas\u0131na ra\u011fmen hakk\u0131nda gerek\u00e7esiz bir kararla tutuklama tedbiri uyguland\u0131\u011f\u0131n\u0131, delilleri karartma tehlikesi ile ka\u00e7ma \u015f\u00fcphesinin de somut olayda mevcut olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adli kontrol\u00fcn neden yetersiz kalaca\u011f\u0131n\u0131n kararda a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bakanl\u0131k, bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmemi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne cevab\u0131nda ba\u015fvuru formundakine benzer beyanlarda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
30. Somut olayda ileri s\u00fcr\u00fclen tutuklama tedbirinin hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddias\u0131na ili\u015fkin olarak ba\u015fvurucunun ba\u015fka bir bireysel ba\u015fvuruda bulundu\u011fu ve \u015fik\u00e2yet hakk\u0131nda -2017\/24981 say\u0131l\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 \u00fczerinden- \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm \u0130kinci Komisyon taraf\u0131ndan yap\u0131lan inceleme sonunda a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olma nedeniyle kabul edilemezlik karar\u0131 verildi\u011fi (bkz. \u00a7\u00a7 8, 10) tespit edildi\u011finden bu ba\u015fvurunun bu iddia y\u00f6n\u00fcnden m\u00fckerrer oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
31. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fckerrer olmas\u0131 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Tutuklulu\u011fun Devam\u0131na \u0130li\u015fkin Kararlara Yap\u0131lan \u0130tirazlar\u0131n Ge\u00e7 De\u011ferlendirildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
32. Ba\u015fvurucu, tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlara yapt\u0131\u011f\u0131 itirazlar\u0131na k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde cevap verilmedi\u011fini beyan ederek ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bakanl\u0131k, bu konuda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
33. Anayasa Mahkemesi ancak temellendirilebilmi\u015f bir bireysel ba\u015fvuruyu inceler. Ba\u015fvurucunun \u015fik\u00e2yetlerini hem maddi hem hukuki olarak temellendirme zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Maddi dayanaklar y\u00f6n\u00fcnden ba\u015fvurucunun y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u015fik\u00e2yetlerine konu temel olay ve olgular\u0131 a\u00e7\u0131klamak ve bunlara ili\u015fkin delilleri Anayasa Mahkemesine sunmak, hukuki dayanak y\u00f6n\u00fcnden y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise bireysel ba\u015fvuruya konu temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden hangisinin hangi nedenle ihlal edildi\u011fini \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla a\u00e7\u0131klamakt\u0131r (Sabah Y\u0131ld\u0131z\u0131 Radyo ve Televizyon Yay\u0131n \u0130leti\u015fim Reklam Sanayi ve Ticaret Anonim \u015eirketi [GK], B. No: 2014\/12727, 25\/5\/2017, \u00a7 19).<\/p>\n
34. Bireysel ba\u015fvuru incelemesinde Anayasa Mahkemesi kamu g\u00fcc\u00fc eylem ve i\u015flemleri ile mahkeme kararlar\u0131n\u0131n Anayasa’ya uygunlu\u011funun ve m\u00fcdahale gerek\u00e7elerinin denetimini kendili\u011finden yapmaz. Bu sebeple ba\u015fvurucunun ba\u015fvurusunun esas\u0131n\u0131 ve bu kapsamda kamu makamlar\u0131 taraf\u0131ndan ortaya konulan gerek\u00e7elerin ilgili ve yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Anayasa Mahkemesine inceletebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle kendisinin ihlal iddialar\u0131n\u0131 gerek\u00e7elendirmesi, buna ili\u015fkin olay ve olgular\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 ve delillerini sunmas\u0131 zorunludur (Cemal G\u00fcnsel [GK], B. No: 2016\/12900, 21\/1\/2021 \u00a7 24).<\/p>\n
35. Anayasa Mahkemesinin ba\u015fvurucunun yerine ge\u00e7erek ihlal iddialar\u0131n\u0131 gerek\u00e7elendirme, olay ve olgular\u0131 ortaya koyma, delil toplama g\u00f6rev ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. S\u00f6z konusu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ba\u015fvurucuya aittir. Ba\u015fvurucunun bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uymamas\u0131 amalar\u0131 h\u00e2linde \u015fik\u00e2yetlerini temellendiremedi\u011fi i\u00e7in ba\u015fvurusu a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun bulunabilir. Anayasa Mahkemesi temellendirmeye ili\u015fkin incelemesini her ba\u015fvurunun somut ko\u015fullar\u0131nda yapar. Ku\u015fkusuz ki\u015filerin bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ellerinde olmayan nedenlerle uymamalar\u0131n\u0131n ikna edici gerek\u00e7elerini Anayasa Mahkemesine sunmalar\u0131 ya da Anayasa Mahkemesinin bu durumu i\u015fin niteli\u011finden anlamas\u0131 h\u00e2li m\u00fcstesnad\u0131r (Cemal G\u00fcnsel, \u00a7\u00a7 25, 26).<\/p>\n
36. Somut olayda ba\u015fvurucu, tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlara yapt\u0131\u011f\u0131 itirazlar\u0131na k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde cevap verilmedi\u011fini soyut ve genel bir bi\u00e7imde ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Soru\u015fturma belgelerinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar\u0131yla ba\u015fvurucunun tutuklulu\u011funun devam\u0131na ili\u015fkin \u00e7ok say\u0131da karar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ancak ba\u015fvurucu, hangi itiraz veya itirazlar\u0131n\u0131n ge\u00e7 de\u011ferlendirildi\u011fine dair somut bir a\u00e7\u0131klamada bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvuru formunda \u015fik\u00e2yete konu itiraz de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7lerinin hangileri oldu\u011funu, bunlar\u0131n ne kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bu s\u00fcrelerin neden somut olay \u00e7er\u00e7evesinde uzun olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini de a\u00e7\u0131klamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
37. Ba\u015fvurucu, ihlal iddias\u0131na ili\u015fkin delillerini sunma ve bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131ndaki haklardan hangisinin hangi nedenle ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalarda bulunma y\u00f6n\u00fcndeki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmemi\u015f; dolay\u0131s\u0131yla ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddialar\u0131 temellendirememi\u015ftir.<\/p>\n
38. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
C. Tutuklulu\u011fun Makul S\u00fcreyi A\u015ft\u0131\u011f\u0131na \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
39. Ba\u015fvurucu, tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlar\u0131n tedbirin devam\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan gerek\u00e7eler ortaya konulmadan keyf\u00ee olarak verilmesi ve tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 nedeniyle ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
40. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, an\u0131lan \u015fik\u00e2yetle ilgili olarak 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. ve 142. maddeleri uyar\u0131nca a\u00e7\u0131lmas\u0131 gereken bir tazminat davas\u0131 a\u00e7\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z konusu iddia bak\u0131m\u0131ndan ola\u011fan ba\u015fvuru yollar\u0131 t\u00fcketilmeden bireysel ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131 ile somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
41. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyan\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131 tutuklama tedbirinden kaynaklanan hak ihlalinin tazminat davas\u0131 yoluyla giderilemeyece\u011fini ve bu nedenle 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ba\u015fvuru yolunun t\u00fcketilmesinin gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
42. Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tutuklanan ki\u015filerin, makul s\u00fcre i\u00e7inde yarg\u0131lanmay\u0131 ve soru\u015fturma veya kovu\u015fturma s\u0131ras\u0131nda serbest b\u0131rak\u0131lmay\u0131 isteme haklar\u0131 vard\u0131r. Serbest b\u0131rak\u0131lma ilgilinin yarg\u0131lama s\u00fcresince duru\u015fmada haz\u0131r bulunmas\u0131n\u0131 veya h\u00fckm\u00fcn yerine getirilmesini sa\u011flamak i\u00e7in bir g\u00fcvenceye ba\u011flanabilir.”<\/p>\n
43. Somut olayda ba\u015fvurucunun iddialar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u015fik\u00e2yetlerin Anayasa’n\u0131n 19. maddesinin yedinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
44. Anayasa Mahkemesi, tutuklulu\u011fun kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen azami s\u00fcre veya makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurularda, bireysel ba\u015fvurunun incelendi\u011fi tarih itibar\u0131yla ba\u015fvurucu tahliye edilmi\u015f veya ilk derece mahkemesi karar\u0131yla ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f ise dava sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olsun (Hamit Kaya, B. No: 2012\/338, 2\/7\/2013, \u00a7\u00a7 45-50) ya da olmas\u0131n (Erkam Abdurrahman Ak, B. No: 2014\/8515, 28\/9\/2016, \u00a7\u00a7 48-62; \u0130rfan Ger\u00e7ek, B. No: 2014\/6500, 29\/9\/2016, \u00a7\u00a7 33-45) 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tazminat davas\u0131 a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
45. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi, Abdullah Aky\u00fcz ([GK], B. No: 2013\/9352, 2\/7\/2015) ve Halas Aslan (B. No: 2014\/4994, 16\/2\/2017) kararlar\u0131nda t\u00fcketilmesi gereken ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n her \u015feyden \u00f6nce ula\u015f\u0131labilir olmas\u0131 gerekti\u011fini ve mevzuatta bu yollara yer verilmesinin tek ba\u015f\u0131na yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir. An\u0131lan kararlarda, tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131na ili\u015fkin olarak bireysel ba\u015fvurunun karara ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 tarih itibar\u0131yla tazminat talebinde bulunulmas\u0131 i\u00e7in 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen dava a\u00e7ma s\u00fcresinin ge\u00e7ti\u011fi durumlarda, bu tazminat yolunun ula\u015f\u0131labilir olmad\u0131\u011f\u0131 ve t\u00fcketilmesinin gerekmedi\u011fi sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Abdullah Aky\u00fcz, \u00a7\u00a7 45-50; Halas Aslan, \u00a7\u00a7 47-50). Anayasa Mahkemesi Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131nda ayr\u0131ca belirtilen sonuca ula\u015f\u0131rken tazminat talebinde bulunmak i\u00e7in 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrenin (bkz. \u00a7 23) ge\u00e7mesinde ba\u015fvurucuya izafe edilebilecek herhangi bir kusurun olmamas\u0131n\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurmu\u015ftur (Abdullah Aky\u00fcz, \u00a7 49).<\/p>\n
46. Dolay\u0131s\u0131yla benzer nitelikteki ba\u015fvurular y\u00f6n\u00fcnden bireysel ba\u015fvurunun inceleme tarihi itibar\u0131yla 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrenin (bkz. \u00a7 23) ge\u00e7ip ge\u00e7medi\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak farkl\u0131 sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu kapsamda tahliye edilmi\u015f veya ilk derece mahkemesi karar\u0131yla mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f ba\u015fvuruculardan bireysel ba\u015fvurusu belirtilen s\u00fcre i\u00e7inde incelenenler hakk\u0131nda ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmedi\u011fi, bireysel ba\u015fvurusu bu s\u00fcreler ge\u00e7tikten sonra incelenenler hakk\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinde d\u00fczenlenen tazminat davas\u0131n\u0131n ula\u015f\u0131labilir olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun ma\u011fduriyetini giderebilecek nitelikte t\u00fcketilmesi gereken bir ba\u015fvuru yolu bulunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilmektedir (Halas Aslan, \u00a7 49). Bu i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131, benzer durumdaki ba\u015fvurucular aras\u0131nda kendilerinden kaynaklanmayan ve bireysel ba\u015fvurulara konu edilen yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7lerin d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fen nedenlerle farkl\u0131 kararlar verilmesine neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
47. Anayasa Mahkemesince bireysel ba\u015fvuru usul\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinden k\u0131sa bir s\u00fcre sonra verilen Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131 ile ortaya konan i\u00e7tihat, karar\u0131n verildi\u011fi tarih (2\/7\/2015) itibar\u0131yla benzer \u015fik\u00e2yetlerle bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015f ki\u015filerin kendilerinden kaynaklanmayan ve \u00f6ng\u00f6remeyecekleri ma\u011fduriyetlerle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 ihtimalinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemli bir fayda sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u00e7tihat \u00f6zellikle Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihten \u00f6nce Anayasa Mahkemesine yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurular y\u00f6n\u00fcnden hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fin sa\u011flanmas\u0131na katk\u0131da bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
48. Bununla birlikte s\u00f6z konusu karar\u0131n verildi\u011fi tarihten bu yana Anayasa Mahkemesi bir\u00e7ok karar\u0131nda tutuklulu\u011fun kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen azami s\u00fcreyi veya makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurular bak\u0131m\u0131ndan bireysel ba\u015fvurunun incelendi\u011fi tarih itibar\u0131yla ba\u015fvurucu tahliye edilmi\u015f veya h\u00fck\u00fcml\u00fc h\u00e2le gelmi\u015f ise as\u0131l dava sonu\u00e7lanmam\u0131\u015f da olsa -ilgili Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131na at\u0131f yaparak- 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tazminat davas\u0131 a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesi gereken etkili bir hukuk yolu oldu\u011fu sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r(Erkam Abdurrahman Ak, \u00a7\u00a7 48-62; \u0130rfan Ger\u00e7ek, \u00a7\u00a7 33-45; Ahmet Kubilay Tezcan, \u00a7 26; Musa Kartal, B. No: 2020\/26513, 20\/6\/2023, \u00a7 18). Dolay\u0131s\u0131yla Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131n\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihten sonra bireysel ba\u015fvuruda bulunan benzer durumdaki ba\u015fvurucular y\u00f6n\u00fcnden 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da d\u00fczenlenen tazminat davas\u0131 yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 i\u00e7in ceza davas\u0131n\u0131n sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n \u015fart olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki Yarg\u0131tay ve Anayasa Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131nda ortaya konulan ve sonraki pek \u00e7ok karar ile takip edilen i\u00e7tihad\u0131n bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011fi ile uygun h\u00e2le getirilmesinde fayda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
49. Bu kapsamda tutuklulu\u011fun kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen azami s\u00fcre veya makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurular\u0131n kabul edilebilirlik incelemesinde, ba\u015fvurucu tahliye edilmi\u015f veya ilk derece mahkemesince ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f ise bireysel ba\u015fvurunun incelendi\u011fi tarih itibar\u0131yla 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen dava s\u00fcresinin ge\u00e7ip ge\u00e7medi\u011fi dikkate al\u0131nmaks\u0131z\u0131n ayn\u0131 Kanun’da d\u00fczenlenen ve etkili bir hukuk yolu olan tazminat davas\u0131 yolunun t\u00fcketilip t\u00fcketilmedi\u011fi belirlenmelidir. S\u00f6z konusu yolun t\u00fcketilmedi\u011finin tespiti h\u00e2linde ise ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011finin gere\u011fidir.<\/p>\n
50. Somut olayda bireysel ba\u015fvurunun inceleme tarihi itibar\u0131yla 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen dava a\u00e7ma s\u00fcresinin ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcyle birlikte tutukluluk h\u00e2linin devam\u0131na karar verilen ba\u015fvurucu -Abdullah Aky\u00fcz karar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131ndan \u00f6nceki d\u00f6nemde benzer \u015fik\u00e2yetlerle bireysel ba\u015fvuruda bulunan ba\u015fvuruculardan farkl\u0131 olarak- 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesi uyar\u0131nca tazminat talebinde bulanabilmek i\u00e7in h\u00fckm\u00fcn kesinle\u015fmesinin gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu yolun ula\u015f\u0131labilir ve etkili bir hukuk yolu oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6rebilecek durumdad\u0131r.<\/p>\n
51. Dahas\u0131 ba\u015fvurucu, ayn\u0131 ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecine ili\u015fkin olarak yapt\u0131\u011f\u0131 31\/5\/2017 tarihli bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda -di\u011fer iddialar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra- tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u015fik\u00e2yetini de ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anayasa Mahkemesi, Ahmet Kubilay Tezcan karar\u0131na atfen 2017\/24981 numaral\u0131 ba\u015fvurunun kabul edilemez oldu\u011funa 18\/11\/2019 tarihinde karar vermi\u015ftir. Ahmet Kubilay Tezcan karar\u0131nda Anayasa Mahkemesi, mahk\u00fbmiyet ile birlikte tutuklulu\u011fun devam\u0131na karar verilen ba\u015fvurucunun tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki iddias\u0131n\u0131n 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 141. maddesi kapsam\u0131nda a\u00e7\u0131lacak davada incelenebilece\u011fini ve tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde ba\u015fvurucu lehine tazminata h\u00fckmedilebilece\u011fini kabul etmi\u015ftir. Bu karara g\u00f6re s\u00f6z konusu tazminat davas\u0131 yolu ba\u015fvurucunun durumuna uygun, telafi kabiliyetini haiz, etkili bir hukuk yoludur ve bu ola\u011fan ba\u015fvuru yolu t\u00fcketilmeden yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurunun incelenmesi bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r (Ahmet Kubilay Tezcan, \u00a7 18).<\/p>\n
52. Anayasa Mahkemesi ayn\u0131 ceza yarg\u0131lamas\u0131 s\u00fcrecine ili\u015fkin olarak verdi\u011fi 18\/11\/2019 tarihli karar\u0131yla ba\u015fvurucunun tutuklaman\u0131n makul s\u00fcreyi a\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u015fik\u00e2yetini ileri s\u00fcrebilece\u011fi ula\u015f\u0131labilir ve etkili nitelikteki tazminat davas\u0131 yolunu a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6stermi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun buna ra\u011fmen tazminat davas\u0131 yolunu t\u00fcketmeden benzer \u015fik\u00e2yetlerle bireysel ba\u015fvuruda bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla somut olayda, ba\u015fvurucunun tutukluluk s\u00fcresinden kaynaklanan ma\u011fduriyetinin giderilmesi amac\u0131yla ba\u015fvurabilece\u011fi tazminat davas\u0131 yolunu t\u00fcketme hususunda gerekli \u00f6zeni g\u00f6sterdi\u011fi ve inceleme tarihi itibar\u0131yla tazminat talebinde bulunmak i\u00e7in 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcrenin ge\u00e7mesinde sorumlulu\u011funun bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
53. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
D. Di\u011fer \u0130hlal \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
54. Ba\u015fvurucu; anayasal toplant\u0131 hakk\u0131n\u0131 kullanmas\u0131, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131na ve cenaze t\u00f6renlerine kat\u0131lmas\u0131 nedeniyle tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ederek ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
55. Somut olayda ileri s\u00fcr\u00fclen iddialara ili\u015fkin olarak ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan ba\u015fka bir bireysel ba\u015fvuruda bulunuldu\u011fu ve an\u0131lan \u015fik\u00e2yetler hakk\u0131nda -2017\/24981 say\u0131l\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 \u00fczerinden- \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm \u0130kinci Komisyon taraf\u0131ndan yap\u0131lan inceleme sonunda a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksunluk nedeniyle kabul edilemezlik karar\u0131 verildi\u011fi tespit edildi\u011finden ba\u015fvurunun bu iddia y\u00f6n\u00fcnden m\u00fckerrer oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
56. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n m\u00fckerrer olmas\u0131 nedeniyle reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Tutuklaman\u0131n hukuki olmamas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n m\u00fckerrer olmas\u0131 nedeniyle REDD\u0130NE,<\/p>\n
2. Tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlara yap\u0131lan itirazlar\u0131n ge\u00e7 de\u011ferlendirilmesi dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. Tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
4. Di\u011fer ihlal iddialar\u0131n\u0131n m\u00fckerrer olmas\u0131 nedeniyle REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA 11\/7\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 11\/7\/2024 tarihli ve 2021\/28395 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 NURHAYAT ALTUN BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/28395) \u00a0 Karar Tarihi: 11\/7\/2024 R.G. Tarih ve Say\u0131: 3\/12\/2024 – 32741 \u00a0 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Recai AKYEL \u00a0 \u00a0 Selahaddin MENTE\u015e \u00a0 \u00a0 \u0130rfan F\u0130DAN \u00a0 \u00a0 Muhterem \u0130NCE Raport\u00f6r : Y\u00fcksel G\u00dcNARSLAN Ba\u015fvurucu : Nurhayat ALTUN Vekilleri : Av. Reyhan YAL\u00c7INDA\u011e BAYDEM\u0130R \u00a0 \u00a0 Av. Serdar \u00c7ELEB\u0130 \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru; tutuklama koruma tedbirinin hukuki olmamas\u0131, tutuklulu\u011fun devam\u0131na ili\u015fkin kararlara yap\u0131lan itirazlar\u0131n ge\u00e7 de\u011ferlendirilmesi ve tutuklulu\u011fun makul s\u00fcreyi a\u015fmas\u0131 nedeniyle ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru 28\/6\/2021 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmu\u015ftur. III. OLAY VE OLGULAR 4. Ba\u015fvuru formlar\u0131 ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle ve Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Bili\u015fim Sistemi (UYAP) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015filen bilgi ve belgeler \u00e7er\u00e7evesinde olaylar \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: 5. Ba\u015fvurucu, Tunceli Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131nca (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir soru\u015fturma kapsam\u0131nda PKK\/KCK silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan tutuklanmas\u0131 istemiyle Tunceli Sulh Ceza H\u00e2kimli\u011fine (H\u00e2kimlik) sevk edilmi\u015ftir. …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27,535],"tags":[],"class_list":["post-18875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n