T.C.<\/p>\n
YARGITAY<\/p>\n
\u0130\u00c7T\u0130HADI B\u0130RLE\u015eT\u0130RME<\/p>\n
B\u00dcY\u00dcK GENEL KURULU<\/p>\n
KARARI<\/p>\n
Esas No: 2021\/2<\/p>\n
Karar No: 2023\/1<\/p>\n
Karar Tarihi: 20\/01\/2023<\/p>\n
\u00d6ZET: Rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lamayaca\u011f\u0131,<\/p>\n
I. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
A. \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme Ba\u015fvurusu<\/p>\n
08.01.2020 havale tarihli dilek\u00e7e ile; alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 kambiyo senedi ile teminat alt\u0131na alm\u0131\u015f olmas\u0131 yan\u0131nda ayr\u0131ca ipotekle de teminat alt\u0131na alm\u0131\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun (2004 say\u0131l\u0131 Kanun) 45 ve 167 nci maddeleri uyar\u0131nca ba\u015flat\u0131lan icra takiplerinde takip talebinde “tahsilde tekerr\u00fcr olmamak” kayd\u0131yla ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senetlerine mahsus yolla takip ba\u015flat\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda, ayr\u0131ca ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile icra takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi ile Yarg\u0131tay 11, (Kapat\u0131lan) 13, (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Daireleri ve Yarg\u0131tay Hukuk Gene! Kurulu kararlan aras\u0131nda i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu belirtilerek i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesine karar verilmesi talep edilmi\u015ftir<\/p>\n
09.07.2020 havale tarihli dilek\u00e7e ile; 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 ve 167 nci maddeleri uyar\u0131nca Yarg\u0131tay 11, 12 ve (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulunca tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile hem rehin takibi hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takibin ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetmeksizin icra takibi yap\u0131labilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde kararlar verilmekteyken Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin \u00f6nceki tarihli kendi kararlar\u0131na ve di\u011fer hukuk daireleri ile Hukuk Gene! Kurulunun kararlar\u0131na ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde ayn\u0131 anda hem rehin hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde kararlar verildi\u011fi belirtilerek i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesine karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun 14.01.2022 tarihli ve 13 say\u0131l\u0131 karan ile, her iki ba\u015fvurunun benzer olmas\u0131 sebebiyle birle\u015ftirilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca 11.10.2022 havale tarihli dilek\u00e7e ile; alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senede m\u00fcstenit olan alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olsa bile 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 ve 167 nci maddeleri uyar\u0131nca Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ile Yarg\u0131tay 11 ve 19. Hukuk Dairelerinin emsal kararlar\u0131na g\u00f6re bor\u00e7lular hakk\u0131nda \u201ctahsilde tekerr\u00fcr olmamak\u201d kayd\u0131yla hem ipotek hem de kambiyo takibi yap\u0131labilece\u011fi, Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin kararlar\u0131n\u0131n kendi kararlar\u0131 ile Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun, Yarg\u0131tay 11 ve (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairelerinin kararlar\u0131yla \u00e7eli\u015fti\u011fi belirtilerek i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesine karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirmenin Konusu<\/p>\n
Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun 27.05.2021 tarihli ve 159 say\u0131l\u0131 karan ile,<\/p>\n
Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi, Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi, Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 13. Hukuk Dairesi, Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesi kararlan da belirtilmek suretiyle sonu\u00e7 olarak; \u201ckonu ile ilgili olarak g\u00f6r\u00fc\u015f ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu ve farkl\u0131 uygulamalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc sonucuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan; ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunca giderilmesi gerekti\u011fine” karar verilerek raport\u00f6r \u00fcye g\u00f6revlendirilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun 28.06.2021 tarihli ve 207 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile; raport\u00f6r \u00fcye olarak Yarg\u0131tay 3. Hukuk Dairesi \u00dcyesi K1\u2019in g\u00f6revlendirilmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme konusu ise, Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun 27.05.2021 tarihli ve 159 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile;<\/p>\n
“\u0130potekte teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f alacak y\u00f6n\u00fcnden, ayr\u0131ca kambiyo senedi de d\u00fczenlenmi\u015f alacakl\u0131n\u0131n hem ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ayr\u0131ca da kambiyo senetlerine mahsus tak\u0131p yolu ile alaca\u011f\u0131n\u0131 ayn\u0131 anda takipte tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile talep edip edemeyece\u011fi \u201d olarak belirlenmi\u015f ise de; ihtiyac\u0131 daha iyi kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme konusu;<\/p>\n
Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131k Kurulunun 23.11.2022 tarihli ve 311 say\u0131l\u0131 karan ile,<\/p>\n
\u201cRehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131\u201d \u015feklinde belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
C. G\u00f6r\u00fc\u015f Ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Giderilmesi \u0130stemine Konu Kararlar<\/p>\n
1. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu Karar\u0131;<\/p>\n
– 07.06.1995 tarihli ve 1995\/12-409 Esas, 1995\/592 Karar<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi Kararlar\u0131;<\/p>\n
– 30.05.2016 tarihli ve 2016\/5446 Esas, 2016\/5944 Karar<\/p>\n
– 28.09.2015 tarihli ve 2015\/9983 Esas, 2015\/9507 Karar<\/p>\n
-30.03.2015 tarihli ve 2015\/3021 Esas, 2015\/4354 Karar<\/p>\n
– 05.02.2014 tarihli ve 2014\/458 Esas, 2014\/1954 Karar<\/p>\n
– 07.01.2013 tarihli ve 2012\/18055 Esas, 2013\/63 Karar<\/p>\n
– 13.02.2006 tarihli ve 2005\/13532 Esas, 2006\/1366 Karar<\/p>\n
3. Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi Kararlar\u0131;<\/p>\n
-12.11.2019 tarihli ve 2018\/11417 Esas, 2019\/16344 Karar<\/p>\n
-02.04.2019 tarihli ve 2018\/15815 Esas, 2019\/5261 Karar<\/p>\n
– 21.02.2019 tarihli ve 2019\/161 Esas, 2019\/2684 Karar<\/p>\n
-16.01.2019 tarihli ve 2018\/9112 Esas, 2019\/337 Karar<\/p>\n
– 21.11.2018 tarihli ve 2017\/8937 Esas, 2018\/11926 Karar<\/p>\n
– 02.05.2018 tarihli ve 2018\/8685 Esas, 2018\/3977 Karar -10.10.2017 tarihli ve 2017\/6964 Esas, 2017\/12193 Karar<\/p>\n
– 03.10.2013 tarihli ve 2013\/22542 Esas, 2013\/31284 Karar<\/p>\n
– 22.10.2009 tarihli ve 2009\/11452 Esas, 2009\/19967 Karar<\/p>\n
-21.04.2009 tarihli ve 2009\/638 Esas, 2009\/8577 Karar<\/p>\n
– 15.12.2005 tarihli ve 2005\/21394 Esas, 2005\/25100 Karar<\/p>\n
– 29.04.2003 tarihli ve 2003\/7007 Esas, 2003\/9652 Karar<\/p>\n
– 08.06.2000 tarihli ve 2000\/9052 Esas, 2000\/9495 Karar<\/p>\n
– 28.11.1994 tarihli ve 1994\/14993 Esas, 1994\/15124 Karar<\/p>\n
-17.09.1990 tarihli ve 1990\/435 Esas, 1990\/8495 Karar<\/p>\n
4. Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 13. Hukuk Dairesi Karar\u0131;<\/p>\n
– 08.02.1999 tarihli ve 1998\/8932 Esas, 1999\/631 Karar<\/p>\n
5. Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesi Kararlar\u0131;<\/p>\n
– 20.09.2017 tarihli ve 2016\/14244 Esas, 2017\/6108 Karar<\/p>\n
– 29.05.2017 tarihli ve 2016\/9533 Esas, 2017\/4295 Karar<\/p>\n
-26.01.2016 tarihli ve 2015\/14196 Esas, 2016\/851 Karar<\/p>\n
– 07.04.2014 tarihli ve 2014\/4246 Esas, 2014\/6639 Karar<\/p>\n
– 23.12.2005 tarihli ve 2005\/2477 Esas, 2005\/12955 Karar<\/p>\n
– 30.09.2004 tarihli ve 2004\/2268 Esas, 2004\/9415 Karar<\/p>\n
-23.12.1997 tarihli ve 1997\/8335 Esas, 1997\/10963 Karar<\/p>\n
D. Dairelerin G\u00f6r\u00fc\u015f \u00d6zetleri<\/p>\n
\u0130\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi talebinin \u00f6n de\u011ferlendirmesi a\u015famas\u0131nda kararlar\u0131 aras\u0131nda i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan Hukuk Genel Kurulu ile \u00d6zel Dairelerin g\u00f6r\u00fc\u015fleri yaz\u0131l\u0131 olarak al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131nda;<\/p>\n
Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 13.07.2020 tarihli ve 35613334-2020\/494-85 say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
\u201c…Hukuk Genel Kurulu, 11. Hukuk Dairesi, 12. Hukuk Dairesi, 13. Hukuk Dairesi, 19. Hukuk Dairesi kararlar\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde 12. Hukuk Dairesinin g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015ftiren karar\u0131 ile di\u011fer kararlar aras\u0131nda i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmakta olup an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fleri de i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu ve i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi y\u00f6n\u00fcndedir. Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan nedenlerle i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay Kanunu’nun 45 inci maddesi uyar\u0131nca i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmektedir…\u2019\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
09.07.2020 tarihli ba\u015fvuru \u00fczerine Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri sorulan Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 08.07.2021 tarihli ve 35613334- 2021\/434 say\u0131l\u0131 yaz\u0131lar\u0131 ile;<\/p>\n
\u201c…A\u00e7\u0131klanan talep; Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, (Kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 19. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaz\u0131lar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda;<\/p>\n
\u0130\u0130K 45 maddesi ile \u0130\u0130K 167 maddelerinin uygulanmas\u0131 konusunda, Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu karar\u0131, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi kararlar\u0131, Kapat\u0131lan Yarg\u0131tay 19. Hukuk Dairesi kararlan ile Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin 2017 y\u0131l\u0131ndan sonra olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7tihatlar esas\u0131nda farkl\u0131l\u0131k mevcut oldu\u011fu gibi Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin 2017 y\u0131l\u0131 \u00f6ncesi kararlan ile 2017 y\u0131l\u0131 sonras\u0131 kararlan aras\u0131nda da uygulama farkl\u0131l\u0131klar\u0131 bulundu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7;<\/p>\n
Bu durumda Yarg\u0131tay Kanununun 45 maddesi uyar\u0131nca \u0130\u0130K\u2019nun 45 maddesi ve \u0130\u0130K\u2019nun 167 maddesinin uygulanmas\u0131na y\u00f6nelik Hukuk Genel Kurulu; Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi ve Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin (19.H.D) i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir…\u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131nda;<\/p>\n
08.01.2020 tarihli ba\u015fvuru \u00fczerine Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri sorulan Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 18.02.2020 tarihli ve 73952838\/2020\/193 say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
“\u0130\u0130K’n\u0131n 45.1 maddesi gere\u011fince rehinle temin edilmi\u015f bir alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusu iflasa tabii \u015fah\u0131slardan olsa bile alacakl\u0131 yaln\u0131z rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapabilir. Ancak rehnin tutar\u0131 borcu \u00f6demeye yetmezse alacakl\u0131 kalan alaca\u011f\u0131n\u0131 iflas veya haciz yoluyla takip edebilir. Ayn\u0131 maddenin 3. f\u0131kras\u0131 gere\u011fince ise poli\u00e7e ve emre muharrer senetlerle \u00e7ekler hakk\u0131ndaki 167.madde h\u00fckm\u00fc mahfuzdur. Yasa’n\u0131n bu h\u00fckm\u00fc gere\u011fince ipotekle temin alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir alacak nedeniyle ayr\u0131ca kambiyo senedi d\u00fczenlenmi\u015f ise alacakl\u0131 rehne m\u00fcracaat etmeden \u0130\u0130K’n\u0131n 167.maddesi gere\u011fince kambiyo senedine mahsus takip yapabilir. Bu nedenle de Dairemizce ekte g\u00f6nderilen \u00e7ok say\u0131da kararda g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere rehinle temin edilmi\u015f bir alacak nedeniyle kambiyo senedi d\u00fczenlenmi\u015f ise hu kambiyo senedi nedeniyle talep halinde ihtiyati haciz karar\u0131 verilebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca yine ekte g\u00f6nderilen 28 09 2015 tarih ve 2015 9983-9507 say\u0131l\u0131 ilam\u0131nda ise tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla alacakl\u0131n\u0131n hem ipotekli takip hemde kambiyo senedine mahsus yolla takip yapabilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dairemizin yerle\u015fmi\u015f kararlar\u0131 bu y\u00f6nde olup, di\u011fer dairelerin kararlar\u0131 aksi y\u00f6nde ve istikrarl\u0131 oldu\u011fu takdirde i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluna gidilmesi gerekti\u011fi… \u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir,<\/p>\n
09.07.2020 tarihli ba\u015fvuru \u00fczerine Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri sorulan Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 12.10.2020 tarihli ve 73952838-2020\/821 Muh say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
\u201c…Bir k\u0131sm\u0131 dilek\u00e7e ekinde sunulan ve konuyla ilgili Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi’nce verilmi\u015f en eskisi 2016 tarihli olan kararlar\u0131n istikrar kazand\u0131\u011f\u0131, bu kararlar ile an\u0131lan Dairenin gerek \u00f6nceki kararlar\u0131 ve gerekse de di\u011fer Yarg\u0131tay Hukuk Dairelerince verilen g\u00fcncel kararlar aras\u0131nda i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011funun kabul\u00fc ile Yarg\u0131tay Kanunu’nun 165. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesince son d\u00f6nemde verilen kararlar incelendi\u011finde, rehinle temin edilmi\u015f alacak i\u00e7in d\u00fczenlenmi\u015f bir kambiyo senedinin varl\u0131\u011f\u0131 halinde, alacakl\u0131n\u0131n rehnin paraya \u00e7evrilmesi yahut kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc icra takibi yollar\u0131ndan birini se\u00e7mekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu, bu yollardan birine ba\u015fvurmu\u015f olan alacakl\u0131n\u0131n, tahsilde tekerr\u00fcre yol a\u00e7mamak kayd\u0131 ta\u015f\u0131sa dahi, di\u011fer yolda bir icra takibi yapamayaca\u011f\u0131, giri\u015filen ikinci icra takibinin m\u00fckerrer nitelikte olup konunun kamu d\u00fczenine ili\u015fkin ve s\u00fcresiz \u015fikayete tabi bulundu\u011funu \u00f6ng\u00f6rmekte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu durumda, an\u0131lan Daire kararlar\u0131n\u0131n \u0130\u0130K’n\u0131n 45 ve 167. maddeleri bak\u0131m\u0131ndan bir \u00f6ncelik-sonral\u0131k s\u0131ralamas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemekle birlikte, bu iki madde ile alacakl\u0131ya bir se\u00e7imlik hak tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu hakk\u0131n herhangi bir takip yolu i\u00e7in kullan\u0131lmakla t\u00fcketilece\u011fi \u015feklinde \u00f6zetlenebilecek bir yakla\u015f\u0131ma dayal\u0131 bulundu\u011fu, ayr\u0131ca hu yakla\u015f\u0131m\u0131n \u0130\u0130K’n\u0131n 45\/2 ve 45 4. maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bi\u00e7imiyle alaca\u011f\u0131n nev’ine y\u00f6nelik bir ayr\u0131ma da y\u00f6nelmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Halbuki her iki maddede de, alacakl\u0131ya, yasa maddelerinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen takip yollar\u0131ndan birini se\u00e7mesine ili\u015fkin olarak se\u00e7imlik bir hak \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6sterir bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi yorum yoluyla da bu y\u00f6nde bir se\u00e7imlik hakk\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir, Aksine, gerek HGK ve gerekse de konuyla ilgili olan ve 12. Hukuk Dairesi d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer Yarg\u0131tay Daireleri’nin ve hu arada Dairemizin kararlar\u0131na da yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fczere alacakl\u0131, tahsilde tekerr\u00fcre yol a\u00e7mamak kayd\u0131yla bor\u00e7lu hakk\u0131nda her iki takip yoluna ayn\u0131 zamanda giri\u015febilece\u011fi gibi ard\u0131 s\u0131rada da giri\u015febilme hak ve yetkisine sahip olup bu hak, yasada a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi i\u00e7in se\u00e7imlik nitelikte de\u011fildir. \u0130\u0130K’n\u0131n 45. maddesinde 167. madde h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mahfuz tutulmu\u015f olmas\u0131, 167. maddede ise “alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile” ifadesinin kullan\u0131lm\u0131\u015f bulunmas\u0131 nedeniyle, ataca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine ba\u011flanm\u0131\u015f alacakl\u0131n\u0131n, bor\u00e7lu hakk\u0131nda her iki takip yoluna da ba\u015fvurabilme hak ve yetkisi oldu\u011funda duraksanmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan nedenlerle, i\u00e7tihatlar\u0131n HGK ve Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi d\u0131\u015f\u0131nda kalan Yarg\u0131tay Hukuk Dairelerin kararlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz… \u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131nda;<\/p>\n
Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 11.03.2020 tarihli ve 88976301 -2020\/261\/133 say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
“… 12.Hukuk Dairesinin 16 01 2019 tarih ve 2018 9112 E. 2019 337 K. Say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile; \u201c\u00d6nce bonoya daval\u0131 olarak kambiyo senetlerine mahsus haciz olu ile takibe ge\u00e7ildi\u011finden, alacakl\u0131 tercih hakk\u0131n\u0131 hu takip t\u00fcr\u00fcnden yana kullanm\u0131\u015f olup ayn\u0131 borca ili\u015fin olarak sonra ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla ilaml\u0131 icra takibi yapamayaca\u011f\u0131ndan hu hususun kamu d\u00fczeni ile ilgili olup s\u00fcresiz \u015fikayete tabi oldu\u011fundan m\u00fckerrer olan ipote\u011fe dayal\u0131 ilaml\u0131 icra takibinin iptali gerekece\u011fi \u201d ne oy\u00e7oklu\u011fu ile karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dairemizin mevcut uygulamas\u0131 bir s\u00fcredir bu y\u00f6nde devam etmektedir.<\/p>\n
Bahse konu 2018 9112 E. 2019 337 K. say\u0131l\u0131 ilan\u0131n muhalefet gerek\u00e7esinde ise \u201c\u0130\u0130K’nun 45. Maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda \u201c Rehinle temin edilmi\u015f bir alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan olsa bile alacakl\u0131 yaln\u0131z rehinin paraya \u00e7evrilmesi yoliyle tak\u0131p yapabilir.” h\u00fckm\u00fcne, ayn\u0131 maddenin 3.f\u0131kras\u0131nda ise \u201cPoli\u00e7e ve emre muharrer senetlerle \u00e7ekler hakk\u0131ndaki 167 nci madde h\u00fckm\u00fc mahfuzdur. \u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan madde ile bor\u00e7 rehinle temin edilmi\u015f ise, \u00f6nce rehine ba\u015fvurma zorunlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Ancak, maddenin 3.f\u0131kras\u0131 ile \u0130\u0130K.nun 167.maddesi sakl\u0131 tutulmu\u015f ve istisnaya yer verilmi\u015ftir. Yani alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa dahi alacakl\u0131 do\u011frudan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna da ba\u015fvurabilecektir… \u201d \u015feklindedir. Dairemizin g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015ftirmesinden \u00f6nceki uygulamas\u0131 da muhalefet gerek\u00e7esi y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n
Hukuk Genel Kurulunun 07 06 1995 tarih ve 12-409-592 E.K. say\u0131l\u0131 ilam i\u00e7eri\u011fi incelendi\u011finde; Yerel mahkeme karar\u0131n\u0131n Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan \u201cAlacakl\u0131 ipotek belgesine dayanarak bor\u00e7luyu ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip etmi\u015ftir. \u0130\u0130K.nun 45 ve 167. maddeleri uyar\u0131nca ayr\u0131ca alacak i\u00e7in \u00e7ek, poli\u00e7e, emre muharrer senet verilmi\u015fse bunlara \u00f6zg\u00fc yolla da takip yap\u0131labilir. \u00d6nemli olan tahsilde tekerr\u00fcr olmamas\u0131 olay\u0131d\u0131r. Merciee bu duruma ra\u011fmen ayn\u0131 alacak i\u00e7in m\u00fckerrer iki takip oldu\u011fundan bahisle ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile yap\u0131lan takibin iptaline karar verilmesi isabetsizdir. \u201d gerek\u00e7esi ile karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 sonucu yerel mahkemenin direnme karar\u0131 \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 incelemede 12. Hukuk Dairesinin bozma gerek\u00e7esini yerinde g\u00f6rerek ayn\u0131 gerek\u00e7elerle mahkemenin direnme karar\u0131n\u0131 bozulmu\u015ftur.<\/p>\n
Yarg\u0131tay II. Hukuk Dairesinin 28 09 2015 tarih ve 9983-9507 say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile \u201c\u0130\u0130K.nun 167 ve 45. maddeleri uyar\u0131nca alacakl\u0131n\u0131n tahsilde tekerr\u00fcr olu\u015fturmamak \u00fczere hem ipotekli takip hem de kambiyo takibi yapabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesinin 20 09 2017 tarih ve 2016\/14244-6108 say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile “….\u0130\u0130K.nun 167.maddesi h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca alacakl\u0131 tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla hem kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc icra takibi ile beraber ayr\u0131ca ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile icra takibi yapmas\u0131nda bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 ” \u015feklinde h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 13.Hukuk Dairesinin 08 02 1999 tarih ve 1999 8932-631 say\u0131l\u0131 karar\u0131na ula\u015f\u0131lamamas\u0131 nedeniyle de\u011ferlendirme konusu yap\u0131lamam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunan Dairemizin farkl\u0131 uygulama i\u00e7eren \u00f6nceki ve sonraki kararlan ile Dairemizin halihaz\u0131rdaki uygulamas\u0131 ile farkl\u0131l\u0131k i\u00e7eren Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ile 11 ve (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairelerinin kararlar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmi\u015f olmalar\u0131 nedeniyle Yarg\u0131tay Kanununun 16. ve 45. maddesi gere\u011fi bu farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesi gerekti\u011fi sonu\u00e7 ve kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r … \u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
09.07.2020 tarihli ba\u015fvuru \u00fczerine Yarg\u0131tay Birinci Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015fleri sorulan Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 15.06.2021 tarihli ve 88976301-2021\/191 say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
” Dairemizin s\u00f6z konusu kanuni d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik uygulamas\u0131: ge\u00e7mi\u015f y\u0131llardan 2016 y\u0131l\u0131na kadar, ayn\u0131 alaca\u011fa dayal\u0131 olarak hem ipotek verilmesi hem de kambiyo senedi d\u00fczenlenmesi halinde, “tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla” rehnin paraya \u00e7evrilmesi ve kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takiplerin birlikte yap\u0131lmas\u0131nda yasal bir engel mevcut olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde iken; 2016 y\u0131l\u0131ndan sonraki de\u011fi\u015fen i\u00e7tihatlar\u0131 ile, borcun ipotek ile temin edilmesi halinde elinde ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senedi bulunan alacakl\u0131n\u0131n, \u00f6ncelikle rehinli takip yapmadan do\u011frudan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilece\u011fi ancak tercih hakk\u0131n\u0131 bunlardan biri i\u00e7in kullanmas\u0131 gerekti\u011fi, her iki takibin birlikte yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, yap\u0131lmas\u0131 halinde ise sonradan ba\u015flat\u0131lan takibin iptali gerekece\u011fi ilkesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesinin s\u00f6z konusu kanuni d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik uygulamas\u0131: elinde kambiyo senedi bulunan alacakl\u0131n\u0131n rehinli takip yapmadan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapabilece\u011fi ve her iki takibin tahsilde tekerr\u00fcr etmemek kayd\u0131yla birlikte yap\u0131lmas\u0131nda bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesinin s\u00f6z konusu kanuni d\u00fczenlemeye y\u00f6nelik uygulamas\u0131: elinde kambiyo senedi bulunan alacakl\u0131n\u0131n rehinli takip yapmadan kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapabilece\u011fi ve her iki takibin tahsilde tekerr\u00fcr etmemek kayd\u0131yla birlikte yap\u0131lmas\u0131nda bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n
\u0130\u0130K.’nun 16. vd. maddelerinde d\u00fczenlenen \u015fikayet: Medeni usul hukuku anlam\u0131nda bir dava olmay\u0131p, icra m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn takip muamelesine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan ve takip hukukuna \u00f6zg\u00fc bir kanun yoludur.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme talebine konu olan \u0130\u0130K’nun 45 ve 167. maddelerine ili\u015fkin talepler, Yarg\u0131tay 11 ve (kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairelerine: ihtiyati haciz, ihtiyati hazce itiraz, menf\u00ee tespit davas\u0131 yada s\u0131ra cetveline itiraz gibi istemler nedeniyle gelmektedir. Dairemize ise m\u00fckerrer takip ya da \u00f6ncelikle rehinli takip yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin m\u00fcstakil icra hukukuna \u00f6zg\u00fc \u015fikayet olarak gelmektedir. \u0130\u0130K’nun 16. maddesi v.d. kapsam\u0131nda icra mahkemelerine m\u00fcnhas\u0131r incelenen \u015fikayetler; HMK anlam\u0131nda dava niteli\u011fi ta\u015f\u0131maz ve icra mahkemesince verilen kararlar, kural olarak maddi anlamda kesin h\u00fck\u00fcm de te\u015fkil etmezler.<\/p>\n
Takip hukukuna \u00f6zg\u00fc inceleme yapan icra mahkemelerinin konuya ili\u015fkin yakla\u015f\u0131m\u0131 \u00f6n\u00fcne gelen somut takip dosyalar\u0131na m\u00fcnhas\u0131r olup her \u00fc\u00e7 dairenin spesifik i\u00e7tihat g\u00f6rev alanlar\u0131, \u00f6zellikle de 12. Hukuk Dairesinin takip hukukundaki m\u00fcnhas\u0131r \u015fikayetlere dair verdi\u011fi kararlar y\u00f6n\u00fcnden; di\u011fer genel mahkemelerin ihtiyati haciz, ihtiyati hacze itiraz, menfi tespit davas\u0131 ya da s\u0131ra cetveline itirazlar y\u00f6n\u00fcnden somut duruma g\u00f6re karar vermeleri gerekti\u011finden yukar\u0131da an\u0131lan daireler aras\u0131ndaki i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluna gidilmesine l\u00fczum bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir…\u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 13. Hukuk Dairesi g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131nda;<\/p>\n
Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 13. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 24.06.2020 tarihli ve 15979067- 2020\/370 Muh say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
“…Rehin ve ipotekle temin edilmi\u015f alacaklar, ba\u015fl\u0131kl\u0131, 2004 s. \u0130\u0130K m.45’de \u201cRehinle (emin edilmi\u015f bir alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan olsa bile alacakl\u0131 yal\u0131m rehinin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapabilir”. Ancak rehinin tutar\u0131 borcu \u00f6demeye yetmezse alacakl\u0131 kalan alaca\u011f\u0131n\u0131 iflas veya haciz yoluyla takip edebilir.<\/p>\n
2499 say\u0131l\u0131 Sermaye Piyasas\u0131 Kanununun 38 A maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda tan\u0131mlanan konut finansman\u0131ndan kaynaklanan rehinle temin edilmi\u015f alacaklar ile Toplu Konut \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n rehinle temin edilmi\u015f alacaklar\u0131n\u0131n takibinde, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yap\u0131labilir veya haciz yoluna ba\u015fvurulabilir.<\/p>\n
Poli\u00e7e ve emre muharrer senetlerle \u00e7ekler hakk\u0131ndaki 167 mi madde h\u00fckm\u00fc mahfuzdur.<\/p>\n
\u0130potekle temin edilmi\u015f faiz ve senelik taksit alacaklar\u0131nda, alacakl\u0131n\u0131n intihab\u0131na ve bor\u00e7lunun s\u0131fat\u0131na g\u00f6re, rehinin paraya \u00e7evrilmesi veya haciz yahut iflas yollar\u0131na m\u00fcracaat olunabilir” \u015feklinde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kambiyo Senetleri Hakk\u0131ndaki Hususi Takip Usulleri, Takibin Kabul\u00fc \u015fartlar\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u0130\u0130K m. 167’de “Alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senete m\u00fcstenit olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa hile, bu b\u00f6l\u00fcmdeki hususi usullere g\u00f6re haciz yolu ile veya bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise iflas yolu ile takipte bulunabilir.<\/p>\n
Alacakl\u0131, takip talebinde 58 inci maddedeki hususlardan ba\u015fka iflasa tabi bor\u00e7lusu aleyhine haciz ve iflas yollar\u0131ndan hangisini istedi\u011fini bildirmeye ve takip talebine kambiyo senedinin asl\u0131n\u0131 ve bor\u00e7lu adedi kadar tasdikli \u00f6rne\u011fini eklemeye mecburdur. \u201d \u015feklinde d\u00fczenleme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u00e7tihatlar\u0131n Birle\u015ftirilmesini talep eden talep\u00e7inin, ba\u015fvuru dilek\u00e7esine ekli karar \u00f6rneklerinden anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu, Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi, Yarg\u0131tay 19. Hukuk Dairesi ve Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesinin yerle\u015fik uygulamas\u0131na g\u00f6re, \u0130\u0130K m. 1671’de yap\u0131lan a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme uyar\u0131nca, alaca\u011f\u0131 kambiyo senedine dayanan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla, kambiyo senetlerine mahsus icra takibi ba\u015flatabilece\u011fi gibi bor\u00e7lu iflasa tabi ki\u015filerden ise iflas yoluyla takip ba\u015flatabilir.<\/p>\n
Yukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalardan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, 2004 s. \u0130\u0130K m. 167.1’de yap\u0131lan a\u00e7\u0131k d\u00fczenleme uyar\u0131nca, alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer semle dayanan olan alacakl\u0131, atacak rehinle (menkul rehni veya gayrimenkul rehni ipotek) temin edilmi\u015f olsa bile, tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla, kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc usullere g\u00f6re haciz yolu ile veya bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise iflas yolu ile takip yapabilir. Bu nedenle Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi Karar\u0131 ile Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu, Yarg\u0131tay II. Hukuk Dairesi, Yarg\u0131tay 19. Hukuk Dairesi ve Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairemiz karalar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fundan, i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Dairemiz g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultusunda \u0130\u00e7tihatlar\u0131n Birle\u015ftirilmesi suretiyle giderilmesi gerekti\u011fi…” \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesi g\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131nda;<\/p>\n
Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 30.06.2020 tarihli ve 68907162- 2020\/178 Muh say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131 ile;<\/p>\n
\u2018\u2018…\u0130\u0130K.’nun 167.maddesi, ayn\u0131 kanunun 45\/1 maddesinin istisnas\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Nitekim \u0130\u0130K.’n\u0131n 45.maddesinin 3.f\u0131kras\u0131nda yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere kambiyo senetlerinde “\u0130\u0130K.’nun 167.maddesinin sakl\u0131 tutulaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm hu h\u00fck\u00fcmlerden hareketle Dairemizin y\u0131llardan beri s\u00fcregelen ve istikrar kazanan i\u00e7tihatlar\u0131yla da kabul edildi\u011fi \u00fczere alacakl\u0131 \u0130\u0130K.’nun 45. ve 167, maddeleri uyar\u0131nca tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131n\u0131n takipte belirtilmesi suretiyle ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi ve ayr\u0131ca ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile icra takibi ba\u015flat\u0131labilecektir. Nitekim istikrarl\u0131 kararlar\u0131m\u0131z da hu y\u00f6ndedir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fc\u015f yaz\u0131s\u0131 ekinde sunulan Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu ve Yarg\u0131tay 11, 13 ve 19. Hukuk Dairelerince verilen ilamlarda, tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile iki ayr\u0131 takip yap\u0131labilece\u011finin kabul edildi\u011fi gibi. Yarg\u0131tay 12.Hukuk Dairesince verilen \u00f6nceki kararlar da bu y\u00f6nde olup, i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme talebine konu Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin 16.01.2019 tarihli karar\u0131 ise oy \u00e7oklu\u011fuyla verilmi\u015f ve \u00fcyeler aras\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
Bu durumda Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesinin eski yerle\u015fmi\u015f i\u00e7tihad\u0131ndan d\u00f6nebilmesi i\u00e7in de gerekli oldu\u011fundan bu konuda i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi gerekli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir… \u201d \u015feklinde g\u00f6r\u00fc\u015f bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. \u0130\u00c7T\u0130HADI B\u0130RLE\u015eT\u0130RME KONUSU \u0130LE \u0130LG\u0130L\u0130 KAVRAM, KURUM VE YASAL D\u00dcZENLEMELER<\/p>\n
A. MEVZUAT<\/p>\n
A. 1.2004 SAYILI \u0130CRA VE \u0130FLAS KANUNU (2004 say\u0131l\u0131 Kanun)<\/p>\n
\u015eikayet ve \u015fartlar:<\/p>\n
Madde 16 – (De\u011fi\u015fik: 3\/7\/1940-3890\/1 md.)<\/p>\n
Kanunun hallini mahkemeye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 hususlar m\u00fcstesna olmak \u00fczere \u0130cra ve \u0130flas dairelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 muameleler hakk\u0131nda kanuna muhalif olmas\u0131ndan veya hadiseye uygun bulunmamas\u0131ndan dolay\u0131 icra mahkemesine \u015fikayet olunabilir. \u015eikayet bu muamelelerin \u00f6\u011frenildi\u011fi tarihten yedi g\u00fcn i\u00e7inde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bir hakk\u0131n yerine getirilmemesinden veya sebepsiz s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rak\u0131lmas\u0131ndan dolay\u0131 her zaman \u015fikayet olunabilir.<\/p>\n
Kanundaki Ist\u0131lahlar:<\/p>\n
Madde 23- (De\u011fi\u015fik: 14\/1\/2011-6103\/41 md.)<\/p>\n
Bu Kanunun uygulanmas\u0131nda;<\/p>\n
1. \u201c\u0130potek\u201d tabiri ipotekleri, ipotekli bor\u00e7 senetlerini, irat senetlerini, eski hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tesis edilmi\u015f ta\u015f\u0131nmaz rehinlerini, ta\u015f\u0131nmaz m\u00fckellefiyetlerini, baz\u0131 ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerindeki husus\u00ee imtiyazlar\u0131 ve ta\u015f\u0131nmaz eklenti \u00fczerine rehin muamelelerini,<\/p>\n
2. \u201cTa\u015f\u0131n\u0131r rehni\u201d tabiri, teslime ba\u011fl\u0131 rehinleri, T\u00fcrk Meden\u00ee Kanununun 940 inci maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen rehinleri, ticar\u00ee i\u015fletme rehnini, hapis hakk\u0131n\u0131, alacak ve sair haklar \u00fczerindeki rehinleri,<\/p>\n
3. Sadece \u201cRehin\u201d tabiri, \u201cipotek\u201d ve \u201cta\u015f\u0131n\u0131r rehni\u201d tabirlerine giren b\u00fct\u00fcn ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz rehinlerini,<\/p>\n
ihtiva eder.<\/p>\n
A\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u0130stisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, bayra\u011f\u0131na ve bir sicile kay\u0131tl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn gemiler hakk\u0131nda bu Kanunun ta\u015f\u0131n\u0131rlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Bu Kanun uyar\u0131nca gemi siciline verilecek \u015ferhler, T\u00fcrk Ticaret Kanununun 977 nci maddesi h\u00fckm\u00fcne t\u00e2bidir.<\/p>\n
Rehin ve ipotekle teinin edilmi\u015f alacaklar:<\/p>\n
Madde 45 – Rehinle temin edilmi\u015f bir alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan olsa bile alacakl\u0131 yaln\u0131z rehinin paraya \u00e7evrilmesi yoliyle takip yapabilir. Ancak rehinin tutar\u0131 borcu \u00f6deme\u011fe yetmezse alacakl\u0131 kalan alaca\u011f\u0131n\u0131 iflas veya haciz yoliyle takip edebilir.<\/p>\n
(Ek F\u0131kra: 21\/2\/2007-5582\/1 md) 2499 say\u0131l\u0131 Sermaye Piyasas\u0131 Kanununun 38\/A maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda tan\u0131mlanan konut finansman\u0131ndan kaynaklanan rehinle temin edilmi\u015f alacaklar ile Toplu Konut \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n rehinle temin edilmi\u015f alacaklar\u0131n\u0131n takibinde, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yap\u0131labilir veya haciz yoluna ba\u015fvurulabilir,<\/p>\n
Poli\u00e7e ve emre muharrer senetlerle \u00e7ekler hakk\u0131ndaki 167 nci madde h\u00fckm\u00fc mahfuzdur.<\/p>\n
\u0130potekle temin edilmi\u015f faiz ve senelik taksit alacaklar\u0131nda, alacakl\u0131n\u0131n intihab\u0131na ve bor\u00e7lunun s\u0131fat\u0131na g\u00f6re, rehinin paraya \u00e7evrilmesi veya haciz yahut iflas yollar\u0131na m\u00fcracaat olunabilir,<\/p>\n
(Ek f\u0131kra: 27\/5\/1933-2228\/1 md.; M\u00fclga: 29\/6\/1956-6763\/42 md.)<\/p>\n
Takibin kabul\u00fc \u015fartlar\u0131:<\/p>\n
Madde 167 – (De\u011fi\u015fik: 18\/2\/1965-538\/80 md.)<\/p>\n
Alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senete m\u00fcstenit olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, bu b\u00f6l\u00fcmdeki hususi usullere g\u00f6re haciz yolu ile veya bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise iflas yolu ile takipte bulunabilir.<\/p>\n
Alacakl\u0131, takip talebinde 58 inci maddedeki hususlardan ba\u015fka iflasa tabi bor\u00e7lusu aleyhine haciz ve iflas yollar\u0131ndan hangisini istedi\u011fini bildirme\u011fe ve takip talebine kambiyo senedinin asl\u0131n\u0131 ve bor\u00e7lu adedi kadar tasdikli \u00f6rne\u011fini ekleme\u011fe mecburdur.<\/p>\n
A.2.6100 SAYILI HUKUK MUHAKEMELER\u0130 KANUNU (6100 say\u0131l\u0131 Kanun)<\/p>\n
Dava \u015fartlar\u0131<\/p>\n
MADDE 114- (1) Dava \u015fartlar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
h) Davac\u0131n\u0131n, dava a\u00e7makta hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131.<\/p>\n
\u0131) Ayn\u0131 davan\u0131n, daha \u00f6nceden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olmamas\u0131.<\/p>\n
(2) Di\u011fer kanunlarda yer alan dava \u015fartlar\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dava \u015fartlar\u0131n\u0131n incelenmesi<\/p>\n
MADDE 115-(1) Mahkeme, dava \u015fartlar\u0131n\u0131n mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, davan\u0131n her a\u015famas\u0131nda kendili\u011finden ara\u015ft\u0131r\u0131r. Taraflar da dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 her zaman ileri s\u00fcrebilirler.<\/p>\n
(2) Mahkeme, dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederse davan\u0131n usulden reddine karar verir. Ancak, dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi m\u00fcmk\u00fcn ise bunun tamamlanmas\u0131 i\u00e7in kesin s\u00fcre verir. Bu s\u00fcre i\u00e7inde dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131 giderilmemi\u015fse davay\u0131 dava \u015fart\u0131 yoklu\u011fu sebebiyle usulden reddeder.<\/p>\n
(3) Dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131, mahkemece, davan\u0131n esas\u0131na girilmesinden \u00f6nce fark edilmemi\u015f, taraflarca ileri s\u00fcr\u00fclmemi\u015f ve fakat h\u00fck\u00fcm an\u0131nda bu noksanl\u0131k giderilmi\u015fse, ba\u015flang\u0131\u00e7taki dava \u015fart\u0131 noksanl\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc, dava usulden reddedilemez,<\/p>\n
A.3. 4721 SAYILI T\u00dcRK MEDEN\u0130 KANUNU (4721 say\u0131l\u0131 Kanun)<\/p>\n
I. Ta\u015f\u0131nmaz rehninin t\u00fcrleri<\/p>\n
Madde 850- Ta\u015f\u0131nmaz rehni, ancak ipotek, ipotekli bor\u00e7 senedi veya irat senedi \u015feklinde kurulabilir.<\/p>\n
1. Paraya \u00e7evirme \u015fekli<\/p>\n
Madde 873- Bor\u00e7 \u00f6denmezse alacakl\u0131, alaca\u011f\u0131n\u0131 rehinli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n sat\u0131\u015f bedelinden elde etme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Borcun \u00f6denmemesi h\u00e2linde rehinli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fclkiyetinin alacakl\u0131ya ge\u00e7ece\u011fine ili\u015fkin s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fc ge\u00e7ersizdir.<\/p>\n
Ayn\u0131 alacak i\u00e7in birden \u00e7ok ta\u015f\u0131nmaz\u0131n rehnedilmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde, rehnin paraya \u00e7evrilmesi istemi, ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n tamam\u0131 hakk\u0131nda yap\u0131l\u0131r. Bununla birlikte, icra dairesi onlardan ancak gerekti\u011fi kadar\u0131n\u0131 paraya \u00e7evirir.<\/p>\n
A.4.6102 SAYILI T\u00dcRK T\u0130CARET KANUNU (6102 say\u0131l\u0131 Kanun)<\/p>\n
I – Unsurlar\u0131<\/p>\n
1. Genel olarak<\/p>\n
MADDE 671-(1) Poli\u00e7e;<\/p>\n
a) Senet metninde \u201cpoli\u00e7e\u201d kelimesini, senet T\u00fcrk\u00e7e\u2019den ba\u015fka bir dille yaz\u0131lm\u0131\u015fsa, o dilde poli\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan kelimeyi,<\/p>\n
b) Belirli bir bedelin \u00f6denmesi hususunda kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z havaleyi,<\/p>\n
c) \u00d6deyecek olan ki\u015finin, \u201cmuhatab\u0131n\u201d ad\u0131n\u0131,<\/p>\n
d) Vadeyi,<\/p>\n
e) \u00d6deme yerini,<\/p>\n
f) Kime veya kimin emrine \u00f6denecek ise onun ad\u0131n\u0131,<\/p>\n
g) D\u00fczenlenme tarihini ve yerini,<\/p>\n
h) D\u00fczenleyenin imzas\u0131n\u0131, i\u00e7erir.<\/p>\n
MADDE 776- (1) Bono veya emre yaz\u0131l\u0131 senet,<\/p>\n
a) Senet metninde \u201cbono\u201d veya \u201cemre yaz\u0131l\u0131 senet\u201d kelimesini ve senet T\u00fcrk\u00e7e\u2019den ba\u015fka bir dille yaz\u0131lm\u0131\u015fsa, o dilde bono veya emre yaz\u0131l\u0131 senet kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan kelimeyi,<\/p>\n
b) Kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z belirli bir bedeli \u00f6demek vaadini,<\/p>\n
c) Vadeyi,<\/p>\n
d) \u00d6deme yerini,<\/p>\n
e) Kime veya kimin emrine \u00f6denecek ise onun ad\u0131n\u0131,<\/p>\n
f) D\u00fczenlenme tarihini ve yerini,<\/p>\n
g) D\u00fczenleyenin imzas\u0131n\u0131, i\u00e7erir.<\/p>\n
C) Uygulanacak h\u00fck\u00fcmler<\/p>\n
MADDE 778- (1) Bononun niteli\u011fine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fmedik\u00e7e;<\/p>\n
a) Poli\u00e7elerin cirosuna ili\u015fkin 681 il\u00e2 690,<\/p>\n
b) Vadeye dair 703 il\u00e2 707,<\/p>\n
c) \u00d6deme hakk\u0131ndaki 708 il\u00e2 712,<\/p>\n
d) \u00d6dememe h\u00e2linde ba\u015fvurma haklar\u0131na dair 713 il\u00e2 727 ve 729 il\u00e2 732,<\/p>\n
e) Araya girme suretiyle \u00f6demeye ili\u015fkin 734,738 il\u00e2 742,<\/p>\n
f) Suretler hakk\u0131ndaki 746 ve 747,<\/p>\n
g) De\u011fi\u015ftirmeye dair 748,<\/p>\n
h) Zamana\u015f\u0131m\u0131na dair 749 il\u00e2 751,<\/p>\n
\u0131) \u0130ptale dair 757 il\u00e2 765,<\/p>\n
i) Tatil g\u00fcnleri, s\u00fcrelerin hesab\u0131, at\u0131fet s\u00fcrelerine ili\u015fkin yasak, poli\u00e7eye dair i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 gereken yer ve imza hakk\u0131ndaki 752 il\u00e2 756,<\/p>\n
j) Kanunlar ihtil\u00e2f\u0131na dair 766 il\u00e2 775 inci, maddeler h\u00fck\u00fcmleri bonolar hakk\u0131nda da ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
(2) Ayr\u0131ca;<\/p>\n
a) \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015finin yerle\u015fim yerinden veya muhatab\u0131n yerle\u015fim yerinden ba\u015fka bir yerde \u00f6denmesi \u015fart olan poli\u00e7eye ili\u015fkin 674 ve 697 nci,<\/p>\n
b) Faiz \u015fart\u0131na dair 675 inci,<\/p>\n
c) \u00d6denecek bedele dair \u00e7e\u015fitli beyanlar hakk\u0131ndaki 676 nc\u0131,<\/p>\n
d) Ge\u00e7erli olmayan imzan\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na ili\u015fkin 677 nci,<\/p>\n
e) Yetkisiz veya yetkiyi a\u015fan kimsenin imzas\u0131na ili\u015fkin 678 ve 679 uncu,<\/p>\n
f) A\u00e7\u0131k poli\u00e7eye dair 680 inci,<\/p>\n
madde h\u00fck\u00fcmleri de bonolara uygulan\u0131r.<\/p>\n
(3) Avale ili\u015fkin 700 il\u00e2 702 nci maddeler de bonolar hakk\u0131nda uygulan\u0131r.<\/p>\n
(4) 701 inci maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2lde aval, avalin kimin hesab\u0131na verildi\u011fini g\u00f6stermezse, bonoyu d\u00fczenleyen kimse hesab\u0131na verilmi\u015f say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
I – Unsurlar<\/p>\n
MADDE 780- (1) \u00c7ek;<\/p>\n
a) Senet metninde \u201c\u00e7ek\u201d kelimesini ve e\u011fer senet T\u00fcrk\u00e7e\u2019den ba\u015fka bir dille yaz\u0131lm\u0131\u015f ise o dilde \u201c\u00e7ek\u201d kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lan kelimeyi,<\/p>\n
b) Kay\u0131ts\u0131z ve \u015farts\u0131z belirli bir bedelin \u00f6denmesi i\u00e7in havaleyi,<\/p>\n
c) \u00d6deyecek ki\u015finin, \u201cmuhatab\u0131n\u201d ticaret unvan\u0131n\u0131,<\/p>\n
d) \u00d6deme yerini,<\/p>\n
e) D\u00fczenlenme tarihini ve yerini,<\/p>\n
f) D\u00fczenleyenin imzas\u0131n\u0131,<\/p>\n
g) (Ek: 15\/7\/2016-6728\/70 md.) Banka taraf\u0131ndan verilen seri numaras\u0131n\u0131,<\/p>\n
h) (Ek: 15\/7\/2016-6728\/70 md.) Karekodu,<\/p>\n
i\u00e7erir.<\/p>\n
(2) (Ek f\u0131kra : 15\/7\/2016-6728\/70 md.) \u00c7ek alacakl\u0131lar\u0131, ellerinde bulunan \u00e7ek ile \u00e7ek hesab\u0131 sahibine ve bu \u00e7eki d\u00fczenleyenlere ili\u015fkin verilere karekod arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015fim sa\u011flayabilir. Karekod ile;<\/p>\n
a) \u00c7ek hesab\u0131 sahibinin ad\u0131, soyad\u0131 veya ticaret unvan\u0131,<\/p>\n
b) \u00c7ek hesab\u0131 sahibinin tacir olmas\u0131 h\u00e2linde, ticaret siciline tescil edilen yetkililerinin ad\u0131, soyad\u0131 veya ticaret unvan\u0131,<\/p>\n
c) \u00c7ek hesab\u0131 sahibinin, \u00e7ek hesab\u0131 bulunan toplam banka say\u0131s\u0131,<\/p>\n
d) \u00c7ek hesab\u0131 sahibine ait bankalara ibraz edilmemi\u015f \u00e7ek adedi ve tutar\u0131,<\/p>\n
e) D\u00fczenlenerek bankalara teslim edilen \u00e7eklerin adedi ve tutan,<\/p>\n
f) Son be\u015f y\u0131l i\u00e7erisinde ibraz\u0131nda \u00f6denen \u00e7eklerin adedi ve tutar\u0131,<\/p>\n
g) \u0130braz edilen ilk \u00e7ekin ibraz tarihi,<\/p>\n
h) \u0130braz edilen son \u00e7ekin ibraz tarihi,<\/p>\n
\u0131) \u0130braz\u0131nda \u00f6denen son \u00e7ekin ibraz tarihi,<\/p>\n
i) Son be\u015f y\u0131lda \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131zd\u0131r\u201d i\u015flemi g\u00f6ren ve halen \u00f6denmemi\u015f \u00e7eklerin adedi ve tutarlar\u0131,<\/p>\n
j) Son be\u015f y\u0131lda \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131zd\u0131r\u201d i\u015flemi g\u00f6ren ve sonradan \u00f6denen \u00e7eklerin adedi ve tutan,<\/p>\n
k) Son be\u015f y\u0131lda \u201ckar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131zd\u0131r\u201d i\u015flemi g\u00f6ren son \u00e7ekin ibraz tarihi,<\/p>\n
l) \u00c7ek hesab\u0131 sahibi hakk\u0131nda \u00e7ek hesab\u0131 a\u00e7ma yasa\u011f\u0131 bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, varsa yasaklama karar\u0131n\u0131n tarihi,<\/p>\n
m) Her bir \u00e7ek yapra\u011f\u0131 ile ilgili olarak tedbir kayd\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
n) \u00c7ek hesab\u0131 sahibi tacirse, iflas\u0131na karar verilip verilmedi\u011fi, iflas\u0131na karar verilmi\u015fse karar\u0131n<\/p>\n
tarihi,<\/p>\n
\u00e7ek hesab\u0131 sahibi ya da cirantan\u0131n r\u0131zas\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin eri\u015fimine sunulur.<\/p>\n
(3) (Ek f\u0131kra : 15\/7\/2016-6728\/70 md.) \u0130kinci f\u0131krada belirtilen verilere ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak karekod okutma ve bilgi payla\u015f\u0131m sistemi 5411 say\u0131l\u0131 Kanunun ek 1 inci madde h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca kurulan F1 Birli\u011fi Risk Merkezi taraf\u0131ndan olu\u015fturulur. Risk Merkezi sistemdeki verileri, 5411 say\u0131l\u0131 Kanunun ek 1 inci maddesinin on birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca bilgi al\u0131\u015fveri\u015fini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi \u015firket ile payla\u015fmaya yetkilidir. Bu yetki kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 takdirde sistem bilgilerin payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015firket nezdinde kurulabilir.<\/p>\n
(4) (Ek f\u0131kra : 15\/7\/2016-6728\/70 md.) \u00c7ekte yer alacak MERS\u0130S numaras\u0131 ile karekodun tan\u0131m ve i\u00e7erikleri ile bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Hazine M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fc\u015ftereken \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 tebli\u011fle belirlenir.<\/p>\n
II- Gemi ipote\u011fi<\/p>\n
I. Niteli\u011fi<\/p>\n
MADDE 1014-(1) Bir alaca\u011f\u0131 teminat alt\u0131na almak i\u00e7in gemi \u00fczerinde ipotek kurulabilir. Gemi ipote\u011fi alacakl\u0131ya, alaca\u011f\u0131n\u0131, geminin bedelinden alma yetkisini verir. Sicile kay\u0131tl\u0131 gemilerin s\u00f6zle\u015fmeye dayal\u0131 rehni sadece gemi ipote\u011fi yolu ile sa\u011flan\u0131r. \u0130leride do\u011fabilecek veya \u015farta ya da k\u0131ymetli evraka ba\u011fl\u0131 bir alacak i\u00e7in de ipotek kurulabilir.<\/p>\n
(2) Alacakl\u0131lar\u0131n gemi ipote\u011finden do\u011fan hakk\u0131, sadece alaca\u011fa g\u00f6re belirlenir.<\/p>\n
(3) Bir geminin pay\u0131 ancak gemiye payl\u0131 m\u00fclkiyet esaslar\u0131na g\u00f6re malik olan payda\u015flardan birinin pay\u0131ndan ibaret olmak \u015fart\u0131yla gemi ipote\u011fi ile s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n
(4) Bir geminin b\u00fct\u00fcn paylan bir malikin elinde bulundu\u011fu s\u00fcrece, ayr\u0131 ayr\u0131 paylar \u00fczerinde ayr\u0131 ayr\u0131 ki\u015filere gemi ipote\u011fi kurulamaz.<\/p>\n
3. Di\u011fer takip yollar\u0131<\/p>\n
MADDE 1379- (1) Gemi \u00fczerinde kanuni bir rehin hakk\u0131na sahip olan alacakl\u0131lar, haciz yolu ile veya kambiyo senetleri hakk\u0131ndaki \u00f6zel usullere g\u00f6re takip yapabilirler, bu takdirde kanuni rehin hakk\u0131ndan feragat etmi\u015f olurlar.<\/p>\n
a) Kanuni rehin hakk\u0131 sahiplerinin<\/p>\n
MADDE 1380- (1) Gemi alacakl\u0131lar\u0131 ile alacaklar\u0131 gemi \u00fczerinde hapis hakk\u0131 ile temin edilmi\u015f olan alacakl\u0131lar, ihtiyati haczi tamamlamak veya alaca\u011f\u0131 do\u011frudan takip etmek i\u00e7in ta\u015f\u0131n\u0131r rehninin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapabilirler. Bu h\u00fck\u00fcm, T\u00fcrk ve yabanc\u0131 bayrakl\u0131 b\u00fct\u00fcn gemilere uygulan\u0131r.<\/p>\n
b) \u0130potek sahiplerinin<\/p>\n
MADDE 1381-(1) Akdi veya kanuni gemi ipote\u011fi alacakl\u0131lar\u0131, ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapabilirler. Bu h\u00fck\u00fcm, T\u00fcrk ve yabanc\u0131 bayrakl\u0131 b\u00fct\u00fcn gemilere uygulan\u0131r.<\/p>\n
B. KAVRAMLAR<\/p>\n
B.1. CEBR\u0130 \u0130CRA HUKUKU<\/p>\n
\u0130cra-ifl\u00e2s hukukunun di\u011fer ad\u0131 cebri icra hukukudur. Cebri icra, bor\u00e7lar\u0131n Devlet kuvveti yard\u0131m\u0131 ile (zorla) yerine getirilmesidir (ifa edilmesidir). Bor\u00e7lar, genellikle kendili\u011finden (ihtiyari olarak) yerine getirilir (ifa edilir). Bor\u00e7lular\u0131n, bor\u00e7lar\u0131n\u0131 herhangi bir cebr\u00ee i\u015flem (zor kullanma) ile kar\u015f\u0131la\u015fmadan r\u0131zalar\u0131 ile ifa etmeleri, kanuna sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi ve akitlere (s\u00f6zle\u015fmelere) uyulmas\u0131 gerekti\u011fi hakk\u0131ndaki genel d\u00fc\u015f\u00fcncenin (tel\u00e2kkinin) bir sonucudur. \u0130yi te\u015fkil\u00e2tlanm\u0131\u015f (\u00f6rg\u00fctlenmi\u015f) bir toplumda, haklar\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u00f6zel (cebr\u00ee) bir takip yoluna ihtiya\u00e7 g\u00f6sterecek haller istisna\u00ee (ayr\u0131k) niteliktedir. Bununla beraber, her toplumda borcunu r\u0131zas\u0131 ile ifa etmeyen (\u00f6demeyen) bor\u00e7lular vard\u0131r. Bu gibi bor\u00e7lulara kar\u015f\u0131 bunlardan alacakl\u0131 olanlar\u0131 korumak i\u00e7in (yani alacakl\u0131lar\u0131n alacaklar\u0131na kavu\u015fabilmeleri i\u00e7in) alacakl\u0131lara, Devlet kuvvetinin yard\u0131m\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Alacakl\u0131n\u0131n, Devlet kuvveti yard\u0131m\u0131 ile alaca\u011f\u0131na nas\u0131l kavu\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen hukuk dal\u0131na icra ifl\u00e2s hukuku veya cebr\u00ee icra hukuku (veya takip hukuku) denir. Borcunu r\u0131zas\u0131 ile yerine getirmeyen (ifa etmeyen, \u00f6demeyen) bor\u00e7lu, alacakl\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine, Devlet kuvveti ile borcunu yerine getirmeye (\u00f6demeye) zorlan\u0131r. Devletin cebri icra organlar\u0131 (icra dairesi), bor\u00e7lunun mallar\u0131na el koyar, bu mallan satar ve sat\u0131\u015f bedelinden alacakl\u0131ya alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6der. Bor\u00e7lar\u0131n Devlet kuvveti yard\u0131m\u0131 ile (zorla) yerine getirilmesinde cebr\u00ee icra organlar\u0131n\u0131n, alacakl\u0131 \u0130le bor\u00e7lu aras\u0131ndaki menfaatler dengesini g\u00f6zetmeleri gerekir [Baki Kuru, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku El Kitab\u0131 (Kuru, El Kitab\u0131), Ankara 2013, s.47.<\/p>\n
\u0130cra ve iflas hukukunun en \u00f6nemli kayna\u011f\u0131 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu olup, bu kanun \u00f6zel kanun niteli\u011findedir.<\/p>\n
\u0130ki \u00e7e\u015fit cebr\u00ee icra vard\u0131r: 1) C\u00fcz’\u00ee icra (icra hukuku), 2) K\u00fclli (toplu) icra (ifl\u00e2s hukuku).<\/p>\n
C\u00fcz’\u00ee icrada, bor\u00e7lunun kar\u015f\u0131s\u0131nda bir veya birka\u00e7 alacakl\u0131s\u0131 vard\u0131r. Bor\u00e7lunun malvarl\u0131\u011f\u0131ndaki mal ve haklardan bir veya birka\u00e7\u0131 cebr\u00ee icran\u0131n konusunu te\u015fkil eder. Bu mal ve haklar, cebr\u00ee icra organlar\u0131 taraf\u0131ndan haczedilir, sat\u0131l\u0131r ve elde edilen para ile alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 \u00f6denir. Geriye para artarsa, bu para bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 icra takibi yapmam\u0131\u015f olan di\u011fer alacakl\u0131lara \u00f6denmez, bor\u00e7luya verilir. C\u00fcz’\u00ee icra (\u0130cra hukuku) genel icra hukuku (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 24-153\/a; md. 167-170\/b; md. 269- 276) ve kamu icra hukuku olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r. Genel icra hukukunun konusu, ki\u015filerin \u00f6zel hukuktan (yani s\u00f6zle\u015fmeden, haks\u0131z fiilden ve sebepsiz zenginle\u015fmeden) do\u011fan alacaklar\u0131d\u0131r. Bu alacaklar 2004 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tahsil edilir. Genel icra hukuku iki ana b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r:<\/p>\n
1) \u0130l\u00e2ml\u0131 icra (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 24-41), 2) \u0130l\u00e2ms\u0131z icra (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 42-144\/a; md. 167-170b; md. 269-269d; md. 272-276) (Kuru, El Kitab\u0131, s.51, 56).<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu il\u00e2ml\u0131 icradan ba\u015fka, yaln\u0131z para ve teminat alacaklar\u0131 i\u00e7in, il\u00e2ms\u0131z icra yollar\u0131n\u0131 da kabul etmi\u015ftir. \u00dc\u00e7 \u00e7e\u015fit il\u00e2ms\u0131z icra vard\u0131r: 1) Genel haciz yolu (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 46-144); 2) Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 167-170\/b; 176\/a-176\/b); 3) Kiralanan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n il\u00e2ms\u0131z icra yolu ile tahliyesi (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 269- 276) (Kuru, El Kitab\u0131, s. 175).<\/p>\n
\u0130cra takibinin ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in alacakl\u0131n\u0131n icra dairesine yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc olarak ya da elektronik ortamda bir takip talebinde bulunmas\u0131 gerekir. Takip talebini alan icra m\u00fcd\u00fcr\u00fc, takip talebinin 2004 say\u0131l\u0131 Kanun’un 58 inci maddesinde yaz\u0131l\u0131 \u015fartlar\u0131 i\u00e7erdi\u011fine karar verirse takip talebine uygun \u00f6deme emri (icra emri) d\u00fczenleyerek bor\u00e7luya g\u00f6nderir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca 06.12.2018 tarihli ve 7155 say\u0131l\u0131 Abonelik S\u00f6zle\u015fmesinden Kaynaklanan Para Alacaklar\u0131na \u0130li\u015fkin Takibin Ba\u015flat\u0131lmas\u0131 Usul\u00fc Hakk\u0131nda Kanun ile takip hukuku sistemimize yeni ve \u00f6zel bir takip dahil olmu\u015ftur. Bu yeni takip yolu 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlemeyip ayr\u0131 bir Kanun ile d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
B.2. REHN\u0130N PARAYA \u00c7EVR\u0130LMES\u0130 YOLU \u0130LE \u0130CRA TAK\u0130B\u0130<\/p>\n
Rehin hakk\u0131 bir alacak yerine getirilmedi\u011fi takdirde hak sahibine rehnin konusu olan \u015feyi veya hakk\u0131 paraya \u00e7evirerek getirisinden alaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ncelikle elde etme yetkisi veren bir hakt\u0131r. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da s\u0131n\u0131rl\u0131 ayni haklar\u0131n bir t\u00fcr\u00fc olarak d\u00fczenlenmi\u015f bulunan rehin, e\u015fyan\u0131n de\u011ferine ili\u015fkin bir hak olup hak sahibine rehin konusu e\u015fyay\u0131 paraya \u00e7evirerek bedelinden alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle elde etme yetkisi vermek suretiyle bir alaca\u011fa ayni g\u00fcvence sa\u011flar. Rehin genellikle g\u00fcvence alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 alaca\u011f\u0131n bor\u00e7lusu taraf\u0131ndan verilir. Bu takdirde, bu s\u0131fat\u0131yla borcu \u00f6demekle; rehin veren s\u0131fat\u0131yla da rehin konusu mal\u0131n paraya \u00e7evrilmesine ve sat\u0131\u015f bedelinden rehinle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan alaca\u011f\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131na katlanmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Rehin ba\u015fkas\u0131n\u0131n borcu i\u00e7in bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi taraf\u0131ndan da verilebilir, yani bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi ba\u015fkas\u0131n\u0131n borcunu g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla alacakl\u0131 lehine rehin hakk\u0131 kurabilir. Rehin veren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi bu s\u0131fat\u0131yla rehinle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan alaca\u011f\u0131 \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olmaz, onun tek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc rehin konusu mal\u0131n paraya \u00e7evrilmesine ve rehinle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan alaca\u011f\u0131n, rehin konusu mal\u0131n sat\u0131\u015f bedelinden kar\u015f\u0131lanmas\u0131na katlanmakt\u0131r (A. Lale Sirmen, E\u015fya Hukuku, Ankara, 2017, s.568, 570, 571).<\/p>\n
Rehin hakk\u0131 alacakl\u0131ya muaccel olan alaca\u011f\u0131n\u0131 rehin konusunun sat\u0131\u015f bedelinden tahsil etme yetkisi vermektedir. Bor\u00e7 muaccel oldu\u011funda \u00f6denmezse rehin sahibi alacakl\u0131 rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip talebinde bulunarak rehnin sat\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bedelinden alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6denmesini isteyebilir. Alacakl\u0131 \u00f6denmeyen alacak yerine rehinli mal\u0131n aynen kendisine verilmesini isteyemez, borcun \u00f6denmemesi h\u00e2linde rehinli mal\u0131n alacakl\u0131ya ge\u00e7mesini \u00f6ng\u00f6ren s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri ge\u00e7ersizdir (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 873,949, 954\/2).<\/p>\n
Rehin hakk\u0131 konusuna g\u00f6re ta\u015f\u0131nmaz rehni ve ta\u015f\u0131n\u0131r rehni olarak ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Ta\u015f\u0131n\u0131r rehinleri, menkul rehni ve \u00e7e\u015fitleri, hapis hakk\u0131 ve teminat ama\u00e7l\u0131 temlik, ta\u015f\u0131nmaz rehni ise; ipotek, ipotekli bor\u00e7 senedi ve irat senedidir. B\u00fct\u00fcn ayni haklarda oldu\u011fu gibi rehin haklar\u0131nda da \u201cnumerus clausus\u201d esas\u0131 ge\u00e7erli olup Kanun\u2019da g\u00f6sterilen \u00e7e\u015fitlerden ba\u015fka bir rehin hakk\u0131 do\u011famaz.<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da rehin kavram\u0131 madd\u00ee hukukta (4721 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da) oldu\u011fundan daha geni\u015f bir anlam ifade eder. Bu nedenle ad\u0131 ge\u00e7en terimlere rastlan\u0131nca bununla ne kastedildi\u011fini anlamak i\u00e7in 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 23 \u00fcnc\u00fc maddesine bakmak gerekir. Buna g\u00f6re 2004 say\u0131l\u0131 Kanun uygulanmas\u0131nda, “\u0130potek” tabiri (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/4, 148-150d, 206\/3, 242\/2), ipotekleri (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 881-897), ipotekli bor\u00e7 senetlerini (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 898-902, 909- 929), irat senetlerini (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 903-908, 909-929), eski hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tesis edilmi\u015f ta\u015f\u0131nmaz rehinlerini, ta\u015f\u0131nmaz m\u00fckellefiyetlerini (y\u00fck\u00fcn\u00fc; 4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 839-849), baz\u0131 ta\u015f\u0131nmazlar \u00fczerindeki \u00f6zel (husus\u00ee) imtiyazlar\u0131 ve ta\u015f\u0131nmaz eklentisi \u00fczerine rehin i\u015flemlerini (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 862) kapsar (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 23\/1),<\/p>\n
Daha \u00f6nce 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 23 \u00fcnc\u00fc maddesindeki gemi ipotekleri (6762 say\u0131l\u0131 T\u00fck Ticaret Kanunu md. 893-944) de yaz\u0131l\u0131 iken 01 07.2012 tarihli ve 6352 say\u0131l\u0131 Kanun ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f onun yerine 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 153\/a h\u00fckm\u00fc y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.<\/p>\n
“Ta\u015f\u0131n\u0131r rehni” terimi (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 145-147), teslime ba\u011fl\u0131 rehinleri (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 939), 4721 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 940 \u0131nc\u0131 maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen rehinleri, ticari i\u015fletme rehnini (1441 sayl\u0131 Ticari \u0130\u015fletme Rehni Kanunu md.17), hapis hakk\u0131n\u0131 (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 950 vd), alacak ve sair haklar \u00fczerindeki rehinleri (4721 say\u0131l\u0131 Kanun 954 vd) kapsar (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md 23\/2).<\/p>\n
Sadece “rehin” terimi (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45,96, 145-152, 196, 206\/2, 241\/2, 257\/1, 289, 297\/3), ipotek ve ta\u015f\u0131n\u0131r rehni terimlerine (tabirlerine) giren b\u00fct\u00fcn ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz rehinlerini ihtiva eder (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 23\/3).<\/p>\n
Kanunlarda a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda, bayra\u011f\u0131na ve bir sicile kay\u0131tl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn gemiler hakk\u0131nda bu Kanun\u2019un ta\u015f\u0131n\u0131rlara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r. Bu Kanun uyar\u0131nca gemi siciline verilecek \u015ferhler, 6102 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 977 nci maddesi h\u00fckm\u00fcne t\u00e2bidir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 23 son f\u0131kra) (Kuru, El Kitab\u0131, s. 153-154).<\/p>\n
\u00d6\u011fretide “\u00f6nce rehne m\u00fcracaat zorunlulu\u011fu” olarak ifade edilen kural, 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda normatif d\u00fczenlemeye kavu\u015fturulmu\u015ftur. Alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olan alacakl\u0131 (rehin alacakl\u0131s\u0131), alaca\u011f\u0131n\u0131 cebr\u00ee icra yolu ile almak isterse, (kural olarak) ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 145 vd.) yapmak zorundad\u0131r. Rehin alacakl\u0131s\u0131 (ilams\u0131z veya il\u00e2ml\u0131) haciz yoluna (ve bor\u00e7lu ifl\u00e2sa tabi ise, genel \u0130fl\u00e2s yoluna) ba\u015fvuramaz (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 145\/1). 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesi h\u00fckm\u00fc kamu d\u00fczenine \u0130li\u015fkindir. Bu nedenle, bu h\u00fckme ra\u011fmen rehin alacakl\u0131s\u0131n\u0131n haciz (veya genel ifl\u00e2s) yolu ile takip yapm\u0131\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde haciz (veya genel ifl\u00e2s) yolu ile takibin iptali i\u00e7in yap\u0131lacak \u015fik\u00e2yet s\u00fcreye tabi de\u011fildir (s\u00fcresiz \u015fik\u00e2yet). Rehnedilen mal (merhun) \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye ait olsa bile alacakl\u0131, (kural olarak) ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapmak zorundad\u0131r. \u0130lk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu \u0130le takip yapmak zorunda olan alacakl\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6yle bir takip yolunda (takibin kesinle\u015fmesi \u00fczerine) rehinli mal sat\u0131l\u0131r ve bedeli ile rehin alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 \u00f6denir Sat\u0131\u015f bedeli rehinli alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmezse, i\u015fte ancak o zaman rehin alacakl\u0131s\u0131 (e\u011fer bor\u00e7lu bor\u00e7tan \u015fahsen de sorumlu ise) kar\u015f\u0131lanamayan (a\u00e7\u0131k kalan) alacak kesimi \u0130\u00e7in (il\u00e2ms\u0131z veya il\u00e2ml\u0131) haciz (veya bor\u00e7lu ifl\u00e2sa t\u00e2bi ise, genel ifl\u00e2s) yolu ile takip yapabilir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/1 c.2, 152\/2) (Kuru El Kitab\u0131, s.985-986).<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinde d\u00fczenlenmi\u015f olan ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurma zorunlulu\u011funun (kural\u0131n\u0131n) baz\u0131 istisnalar\u0131 vard\u0131r. Bu istisnalara g\u00f6re rehin alacakl\u0131s\u0131, ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapmadan, do\u011frudan do\u011fruya (il\u00e2ms\u0131z, ilaml\u0131) haciz veya (bor\u00e7lu ifl\u00e2sa t\u00e2bi ise) genel ifl\u00e2s yollar\u0131ndan birine ba\u015fvurabilir,<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 167 maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, do\u011fruca kambiyo senetlerine mahsus haciz (veya bor\u00e7lu ifl\u00e2sa t\u00e2bi ise ifl\u00e2s) yoluna ba\u015fvurabilir. Bu h\u00e2lde alacakl\u0131 ya kambiyo senetlerine mahsus haciz (veya iflas) yolu ile ya da rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu \u0130le takip yapabilir; yoksa her iki takip yoluna da ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u015fvuramaz (ayr\u0131 iki takip yapamaz). Tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla yap\u0131lan her iki takibin taraflar\u0131n\u0131 ve konusunu olu\u015fturan alacak ayn\u0131 oldu\u011fundan ikinci takip m\u00fckerrerdir. M\u00fckerrer yap\u0131lan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte bor\u00e7lunun yeteri kadar mal\u0131 haczedilmi\u015f ise ve ipotekli gayrimenkul de borcu kar\u015f\u0131layacak de\u011ferde ise ayn\u0131 bor\u00e7 i\u00e7in bor\u00e7lunun borcunun iki misli de\u011ferindeki mallar\u0131n\u0131n haczedilmesi ve sat\u0131lmas\u0131 menfaatler dengesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r \/Baki Kuru, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku (Kuru, \u0130cra), Ankara 1993, C. 3, s. 2384-2387; Kuru, El Kitab\u0131 s,986|<\/p>\n
Di\u011fer taraftan \u201c \u0130\u0130K’nun 55 inci maddesiyle 82 inci maddesinin 8 numaral\u0131 bendine birer f\u0131kra ilavesine dair Kanun” ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan 2228 say\u0131l\u0131 Kanun 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 \u0130nci maddesine d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kra olarak \u201cTicari rehinler hakk\u0131nda Ticaret Kanunu h\u00fck\u00fcmleri mahfuz olup alacakl\u0131 dilerse Ticaret Kanununa, dilerse bu kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re rehninin paraya \u00e7evrilmesini isteyebilir\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc eklemi\u015fti, Belirtilen Kanun yay\u0131nlanmas\u0131 tarihinden itibaren y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f fakat getirdi\u011fi de\u011fi\u015fikli\u011fin bug\u00fcn bir \u00f6nemi kalmam\u0131\u015ft\u0131r. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesine d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kra olarak eklenen bu d\u00fczenleme 29.06.1956 tarihli ve 6762 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu kar\u015f\u0131s\u0131nda abesle u\u011fra\u015f\u0131r konuma d\u00fc\u015fece\u011finden 29.06.1956 tarihli ve 6763 say\u0131l\u0131 Kanun ile kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Bilge Umar, \u0130cra ve \u0130flas Hukukunun Tarihi Geli\u015fmesi ve Genel Teorisi, \u0130zmir, 1973, s. 148).<\/p>\n
Rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip ilaml\u0131 ve ilams\u0131z olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Rehin alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 veya rehin hakk\u0131, bir il\u00e2ma veya il\u00e2m niteli\u011findeki bir belgeye ba\u011fl\u0131 de\u011filse (md. 150\/h) ve ipotek akit tablosu kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z bir para borcu ikrar\u0131n\u0131 (tan\u0131mas\u0131n\u0131) i\u00e7ermiyorsa (md. 149), rehin alacakl\u0131s\u0131 rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilams\u0131z takibe ba\u015fvurabilir. Bu takip yolu da rehinli mal\u0131n ta\u015f\u0131n\u0131r ve ta\u015f\u0131nmaz olmas\u0131na g\u00f6re ta\u015f\u0131n\u0131r rehninin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilams\u0131z takip (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 145-147), ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilams\u0131z takip (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 148, 149\/b, 150\/d) olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilaml\u0131 takip ise, ta\u015f\u0131n\u0131r rehninin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilaml\u0131 takip (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 150\/h) ve ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile ilaml\u0131 takip (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 150\/h, 149,149\/a, 150\/\u0131) olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Rehin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fi taraf\u0131ndan verilmi\u015f veya rehinli mal\u0131n m\u00fclkiyeti \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ki\u015fiye ge\u00e7mi\u015f ise takip as\u0131l bor\u00e7luya ve rehin maliki \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye kar\u015f\u0131 birlikte yap\u0131l\u0131r (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 145, 146, 148,149, 149\/b). Bu h\u00e2lde as\u0131l bor\u00e7lu ile rehin maliki aras\u0131nda \u015fekli mecburi takip arkada\u015fl\u0131\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu husus mahkemece re’sen g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Alacakl\u0131, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takipte rehnin sat\u0131\u015f bedelinden alaca\u011f\u0131n\u0131 k\u0131smen veya tamamen alamazsa, icra dairesi alacakl\u0131ya bir belge verir ki buna rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi denir Bu belge ile sadece rehnin alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 tespit edilmekte olup bor\u00e7lunun ba\u015fka malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 veya mallar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetmedi\u011finin tespiti s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131ndan rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi bor\u00e7lunun aczini g\u00f6stermez (\u015eanal G\u00f6rg\u00fcn, Levent B\u00f6r\u00fc, Mehmet Kodako\u011flu, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara 2022 s. 431),<\/p>\n
Ge\u00e7ici rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi ve kesin rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi olmak \u00fczere iki t\u00fcrl\u00fc rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi vard\u0131r.<\/p>\n
Rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip devam etmekte iken, rehnin sat\u0131\u015f\u0131 sonucunda elde edilecek paran\u0131n rehin alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na yetmeyece\u011fi (onu kar\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131) anla\u015f\u0131l\u0131rsa, alacakl\u0131 isterse, icra dairesi kendisine bir ge\u00e7ici rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi verir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 150\/f). Alacakl\u0131, bu ge\u00e7ici rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesine dayanarak, ayn\u0131 takip dosyas\u0131nda (yani yeni bir haciz takibi yapmadan) alaca\u011f\u0131n\u0131n rehinle kar\u015f\u0131lanamayaca\u011f\u0131 tahmin edilen kesimi i\u00e7in icra dairesinden bor\u00e7lunun di\u011fer mallar\u0131n\u0131n haczedilmesini isteyebilir (Kuru, El Kitab\u0131, s. 1026).<\/p>\n
Rehin, sat\u0131\u015f isteyen alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na derece itibariyle r\u00fc\u00e7han\u0131 (\u00f6nceli\u011fi) olan di\u011fer rehinli alacaklar\u0131n tutar\u0131ndan fazla bir bedelle al\u0131c\u0131 \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sat\u0131lamazsa (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 150\/g, 115\/3, 129\/3) veya sat\u0131l\u0131p da sat\u0131\u015f bedeli takip yapm\u0131\u015f olan rehin alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na yetmezse rehin alacakl\u0131s\u0131na, birinci halde b\u00fct\u00fcn alaca\u011f\u0131 i\u00e7in, ikinci halde ise geri kalan (kar\u015f\u0131lanamayan) alaca\u011f\u0131 i\u00e7in bir belge verilir; buna kesin rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi denir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 152\/1). Alacakl\u0131, rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesi ile rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesi h\u00fckm\u00fcn\u00fcn gere\u011fini yerine getirdi\u011fini ve fakat alaca\u011f\u0131n\u0131 k\u0131smen veya tamamen alamam\u0131\u015f oldu\u011funu ispat ederek, bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 haciz veya (bor\u00e7lu ifl\u00e2sa t\u00e2bi ise) ifl\u00e2s takibi yapabilir. Fakat, alacakl\u0131n\u0131n, bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 haciz veya ifl\u00e2s takibi yapabilmesi i\u00e7in alaca\u011f\u0131n\u0131n irat senedinden (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 903-908) veya bir ta\u015f\u0131nmaz y\u00fck\u00fcnden (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 839-849) do\u011fmam\u0131\u015f bulunmas\u0131 gerekir. Yani, bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 haciz veya ifl\u00e2s takibi yap\u0131labilmesi i\u00e7in bor\u00e7lunun bor\u00e7tan \u015fahsen sorumlu olmas\u0131 gerekir; mesel\u00e2, ipotek, ipotekli bor\u00e7 senedi ve ta\u015f\u0131n\u0131r rehninde oldu\u011fu gibi. Alacakl\u0131 bir y\u0131l i\u00e7inde (ilaml\u0131 veya il\u00e2ms\u0131z) haciz yolu ile takip yaparsa, bor\u00e7luya yeniden icra veya \u00f6deme emri tebli\u011f edilmesine gerek yoktur (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 152\/3), alacakl\u0131 takip talebi \u00fczerine do\u011fruca bor\u00e7lunun mallar\u0131n\u0131n haczini isteyebilir (Kuru, El Kitab\u0131, s. 1026,1027),<\/p>\n
B.3. KAMB\u0130YO SENETLER\u0130NE \u00d6ZG\u00dc HAC\u0130Z YOLU \u0130LE TAK\u0130P<\/p>\n
Kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yollan, haciz ve ifl\u00e2s yolu olmak \u00fczere ikiye ayr\u0131l\u0131r. Kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu, genel haciz yolundan farkl\u0131 olarak \u00f6zel bir ilams\u0131z icra yoludur. Ticaret hayat\u0131n\u0131n \u00e7abukluk ihtiyac\u0131 ve bu senetlerin kolayca devredilebilir (tedav\u00fcl edebilmesi) olmas\u0131, m\u00fccerretlik ilkesi gere\u011fi alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etmek zorunda olmamas\u0131, g\u00fcvenli birer \u00f6deme arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 sebepleriyle 2004 say\u0131l\u0131 Kanun, \u0130svi\u00e7re\u2019den farkl\u0131 olarak kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takibi ayr\u0131ca d\u00fczenlemi\u015f bulunmaktad\u0131r (\u015eanal G\u00f6rg\u00fcn, Levent Bor\u00fc, Mehmet Kodako\u011flu, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara 2022 s.331). Kambiyo senetlerinin takip edilmesi i\u00e7in \u00f6zel bir takip usul\u00fcn\u00fcn \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi ve bu usul\u00fcn adi takibe nazaran daha etkin mekanizmalarla donat\u0131lmas\u0131, kambiyo senetlerinin tedav\u00fcl kabiliyetini g\u00fc\u00e7lendiren bir olgudur (\u0130lhan E. Postac\u0131o\u011flu, S\u00fcmer Altay, \u0130cra Hukuku Esaslar\u0131, \u0130stanbul, 2010, s.833).<\/p>\n
Alacakl\u0131n\u0131n, kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yapabilmesi i\u00e7in alaca\u011f\u0131n\u0131n mutlaka bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 gerekir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 167\/1). Kambiyo senetlerinden maksat bono, poli\u00e7e ve \u00e7ek’tir (6102 say\u0131l\u0131 Kanun md. 670 vd.). Kambiyo senetlerine mahsus haciz (ve ifl\u00e2s) yolu bono, poli\u00e7e ve \u00e7ek i\u00e7indir. Kambiyo senetlerine benzeyen senetlere (6102 say\u0131l\u0131 Kanun md. 826-830) ve di\u011fer k\u0131ymetli evraka dayanarak, kambiyo senetlerine mahsus haciz (veya ifl\u00e2s) yolu ile takip yap\u0131lamaz.<\/p>\n
Alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senede ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip usullerine g\u00f6re haciz yolu ile veya bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise iflas yolu ile takipte bulunabilir. Esasen kurala getirilen 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 167 nci maddesindeki istisna h\u00e2li ayn\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir Buna g\u00f6re rehinli alacaklar i\u00e7in rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurma zorunlulu\u011fu kural\u0131 getirmekle birlikte, kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yollar\u0131 hakk\u0131ndaki 167 nci maddesi h\u00fckm\u00fc buna bir istisna te\u015fkil eder Bu durumda 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc nedeniyle ayr\u0131ca ayn\u0131 Kanun\u2019un 167 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda “alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile\u201d ibaresine yer verilmesi adeta bir tekrardan ibarettir. Alacak rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f kambiyo senedine dayal\u0131 olup da alacakl\u0131 kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yolu ile alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil edemezse veya edemeyecekse takip yolunu de\u011fi\u015ftirip rehnin paraya \u00e7evrilmesini isteyebilir (Mevci Ergim, Kambiyo Senetlerine \u00d6zg\u00fc Takip Yollan, Ankara 1989, s.37, 43, 44),<\/p>\n
B.4. HUKUK\u0130 YARAR<\/p>\n
Hukuki yarar kavram\u0131 kanunlarda ve \u00f6\u011fretide tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak bu sadece bir dava \u015fart\u0131 (6100 say\u0131l\u0131 Kanun md. 114\/h) de\u011fil medeni usul ve icra ve iflas hukuku ba\u015fta olmak \u00fczere hukuken talep hakk\u0131n\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclebildi\u011fi her alanda aranan bir \u015fartt\u0131r. Hukuki yarar talep sahibinin devlet eliyle korunma ihtiyac\u0131n\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 ve bu koruman\u0131n hukuki olmas\u0131 gerekti\u011fini ifade eder. E\u011fer talep edilen s\u00fcbjektif hak bak\u0131m\u0131ndan tercih edilen talep usul\u00fc gereksiz, masrafl\u0131, fazla emek ve zaman gerektiren bir yolsa talep sahibinin hukuki yarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. Daha kolay, h\u0131zl\u0131 ve ucuz bir yol varsa hak sahibinin di\u011fer yolu se\u00e7mekte hukuki yarar bulunmamaktad\u0131r. Hukuki yarar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir talep tarz\u0131, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck ilkesi (4721 say\u0131l\u0131 Kanun md. 2) ile de \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n
Saiki (sebebi) her ne olursa olsun, daha \u00f6nceden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olan bir davan\u0131n ikinci kez a\u00e7\u0131lmas\u0131nda davac\u0131n\u0131n korunmaya de\u011fer hi\u00e7bir hukuki yaran yoktur ve onun s\u00f6z konusu tutumu, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r bir bi\u00e7imde ihlali anlam\u0131na gelir [S\u00fcha Tanr\u0131ver, Medeni Usul Hukukunda Derdestlik \u0130tiraz\u0131, (Tanr\u0131ver, Derdestlik), Ankara 2007, s.26|.<\/p>\n
Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme Hukuk Genel Kurulunun 26.05.2017 tarihli ve 2017\/2 Esas, 2017\/3 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da alaca\u011f\u0131 ilama ba\u011flanm\u0131\u015f alacakl\u0131n\u0131n itiraza t\u00e2bi, uzayabilecek bir usul\u00fcn takip edilmesi gereken ve daha masrafl\u0131 olabilecek genel haciz yolu ile ilams\u0131z takip yolunu se\u00e7mekte hukuki yarar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, alaca\u011f\u0131 ilama ba\u011flanm\u0131\u015f olan alacakl\u0131 bak\u0131m\u0131ndan gerek takip ve gerek tahsilat kolayl\u0131\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tercih edilmesi gereken yolun “ilaml\u0131 icra” yolu oldu\u011fu, bu takip yolunun bor\u00e7luyu da haks\u0131z bir \u00f6deme tehlikesi alt\u0131na sokmayarak menfaatleri etkin bi\u00e7imde dengeledi\u011fi benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130cra takibinin derdestli\u011finin bir takip \u015fart\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti i\u00e7in 6100 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un derdestli\u011fi bir dava \u015fart\u0131 olarak d\u00fczenleyen 114 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u0131) bendi h\u00fckm\u00fcne gitmeye gerek yoktur. Zira b\u00fct\u00fcn hukuki himaye talepleri, talepte bulunan\u0131n bir hukuki yarar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gerektirir. Kald\u0131 ki hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve adalete eri\u015fim hakk\u0131 da \u00f6z\u00fcnde hukuki yarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u015fart\u0131yla mevcuttur. Bir takip devam ederken ayn\u0131 takibin hak arama mercileri \u00f6n\u00fcnde ikinci kez ileri s\u00fcr\u00fclmesinde talepte bulunan\u0131n korunmaya de\u011fer bir hukuki yarar\u0131 yoktur (Murat Afal\u0131, \u0130brahim Ermenek, Ersin Erdo\u011fan, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2021, s. 121; Ramazan Arslan, Ejder Y\u0131lmaz, Sema Ta\u015fp\u0131nar Ayvaz, Emel Hana\u011fas\u0131, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara 2020, s. 153).<\/p>\n
B. 5. DERDESTL\u0130K<\/p>\n
Derdestlik, bir davan\u0131n a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olmas\u0131n\u0131 ifade eder. Derdestlik, davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131yla ba\u015flayan ve kural olarak, dava sonucunda verilmi\u015f olan h\u00fckm\u00fcn, \u015fekli anlamda kesinle\u015fmesiyle son bulan, usul hukukuna ili\u015fkin bir ask\u0131 durumudur. Derdestli\u011fin usul hukuku ba\u011flam\u0131nda do\u011furmu\u015f oldu\u011fu asli etki, derdestlik itiraz\u0131d\u0131r. Derdestlik itiraz\u0131, a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olan bir davan\u0131n, yeniden (ikinci kez), ayn\u0131 ya da ba\u015fka bir mahkemede a\u00e7\u0131lmas\u0131 durumunda, ikinci davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 mahkemede ileri s\u00fcr\u00fclen ve re\u2019sen g\u00f6zetilmesi gereken bu davan\u0131n daha \u00f6nceden de a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olmas\u0131 sebebiyle usulden reddedilmesi gerekti\u011fini konu alan dava \u015fart\u0131na ili\u015fkin bir itiraz \u015feklinde tan\u0131mlanabilir (S\u00fcha Tanr\u0131ver, Medeni Usul Hukuku, Ankara, 2020, C. 1, s. 660).<\/p>\n
6100 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 114 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u0131) bendinde h\u00fckme ba\u011flanan “ayn\u0131 davan\u0131n daha \u00f6nceden a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekle olmamas\u0131 \u2019\u2019 hususu, yani teknik bir ifadeyle derdestlik iddias\u0131 dava \u015fart\u0131na ili\u015fkin usuli bir itirazd\u0131r. Dava \u015fartlan h\u00e2kim taraf\u0131ndan davan\u0131n her a\u015famas\u0131nda kendili\u011finden g\u00f6zetilen ve taraflarca da noksanl\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n her a\u015famas\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclebilen h\u00e2llerdir. Daha \u00f6nce a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olan dava, yeniden (tekrar) a\u00e7\u0131l\u0131rsa yeni dava usulden reddedilir (6100 say\u0131l\u0131 Kanun md. 115).<\/p>\n
6100 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un H\u00fck\u00fcmet gerek\u00e7esinde \u201cA\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fclmekte olan bir davan\u0131n davac\u0131s\u0131 hukuki korunma s\u00fcrecini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k onun ayn\u0131 davay\u0131 yeniden bi ba\u015fka mahkeme \u00f6n\u00fcne getirmesinde hukuken korunmaya de\u011fer g\u00fcncel bir yarar\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda hukuken korunma ihtiyac\u0131 i\u00e7erisinde bulunmamaktad\u0131r ve onun yapaca\u011f\u0131 tek i\u015f, davan\u0131n sonucunu beklemekten ibarettir. \u00d6te yandan dava a\u00e7makta hukuki yarar olmal\u0131d\u0131r; ideal veya ekonomik yarar tek ba\u015f\u0131na yeterli de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla daha \u00f6nce a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f ve h\u00e2len g\u00f6r\u00fclmekte olan bi davan\u0131n, hangi saikle olursa olsun ikinci kez a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde davac\u0131n\u0131n hu ikinci davay\u0131 a\u00e7maktaki yarar\u0131 hukuki de\u011fildir. O h\u00e2lde derdestlik itiraz\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131n temelinde, ayn\u0131 davan\u0131n tekrar a\u00e7\u0131l\u0131p g\u00f6r\u00fclmesinin sa\u011flanmas\u0131nda davac\u0131n\u0131n hi\u00e7bir hukuki yarar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi yatmaktad\u0131r. Hukuki yarar\u0131n ise dava \u015fart\u0131 oldu\u011fu konusunda hu d\u00fczenlemeden \u00f6nce dahi doktrin ve yarg\u0131 uygulamas\u0131 ba\u011flam\u0131nda bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi mevcuttur. Derdestlik itiraz\u0131 da hukuki yarar eksikli\u011finin, somut ve \u00f6zel planda bir d\u00fczenleni\u015f hi\u00e7imi oldu\u011funa g\u00f6re, onun da temelinde yafan bu d\u00fc\u015f\u00fcnceye uygun bir i\u015flev g\u00f6rmesinin sa\u011flanabilmesi i\u00e7in ilk itiraz olmaktan \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131p, dava \u015fart\u0131na ili\u015fkin usuli bir itiraza d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir zorunluluk mevcuttur. \u201d \u015feklinde belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ayn\u0131 davan\u0131n birden fazla a\u00e7\u0131lmas\u0131, mahkemelerinde gereksiz yere me\u015fgul edilmesi sonucunu do\u011furur. Bu durum usul ekonomisini de ayk\u0131r\u0131 olur. Usul ekonomisi ilkesi, salt mahkemeler a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, ayn\u0131 zamanda taraflar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erlilik ta\u015f\u0131yan, onlar\u0131n da uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc bulundu\u011fu bir yarg\u0131lama ilkesidir, Derdestlik itiraz\u0131na i\u015flerlik kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle usul ekonomisi ba\u011flam\u0131nda alg\u0131lanan m\u00fckerrer dava yasa\u011f\u0131na uyulmas\u0131 sa\u011flanmakta ve b\u00f6ylelikle de yap\u0131lmas\u0131 muhtemel harcamalardan, emek ve zamandan tasarruf edilmesi ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir (Tanr\u0131ver, Derdestlik, s.20-25; Hakan Pekcan\u0131tez, Muhammet \u00d6zekes, Mine Akkan, H\u00fclya Ta\u015f Korkmaz, Medeni Usul Hukuku C. 2, \u0130stanbul 2017, s.1182).<\/p>\n
Derdestlik esas\u0131nda medeni usul hukukuna ait bit kurumdur. Ancak icra hukukunda da derdestli\u011fin uygulama alan\u0131 mevcuttur. \u0130cra takibi bak\u0131m\u0131ndan da derdestlik kavram\u0131 t\u0131pk\u0131 medeni usul hukukundaki gibi g\u00f6r\u00fclmekte olan bir icra takibinin mevcudiyetini ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6\u011fretide ve Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131nda kimi zaman “m\u00fckerrerlik” kimi zaman \u201cderdestlik\u201d olarak ifade edilen bu durum ile as\u0131l anlat\u0131lmak istenen; devam etmekte olan bir icra takibinin mevcudiyetine ra\u011fmen taraflar\u0131 ve takip konusu alaca\u011f\u0131 ayn\u0131 olan ikinci icra takibinin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r (Ay\u015fe K\u0131l\u0131n\u00e7, \u0130cra Takibinde Derdestlik, Ankara, 2020 s. 17-20).<\/p>\n
Medeni usul hukukunda 6100 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 114 \u00fcnc\u00fc maddesinde bir dava \u015fart\u0131 olarak d\u00fczenlenen derdestli\u011fin icra hukuku bak\u0131m\u0131ndan pozitif bir d\u00fczenlemesi bulunmamakla birlikte icra hukukunda icra takibinin derdestli\u011finin ya da uygulamadaki bir di\u011fer kullan\u0131m\u0131 ile m\u00fckerrerli\u011fin d\u00fczenlenmemi\u015f olmas\u0131, derdestlik ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda herhangi bir hukuki sonucunun do\u011fmayaca\u011f\u0131 alan\u0131ma gelmemektedir. Derdestli\u011fin i\u00e7erdi\u011fi anlam medeni usul hukukundaki d\u00fczenleme ile pararlellik arz etse de icra hukukunun kural lan ve prati\u011fi i\u00e7erisinde kendine \u00f6zg\u00fc bir tan\u0131ma kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir (K\u0131l\u0131n\u00e7, s.27-29).<\/p>\n
Hukukumuzda aleyhine ba\u015flat\u0131lan icra takibine kar\u015f\u0131 bor\u00e7lunun (ba\u015flat\u0131lan icra takibinin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k arzeden) ba\u015fvurabilece\u011fi hukuki imk\u00e2nlar d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu d\u00fczenlemeler sayesinde aleyhine ba\u015flat\u0131lan icra takibinin haks\u0131z veya hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu iddia eden bor\u00e7lu \u00e7e\u015fitli sebeplerle icra takibine kar\u015f\u0131 koyabilir. Ancak derdest bir icra takibinin mevcudiyetine ra\u011fmen ayn\u0131 alacak i\u00e7in ikinci defa icra takibinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131, bor\u00e7lu bak\u0131m\u0131ndan, alacakl\u0131n\u0131n maddi hukuka g\u00f6re alacakl\u0131 olup olmamas\u0131 sebebinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kar\u015f\u0131 konulmas\u0131 gereken bir duruma sebebiyet verir. Bor\u00e7lu ayn\u0131 alacak dolay\u0131s\u0131yla ba\u015flat\u0131lan ve h\u00e2len devam etmekte olan ilk icra takibinde gerekli savunma sebeplerini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f veya sessiz kalm\u0131\u015f olabilir. Bununla birlikte derdestlik meydana geldi\u011finde bor\u00e7lunun ihlal edilen menfaati ayn\u0131 alaca\u011f\u0131n kendisinden ikinci kez talep edilmi\u015f olmas\u0131 sebebiyle ilk defa alaca\u011f\u0131n talep edilmesine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterecektir. Bu durumda da alacakl\u0131 ile bor\u00e7lu aras\u0131nda menfaat dengesini korumay\u0131 hedef edinen icra hukukunda bor\u00e7lunun ba\u015fvurabilece\u011fi kendine \u00f6zg\u00fc hukuki \u00e7areler mevcuttur. \u0130cra takibinde derdestli\u011fin meydana gelmesi takip ekonomisine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla icra hukukunun ve genel olarak hukukun as\u0131l amac\u0131 olan hukuki bar\u0131\u015f ve g\u00fcveni zedelemektedir. Bu sebeple icra takibinde m\u00fckerrerlik veya derdestlik durumunda ba\u015fvurulacak hukuki yollar\u0131n bulunmas\u0131 icra hukukunun amac\u0131na ula\u015fmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemlidir (K\u0131l\u0131n\u00e7, s.33-34).<\/p>\n
Esas itibariyle icra takibinde derdestlik; devam etmekte olan bir icra takibi mevcut iken ayn\u0131 alacakl\u0131n\u0131n ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ayn\u0131 alacak sebebiyle ikinci icra takibini ba\u015flatmas\u0131yla meydana gelir. Buna g\u00f6re icra takibinde derdestlik i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131da a\u00e7\u0131klanan \u015fu \u00fc\u00e7 ko\u015fulun bir arada bulunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
1) Devam etmekte olan bir icra takibi mevcut iken ikinci icra takibinin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131; \u0130cra takibinde derdestlikten bahsedebilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve devam etmekte olan bir (ilk) icra takibinin mevcudiyeti aran\u0131r. \u0130lk icra takibi devam ederken alacakl\u0131n\u0131n ayn\u0131 alaca\u011fa ili\u015fkin olarak ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ikinci icra takibini ba\u015flatm\u0131\u015f olmas\u0131 gereklidir. \u0130cra takibinde derdestlik bak\u0131m\u0131ndan devam eden her iki takibin icra takibi olmakla birlikte icra takibinin t\u00fcr\u00fcn\u00fcn de ayn\u0131 olmas\u0131na -kural olarak- gerek yoktur. T\u00fcr\u00fc ne olursa olsun b\u00fct\u00fcn icra takipleri alacakl\u0131n\u0131n icra m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bir takip talebinde bulunmas\u0131yla ba\u015flar (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 58\/1). Takip talebinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih ise icra takibi i\u00e7in gereken har\u00e7lar\u0131n \u00f6dendi\u011fi tarihtir. Takip talebinde bulunman\u0131n icra hukuku bak\u0131m\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lardan biri de icra takibinin derdest h\u00e2le gelmesidir (K\u0131l\u0131n\u00e7, s.57-74).<\/p>\n
2) Ayn\u0131 taraflar aras\u0131nda ikinci icra takibinin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131: Bir icra takibinde alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu olmak \u00fczere iki taraf bulunur. Ancak icra hukukunda alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu terimleri, bor\u00e7lar hukuku anlam\u0131ndaki alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu terimlerinden daha geni\u015f bir i\u00e7eri\u011fe sahiptir. Taraflar\u0131n maddi hukuk bak\u0131m\u0131ndan durumuna ve ortada bor\u00e7lar hukuku anlam\u0131nda borcun olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, icra takibi ile talebini elde etmek isteyen taraf alacakl\u0131, kar\u015f\u0131 taraf ise bor\u00e7lu olarak nitelendirilir. Alacakl\u0131n\u0131n takip talebinde g\u00f6sterdi\u011fi kimse takibin taraf\u0131 h\u00e2line gelir. Ancak alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu olarak g\u00f6sterilen ki\u015filerin takipte ger\u00e7ekten alacakl\u0131 ve bor\u00e7lu olma s\u0131fatlan yoksa, bor\u00e7lunun itiraz\u0131 \u00fczerine takip ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frar.<\/p>\n
\u0130cra takibinde derdestli\u011fin bir ko\u015fulu olan ayn\u0131 taraflar aras\u0131nda icra takibinin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ko\u015fulunun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in birinci icra takibinin alacakl\u0131s\u0131 ve bor\u00e7lusu ile ikinci icra takibinin alacakl\u0131 ve bor\u00e7lusunun ayn\u0131 ki\u015filerden olu\u015fmas\u0131 gerekir. Her iki icra takibinin taraflar\u0131n\u0131n ayn\u0131 ki\u015filerden olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ise alacakl\u0131n\u0131n takip talebinde g\u00f6sterdi\u011fi ki\u015filere g\u00f6re belirlenir. Medeni usul hukundaki davadaki derdestlikten farkl\u0131 olarak icra takibinde derdestli\u011fin olu\u015fabilmesi i\u00e7in her iki icra takibinde de taraflar\u0131n rollerinin ayn\u0131 olmas\u0131 gerekir, Ba\u015fka bir deyi\u015fle birinci icra takibinde alacakl\u0131 olan taraf ikinci icra takibinde de alacakl\u0131 tarafta, birinci icra takibinde bor\u00e7lu olan taraf ikinci icra takibinde de bor\u00e7lu tarafta yer almal\u0131d\u0131r (K\u0131l\u0131n\u00e7, s. 77-83).<\/p>\n
3) Ayn\u0131 alacak i\u00e7in ikinci icra takibinin ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131; \u0130cra takibinde derdestli\u011fin olu\u015fabilmesinin ko\u015fullar\u0131ndan biri de ayn\u0131 alaca\u011fa ili\u015fkin olarak \u0130ki kere icra takibi yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u0130cra takibinin t\u00fcrleri farkl\u0131 olsa bile takibin konusu olan alacak ayn\u0131 oldu\u011fu s\u00fcrece icra takibinde derdestlik g\u00fcndeme gelir Konusu bir miktar paran\u0131n \u00f6denmesi olan mevcut bir icra takibi devam ederken ayn\u0131 alacakl\u0131n\u0131n ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 yine konusu bir miktar paran\u0131n \u00f6denmesi olan yeni bir icra takibi ba\u015flatmas\u0131 durumunda, derdestlikten bahsedilebilmesi i\u00e7in her iki icra takibindeki para alaca\u011f\u0131n\u0131n da ayn\u0131 hukuki ili\u015fkiden do\u011fmu\u015f olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca alaca\u011f\u0131 rehinle teinin edilmi\u015f olan alacakl\u0131n\u0131n kural olarak \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapmas\u0131 zorunludur. Ancak rehinle temin edilen alacak ayn\u0131 zamanda bir kambiyo senedine ba\u011flanm\u0131\u015fsa, bu durumda alacakl\u0131 \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapma kural\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi takip yolunu se\u00e7erek alaca\u011f\u0131n\u0131 elde etmek isteyebilir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/3,167\/2), \u0130\u015fte bu durumda alacakl\u0131 kambiyo senedine ba\u011flanan alaca\u011f\u0131 i\u00e7in kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip yaparken, ayn\u0131 alacak i\u00e7in rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip (ya da tersi, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip devam ederken, ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip) ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda da icra takibinde derdestlik olu\u015facakt\u0131r (K\u0131l\u0131n\u00e7, s. 102,103,106,113,114).<\/p>\n
Derdestlik kamu d\u00fczeni ile ilgili oldu\u011fu gibi takip ekonomisinin yerine getirilmesini de sa\u011flamaktad\u0131r. Ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ayn\u0131 sebeple ikinci bir takip yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 son derece a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu nedenle derdestli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131 icra memuru taraf\u0131ndan kendili\u011finden dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u0130cra memuru takip talebinden veya ba\u015fka bir \u015fekilde derdestli\u011fin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edememi\u015fse bor\u00e7lu her zaman \u015fik\u00e2yet yoluyla takibin iptalini isteyebilir (Hakan Pekcan\u0131tez, Cemil Simil, \u0130cra-\u0130flas Hukukunda \u015eik\u00e2yet, \u0130stanbul, 2017, s. 38-39; K\u0131l\u0131n\u00e7, s. 146-152).<\/p>\n
III. \u00d6\u011eRET\u0130DEK\u0130 G\u00d6R\u00dc\u015eLER<\/p>\n
Bilge; Alaca\u011f\u0131 bono, \u00e7ek veya poli\u00e7eye dayanan alacakl\u0131 alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, derhal kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yoluna ba\u015fvurabilir, yani ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolunu denemek zorunda de\u011fildir. Halbuki, adi haciz yolu ile takipte, e\u011fer alacak rehinli ise ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takibin yap\u0131lmas\u0131, ancak rehnin sat\u0131\u015f bedeli ile borcun \u00f6denmeyen k\u0131sm\u0131 ile i\u00e7in haciz yoluna gidilmesi zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Demek ki alacak rehinli oldu\u011fu takdirde, derhal adi haciz yoluna gidilmedi\u011fi h\u00e2lde kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yoluna gidilebilir (Necip Bilge, Bankac\u0131lar \u0130\u00e7in Takip Hukuku Bilgisi, Ankara, 1975, s. 68-69).<\/p>\n
Kuru; alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131 alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, do\u011fruca kambiyo senetlerine mahsus haciz veya (bor\u00e7lu iflasa tabi ise) iflas yoluna ba\u015fvurabilir. Bu h\u00e2lde alacakl\u0131 ya kambiyo senetlerine mahsus haciz (veya iflas) yolu ile ya da rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapabilir; yoksa her iki takip yoluna da ayr\u0131 ayr\u0131 ba\u015fvuramaz (ayr\u0131 iki takip yapamaz). Tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla yap\u0131lan her iki takibin taraflar\u0131n\u0131 ve konusunu olu\u015fturan alacak ayn\u0131 oldu\u011fundan ikinci takip m\u00fckerrerdir. M\u00fckerrer yap\u0131lan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takipte bor\u00e7lunun yeteri kadar mal\u0131 haczedilmi\u015f ise ve ipotekli gayrimenkul de borcu kar\u015f\u0131layacak de\u011ferde ise ayn\u0131 bor\u00e7 i\u00e7in bor\u00e7lunun borcunun iki misli de\u011ferindeki mallar\u0131n\u0131n haczedilmesi ve sat\u0131lmas\u0131 menfaatler dengesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r (Baki Kuru, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 1993, C.3, s.2384-2387; Kuru, El Kitab\u0131 s.986).<\/p>\n
Postac\u0131o\u011flu, Altay; Alacak kambiyo senedinden do\u011fdu\u011fu takdirde, bu alacak rehinle sa\u011flanm\u0131\u015f olsa bile, alacakl\u0131 \u00f6ncelikle rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip prosed\u00fcr\u00fcne ba\u015fvurmak zorunda olmaks\u0131z\u0131n kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz (ya da iflas) yolu ile takip yapmak yetkisine sahiptir. Bu \u015fekilde se\u00e7imlik hak sunulmas\u0131 alacakl\u0131n\u0131n gere\u011finde alaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda ihtiyati haciz elde etmesine de cevaz verir (\u0130lhan E. Postac\u0131o\u011flu, S\u00fcmer Altay, \u0130cra Hukuku Esaslar\u0131, \u0130stanbul, 2010, s.836-837).<\/p>\n
Erg\u00fcn; Alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e veya emre muharrer senede ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip usullerine g\u00f6re haciz yolu ile veya bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise iflas yolu ile takipte bulunabilir. Esasen kurala getirilen 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 167 nci maddesindeki istisna h\u00e2li ayn\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re rehinli alacaklar i\u00e7in rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurma zorunlulu\u011fu kural\u0131 getirmekle birlikte, kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yollar\u0131 hakk\u0131ndaki 167 nci maddesi h\u00fckm\u00fc buna bir istisna te\u015fkil eder. Bu durumda 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc nedeniyle ayr\u0131ca ayn\u0131 Kanun\u2019un 167 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201calacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile\u201d ibaresine yer verilmesi adeta bir tekrardan ibarettir. Alacak rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f kambiyo senedine dayal\u0131 olup da alacakl\u0131 kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yolu ile alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil edemezse veya edemeyecekse takip yolunu de\u011fi\u015ftirip rehnin paraya \u00e7evrilmesini isteyebilir (Mevci Erg\u00fcn, Kambiyo Senetlerine \u00d6zg\u00fc Takip Yollan, Ankara 1989, s.37, 43, 44).<\/p>\n
Arslan, Y\u0131lmaz, Ta\u015fp\u0131nar Ayvaz, Hana\u011fas\u0131; kambiyo senetlerine ba\u011fl\u0131 alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile alacakl\u0131 ilk \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takipte bulunmadan do\u011frudan do\u011fruya kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yapabilir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/3, 167\/1). Yarg\u0131tay, alacakl\u0131n\u0131n tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla her iki takibi birlikte yapabilece\u011fini kabul etmekte iken, son y\u0131llarda g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, s\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcm alacakl\u0131ya se\u00e7im hakk\u0131 vermektedir. Bu hak, alacakl\u0131n\u0131n her iki takibi e\u015f zamanl\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmesi anlam\u0131na gelmez. O nedenle, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapmak zorunda olmayan alacakl\u0131, kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolunda alaca\u011f\u0131n\u0131 alamazsa rehni paraya \u00e7evirtip kalan alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil edebilir (Ramazan Arslan, Ejder Y\u0131lmaz, Sema Ta\u015fp\u0131nar Ayvaz, Emel Hana\u011fas\u0131, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2020, s.366).<\/p>\n
Budak; alaca\u011f\u0131 kambiyo senetlerine dayanan alacakl\u0131, tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip ile haciz veya iflas yoluyla takibi ayn\u0131 anda yapamaz. Hen\u00fcz ge\u00e7ici rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesinin d\u00fczenlenmedi\u011fi (ipotekli ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin yetersiz kalabilece\u011finin ortaya \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131) a\u015famada bor\u00e7lunun mallan \u00fczerine ayr\u0131ca haciz konulmas\u0131, bor\u00e7lu i\u00e7in a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fck olu\u015fturur ve bu nedenle menfaatler dengesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r (Ali Cem Budak, \u0130pote\u011fin Karaya \u00c7evrilmesi Yoluyla Takip, \u0130stanbul 2020, s. 22)<\/p>\n
Helvac\u0131; 2004 say\u0131l\u0131 Kanun un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ise kambiyo seneden hakk\u0131ndaki 167 nci madde h\u00fckm\u00fcn\u00fc sakl\u0131 tutmu\u015ftur. Sakl\u0131 tutulan bu h\u00fckme g\u00f6re kambiyo senedine dayanan alacakl\u0131, hem de alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurmas\u0131 gerekmeden, alaca\u011f\u0131na kavu\u015fmak i\u00e7in bor\u00e7lusu aleyhine kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz veya iflas yolu ile takip yapabilir. Bu durumda, ayn\u0131 alacak i\u00e7in de\u011fi\u015fik takip yollar\u0131na (hem ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takibe hem de kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takibe) ba\u015fvurulmas\u0131nda yasal bir engel ise bulunmamaktad\u0131r. As\u0131l olan tahsilde tekerr\u00fcr olmamas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r (Mehmet Helvac\u0131, \u0130\u00dcHFM C LXXI, 2013, S, 2, s. 168),<\/p>\n
G\u00f6rg\u00fcn, B\u00f6r\u00fc, Kodako\u011flu; 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesi ile bor\u00e7 rehinle temin edilmi\u015f ise \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurma zorunlulu\u011fu bulunmaktad\u0131r. Ancak s\u00f6z konusu maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip (md. 167) sakl\u0131 tutulmu\u015f ve bu konuda bir istisnaya yer verilmi\u015ftir. Yani kambiyo senedine ba\u011flanan alacak ayn\u0131 zamanda rehinle temin edilmi\u015f ise alacakl\u0131, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip ile kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takibe ba\u015fvurmas\u0131 konusunda se\u00e7imlik bir yetkiye sahiptir. Bu sebeple 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesi, ayn\u0131 alacak i\u00e7in ba\u015fvurulabilecek takip a\u00e7\u0131s\u0131ndan istisnai bir d\u00fczenleme i\u00e7erdi\u011finden tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131yla her iki takip yoluna da e\u015f zamanl\u0131 ba\u015fvurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 bir alaca\u011f\u0131n buna ek olarak rehinle de teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde alacakl\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu se\u00e7im hakk\u0131, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc takip yolu aras\u0131ndad\u0131r. Yoksa alacakl\u0131n\u0131n genel haciz yolu veya iflas yoluyla takip yapabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (\u015eanal G\u00f6rg\u00fcn, Levent B\u00f6r\u00fc, Mehmet Kodako\u011flu, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2022 s.332, 333, 415, 416).<\/p>\n
Atal\u0131, Ermenek, Erdo\u011fan; genel haciz yoluyla takipte rehinle temin edilmi\u015f alacaklar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yap\u0131lmas\u0131 zorunludur. Fakat kambiyo senetlerine mahsus haciz ve iflas yoluyla takipler bu kural\u0131n istisnas\u0131n\u0131 te\u015fkil eder. Zira bir alacak hem kambiyo hem de rehinle temin edilmi\u015f ise alacakl\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapma zorunlulu\u011fu yoktur. Alacakl\u0131 bu iki yoldan istedi\u011fine ba\u015fvurabilir. Alacakl\u0131ya b\u00f6yle bir tercih imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmas\u0131, kambiyo senetlerinin tedav\u00fcl kabiliyetine sahip olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Bir kambiyo senedi verilirken ayn\u0131 zamanda rehin de verilmi\u015fse, verilen bu rehin senedin tedav\u00fcl kabiliyetine engel de\u011fildir. O sebeple kambiyo senetlerinde, \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapma zorunlulu\u011fu yoktur (Murat Atal\u0131, \u0130brahim Ermenek, Ersin Erdo\u011fan, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2021, s. 364).<\/p>\n
A\u015f\u0131k, Oru\u00e7, Tok, Sara\u00e7; kambiyo senedinden do\u011fan alacak i\u00e7in ayr\u0131ca rehin verilmesi h\u00e2linde alacakl\u0131 dilerse kambiyo senetlerine mahsus haciz veya iflas yoluyla takip ba\u015flatabilece\u011fi gibi rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip de ba\u015flatabilir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/3, 167\/1). Kanun, kambiyo senetlerinin ticari hayattaki tedav\u00fcl kabiliyetini art\u0131rmak i\u00e7in kambiyo alacaklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir d\u00fczenleme yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu h\u00e2lde alacakl\u0131n\u0131n kambiyo senetlerine mahsus haciz veya iflas yolu ile takip ve rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip aras\u0131nda bir se\u00e7im hakk\u0131 vard\u0131r (\u0130brahim A\u015f\u0131k, Yakup Oru\u00e7, Ozan Tok, \u00d6mer Faruk Sara\u00e7, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2022, s.436).<\/p>\n
Tun\u00e7 Y\u00fccel; alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131, alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluna ba\u015fvurmak zorunda de\u011fildir. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ve 167 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca alaca\u011f\u0131 \u00e7ek, poli\u00e7e ya da emre muharrer senede ba\u011flanm\u0131\u015f bulunan alacakl\u0131 bu alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile kambiyo senedine mahsus takip yoluna ba\u015fvurabilir. Bu durumda alacakl\u0131 kambiyo senedine mahsus haciz yoluyla takip veya bor\u00e7lunun s\u0131fat\u0131na g\u00f6re kambiyo senedine mahsus iflas yoluyla takibe ba\u015fvurabilir. Alacakl\u0131n\u0131n burada bir se\u00e7im (tercih) hakk\u0131 vard\u0131r. Bu se\u00e7im (tercih) hakk\u0131na dayanarak rehnin paraya \u00e7evrilmesini talep edecek ya da kambiyo senedine mahsus haciz yoluyla takip veyahut bor\u00e7lu iflasa tabi ise kambiyo senedine mahsus iflas yoluyla takibi tercih edebilecektir. Kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 bir alaca\u011f\u0131n buna ek olarak rehinle de teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde alacakl\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu se\u00e7im (tercih) hakk\u0131, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile kambiyo senetlerine mahsus takip yolu aras\u0131ndad\u0131r. Yoksa alacakl\u0131n\u0131n genel haciz yolu veyahut iflas yoluyla takip yapabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu h\u00e2lde bor\u00e7lunun \u201c\u00f6nce rehne m\u00fcracat” muhalefetiyle \u015fik\u00e2yet yoluna ba\u015fvurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Alacakl\u0131n\u0131n se\u00e7im (tercih) hakk\u0131n\u0131 kullanmak yerine hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip hem de kambiyo senedine mahsus takip yoluna ba\u015fvurmas\u0131 esasen m\u00fcmk\u00fcn olmamakla birlikte \u201ctahsilde teker\u00fcr olmamak kayd\u0131yla” her iki takibin de ba\u015flat\u0131lmas\u0131 Yarg\u0131tay i\u00e7tihatlar\u0131yla kabul edilmi\u015f g\u00f6z\u00fckmektedir. Yarg\u0131tay\u2019\u0131n daha eski i\u00e7tihatlar\u0131nda ayn\u0131 alacak i\u00e7in ayn\u0131 zamanda a\u00e7\u0131lan bu takiplerden birinin m\u00fckerrer oldu\u011funa h\u00fckmedilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130svi\u00e7re\u2019de ayn\u0131 alacak i\u00e7in ola\u011fan takibin ve rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takibin birlikte y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi kabul edilemez.<\/p>\n
Schuldbetreibungs- undu Konkursgesetz Art. 41\/2 ve Art. 177 uyar\u0131nca da alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine dayanan ve buna ek olarak rehinle temin edilmi\u015f olan alacakl\u0131 i\u00e7in \u00e7e\u015fitli takip yollan aras\u0131nda se\u00e7im yapma imk\u00e2n\u0131 mecuttur. Alacakl\u0131 ya rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takibi ya da bor\u00e7lu iflasa tabi \u015fah\u0131slardan ise kambiyo senetlerine mahsus takibi tercih edebilecektir. Bu d\u00fczenleme ticaret siciline kay\u0131tl\u0131 bor\u00e7lunun \u00e7ek ve senetlerle ilgili s\u0131k\u0131 sorumlulu\u011fundan kaynaklanmaktad\u0131r. \u0130svi\u00e7re icra hukukunda kambiyo senetlerine mahsus takip yaln\u0131zca iflas yoluyla yap\u0131labildi\u011finden (Art. 177) iflasa tabi olmayan bir bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 bu se\u00e7im hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131labilmesi s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u0130flasa tabi bir bor\u00e7luya kar\u015f\u0131, alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 ve rehinle de teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olan alacakl\u0131 kambiyo senedine mahsus iflas yoluyla takip ba\u015flat\u0131rsa bor\u00e7lunun \u015fik\u00e2yet yoluyla alacakl\u0131y\u0131 \u00f6nce rehne m\u00fcracat etmesi i\u00e7in y\u00f6nlendirebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Buna kar\u015f\u0131 alacakl\u0131, adi iflas yoluyla takibe ba\u015fvurursa bor\u00e7lu \u201cbeneficium excussionis realis” savunmas\u0131yla \u015fik\u00e2yet yoluna gidebilir.<\/p>\n
Alacakl\u0131n\u0131n bu takip yollar\u0131ndan birini se\u00e7mi\u015f olmas\u0131 di\u011fer takip yoluna art\u0131k ba\u015fvuramayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip ba\u015flatm\u0131\u015f olan alacakl\u0131 bu takibi geri \u00e7ekerek kambiyo senetlerine mahsus takip ba\u015flatabilir (M\u00fcjgan Tun\u00e7 Y\u00fccel, Banka Alacaklar\u0131n\u0131n \u0130pote\u011fin Paraya \u00c7evrilmesi Yoluyla Takibi, \u0130stanbul 2010, s. 135-136),<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu; \u00d6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takipte bulunma zorunlulu\u011funun olmad\u0131\u011f\u0131, yani \u00f6nce rehne m\u00fcracaat kural\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2llerde alacakl\u0131 takip yollan aras\u0131nda se\u00e7im hakk\u0131na sahiptir. \u00d6rne\u011fin, elinde kambiyo senedi bulunan ve alaca\u011f\u0131 rehin ile temin edilmi\u015f bir alacakl\u0131 rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu, kambiyo senetlerine mahsus haciz (veya iflas) yolundan birisine ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/2, 167\/1) (Evren K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, \u0130cra S\u00f6zle\u015fmeleri, \u0130stanbul, 2005, s.81).<\/p>\n
K\u0131l\u0131n\u00e7; 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olan alacakl\u0131n\u0131n kural olarak \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yapmas\u0131 zorunludur. Ancak rehinle temin edilen alacak ayn\u0131 zamanda bir kambiyo senedine ba\u011flanm\u0131\u015fsa, bu durumda alacakl\u0131 \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapma kural\u0131na tabi olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi takip yolunu se\u00e7erek alaca\u011f\u0131n\u0131 elde etmek isteyebilir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 45\/3, 167\/2). \u0130\u015fte bu durumda alacakl\u0131 kambiyo senedine ba\u011flanan alaca\u011f\u0131 i\u00e7in kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip yaparken, ayn\u0131 alacak i\u00e7in rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip (ya da tersi, rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip devam ederken, ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip) ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda da icra takibinde derdestlik olu\u015facakt\u0131r (Ay\u015fe K\u0131l\u0131n\u00e7, \u0130cra Takibinde Derdestlik, Ankara, 2020 s.113-114).<\/p>\n
IV. GEREK\u00c7E<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirmenin konusu; rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131l\u0131p yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 ili\u015fkindir,<\/p>\n
\u0130\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirmenin konusu takip hukukuna ili\u015fkin olup, 2004 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u201c\u00f6nce rehne m\u00fcracaat zorunlulu\u011fu \u201d olarak ifade edilen kural\u0131 d\u00fczenlemektedir, \u0130cra ve \u0130flas hukuku sistemimize g\u00f6re kural olarak alaca\u011f\u0131 rehinle temin edilmi\u015f olan alacakl\u0131, borcun \u00f6denmemesi h\u00e2linde \u00d6ncelikle rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
\u00d6nce rehne m\u00fcracaat zorunlulu\u011fu iki amaca hizmet eder. \u0130lk olarak \u00f6nce rehne m\u00fcracaat zorunlulu\u011fu sebebiyle rehin alacakl\u0131s\u0131 haciz yoluna m\u00fcracaat edemeyece\u011finden merhun d\u0131\u015f\u0131nda bor\u00e7lunun di\u011fer malvarl\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131n\u0131 haczederek bor\u00e7lunun malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 gereksiz yere azaltmas\u0131n\u0131 engellemektir. Bu sayede bor\u00e7lunun di\u011fer alacakl\u0131lar\u0131, bor\u00e7lunun di\u011fer malvarl\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131na m\u00fcracaat ederek alacaklar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilme imk\u00e2n\u0131na sahip olmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re ilgili norm as\u0131l etkilerini takip hukuku \u00fczerinde do\u011furmaktad\u0131r. Di\u011fer taraftan \u00f6nce m\u00fcracaat zorunlulu\u011fu, takip bor\u00e7lusunun di\u011fer alacakl\u0131lar\u0131n\u0131 korumaktad\u0131r. Bu kural olmasayd\u0131 rehin alacakl\u0131s\u0131 hem rehine hem de bor\u00e7lunun di\u011fer malvarl\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131na m\u00fcracaat ederek di\u011fer alacakl\u0131lar\u0131n m\u00fcracaat\u0131 i\u00e7in bor\u00e7lunun malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daraltm\u0131\u015f olacakt\u0131. Bu sebeple kural hem emredici hem de kamu d\u00fczenine ili\u015fkin oldu\u011fu i\u00e7in kurala ayk\u0131r\u0131 olarak takibin kabul edilmesi h\u00e2linde s\u00fcresiz \u015fik\u00e2yet yoluna ba\u015fvurularak takibin iptali istenebilir (Kuru, \u0130cra, C. 3, s.2382; Hakan Pekcan\u0131tez, O\u011fuz Atalay, Meral Sungurtekin \u00d6zkan, Muhammet \u00d6zekes, \u0130cra ve \u0130flas Hukuku, Ankara, 2011, s.424; Adnan Deynekli, \u0130cra ve \u0130flas Hukukunda \u0130pote\u011fin Paraya \u00c7evrilmesi Yoluyla Takip, Ankara, 2013, s. 68; A\u015f\u0131k, Oru\u00e7, Tok, Sara\u00e7, s. 435-436).<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca rehinli alacakl\u0131 yaln\u0131z rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takipte bulunmak mecburiyetinde olup, 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri sadece alacakl\u0131n\u0131n ba\u015fka bir takip yoluna m\u00fcracaat etme hakk\u0131n\u0131 kapatmaktad\u0131r, ancak alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 dava yolu ile istemesine engel de\u011fildir (Saim \u00dcst\u00fcnda\u011f, \u0130cra Hukukunun Esaslar\u0131, \u0130stanbul, 2004, s.308; Deynekli, s,63). Dolay\u0131s\u0131yla rehin alacakl\u0131s\u0131 isterse bir alacak davas\u0131 a\u00e7abilir, ancak bu durumda elde edilen ilam ile yaln\u0131z rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla ilaml\u0131 takip yapabilir (Arslan, Y\u0131lmaz, Ta\u015fp\u0131nar Ayvaz, Hana\u011fas\u0131, s.428.).<\/p>\n
\u0130cra ve iflas hukukunda kural \u00f6nce rehnin paraya \u00e7evrilmesi yoluyla takip yap\u0131lmas\u0131 olmakla birlikte, bu kural\u0131n istisnalar\u0131 da bulunmaktad\u0131r. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 167 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca alaca\u011f\u0131 bir kambiyo senedine ba\u011fl\u0131 olan alacakl\u0131 alacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile, do\u011fruca kambiyo senetlerine mahsus haciz veya (bor\u00e7lu iflasa tabi ise) iflas yoluna ba\u015fvurabilir. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc nedeniyle ayr\u0131ca 167 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201calacak rehinle temin edilmi\u015f olsa bile” ibaresine yer verilmesi sadece bir tekrardan ibarettir.<\/p>\n
Alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 hem rehin ile teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f hem de kambiyo senedine ba\u011flanm\u0131\u015f ise alacakl\u0131 s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yollar\u0131na veya kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip yollar\u0131ndan birine ba\u015fvurabilir. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 inci maddesinde \u00f6nce rehne ba\u015fvurulmas\u0131 kural\u0131na yer verildikten sonra istisnalar\u0131na yer verilmi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, ayn\u0131 anda tahsilde tekerr\u00fcr etmek kayd\u0131yla da olsa ayn\u0131 alacaktan dolay\u0131 ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 her iki takibe de ayn\u0131 anda ba\u015fvurulabilece\u011fi sonucuna var\u0131lamaz. Bu durumda alacakl\u0131 her iki takip yolundan birini tercih etmek bak\u0131m\u0131ndan serbesttir. Dolay\u0131s\u0131yla alacakl\u0131 bu takip yollar\u0131ndan birini tercih ederek takip ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131nda bu icra takibi devam ederken ayn\u0131 alacak i\u00e7in \u201ctahsilde tekerr\u00fcr olmamak\u201d kayd\u0131 i\u00e7erse bile di\u011fer takip yoluna ba\u015fvuramaz. Aksi halde ayn\u0131 alacak i\u00e7in ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 derdest bir icra takibi var iken m\u00fckerrer olarak ikinci bir takibin yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olur. \u0130cra takibinin t\u00fcrleri farkl\u0131 olsa bile her iki icra takibindeki para alaca\u011f\u0131 da ayn\u0131 hukuki ili\u015fkiden do\u011fmu\u015f oldu\u011fundan derdestlik meydana gelir.<\/p>\n
\u0130cra ve \u0130flas Kanunu sistemimizde alacakl\u0131 taraf\u0131ndan ayn\u0131 bor\u00e7lu aleyhine, ayn\u0131 alacaktan dolay\u0131 tek takip yap\u0131lmas\u0131 as\u0131l olup, \u201ctahsilde tekerr\u00fcr” kayd\u0131 i\u00e7erse bile ayn\u0131 anda iki takip yap\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Alacakl\u0131 tercih hakk\u0131n\u0131 kullanarak rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile takip yapmas\u0131 durumunda bu icra takibi sonucunda rehin tutar\u0131 borcu \u00f6demeye yetmezse kalan alaca\u011f\u0131n\u0131 haciz (veya iflas) yolu ile isteyebilir.<\/p>\n
Rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, tahsilde tekerr\u00fcr etmemek kayd\u0131yla bor\u00e7lu aleyhine hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile hem de kambiyo senetlerine \u00f6zg\u00fc haciz yolu ile takip ba\u015flat\u0131lmas\u0131 menfaatler dengesini bozaca\u011f\u0131 gibi takip ekonomisine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130cra ve iflas hukuku, icra ve iflas takiplerinin usul hukuku niteli\u011findedir Bu hukuk dal\u0131n\u0131n amac\u0131, bir yandan takip alacakl\u0131s\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131na kavu\u015fmas\u0131 i\u00e7in bor\u00e7lu veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin \u00e7\u0131karabilecekleri zorluklar\u0131 ortadan kald\u0131rmak, di\u011fer yandan k\u00f6t\u00fc niyetli takiplere kar\u015f\u0131 takip bor\u00e7lusunun kendisini korumas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak hukuki \u00e7areler bulmak, bu arada takipten etkilenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin menfaatlerini korumak, takip i\u015flemlerinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda insan hak ve h\u00fcrriyetlerinin ihlal edilmesini \u00f6nlemektir. Bor\u00e7lunun borcunu zaman\u0131nda ve eksiksiz olarak yerine getirmemesi, alacakl\u0131ya bor\u00e7lunun anayasa ve uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan temel haklar\u0131na \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ve s\u0131n\u0131rs\u0131z m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131 tan\u0131maz.<\/p>\n
Cebri icra hukunda sadece alacakl\u0131n\u0131n de\u011fil, bor\u00e7lunun menfaatleri de dikkate al\u0131nmal\u0131 ve bunlar dengelenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Hen\u00fcz ge\u00e7ici rehin a\u00e7\u0131\u011f\u0131 belgesinin d\u00fczenlenmedi\u011fi a\u015famada bor\u00e7lunun rehin verdi\u011fi mal\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda da di\u011fer mallan \u00fczerine ayr\u0131ca haciz konulmas\u0131, bor\u00e7lu i\u00e7in a\u015f\u0131n bir y\u00fck olu\u015fturaca\u011f\u0131ndan menfaatler dengesine ayk\u0131r\u0131 olup, cebri icran\u0131n amac\u0131yla da ba\u011fda\u015fmaz. Bu durum Anayasal olarak korunan hukuk devleti, insan onuru, m\u00fclkiyet hakk\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkeleri ile \u00e7eli\u015fmektedir. Cebr\u00ee icran\u0131n amac\u0131, bor\u00e7luyu cezaland\u0131rmak de\u011fil; alaca\u011f\u0131n tahsilidir. Di\u011fer taraftan rehin sahibi alacakl\u0131 taraf\u0131ndan bor\u00e7lunun di\u011fer mallar\u0131n\u0131n da haczedilmesi, bor\u00e7lunun di\u011fer alacakl\u0131lar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131n tahsilini de engelleyece\u011finden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin de menfaatini ihlal eder.<\/p>\n
6100 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 30 uncu maddesinde d\u00fczenlenen usul ekonomisi ilkesi, Anayasal dayana\u011f\u0131 olan bir ilkedir. 2709 say\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131 (Anayasa)’n\u0131n 141 inci maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda davalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revi oldu\u011funa a\u00e7\u0131k\u00e7a i\u015faret edilmi\u015ftir. Usul ekonomisi ilkesi yasalarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenleme \u00e7er\u00e7evesinde yarg\u0131laman\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, yarg\u0131lamada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ola\u011fan zaman s\u00fcresinin a\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131 ve gereksiz gider yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 ama\u00e7lar ve bunu h\u00e2kime bir g\u00f6rev olarak y\u00fckler. Bu ba\u011flamda, basitlik, h\u0131zl\u0131l\u0131k ve ucuzluk usul ekonomisini olu\u015fturan unsurlar olarak ortaya \u00e7\u0131kar. Usul ekonomisi ilkesi takip hukukunda da uygulan\u0131r. Anayasan\u0131n 141 inci maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca mahkemelerin yarg\u0131 faaliyetlerinde usul ekonomisini g\u00f6zetme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile takip hukukunda icra organlar\u0131n\u0131n usul ekonomisini g\u00f6zetmesi ayn\u0131 amaca hizmet eder. Usul ekonomisi \u0130lkesine g\u00f6re takibin ve icra faaliyetlerinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u0131sa s\u00fcrede, basit ve ucuz \u015fekilde sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekir. Bu \u0130lkenin unsurlar\u0131, takip hukukundaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcne g\u00f6re takibin makul s\u00fcrede tamamlanmas\u0131, takibin en az giderle tamamlanmas\u0131 ve takibin d\u00fczenli bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi olarak ifade edilebilir. Usul ekonomisi ilkesi takibin her a\u015famas\u0131nda g\u00f6zetilmesi gereken bir ilkedir. Takibin makul s\u00fcrede ve en az giderle tamamlanabilmesi i\u00e7in, takibin d\u00fczenli bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekir.<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 59 uncu maddesi uyar\u0131nca takip masraflar\u0131 bor\u00e7luya aittir (md. 15\/1, 138\/2). \u0130cra takibinin ba\u015far\u0131 ile sonu\u00e7lanabilmesi i\u00e7in harcanan paralar\u0131n tamam\u0131na icra (veya takip) har\u00e7 ve giderleri denir. Bu paralar iki b\u00f6l\u00fcme ayr\u0131l\u0131r: 1) icra har\u00e7lar\u0131, 2) icra giderleri.<\/p>\n
Devletin icra hukukundaki faaliyeti paras\u0131z de\u011fildir. Devletin, icra hukukundaki faaliyetine kar\u015f\u0131l\u0131k olmak \u00fczere ald\u0131\u011f\u0131 paraya icra harc\u0131 denir. Devlet, icra te\u015fkil\u00e2t\u0131n\u0131 i\u015fler bir \u015fekilde hak arayanlar\u0131n hizmetinde tutabilmek i\u00e7in, baz\u0131 giderler yapar (memur \u00fccretleri, bina kiras\u0131, k\u0131rtasiye \u00fccreti v.s.). Bu giderlerin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, Devletin faaliyetinden yararlanandan al\u0131n\u0131r. 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 15 inci maddesine g\u00f6re \u201cicra ifl\u00e2s har\u00e7lar\u0131n\u0131 kanun t\u00e2yin eder”. Bu kanun 492 say\u0131l\u0131 Har\u00e7lar Kanunu’dur (Kuru, El Kitab\u0131, s, 118).<\/p>\n
\u0130cra (takip) giderleri, icra organlar\u0131n\u0131n icra takibini tam ve do\u011fru bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fctebilmeleri i\u00e7in harcanan paralard\u0131r. Bu paralar, icra takibine ili\u015fkin bir i\u015f veya hizmetin gerektirdi\u011fi bir \u00fccret olup, bu i\u015f veya hizmeti yapan ki\u015filere verilir. Hacizli mal\u0131n muhafazas\u0131 i\u00e7in \u00f6denen para (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 88\/2, 95), sat\u0131\u015f giderleri (md. 126), posta giderleri, bilirki\u015fi \u00fccreti, icra h\u00e2kimi ve memurlar\u0131 i\u00e7in yol giderleri ve tazminat\u0131 (3717 say\u0131l\u0131 Kanun) gibi Vek\u00e2let \u00fccreti de takip giderlerine dahildir (2004 say\u0131l\u0131 Kanun md. 138\/3), icra (takip) giderleri aras\u0131nda en \u00f6nemli yek\u00fbnu te\u015fkil eden vek\u00e2let \u00fccretidir. Bu nedenle, 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da (md. 138\/3) ve Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesinde (Tarife) (md. 2\/1, 11) bor\u00e7luya y\u00fckletilecek vek\u00e2let \u00fccreti ayr\u0131ca d\u00fczenlenmi\u015ftir (Kuru, El Kitab\u0131, s. 121-123).<\/p>\n
\u0130cra takibinin amac\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n tahsili olmakla birlikte icra takibindeki menfaat dengesinin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan icra takibi sonucunda bor\u00e7lunun da en az giderle y\u00fck\u00fcml\u00fc tutulmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 gerektirir. Alacakl\u0131 taraf\u0131ndan ayn\u0131 alacaktan dolay\u0131 ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ikinci kez takip yap\u0131lmas\u0131, bor\u00e7lunun fazladan icra takip masraflar\u0131na ve (alacakl\u0131 kendisini vekil ile temsil ettirmi\u015f ise) icra vek\u00e2let \u00fccretine katlanmas\u0131na neden olur. Bu durumda icra takibinde menfaat dengesi bozulaca\u011f\u0131 gibi, cebri icra organlar\u0131 da gereksiz yere me\u015fgul edilmi\u015f olaca\u011f\u0131ndan adil yarg\u0131lanman\u0131n bir unsuru olan usul ekonomisine de ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 36 \u0131nc\u0131 maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda yer alan “hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc” di\u011fer temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden gereken \u015fekilde yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en etkili g\u00fcvencelerden biri olmakla birlikte ayn\u0131 zamanda toplumsal bar\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendiren, bireyin adaleti bulma, hakk\u0131 olan\u0131 elde etme, haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 \u00f6nleme u\u011fra\u015f\u0131n\u0131n da arac\u0131d\u0131r. \u0130cra hukuku bak\u0131m\u0131ndan bireylerin \u00f6zel hukuktan kaynaklanan haklar\u0131n\u0131 elde edememeleri durumunda, cebri icra organlar\u0131na ba\u015fvurmalar\u0131n\u0131n zorunlulu\u011fu, icra hukukunda hak arama h\u00fcrriyetinin temelini olu\u015fturur. Bireylerin kendi haklar\u0131n\u0131 elde etmelerinin yasak olu\u015fu, di\u011fer bir ifadeyle ihkak-\u0131 hak yasa\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla devlet, cebri icra organlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hakk\u0131n elde edilmesini sa\u011flamaktad\u0131r. Buna g\u00f6re hakk\u0131n cebri icra yoluyla elde edilmesi hak arama h\u00fcrriyeti sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmektedir. Alacakl\u0131n\u0131n icra takibi yoluyla hak arama h\u00fcrriyetine sahip olmas\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z olmay\u0131p, bu hak d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 olarak kullan\u0131lamaz. Alacakl\u0131n\u0131n mevcut bir icra takibi devam ederken ayn\u0131 alacaktan dolay\u0131 ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ikinci kez icra takibi ba\u015flatmas\u0131nda hak arama h\u00fcrriyetinden de bahsedilemez, Kald\u0131 ki alacakl\u0131n\u0131n ayn\u0131 alaca\u011f\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 bor\u00e7luya kar\u015f\u0131 ikinci icra takibi yapmas\u0131nda hukuki yaran da bulunmamaktad\u0131r. Bor\u00e7lunun hukuki dayanaktan yoksun bu icra takibi kar\u015f\u0131s\u0131nda korunmas\u0131 gerekir. Bu koruma hem hak arama h\u00fcrriyetinin bir gere\u011fi hem de bor\u00e7lu aleyhine bozulan menfaat dengesinin kurulabilmesi i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemlidir (K\u0131l\u0131n\u00e7, s.35-39).<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin 22.04.2015 tarihli ve 2015\/28 Esas, 2015\/42 Karar say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da; \u201cCebri icra, bor\u00e7lar\u0131n devlet g\u00fcc\u00fc yard\u0131m\u0131yla yerine getirilmesini ifade etmekte olup iyi \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f bir toplumda cebri icraya ba\u015fvurulmas\u0131 istisnai bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Modern toplumlarda kanunlar \u00e7er\u00e7evesinde zor kullanma yetkisinin devletin tekelinde olmas\u0131 nedeniyle alacakl\u0131n\u0131n ki\u015fisel g\u00fc\u00e7 kullanarak bor\u00e7ludan alaca\u011f\u0131n\u0131 tahsil etmesi yasaklanm\u0131\u015f, bunun yerine zor kullanma lekelini elinde bulunduran devletin, g\u00fc\u00e7 kullanmak suretiyle alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 bor\u00e7ludan tahsil ederek alacakl\u0131ya \u00f6demesi usul\u00fc benimsenmi\u015ftir. Bu nedenle, hukuk devletinde cebri icra; hukuki d\u00fczene g\u00fcvenerek bor\u00e7 ili\u015fkisine giren ve zor kullanmas\u0131 yasaklanan birey y\u00f6n\u00fcnden devletten talep edebilece\u011fi bir hak, zor kullanma yetkisini elinde bulunduran devlet y\u00f6n\u00fcnden ise bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Cebri icra, hukuk d\u00fczenine g\u00fcvenerek bor\u00e7 ili\u015fkilerine giren alacakl\u0131n\u0131n, ihtiyari \u00f6deme yoluyla alaca\u011f\u0131na kavu\u015famad\u0131\u011f\u0131 durumlarda bir hak niteli\u011fi ta\u015f\u0131sa da cebri icra s\u00fcreci, bor\u00e7 ili\u015fkisinin her iki taraf\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da y\u0131prat\u0131c\u0131 ve masrafl\u0131 birtak\u0131m i\u015flemlerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesini gerektirmektedir. Cebri icrada, devletin cebri icra organlar\u0131nca bor\u00e7lunun mallar\u0131na el konulmakta, bu mallar sat\u0131lmakta ve elde edilen para ile alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131 \u00f6denmekledir. Cebri icra i\u015flemleri, bor\u00e7lu y\u00f6n\u00fcnden fazladan baz\u0131 masraflar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na ve bor\u00e7 y\u00fck\u00fcn\u00fcn gereksiz yere artmas\u0131na neden olabilmektedir. Bu s\u00fcre\u00e7, farkl\u0131 baz\u0131 sorunlar\u0131 beraberinde getirebilece\u011fi gibi bor\u00e7 ihtilaflar\u0131n\u0131n birer toplumsal yara te\u015fkil etti\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde, bu yaralar\u0131n kapanmas\u0131 yerine daha da derinle\u015fmesine sebebiyet verebilmektedir. Bu nedenle m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ihtiyari \u00f6deme yolunun i\u015fletilmesi, cebri icran\u0131n ise ancak son \u00e7are olarak ba\u015fvurulmas\u0131 gereken bir mekanizma olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi zorunludur. \u201d hususi an vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde bor\u00e7lu \u015fik\u00e2yet yolu ile icra mahkemesine ba\u015fvurarak aleyhine ba\u015flat\u0131lan ikinci takibin iptalini isteyebilir. Bu husus kamu d\u00fczeni ile ilgili olup, s\u00fcresiz \u015fik\u00e2yete tabidir.<\/p>\n
2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4 \u00fcnc\u00fc maddesi gere\u011fince icra mahkemesi, icra ve iflas dairelerinin i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan \u015fik\u00e2yetlerle, itirazlar\u0131 incelemeye g\u00f6revli olup, takip hukukuna ili\u015fkin kararlar verir. Bor\u00e7lunun \u015fik\u00e2yeti \u00fczerine icra mahkemesince takibin iptaline verilecek olup, genel mahkeme gibi rehin hakk\u0131n\u0131n iptali veya kambiyo senedinin iptaline h\u00fckmedilmemektedir. \u0130kinci takibin iptali \u00fczerine, ilk takipte alaca\u011f\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanamamas\u0131 h\u00e2linde alacakl\u0131 dilerse (ilgili takip prosed\u00fcr\u00fc i\u00e7erisinde) di\u011fer takip yoluna da ba\u015fvurabilir. Alacakl\u0131 elindeki kambiyo senedinin zamana\u015f\u0131m\u0131na u\u011frama ihtimalini de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak belirtilen takip yollar\u0131ndan birini tercih etmekte serbettir. Bu tercih hakk\u0131 Kanun\u2019da alacakl\u0131ya b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
H\u00e2l b\u00f6yle olunca, rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 sonu\u00e7 ve kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
V. SONU\u00c7<\/p>\n
Rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lamayaca\u011f\u0131na dair, 20.01.2023 tarihinde yap\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy \u00e7oklu\u011fu ile karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u200bRehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lamayaca\u011f\u0131na dair, 20.01.2023 tarihinde yap\u0131lan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy \u00e7oklu\u011fu ile karar verilmi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T.C. YARGITAY \u0130\u00c7T\u0130HADI B\u0130RLE\u015eT\u0130RME B\u00dcY\u00dcK GENEL KURULU KARARI Esas No: 2021\/2 Karar No: 2023\/1 Karar Tarihi: 20\/01\/2023 \u00d6ZET: Rehinle teminat alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve ayr\u0131ca kambiyo senedine de ba\u011flanm\u0131\u015f alaca\u011f\u0131n tahsili amac\u0131yla, bor\u00e7lu aleyhine tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile ayn\u0131 anda ve s\u0131ra g\u00f6zetilmeksizin hem rehnin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile, hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, I. G\u0130R\u0130\u015e A. \u0130\u00e7tihatlar\u0131 Birle\u015ftirme Ba\u015fvurusu 08.01.2020 havale tarihli dilek\u00e7e ile; alacakl\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 kambiyo senedi ile teminat alt\u0131na alm\u0131\u015f olmas\u0131 yan\u0131nda ayr\u0131ca ipotekle de teminat alt\u0131na alm\u0131\u015f olmas\u0131 h\u00e2linde 2004 say\u0131l\u0131 \u0130cra ve \u0130flas Kanunu\u2019nun (2004 say\u0131l\u0131 Kanun) 45 ve 167 nci maddeleri uyar\u0131nca ba\u015flat\u0131lan icra takiplerinde takip talebinde “tahsilde tekerr\u00fcr olmamak” kayd\u0131yla ayn\u0131 alacak i\u00e7in kambiyo senetlerine mahsus yolla takip ba\u015flat\u0131lmas\u0131 yan\u0131nda, ayr\u0131ca ipote\u011fin paraya \u00e7evrilmesi yolu ile icra takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda Yarg\u0131tay 12. Hukuk Dairesi ile Yarg\u0131tay 11, (Kapat\u0131lan) 13, (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Daireleri ve Yarg\u0131tay Hukuk Gene! Kurulu kararlan aras\u0131nda i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu belirtilerek i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131n birle\u015ftirilmesi yoluyla giderilmesine karar verilmesi talep edilmi\u015ftir 09.07.2020 havale tarihli dilek\u00e7e ile; 2004 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45 ve 167 nci maddeleri uyar\u0131nca Yarg\u0131tay 11, 12 ve (Kapat\u0131lan) 19. Hukuk Daireleri ile Hukuk Genel Kurulunca tahsilde tekerr\u00fcr olmamak kayd\u0131 ile …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-127604","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n