Ticari hayatta d\u00fczene ve \u015feffafl\u0131\u011fa hizmet eden bir kurum olarak ticaret sicili; T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 24 ve devam\u0131 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri taraf\u0131ndan Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetim ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda tutulmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle ticaret sicili bir bak\u0131ma, ticari i\u015fletmeler ve tacirlerin t\u00fcm bilgilerini kay\u0131t alt\u0131na alan resmi ve kamusal nitelikte bir kay\u0131t sistemidir. <\/p>\n
Bu sistemin temelleri Orta\u00e7a\u011f lonca sistemi i\u00e7erisinde at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Loncalar\u0131n \u00fcyelerini deftere kaydetmeleriyle filizlenen ticaret sicili kavram\u0131; zamanla geli\u015fme g\u00f6stererek yaln\u0131zca ticari ili\u015fkilerde de\u011fil ki\u015filer aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fkilerde de \u00f6nem arz eden bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ticaret sicilinin modern anlamda kurumsalla\u015fmas\u0131 ise 19. Y\u00fczy\u0131l Avrupas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tacir ve \u015firketlerin ticari faaliyetlerinde devlet denetimi, aleniyet ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin korunmas\u0131 gibi ihtiya\u00e7lar; modern sicil sistemlerinin kurulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Her \u00fclkede farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren ticaret sicilinin geli\u015fimi, \u00fclkemizde de ilk olarak 1926 tarihli Ticaret Kanunu ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde sicil kay\u0131tlar\u0131 daha \u00e7ok defter esas\u0131na dayal\u0131 olarak tutulmu\u015ftur. Ticaret sicilinin \u015fekil ve i\u015fleyi\u015fine dair ilk kapsaml\u0131 d\u00fczenlemeler ise 1957 tarihli 6762 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu ile getirilmi\u015ftir. Bu kanun ile birlikte sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ticaret mahkemesi g\u00f6zetiminde ve T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi (TOBB) b\u00fcnyesinde yer alan ticaret odalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. TCK m. 24\/3, \u201cTicaret sicili kay\u0131tlar\u0131n\u0131n elektronik ortamda tutulmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Kanunun 26 nc\u0131 maddesine g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte g\u00f6sterilir. Bu kay\u0131tlar ile tescil ve ilan edilmesi gereken i\u00e7eriklerin d\u00fczenli olarak depoland\u0131\u011f\u0131 ve elektronik ortamda sunulabilen merkezi ortak veri taban\u0131, G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi nezdinde olu\u015fturulur.\u201d h\u00fckm\u00fc ile \u00fclke \u00e7ap\u0131nda sicil kay\u0131tlar\u0131na elektronik ortamda ula\u015f\u0131labilinmesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu do\u011frultuda MERS\u0130S (Merkezi Sicil Kay\u0131t Sistemi) uygulamaya konmu\u015f, ticareti sicili i\u015flemlerinin t\u00fcm\u00fc elektronik ortama ta\u015f\u0131narak sicil verileri kamuya a\u00e7\u0131k hale getirilmi\u015f, b\u00f6ylelikle \u015feffafl\u0131k g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. MERS\u0130S ile birlikte \u015firket kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fikliklerinin ve belge d\u00fczenlemelerinin \u00e7evrimi\u00e7i platformda yap\u0131labilir hale gelmesi de ticari faaliyetlerin h\u0131zlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ticaret sicilinin; aleniyet sa\u011flama, ispat unsuru olma, kurucu ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 etki yaratma gibi hukuki birtak\u0131m \u00f6nemli i\u015flevleri vard\u0131r. Bu sicilin herkese a\u00e7\u0131k olmas\u0131 hukuki ili\u015fkilerde g\u00fcven ilkesini peki\u015ftirirken, sicile yap\u0131lan kay\u0131tlara g\u00fcvenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin de korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Zira ticaret sicilinin i\u00e7eri\u011fi herkes\u00e7e incelenebilir, dairede saklanan b\u00fct\u00fcn senet ve bilgilere ula\u015f\u0131labilir ve dahi bunlar\u0131n onayl\u0131 suretleri al\u0131nabilir. Sicil dairesi taraf\u0131ndan tutulan gelen evrak defteri, giden evrak defteri, ihtar ve ceza defteri, ticari i\u015fletme rehni kayd\u0131na mahsus defter gibi tesciller ile t\u00fcm bilgi ve belgeler; mahkemeler nezdinde kullan\u0131labilmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle de ticaret sicilleri \u00f6nemli birer ispat unsurudur. \u015eirket kurulmas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi ticaret siciline yap\u0131lan baz\u0131 tesciller kurucu nitelikte olup hukuki i\u015flemin ge\u00e7erlili\u011fi tescile ba\u011fl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 tesciller ise a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 niteliktedir ki i\u015flemin hukuki sonu\u00e7 do\u011furabilmesi tescile ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Merkezi d\u0131\u015f\u0131nda bir yerde \u015fube a\u00e7acak anonim \u015firketin \u015fubesini ticaret siciline tescil ettirmesi buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
Nitekim \u015fubenin hukuki varl\u0131\u011f\u0131 tescil ile do\u011fmayaca\u011f\u0131ndan, buradaki tescil yaln\u0131zca var olan durumu a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/p>\n
Kural olarak ilgili ki\u015filerin talebi \u00fczerine yap\u0131lan tescil i\u015flemi, kanun veya y\u00f6netmelikte tescilin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k bir h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 halinde resen de yap\u0131labilir. Buna ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
a- Talep \u00dczerine (\u0130radi) Tescil: \u0130lgili ki\u015filerin yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde veya elektronik ortam vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ba\u015fvuru \u00fczerine yap\u0131lan tescildir. T\u00fcrk Ticaret Kanunu ve T\u00fcrk Sicil Y\u00f6netmeli\u011fi uyar\u0131nca tescili gereken bir\u00e7ok i\u015flem i\u00e7in ilgilinin ba\u015fvurusu gereklidir. \u0130lgilinin bir t\u00fczel ki\u015fi olmas\u0131 durumunda talep, yetkili temsilci veya yetkili organlarca yap\u0131l\u0131r. \u015eayet bir ger\u00e7ek ki\u015fi tacirse bizzat bu ki\u015fi taraf\u0131ndan veya onun temsilcisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r. \u0130lgili ki\u015finin birden fazla olmas\u0131 durumunda da birinin talebi tescil i\u015flemi i\u00e7in yeterlidir. \u0130radi tescilin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talep s\u00fcresi kural olarak on be\u015f g\u00fcn olmakla birlikte kanunda baz\u0131 farkl\u0131 s\u00fcreler de \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin sicil m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yetki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayanlar i\u00e7in bu s\u00fcre bir ay olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
b- Resen (Kendili\u011finden veya Zorunlu) Tescil: \u0130lgilinin talebi olmadan, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendi insiyatifi ile veya mahkeme, emniyet, denetim organlar\u0131n\u0131n bildirimi \u00fczerine yap\u0131lan tescildir. Bu t\u00fcr tescilde ilgili ba\u015fvurmasa bile kamu d\u00fczeni ve aleniyet ilkesi gere\u011fi kay\u0131t yap\u0131l\u0131r. \u0130flas\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, kald\u0131r\u0131lmas\u0131, kapanmas\u0131 halleri buna \u00f6rnek verilebilir. Bu durumlarda iflas dairesinin bildirimi ile sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc taraf\u0131ndan resen sicile i\u015flenir. Bu y\u00f6n\u00fcyle resen tescil bir bak\u0131ma denetim, kontrol ve yapt\u0131r\u0131m arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ticaret sicilinin usul\u00fcne ve mevzuata uygun, d\u00fczenli, do\u011fru \u015fekilde tutulmas\u0131ndan sorumlu ki\u015fi sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcd\u00fcr. G\u00f6rev ve yetkileri TTK m. 32\u2019de d\u00fczenlenen sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn inceleme, tescile davet, tescil, de\u011fi\u015fiklik veya silinme istemleri ile ilgili karar verme gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri vard\u0131r. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u00f6ncelikle, tescil i\u00e7in aranan kanuni ko\u015fullar\u0131n mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda inceleme yapar. Bu incelemeyle; sicile yap\u0131lacak ba\u015fvurular\u0131n ekinde sunulan belgelerin ger\u00e7ekli\u011fini ve yeterlili\u011fini kontrol eder. Gerek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde ilgililerden ek bilgi veya belge talep edebilir. Tescili istenen hususun kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 da bir di\u011fer inceleme konusudur. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, tescili zorunlu olup da kanuni \u015fekilde ve s\u00fcresi i\u00e7inde tescili istenmemi\u015f olan veya TTK m.32\/3\u2019teki \u015fartlara uymayan bir hususu haber almas\u0131 durumunda ilgilileri, belirleyece\u011fi uygun bir s\u00fcre i\u00e7inde kanuni zorunluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispata davet etmesi, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri aras\u0131ndad\u0131r. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc yapaca\u011f\u0131 incelemeden sonra ilgilinin tescil, silme, de\u011fi\u015ftirme gibi taleplerini reddederse, bu karara kar\u015f\u0131 itiraz yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Talebi reddedilen ilgili, karar\u0131n kendisine tebli\u011finden itibaren sekiz g\u00fcn i\u00e7erisinde, sicilin bulundu\u011fu yerde ticari davalara bakmakla g\u00f6revli asliye ticaret mahkemesine dilek\u00e7e ile itiraz edebilir. Bu itiraz dosya \u00fczerinden incelenerek karara ba\u011flan\u0131r. Varsa e\u011fer, bu kararda \u00e7\u0131kar\u0131 bulunan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131larak dinlenir. Gelmedi\u011fi takdirde yine dosya \u00fczerinden verilir.<\/p>\n
Ticaret hukuku ba\u011flam\u0131nda kamuya a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak, tescil olunan hususlar\u0131n ilan edilmesi zorunludur. Bu zorunluluk ticaret siciline aleniyet kazand\u0131rmak ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin menfaatlerini korumak maksad\u0131ylad\u0131r. TTK m. 35\/3 \u201cTescil edilen hususlar, kanun veya Kanunun 26 nc\u0131 maddesine g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte aksine bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131k\u00e7a ilan olunur.\u201d ile ticaret siciline tescil edilen belirli i\u015flemlerin ve olaylar\u0131n kamuya duyurulmas\u0131 zorunlulu\u011funu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle bu bilgiler yaln\u0131zca kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmakla kalmay\u0131p kamuoyuna a\u00e7\u0131k hale de gelmektedir. \u0130lan, T\u00fcrkiye genelinde sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ilan\u0131na \u00f6zg\u00fc T\u00fcrkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile yap\u0131l\u0131r. Tescil ve ilan olunan hususlar ilan tarihinden itibaren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00fck\u00fcm do\u011furur, ancak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer ilan edilmi\u015f bir hususu bilmediklerini ileri s\u00fcremezler.<\/p>\n
\u0130lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, \u015firket kurulu\u015flar\u0131, ana s\u00f6zle\u015fme de\u011fi\u015fiklikleri, tasfiye i\u015flemleri, birle\u015fme ve b\u00f6l\u00fcnme gibi \u015firket yap\u0131s\u0131nda meydana gelen \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Ticaret unvan\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri veya merkez adres de\u011fi\u015fiklikleri gibi \u015firketin d\u0131\u015f \u00e7evreyle ili\u015fkisini etkileyen durumlar da ilan edilmek zorundad\u0131r. Bu ba\u011flamda ilan, bahsetti\u011fimiz \u00fczere hem kurucu hem de a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir i\u015fleve sahiptir. Kurucu i\u015flevi, baz\u0131 i\u015flemlerin hukuken ge\u00e7erlilik kazanabilmesi i\u00e7in ilan edilmesi gerekti\u011fi durumlarda ortaya \u00e7\u0131kar. A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 i\u015flev ise, halihaz\u0131rda ge\u00e7erli olan bir i\u015flemin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerce bilinmesini sa\u011flamak suretiyle hukuki g\u00fcvenli\u011fe katk\u0131da bulunur. Nihayetinde ticaret sicilinde ilan hususu, ticaret hayatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, g\u00fcven ve istikrar\u0131n temin edilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli rol oynamakta; \u00f6zel hukukun temel ilkelerinden olan iyi niyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin korunmas\u0131 ilkesine hizmet etmektedir.<\/p>\n
\u00d6zetle; ticaret sicili \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin bilgi edinmesine hizmet eden kamusal bir kay\u0131t sistemi olup ilan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer i\u00e7in hukuki bir g\u00fcven kayna\u011f\u0131d\u0131r. Zira Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131, sicil m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinin faaliyetlerini denetlemeye ve gerekli \u00f6nlemleri almaya yetkili oldu\u011fu gibi ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ile \u015fubeleri de Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nan \u00f6nlemlere ve verilen talimatlara uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu sistemde yer alan bilgilerin do\u011fru olmas\u0131, ticari hayat\u0131n \u015feffafl\u0131k ve g\u00fcven esaslar\u0131na uygun i\u015flemesini sa\u011flar. Tescile sunulan belgelerdeki bilgiler ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmazsa bu durum hem ticari i\u015flemlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 tehlikeye sokar. Bu ba\u011flamda, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131 tespit etmesi ve tescil taleplerini bu do\u011frultuda reddetmesi, sistemin suistimal edilmesini \u00f6nleyen bir filtre i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Ayr\u0131ca bu denetim mekanizmas\u0131 ticaret siciline olan kamusal g\u00fcveni art\u0131rmakta ve hukuk g\u00fcvenli\u011fi ilkesine do\u011frudan hizmet etmektedir. Ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 kay\u0131tlar\u0131n \u00f6nlenmesi sadece ticaret hayat\u0131n\u0131n d\u00fczenli i\u015flemesini de\u011fil, adil rekabet ortam\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 da sa\u011flar.<\/p>\n
Av. F\u0131rat ACAR<\/p>\n
Ferhat \u00c7ALI\u015eKAN (E) Huk. Bnb.<\/p>\n
Stj. Av. Esma PAMUK<\/p>\n
\u200bTicari hayatta d\u00fczene ve \u015feffafl\u0131\u011fa hizmet eden bir kurum olarak ticaret sicili; T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 24 ve devam\u0131 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri taraf\u0131ndan Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetim ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda tutulmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle ticaret sicili bir bak\u0131ma, ticari i\u015fletmeler ve tacirlerin t\u00fcm bilgilerini kay\u0131t alt\u0131na alan resmi ve kamusal nitelikte bir kay\u0131t sistemidir. <\/p>\n
Bu sistemin temelleri Orta\u00e7a\u011f lonca sistemi i\u00e7erisinde at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Loncalar\u0131n \u00fcyelerini deftere kaydetmeleriyle filizlenen ticaret sicili kavram\u0131; zamanla geli\u015fme g\u00f6stererek yaln\u0131zca ticari ili\u015fkilerde de\u011fil ki\u015filer aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fkilerde de \u00f6nem arz eden bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ticaret sicilinin modern anlamda kurumsalla\u015fmas\u0131 ise 19. Y\u00fczy\u0131l Avrupas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tacir ve \u015firketlerin ticari faaliyetlerinde devlet denetimi, aleniyet ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin korunmas\u0131 gibi ihtiya\u00e7lar; modern sicil sistemlerinin kurulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Her \u00fclkede farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren ticaret sicilinin geli\u015fimi, \u00fclkemizde de ilk olarak 1926 tarihli Ticaret Kanunu ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde sicil kay\u0131tlar\u0131 daha \u00e7ok defter esas\u0131na dayal\u0131 olarak tutulmu\u015ftur. Ticaret sicilinin \u015fekil ve i\u015fleyi\u015fine dair ilk kapsaml\u0131 d\u00fczenlemeler ise 1957 tarihli 6762 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu ile getirilmi\u015ftir. Bu kanun ile birlikte sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ticaret mahkemesi g\u00f6zetiminde ve T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi (TOBB) b\u00fcnyesinde yer alan ticaret odalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. TCK m. 24\/3, \u201cTicaret sicili kay\u0131tlar\u0131n\u0131n elektronik ortamda tutulmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Kanunun 26 nc\u0131 maddesine g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte g\u00f6sterilir. Bu kay\u0131tlar ile tescil ve ilan edilmesi gereken i\u00e7eriklerin d\u00fczenli olarak depoland\u0131\u011f\u0131 ve elektronik ortamda sunulabilen merkezi ortak veri taban\u0131, G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi nezdinde olu\u015fturulur.\u201d h\u00fckm\u00fc ile \u00fclke \u00e7ap\u0131nda sicil kay\u0131tlar\u0131na elektronik ortamda ula\u015f\u0131labilinmesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu do\u011frultuda MERS\u0130S (Merkezi Sicil Kay\u0131t Sistemi) uygulamaya konmu\u015f, ticareti sicili i\u015flemlerinin t\u00fcm\u00fc elektronik ortama ta\u015f\u0131narak sicil verileri kamuya a\u00e7\u0131k hale getirilmi\u015f, b\u00f6ylelikle \u015feffafl\u0131k g\u00fc\u00e7lendirilmi\u015ftir. MERS\u0130S ile birlikte \u015firket kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, de\u011fi\u015fikliklerinin ve belge d\u00fczenlemelerinin \u00e7evrimi\u00e7i platformda yap\u0131labilir hale gelmesi de ticari faaliyetlerin h\u0131zlanmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck rol oynam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ticaret sicilinin; aleniyet sa\u011flama, ispat unsuru olma, kurucu ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 etki yaratma gibi hukuki birtak\u0131m \u00f6nemli i\u015flevleri vard\u0131r. Bu sicilin herkese a\u00e7\u0131k olmas\u0131 hukuki ili\u015fkilerde g\u00fcven ilkesini peki\u015ftirirken, sicile yap\u0131lan kay\u0131tlara g\u00fcvenen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin de korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flamaktad\u0131r. Zira ticaret sicilinin i\u00e7eri\u011fi herkes\u00e7e incelenebilir, dairede saklanan b\u00fct\u00fcn senet ve bilgilere ula\u015f\u0131labilir ve dahi bunlar\u0131n onayl\u0131 suretleri al\u0131nabilir. Sicil dairesi taraf\u0131ndan tutulan gelen evrak defteri, giden evrak defteri, ihtar ve ceza defteri, ticari i\u015fletme rehni kayd\u0131na mahsus defter gibi tesciller ile t\u00fcm bilgi ve belgeler; mahkemeler nezdinde kullan\u0131labilmektedir. Bu y\u00f6n\u00fcyle de ticaret sicilleri \u00f6nemli birer ispat unsurudur. \u015eirket kurulmas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi ticaret siciline yap\u0131lan baz\u0131 tesciller kurucu nitelikte olup hukuki i\u015flemin ge\u00e7erlili\u011fi tescile ba\u011fl\u0131d\u0131r. Baz\u0131 tesciller ise a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 niteliktedir ki i\u015flemin hukuki sonu\u00e7 do\u011furabilmesi tescile ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. Merkezi d\u0131\u015f\u0131nda bir yerde \u015fube a\u00e7acak anonim \u015firketin \u015fubesini ticaret siciline tescil ettirmesi buna \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
Nitekim \u015fubenin hukuki varl\u0131\u011f\u0131 tescil ile do\u011fmayaca\u011f\u0131ndan, buradaki tescil yaln\u0131zca var olan durumu a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/p>\n
Kural olarak ilgili ki\u015filerin talebi \u00fczerine yap\u0131lan tescil i\u015flemi, kanun veya y\u00f6netmelikte tescilin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131k bir h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 halinde resen de yap\u0131labilir. Buna ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
a- Talep \u00dczerine (\u0130radi) Tescil: \u0130lgili ki\u015filerin yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde veya elektronik ortam vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ba\u015fvuru \u00fczerine yap\u0131lan tescildir. T\u00fcrk Ticaret Kanunu ve T\u00fcrk Sicil Y\u00f6netmeli\u011fi uyar\u0131nca tescili gereken bir\u00e7ok i\u015flem i\u00e7in ilgilinin ba\u015fvurusu gereklidir. \u0130lgilinin bir t\u00fczel ki\u015fi olmas\u0131 durumunda talep, yetkili temsilci veya yetkili organlarca yap\u0131l\u0131r. \u015eayet bir ger\u00e7ek ki\u015fi tacirse bizzat bu ki\u015fi taraf\u0131ndan veya onun temsilcisi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131l\u0131r. \u0130lgili ki\u015finin birden fazla olmas\u0131 durumunda da birinin talebi tescil i\u015flemi i\u00e7in yeterlidir. \u0130radi tescilin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in talep s\u00fcresi kural olarak on be\u015f g\u00fcn olmakla birlikte kanunda baz\u0131 farkl\u0131 s\u00fcreler de \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin sicil m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yetki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayanlar i\u00e7in bu s\u00fcre bir ay olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
b- Resen (Kendili\u011finden veya Zorunlu) Tescil: \u0130lgilinin talebi olmadan, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kendi insiyatifi ile veya mahkeme, emniyet, denetim organlar\u0131n\u0131n bildirimi \u00fczerine yap\u0131lan tescildir. Bu t\u00fcr tescilde ilgili ba\u015fvurmasa bile kamu d\u00fczeni ve aleniyet ilkesi gere\u011fi kay\u0131t yap\u0131l\u0131r. \u0130flas\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131, kald\u0131r\u0131lmas\u0131, kapanmas\u0131 halleri buna \u00f6rnek verilebilir. Bu durumlarda iflas dairesinin bildirimi ile sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc taraf\u0131ndan resen sicile i\u015flenir. Bu y\u00f6n\u00fcyle resen tescil bir bak\u0131ma denetim, kontrol ve yapt\u0131r\u0131m arac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ticaret sicilinin usul\u00fcne ve mevzuata uygun, d\u00fczenli, do\u011fru \u015fekilde tutulmas\u0131ndan sorumlu ki\u015fi sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcd\u00fcr. G\u00f6rev ve yetkileri TTK m. 32\u2019de d\u00fczenlenen sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn inceleme, tescile davet, tescil, de\u011fi\u015fiklik veya silinme istemleri ile ilgili karar verme gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri vard\u0131r. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc \u00f6ncelikle, tescil i\u00e7in aranan kanuni ko\u015fullar\u0131n mevcut olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususunda inceleme yapar. Bu incelemeyle; sicile yap\u0131lacak ba\u015fvurular\u0131n ekinde sunulan belgelerin ger\u00e7ekli\u011fini ve yeterlili\u011fini kontrol eder. Gerek g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde ilgililerden ek bilgi veya belge talep edebilir. Tescili istenen hususun kamu d\u00fczenine ayk\u0131r\u0131 olmamas\u0131 da bir di\u011fer inceleme konusudur. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn, tescili zorunlu olup da kanuni \u015fekilde ve s\u00fcresi i\u00e7inde tescili istenmemi\u015f olan veya TTK m.32\/3\u2019teki \u015fartlara uymayan bir hususu haber almas\u0131 durumunda ilgilileri, belirleyece\u011fi uygun bir s\u00fcre i\u00e7inde kanuni zorunluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmeye veya o hususun tescilini gerektiren sebeplerin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispata davet etmesi, y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri aras\u0131ndad\u0131r. Sicil m\u00fcd\u00fcr\u00fc yapaca\u011f\u0131 incelemeden sonra ilgilinin tescil, silme, de\u011fi\u015ftirme gibi taleplerini reddederse, bu karara kar\u015f\u0131 itiraz yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Talebi reddedilen ilgili, karar\u0131n kendisine tebli\u011finden itibaren sekiz g\u00fcn i\u00e7erisinde, sicilin bulundu\u011fu yerde ticari davalara bakmakla g\u00f6revli asliye ticaret mahkemesine dilek\u00e7e ile itiraz edebilir. Bu itiraz dosya \u00fczerinden incelenerek karara ba\u011flan\u0131r. Varsa e\u011fer, bu kararda \u00e7\u0131kar\u0131 bulunan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131larak dinlenir. Gelmedi\u011fi takdirde yine dosya \u00fczerinden verilir.<\/p>\n
Ticaret hukuku ba\u011flam\u0131nda kamuya a\u00e7\u0131kl\u0131k ilkesinin bir yans\u0131mas\u0131 olarak, tescil olunan hususlar\u0131n ilan edilmesi zorunludur. Bu zorunluluk ticaret siciline aleniyet kazand\u0131rmak ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin menfaatlerini korumak maksad\u0131ylad\u0131r. TTK m. 35\/3 \u201cTescil edilen hususlar, kanun veya Kanunun 26 nc\u0131 maddesine g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte aksine bir h\u00fck\u00fcm bulunmad\u0131k\u00e7a ilan olunur.\u201d ile ticaret siciline tescil edilen belirli i\u015flemlerin ve olaylar\u0131n kamuya duyurulmas\u0131 zorunlulu\u011funu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylelikle bu bilgiler yaln\u0131zca kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmakla kalmay\u0131p kamuoyuna a\u00e7\u0131k hale de gelmektedir. \u0130lan, T\u00fcrkiye genelinde sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ilan\u0131na \u00f6zg\u00fc T\u00fcrkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile yap\u0131l\u0131r. Tescil ve ilan olunan hususlar ilan tarihinden itibaren \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan h\u00fck\u00fcm do\u011furur, ancak \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer ilan edilmi\u015f bir hususu bilmediklerini ileri s\u00fcremezler.<\/p>\n
\u0130lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, \u015firket kurulu\u015flar\u0131, ana s\u00f6zle\u015fme de\u011fi\u015fiklikleri, tasfiye i\u015flemleri, birle\u015fme ve b\u00f6l\u00fcnme gibi \u015firket yap\u0131s\u0131nda meydana gelen \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Ticaret unvan\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri veya merkez adres de\u011fi\u015fiklikleri gibi \u015firketin d\u0131\u015f \u00e7evreyle ili\u015fkisini etkileyen durumlar da ilan edilmek zorundad\u0131r. Bu ba\u011flamda ilan, bahsetti\u011fimiz \u00fczere hem kurucu hem de a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir i\u015fleve sahiptir. Kurucu i\u015flevi, baz\u0131 i\u015flemlerin hukuken ge\u00e7erlilik kazanabilmesi i\u00e7in ilan edilmesi gerekti\u011fi durumlarda ortaya \u00e7\u0131kar. A\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 i\u015flev ise, halihaz\u0131rda ge\u00e7erli olan bir i\u015flemin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerce bilinmesini sa\u011flamak suretiyle hukuki g\u00fcvenli\u011fe katk\u0131da bulunur. Nihayetinde ticaret sicilinde ilan hususu, ticaret hayatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, g\u00fcven ve istikrar\u0131n temin edilmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli rol oynamakta; \u00f6zel hukukun temel ilkelerinden olan iyi niyetli \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin korunmas\u0131 ilkesine hizmet etmektedir.<\/p>\n
\u00d6zetle; ticaret sicili \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin bilgi edinmesine hizmet eden kamusal bir kay\u0131t sistemi olup ilan\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer i\u00e7in hukuki bir g\u00fcven kayna\u011f\u0131d\u0131r. Zira Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131, sicil m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinin faaliyetlerini denetlemeye ve gerekli \u00f6nlemleri almaya yetkili oldu\u011fu gibi ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ile \u015fubeleri de Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan al\u0131nan \u00f6nlemlere ve verilen talimatlara uymakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu sistemde yer alan bilgilerin do\u011fru olmas\u0131, ticari hayat\u0131n \u015feffafl\u0131k ve g\u00fcven esaslar\u0131na uygun i\u015flemesini sa\u011flar. Tescile sunulan belgelerdeki bilgiler ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tmazsa bu durum hem ticari i\u015flemlerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini hem de \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 tehlikeye sokar. Bu ba\u011flamda, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcr\u00fcn\u00fcn ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131 tespit etmesi ve tescil taleplerini bu do\u011frultuda reddetmesi, sistemin suistimal edilmesini \u00f6nleyen bir filtre i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Ayr\u0131ca bu denetim mekanizmas\u0131 ticaret siciline olan kamusal g\u00fcveni art\u0131rmakta ve hukuk g\u00fcvenli\u011fi ilkesine do\u011frudan hizmet etmektedir. Ger\u00e7e\u011fe ayk\u0131r\u0131 kay\u0131tlar\u0131n \u00f6nlenmesi sadece ticaret hayat\u0131n\u0131n d\u00fczenli i\u015flemesini de\u011fil, adil rekabet ortam\u0131n\u0131n korunmas\u0131n\u0131 da sa\u011flar.<\/p>\n
Av. F\u0131rat ACAR<\/p>\n
Ferhat \u00c7ALI\u015eKAN (E) Huk. Bnb.<\/p>\n
Stj. Av. Esma PAMUK\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ticari hayatta d\u00fczene ve \u015feffafl\u0131\u011fa hizmet eden bir kurum olarak ticaret sicili; T\u00fcrk Ticaret Kanunu\u2019nun 24 ve devam\u0131 maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015f olup, ticaret sicili m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri taraf\u0131ndan Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetim ve g\u00f6zetimi alt\u0131nda tutulmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle ticaret sicili bir bak\u0131ma, ticari i\u015fletmeler ve tacirlerin t\u00fcm bilgilerini kay\u0131t alt\u0131na alan resmi ve kamusal nitelikte bir kay\u0131t sistemidir. Bu sistemin temelleri Orta\u00e7a\u011f lonca sistemi i\u00e7erisinde at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Loncalar\u0131n \u00fcyelerini deftere kaydetmeleriyle filizlenen ticaret sicili kavram\u0131; zamanla geli\u015fme g\u00f6stererek yaln\u0131zca ticari ili\u015fkilerde de\u011fil ki\u015filer aras\u0131ndaki hukuki ili\u015fkilerde de \u00f6nem arz eden bir niteli\u011fe b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ticaret sicilinin modern anlamda kurumsalla\u015fmas\u0131 ise 19. Y\u00fczy\u0131l Avrupas\u0131\u2019nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Tacir ve \u015firketlerin ticari faaliyetlerinde devlet denetimi, aleniyet ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin korunmas\u0131 gibi ihtiya\u00e7lar; modern sicil sistemlerinin kurulmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015ftir. Her \u00fclkede farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steren ticaret sicilinin geli\u015fimi, \u00fclkemizde de ilk olarak 1926 tarihli Ticaret Kanunu ile ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00f6nemde sicil kay\u0131tlar\u0131 daha \u00e7ok defter esas\u0131na dayal\u0131 olarak tutulmu\u015ftur. Ticaret sicilinin \u015fekil ve i\u015fleyi\u015fine dair ilk kapsaml\u0131 d\u00fczenlemeler ise 1957 tarihli 6762 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ticaret Kanunu ile getirilmi\u015ftir. Bu kanun ile birlikte sicil kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ticaret mahkemesi g\u00f6zetiminde ve T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi (TOBB) b\u00fcnyesinde yer alan ticaret odalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. TCK m. 24\/3, \u201cTicaret sicili kay\u0131tlar\u0131n\u0131n elektronik ortamda …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-111447","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n