Olaylar<\/p>\n
M.K. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n parsellere ayr\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fan ba\u015fvuruya konu ta\u015f\u0131nmaz 19\/11\/1990 tarihinde ba\u015fvurucu ad\u0131na tapuda tescil edilmi\u015ftir. Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ba\u015fvurucuya ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n evveliyat\u0131nda orman oldu\u011funu ve kesinle\u015fmi\u015f orman tahdit s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ve orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilmesi i\u00e7in 15\/5\/2008 tarihinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131lama sonucunda mahkeme, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ile orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tapuya tesciline karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Akabinde ba\u015fvurucu, Hazine aleyhine fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmak suretiyle maddi tazminat talebiyle dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde d\u00fczenlenen bilirki\u015fi raporunda belirtilen bedel olan 120.976,52 TL\u2019ye y\u00fckselterek talebini \u0131slah etmi\u015f; mahkeme bilirki\u015fi raporunda belirtilen bedelin dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine h\u00fckmetmi\u015ftir.<\/p>\n
Karar\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde tapu iptal ve tescil davas\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarihin esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek h\u00fckm\u00fc bozmu\u015ftur. Bunun \u00fczerine mahkeme, yeniden ke\u015fif yapm\u0131\u015f ve ek bilirki\u015fi raporu alm\u0131\u015ft\u0131r. Raporda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu iptal ve tescil karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fme tarihi itibar\u0131yla de\u011ferinin 38.521,12 TL oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Mahkeme, 38.521,12 TL maddi tazminat\u0131n dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Mahkeme ayr\u0131ca, kabul edilen tazminat miktar\u0131 \u00fczerinden ba\u015fvurucu lehine 4.587,32 TL, reddedilen k\u0131sm\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ise ba\u015fvurucudan tahsil edilerek daval\u0131 Hazineye verilmek \u00fczere 9.346,43 TL vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmetmi\u015ftir. Taraflar\u0131n temyiz ba\u015fvurular\u0131 \u00fczerine Yarg\u0131tay, itirazlar\u0131 yerinde g\u00f6rmeyerek ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131 onam\u0131\u015f ve 2.037 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucudan al\u0131narak daval\u0131 idareye \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ddialar<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, tapu kayd\u0131 iptal edilerek orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmaz i\u00e7in h\u00fckmedilen tazminat\u0131n yetersiz olmas\u0131 nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Somut olayda tapu siciline g\u00fcvenerek ta\u015f\u0131nmaz\u0131 edindi\u011fini iddia eden ba\u015fvurucunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda, tapunun iptal edilmesinden do\u011fan zarardan devletin sorumlu oldu\u011fu kabul edilerek ba\u015fvurucu lehine tazminata h\u00fckmedilmi\u015ftir. Tapusu iptal edilerek m\u00fclk\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lan ba\u015fvurucu, tazminat elde edebilmek i\u00e7in idareye kar\u015f\u0131 dava a\u00e7mak zorundad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yarg\u0131lama s\u00fcreci sonucunda devletin tazminat \u00f6demekle sorumlu tutulmas\u0131 da g\u00f6zetildi\u011finde tapusu iptal edilen ba\u015fvurucunun davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebebiyet verdi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
Somut olayda de\u011ferlendirilmesi gereken bir di\u011fer husus ise ba\u015fvurucu aleyhine h\u00fckmedilen vek\u00e2let \u00fccretleri tutar\u0131 ile tazminat miktar\u0131 aras\u0131ndaki orant\u0131l\u0131l\u0131kt\u0131r. Devletin tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan zarardan sorumlu oldu\u011funun kabul edildi\u011fi yarg\u0131laman\u0131n sonucunda ba\u015fvurucuya 38.521,12 TL maddi tazminat \u00f6denmesine h\u00fckmedilmi\u015f, bununla birlikte ba\u015fvurucu 11.383,43 TL vek\u00e2let \u00fccretini yine tapusu iptal edilerek ad\u0131na tescil edilmi\u015f olan daval\u0131 Hazineye \u00f6demek durumuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tutar ise h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131n\u0131n %29,55\u2019lik k\u0131sm\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir.<\/p>\n
Di\u011fer taraftan ba\u015fvuruya konu olayda uzmanl\u0131k gerektiren bir konu olan ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesi amac\u0131yla mahkemenin ald\u0131\u011f\u0131 ve ilk karar\u0131nda da h\u00fckme esas ald\u0131\u011f\u0131 bilirki\u015fi raporuna istinaden ba\u015fvurucunun davan\u0131n de\u011ferini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu durum bozma karar\u0131 sonras\u0131 al\u0131nan yeni bilirki\u015fi raporunda belirlenen miktar \u00fczerinden davan\u0131n kabul edildi\u011fi yarg\u0131lama s\u00fcreci sonucunda -devletin tazminat sorumlulu\u011fu kabul edilmekle birlikte- ba\u015fvurucu aleyhine tazminat tutar\u0131n\u0131n %29,55 oran\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilmesine neden olmu\u015ftur. Bu h\u00e2liyle teknik bir konuda mahkemece tanzim ettirilen ve h\u00fckme esas al\u0131nm\u0131\u015f olan ilk bilirki\u015fi raporuna dayanarak ba\u015fvurucunun \u0131slah talebinde bulundu\u011funu kaydetmek gerekir.<\/p>\n
\u00d6te yandan s\u00f6z konusu davada ba\u015fvurucu lehine de 4.587,32 TL vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesine karar verilmi\u015f ise de 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu uyar\u0131nca ba\u015fvurucunun lehine h\u00fckmedilen vek\u00e2let \u00fccretini avukat\u0131na \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00e2liyle ba\u015fvurucunun \u00f6demek durumunda kald\u0131\u011f\u0131 vek\u00e2let \u00fccreti kendi yarar\u0131na \u00f6denen vek\u00e2let \u00fccretinin do\u011frudan bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclemeyecektir. Dolay\u0131s\u0131yla h\u00fckmedilen tazminat bedeli ile ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen vek\u00e2let \u00fccretleri k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucunun tazminat bedelinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve elinde kalan tazminat miktar\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fcn ger\u00e7ek de\u011ferinin alt\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle m\u00fclkten yoksun b\u0131rakma \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fcdahale nedeniyle a\u00e7\u0131lan davada ba\u015fvurucu lehine h\u00fckmedilen tazminat tutar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak orman vasf\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen hatal\u0131 olarak olu\u015fturulan tapu kayd\u0131n\u0131n iptalinden do\u011fan zarardan devletin sorumlu oldu\u011fu h\u00fckm\u00fcne var\u0131lan bir yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6z konusu yarg\u0131lama s\u00fcreci sonunda lehine tazminata h\u00fckmedilen ba\u015fvurucunun somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda iyi y\u00f6neti\u015fim ilkesine uygun hareket etti\u011fi s\u00f6ylenemeyecek olan daval\u0131 idareye, adil dengeyi sa\u011flamas\u0131 gereken mahkemelerce belirlenmi\u015f ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011feriyle uyumlu tazminat miktar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltacak tutarda vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6demek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum ise ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fcdahale an\u0131ndaki ger\u00e7ek de\u011ferinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmaya neden oldu\u011fundan ba\u015fvurucuya \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile m\u00fcdahaleye dayanak kamu yarar\u0131n\u0131n gerekleri aras\u0131ndaki adil denge ba\u015fvurucu aleyhine bozulmu\u015f oldu\u011fundan ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
HASAN DURMU\u015e BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2019\/19126)<\/p>\n
Karar Tarihi: 23\/1\/2025<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 21\/5\/2025 – 32906<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Kamber Ozan TUTAL<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan DURMU\u015e<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Kadir \u00c7ALI\u015eKAN<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, tapu kayd\u0131 iptal edilerek orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilen ta\u015f\u0131nmaz i\u00e7in h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131n\u0131n yetersiz olmas\u0131 nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 28\/5\/2019 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon, ba\u015fvurunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddia y\u00f6n\u00fcnden kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na; makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilemez oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bildirmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. Birinci B\u00f6l\u00fcm, ba\u015fvurunun Genel Kurul taraf\u0131ndan incelenmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
5. Ba\u015fvuru formu ve eklerinde ifade edildi\u011fi \u015fekliyle olaylar \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucu 1961 do\u011fumlu olup Yalova’da ikamet etmektedir.<\/p>\n
7. Yalova’n\u0131n \u00c7\u0131narc\u0131k il\u00e7esinde bulunan 546 parsel numaral\u0131 ta\u015f\u0131nmaz 1957 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan kadastro tespitinde 10.800 metrekare y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcml\u00fc olarak tarla vasf\u0131yla13\/2\/1952 tarihli tapu kayd\u0131na istinaden M.K. ad\u0131na tespit edilmi\u015ftir. Kadastro tespiti itiraz edilmeksizin kesinle\u015fmi\u015ftir. 546 numaral\u0131 parselden ifrazen olu\u015fan 4792 parsel numaral\u0131 312,90 metrekare y\u00fcz \u00f6l\u00e7\u00fcml\u00fc arsa vasf\u0131ndaki ba\u015fvuruya konu ta\u015f\u0131nmaz 19\/11\/1990 tarihinde ba\u015fvurucu ad\u0131na tapuda tescil edilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc 15\/5\/2008 tarihinde ba\u015fvurucuya ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n evveliyat\u0131nda orman oldu\u011funu ve kesinle\u015fmi\u015f orman tahdit s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ve orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilmesi i\u00e7in dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. Yalova 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 31\/12\/2008 tarihinde davay\u0131 kabul etmi\u015f ve tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ile ta\u015f\u0131nmaz\u0131n orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tapuya tesciline karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde; ta\u015f\u0131nmaz\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rda orman vasf\u0131nda oldu\u011funu ve kesinle\u015fmi\u015f orman tahdit s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6k parsele uygulanan tapu kayd\u0131n\u0131n hukuki ge\u00e7erlili\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Temyiz edilmeyen karar 9\/2\/2009 tarihinde kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Ba\u015fvurucu 13\/1\/2014 tarihinde Hazineye kar\u015f\u0131 22\/11\/2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 1007. maddesine dayanarak tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, iptale konu ta\u015f\u0131nmaz\u0131 tapu siciline g\u00fcvenerek edindi\u011fini kaydetmi\u015f ve fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla 10.000 TL maddi tazminat talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Davaya bakan Yalova 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin (Mahkeme) ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi ke\u015fif sonras\u0131 haz\u0131rlanan bilirki\u015fi raporunda, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n arsa vasf\u0131nda oldu\u011fu ve dava tarihi itibar\u0131yla de\u011ferinin 120.976,52 TL oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu 31\/12\/2014 tarihinde tazminat talebini bilirki\u015fi raporundaki bedele y\u00fckselterek davas\u0131n\u0131 \u0131slah etmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Mahkeme 10\/2\/2015 tarihinde davay\u0131 kabul etmi\u015f ve 120.976,52 TL’nin dava tarihinden itibaren i\u015fletilecek yasal faiziyle ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Kararda, tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan kaynaklanan t\u00fcm zararlardan devletin sorumlu olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ve bilirki\u015fi raporunun h\u00fckme esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 kaydedilmi\u015ftir. Daval\u0131 Hazine karar\u0131 temyiz etmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Yarg\u0131tay 20. Hukuk Dairesi (Yarg\u0131tay Dairesi) 26\/1\/2017 tarihinde karar\u0131 bozmu\u015ftur. Bozma karar\u0131nda Yarg\u0131tay Dairesi, ba\u015fvurucunun zarar\u0131n\u0131n tapu iptal ve tescil davas\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarih itibar\u0131yla olu\u015ftu\u011funu, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde bu tarihin esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ta\u015f\u0131nmaz\u0131n vasf\u0131n\u0131n tespitine ili\u015fkin bilirki\u015fi raporunun yetersiz oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayarak ta\u015f\u0131nmaz\u0131n arsa vasf\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
14. Mahkeme bozma karar\u0131na uyarak ke\u015fif icra etmi\u015f ve bilirki\u015fi raporu alm\u0131\u015ft\u0131r. Bilirki\u015fi raporunda; ta\u015f\u0131nmaz\u0131n arsa vasf\u0131nda oldu\u011fu, de\u011ferinin tapu iptal ve tescil davas\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarih itibar\u0131yla 38.521,12 TL oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. Mahkeme 18\/10\/2018 tarihinde davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcyle 38.521,12 TL maddi tazminat\u0131n dava tarihinden itibaren i\u015fletilecek yasal faiziyle birlikte ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine h\u00fckmetmi\u015ftir. Davan\u0131n tazminat miktar\u0131n\u0131n kabul edilen k\u0131sm\u0131 i\u00e7in ba\u015fvurucuya 4.587,32 TL vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesine, reddedilen k\u0131sm\u0131 i\u00e7inse 9.346,43 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucudan al\u0131narak daval\u0131ya verilmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
16. Taraflar temyiz kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca temyiz incelemesinin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etmi\u015ftir. Yarg\u0131tay Dairesi 19\/2\/2019 tarihinde taraflar\u0131n temyiz itirazlar\u0131n\u0131 reddederek karar\u0131 onam\u0131\u015f, temyiz isteminin duru\u015fmal\u0131 yap\u0131lmas\u0131 nedeniyle 2.037 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucudan al\u0131narak daval\u0131 idareye \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
17. Yarg\u0131tay Dairesi 9\/5\/2019 tarihinde daval\u0131 Hazinenin karar d\u00fczeltme istemini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Ba\u015fvurucu, nihai h\u00fckm\u00fc 23\/5\/2019 tarihinde \u00f6\u011frenmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk<\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
19. 31\/8\/1956 tarihli ve 6831 say\u0131l\u0131 Orman Kanunu’nun 1. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tabii olarak yeti\u015fen veya emekle yeti\u015ftirilen a\u011fa\u00e7 ve a\u011fa\u00e7\u00e7\u0131k topluluklar\u0131 yerleriyle birlikte orman say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
…”<\/p>\n
20. 6831 say\u0131l\u0131 Kanun’un 2. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…<\/p>\n
Bu yerler d\u0131\u015f\u0131nda orman s\u0131n\u0131rlar\u0131nda hi\u00e7bir suretle daraltma yap\u0131lamaz.<\/p>\n
… “<\/p>\n
21. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Sorumluluk” ba\u015fl\u0131kl\u0131 1007. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan b\u00fct\u00fcn zararlardan Devlet sorumludur.<\/p>\n
Devlet, zarar\u0131n do\u011fmas\u0131nda kusuru bulunan g\u00f6revlilere r\u00fccu eder. <\/p>\n
Devletin sorumlulu\u011funa ili\u015fkin davalar, tapu sicilinin bulundu\u011fu yer mahkemesinde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.”<\/p>\n
22. 12\/1\/2011 tarihli ve 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun “Yarg\u0131lama giderlerinin kapsam\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 323. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(1) Yarg\u0131lama giderleri \u015funlard\u0131r:<\/p>\n
…<\/p>\n
\u011f) Vekille takip edilen davalarda kanun gere\u011fince takdir olunacak vek\u00e2let \u00fccreti.<\/p>\n
h) Yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan di\u011fer giderler. \u201d<\/p>\n
23. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Yarg\u0131lama giderlerinden sorumluluk” ba\u015fl\u0131kl\u0131 326. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(1) Kanunda yaz\u0131l\u0131 h\u00e2ller d\u0131\u015f\u0131nda, yarg\u0131lama giderlerinin, aleyhine h\u00fck\u00fcm verilen taraftan al\u0131nmas\u0131na karar verilir.<\/p>\n
(2) Davada iki taraftan her biri k\u0131smen hakl\u0131 \u00e7\u0131karsa, mahkeme, yarg\u0131lama giderlerini taraflar\u0131n hakl\u0131l\u0131k oran\u0131na g\u00f6re payla\u015ft\u0131r\u0131r.<\/p>\n
(3) Aleyhine h\u00fck\u00fcm verilenler birden fazla ise mahkeme yarg\u0131lama giderlerini, bunlar aras\u0131nda payla\u015ft\u0131rabilece\u011fi gibi, m\u00fcteselsilen sorumlu tutulmalar\u0131na da karar verebilir. \u201d<\/p>\n
24. 6100 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Vek\u00e2let \u00fccretinin taraf lehine h\u00fckmedilmesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 330. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cVekil ile takip edilen davalarda mahkemece, kanuna g\u00f6re takdir olunacak vek\u00e2let \u00fccreti, taraf lehine h\u00fckmedilir.\u201d<\/p>\n
25. 19\/3\/1969 tarihli ve 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’nun “Avukatl\u0131k \u00fccreti” ba\u015fl\u0131kl\u0131 164. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cAvukatl\u0131k \u00fccreti, avukat\u0131n hukuk\u00ee yard\u0131m\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan mebl\u00e2\u011f\u0131 veya de\u011feri ifade eder.<\/p>\n
…<\/p>\n
Dava sonunda, kararla tarifeye dayan\u0131larak kar\u015f\u0131 tarafa y\u00fcklenecek vek\u00e2let \u00fccreti avukata aittir. Bu \u00fccret, i\u015f sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.\u201d<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
26. 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesiyle tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan b\u00fct\u00fcn zararlardan devletin sorumlu oldu\u011fu, devletin zarar\u0131n do\u011fmas\u0131nda kusuru olan g\u00f6revlilere r\u00fccu edebilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6ncesinde Yarg\u0131tay, bu maddenin sadece tapu sicilinde yap\u0131lan hatalar\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131 ancak tapu sicili olu\u015fturulurken yani kadastro \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan kaynaklanan hatalar\u0131n bu madde kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde kararlar vermi\u015ftir. Bununla birlikte Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) taraf\u0131ndan verilen \u00e7ok say\u0131da ihlal karar\u0131ndan sonra Yarg\u0131tay, i\u00e7tihat de\u011fi\u015fikli\u011fine giderek kadastro s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan hatalar\u0131n da 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesi kapsam\u0131nda devletin sorumlulu\u011fu alt\u0131nda oldu\u011funa ve tazminat \u00f6denmesi gerekti\u011fine dair kararlar vermi\u015ftir (di\u011ferleri aras\u0131ndan bkz. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 18\/11\/2009 tarihli ve E.2009\/4-383, K.2009\/517 say\u0131l\u0131 karar\u0131).<\/p>\n
27. Yarg\u0131tay, 4721 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1007. maddesi gere\u011fince a\u00e7\u0131lan davalarda tapu kayd\u0131n\u0131n iptali nedeniyle tapu sahibinin olu\u015fan ger\u00e7ek zarar\u0131 neyse tazminat miktar\u0131n\u0131n da o kadar olmas\u0131 gerekti\u011fini belirtmektedir. Ger\u00e7ek zarar\u0131n ise tapu kayd\u0131n\u0131n iptali nedeniyle tapu malikinin mal varl\u0131\u011f\u0131nda meydana gelen azalma oldu\u011funu ve tazminat miktar\u0131n\u0131n zarar verici eylem ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f olsayd\u0131 zarar g\u00f6renin mal varl\u0131\u011f\u0131 ne durumda olacak idiyse ayn\u0131 durumun tesis edilebilece\u011fi miktarda olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r. Yarg\u0131tay; zarara u\u011frayan ki\u015finin ger\u00e7ek zarar\u0131n\u0131n tazminat miktar\u0131n\u0131n belirlenmesinde esas al\u0131nacak de\u011ferlendirme tarihine g\u00f6re belirlenece\u011fini, bu tarihe g\u00f6re tapusu iptal edilen ta\u015f\u0131nmaz\u0131n niteli\u011fi ve de\u011ferinin tespit edilece\u011fini kaydetmektedir. Buna g\u00f6re ta\u015f\u0131nmaz\u0131n niteli\u011fi arazi ise net gelir metodu y\u00f6ntemiyle, arsa vasf\u0131nda ise de\u011ferlendirme g\u00fcn\u00fcnden \u00f6nceki \u00f6zel amac\u0131 olmayan emsal sat\u0131\u015flara g\u00f6re hesaplanmas\u0131 suretiyle ger\u00e7ek de\u011ferin belirlenece\u011fini belirtmektedir (di\u011ferleri aras\u0131ndan bkz. Yarg\u0131tay 5. Hukuk Dairesinin 18\/12\/2023 tarihli ve E.2023\/5696, K.2023\/12709; Yarg\u0131tay 5. Hukuk Dairesinin 22\/11\/2022 tarihli ve E.2022\/8445, K.2022\/16587; (kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 20. Hukuk Dairesinin 17\/9\/2020 tarihli ve E.2017\/10479, K.2020\/3035; (kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 20. Hukuk Dairesinin 17\/12\/2019 tarihli ve E.2017\/7105, K.2019\/7358; (kapat\u0131lan) Yarg\u0131tay 20. Hukuk Dairesinin 27\/6\/2016 tarihli ve E.2015\/2463, K.2016\/7493 say\u0131l\u0131 kararlar\u0131).<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
28. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’ne (S\u00f6zle\u015fme) ek (1) No.lu Protokol’\u00fcn 1. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Her ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015finin mal ve m\u00fclk dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131 vard\u0131r. Bir kimse, ancak kamu yarar\u0131 sebebiyle ve yasada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullara ve uluslararas\u0131 hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve m\u00fclk\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131labilir.<\/p>\n
Yukar\u0131daki h\u00fck\u00fcmler, devletlerin, m\u00fclkiyetin kamu yarar\u0131na uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek veya vergilerin ya da ba\u015fka katk\u0131lar\u0131n veya para cezalar\u0131n\u0131n \u00f6denmesini sa\u011flamak i\u00e7in gerekli g\u00f6rd\u00fckleri yasalar\u0131 uygulama konusunda sahip olduklar\u0131 hakka halel getirmez.”<\/p>\n
29. A\u0130HM, m\u00fclk\u00fcn ger\u00e7ek de\u011ferine g\u00f6re makul kabul edilebilecek bir miktarda tazminat \u00f6demeden m\u00fclkiyetten yoksun b\u0131rakman\u0131n S\u00f6zle\u015fme’ye ek (1) No.lu Protokol’\u00fcn 1. maddesi kapsam\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fck olu\u015fturdu\u011funu ve hi\u00e7 tazminat \u00f6denmeden mahrum b\u0131rakman\u0131n ancak istisnai durumlarla hakl\u0131 bulunabilece\u011fini belirtmektedir (Nastou\/Yunanistan (No. 2), B. No: 16163\/02, 15\/7\/2005, \u00a7 33; Jahn ve di\u011ferleri\/Almanya [BD], B. No: 46720\/99, 72203\/01, 72552\/01, 30\/6\/2005, \u00a7 116).<\/p>\n
30. A\u0130HM’e g\u00f6re bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n orman veya k\u0131y\u0131 kenar \u00e7izgisi ya da ba\u015fka bir kamu alan\u0131nda oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle tapusunun iptal edilmesi, hukuken \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olup kamu alanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir ama\u00e7 da i\u00e7ermektedir. Bununla birlikte A\u0130HM, kadastrodan kaynaklanan m\u00fclkiyet tespitine ili\u015fkin hukuki hatalar nedeniyle tazminat \u00f6denmeksizin tapu kay\u0131tlar\u0131n\u0131n iptal edilmesi \u015feklindeki m\u00fclkiyetten yoksun b\u0131rakmaya yol a\u00e7an m\u00fcdahalenin kamunun yarar\u0131 ile bireylerin haklar\u0131 aras\u0131nda olmas\u0131 gereken adil dengeyi bozdu\u011fu ve bu m\u00fcdahalelerin ba\u015fvurucular\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fck alt\u0131na soktu\u011fu kanaatine vararak ba\u015fvurucular\u0131n m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir (N.A. ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, B. No: 37451\/97, 11\/1\/2005, \u00a7\u00a7 36-43; Turgut ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, B. No: 1411\/03, 8\/7\/2008, \u00a7\u00a7 86-93; Rimer ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, B. No: 18257\/04, 10\/3\/2009, \u00a7\u00a7 34-41). Devecio\u011flu\/T\u00fcrkiye (B. No: 17203\/03, 13\/11\/2008) karar\u0131nda da A\u0130HM, tapu siciline g\u00fcven ilkesi \u00e7er\u00e7evesinde sat\u0131n al\u0131nan bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu kayd\u0131n\u0131n tazminat \u00f6denmeksizin iptal edilmesi nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r (Devecio\u011flu\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 31-41).<\/p>\n
31. Muharrem G\u00fcne\u015f ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye (B. No: 23060\/08, 24\/11\/2020) karar\u0131na konu olayda 1951 y\u0131l\u0131nda ba\u015fvurucular\u0131n murisi ad\u0131na tapuya tescil edilen ta\u015f\u0131nmaz, 1997 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen kadastro \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonunda tar\u0131msal faaliyete uygun olmayan kayal\u0131k niteli\u011finde olmas\u0131ndan dolay\u0131 Hazine ad\u0131na tescil edilmi\u015ftir. A\u0130HM, ba\u015fvurucular\u0131n tapular\u0131n\u0131n iptal edilmesinin S\u00f6zle\u015fme’ye ek (1) No.lu Protokol’\u00fcn 1. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesi anlam\u0131nda m\u00fclkten yoksun b\u0131rakma oldu\u011funu kaydetmi\u015ftir. Tapular\u0131n iptaliyle takip edilen kamunun yarar\u0131 ile bireylerin haklar\u0131 aras\u0131nda olmas\u0131 gereken adil dengenin sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 kapsam\u0131nda A\u0130HM, iyi y\u00f6neti\u015fim ilkelerine yer vermi\u015ftir (Muharrem G\u00fcne\u015f ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 72-76). T\u00fcrk hukukunda tapu siciline tescilin m\u00fclkiyetin devrini ve ayni hakk\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fvurucular\u0131n tapular\u0131 iptal edilene kadar m\u00fclklerinden yararland\u0131klar\u0131n\u0131, tapu kayd\u0131na hukuki g\u00fcven duyduklar\u0131 bir durumda bulunduklar\u0131n\u0131 ve tapu siciline tescilin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrebildiklerini belirtmi\u015ftir (Muharrem G\u00fcne\u015f ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 77-79). A\u0130HM, tapu kayd\u0131n\u0131n kamu makamlar\u0131 taraf\u0131ndan verildi\u011fini, buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015fvurucular\u0131n hileli veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n yapm\u0131\u015f oldu\u011fu hatalar\u0131n d\u00fczeltilmesinin iyi niyetlerinde tart\u0131\u015fma olmayan ba\u015fvurucular\u0131n zarar\u0131na ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesi gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r (Muharrem G\u00fcne\u015f ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, \u00a7 80). Sonu\u00e7 olarak A\u0130HM, tapu siciline tescil ile tapunun iptali aras\u0131nda ge\u00e7en yakla\u015f\u0131k k\u0131rk alt\u0131 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre de g\u00f6zetildi\u011finde kamu makamlar\u0131n\u0131n ivedilikle ve iyi y\u00f6neti\u015fim ilkesine uygun hareket etmediklerini belirterek m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir (Muharrem G\u00fcne\u015f ve di\u011ferleri\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 81-83).<\/p>\n
32. A\u0130HM, adil dengenin sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve malike a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fclfet y\u00fcklenip y\u00fcklenmedi\u011finin de\u011ferlendirilmesinde tazminat tutar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir unsur oldu\u011funu vurgulamakta; ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinin kar\u015f\u0131lanmamas\u0131n\u0131n kural olarak adil dengeyi bozaca\u011f\u0131n\u0131 kabul etmektedir. A\u0130HM’e g\u00f6re tazminat miktar\u0131 kural olarak ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fclkiyetinin kaybedildi\u011fi tarihteki de\u011ferine g\u00f6re hesaplanmal\u0131d\u0131r. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc yakla\u015f\u0131mlar az veya \u00e7ok keyf\u00eeli\u011fe ve belirsizli\u011fe neden olabilir (Visti\u0146\u0161 ve Perepjolkins\/Letonya [BD], B. No: 71243\/01, 25\/10\/2012, \u00a7\u00a7 110, 111). Bununla birlikte A\u0130HM (1) No.lu Protokol’\u00fcn her olayda tam tazminat \u00f6denmesini garanti etmedi\u011fini, kamu menfaatinin me\u015fru ama\u00e7lar\u0131n\u0131n baz\u0131 h\u00e2llerde (b\u00fcy\u00fck ekonomik reformlar gibi) ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ger\u00e7ek bedelinin alt\u0131nda tazminat\u0131 m\u00fcstahak k\u0131labilece\u011fini ifade etmektedir (Visti\u0146\u0161 ve Perepjolkins\/Letonya, \u00a7 112). A\u0130HM, yanl\u0131\u015fl\u0131kla verilen bir tapunun iptal edilmesi \u00e7er\u00e7evesinde iyi y\u00f6neti\u015fim ilkesinin kamu makamlar\u0131na yaln\u0131zca hatalar\u0131n\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in ivedilikle hareket etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc getirmedi\u011fini, ayn\u0131 zamanda iyi niyet sahibine yeterli bir tazminat \u00f6denmesini veya uygun ba\u015fka bir telafi \u015feklini de kapsayabildi\u011fini belirtmektedir (Beinarovi\u010d ve di\u011ferleri\/Litvanya, B. No: 70520\/10, 12\/6\/2018, \u00a7 140;Lelas\/H\u0131rvatistan, B. No: 55555\/08, 20\/5\/2010, \u00a7 74; Maksymenko ve Gerasymenko\/Ukrayna, B. No: 49317\/07, 16\/5\/2013, \u00a7 64; Bogdel\/Litvanya, B. No: 41248\/06, 26\/11\/2013 \u00a7 65).<\/p>\n
33. Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye (B. No: 12055\/17, 23\/10\/2018) karar\u0131na konu olayda ise ba\u015fvurucuya kamula\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda uygulanan sat\u0131n alma usul\u00fcnde 843,58 TL tutar\u0131nda kamula\u015ft\u0131rma bedeli teklif edilmi\u015f, ba\u015fvurucu bu teklifi kabul etmeyince Devlet Su \u0130\u015fleri kamula\u015ft\u0131rma bedelinin tespiti ve tescil davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan yarg\u0131lama neticesinde davay\u0131 kabul eden asliye hukuk mahkemesi kamula\u015ft\u0131rma bedelini 2.515,38 TL olarak tespit etmi\u015ftir. Mahkeme ayr\u0131ca taraflar aleyhine birbirlerinden al\u0131nmak \u00fczere 1.500 TL vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. A\u0130HM \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun kamula\u015ft\u0131rma bedelini k\u0131smen azaltan, masraf olarak \u00f6denen para tutar\u0131n\u0131n S\u00f6zle\u015fme’ye ek (1) No.lu Protokol’\u00fcn 1. maddesi kapsam\u0131nda m\u00fclk te\u015fkil etti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7 72). A\u0130HM m\u00fcdahaleyi m\u00fclkiyetten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yararlanma ilkesine ili\u015fkin genel kural \u00e7er\u00e7evesinde incelemeyi tercih etmi\u015ftir (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7 73).<\/p>\n
34. A\u0130HM ba\u015fvurucu aleyhine vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesi suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahaleyi adil denge \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc y\u00f6n\u00fcnden tart\u0131\u015farak sonuca varm\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM’e g\u00f6re ilk olarak uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n temeli m\u00fclkiyetten yoksun b\u0131rakmad\u0131r. B\u00f6yle durumlarda adil denge, m\u00fclk\u00fcn de\u011feriyle orant\u0131l\u0131 bir tazminat\u0131n \u00f6denmesiyle sa\u011flanmakta; aksi h\u00e2lde bireye a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklenmektedir (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7 76). A\u0130HM olayda ba\u015fvurucu lehine 2.515 TL kamula\u015ft\u0131rma bedeli \u00f6denmesine karar verildi\u011fini ancak yarg\u0131lama s\u00fcreci sonunda ba\u015fvurucunun kamula\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan idareye 1.500 TL avukatl\u0131k \u00fccreti \u00f6demek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, ald\u0131\u011f\u0131 tutar\u0131n ise kamula\u015ft\u0131rma bedelinin %40’\u0131na tekab\u00fcl etti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7 77). A\u0130HM kamula\u015ft\u0131rma bedeline ili\u015fkin davalar ile b\u00f6yle bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck i\u00e7ermeyen davalar aras\u0131ndaki farka dikkati \u00e7ekmi\u015ftir. A\u0130HM ba\u015fvurucuya \u00f6denecek kamula\u015ft\u0131rma bedelinin belirlendi\u011fi davalarda devletin bir elle verdi\u011fini yarg\u0131lama giderlerinin tahsili yoluyla di\u011fer bir elle almas\u0131n\u0131n asl\u0131nda bir paradoks olarak g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7 78).<\/p>\n
35. A\u0130HM, ba\u015fvurucunun sat\u0131n alma g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131ras\u0131nda uzla\u015fmamas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden davay\u0131 a\u00e7maya sebep oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki h\u00fck\u00fbmet g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne ise itibar edilemedi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM’e g\u00f6re daval\u0131 taraf\u0131n yarg\u0131lama masraflar\u0131n\u0131 \u00f6demesinin me\u015fru bir amac\u0131 olsa da somut olayda ba\u015fvurucunun kaybeden taraf olarak nitelendirilmesi zor g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu ba\u011flamda sat\u0131n alma usul\u00fcnde teklif edilen bedelin 843 TL oldu\u011funu, mahkemenin ise sonu\u00e7 olarak kamula\u015ft\u0131rma bedelini bunun \u00fc\u00e7 kat\u0131 olan 2.515 TL olarak belirledi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun do\u011fru kamula\u015ft\u0131rma bedelini \u00f6demeye zorlamak i\u00e7in idareye dava a\u00e7t\u0131rmas\u0131nda hakl\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama s\u00fcrecinde a\u015f\u0131r\u0131 bir talebinin veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n gereksiz masraf yapmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131na dair bir davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bulunmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede idarenin uzmanlar\u0131nca belirlenen bedelin \u00fczerinde bir miktar\u0131n teklif edilemedi\u011fini, yap\u0131lan teklifin de ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin alt\u0131nda oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama s\u00fcrecinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131nda bir sorumlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 79-82).<\/p>\n
36. A\u0130HM, s\u00f6z konusu davada her iki taraf yarar\u0131na da vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedildi\u011fi itiraz\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ise s\u00f6z konusu yarg\u0131lama giderleri ba\u011flam\u0131ndaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin birbirini iptal etmedi\u011fine vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM, ba\u015fvurucunun idare taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00f6demenin al\u0131c\u0131s\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ilgili taraf\u0131n her davada kendi avukat\u0131na \u00f6deme yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ayr\u0131ca 1136 say\u0131l\u0131 Kanun’un 164. maddesinin idarenin \u00f6deyece\u011fi vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucunun avukat\u0131na \u00f6denmesini gerektirdi\u011fini zira uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n kamula\u015ft\u0131rma oldu\u011funu ve ba\u015fvurucunun bu davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda bir sorumlulu\u011fu bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. \u0130kinci olarak yarg\u0131lama sonunda h\u00fckmedilen tutardan idareye \u00f6denecek vek\u00e2let \u00fccreti de d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan tutar\u0131n kamula\u015ft\u0131rma bedelinin %40’\u0131na denk gelmesi nedeniyle ba\u015fvurucunun kamula\u015ft\u0131rma bedelinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131ndan mahrum kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. A\u0130HM, belirli durumlarda ise bunun aksinin ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi ihtimalini uzak tutmam\u0131\u015ft\u0131r (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 83-86).<\/p>\n
37. A\u0130HM sonu\u00e7 olarak kamula\u015ft\u0131rma bedelinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalma meydana geldi\u011fi ve bu sonuca ba\u015fvurucunun davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilemedi\u011finden ba\u015fvurucunun kamula\u015ft\u0131ran idarenin avukatl\u0131k \u00fccretini \u00f6demeye mahk\u00fbm edilmesinin ona a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fckledi\u011fini ve kamu yarar\u0131 ile bireyin haklar\u0131 aras\u0131ndaki adil dengenin bozuldu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015ftir. Bu sebeple m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir (Musa Tarhan\/T\u00fcrkiye, \u00a7\u00a7 88, 89).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
38. Anayasa Mahkemesinin 23\/1\/2025 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
39. Ba\u015fvurucu, yerle\u015fik i\u00e7tihada uygun olarak ta\u015f\u0131nmaz\u0131n dava tarihindeki de\u011ferine h\u00fckmedilmi\u015fken temyiz a\u015famas\u0131nda i\u00e7tihat de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilerek zarar\u0131n do\u011fdu\u011fu tarihe g\u00f6re tazminat miktar\u0131n\u0131n belirlenmesi sonucunda tazminat miktar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tazminat davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda veya dava de\u011ferinin \u0131slahla artt\u0131r\u0131lmas\u0131nda kusuru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden ba\u015fvurucu, daval\u0131 idarenin kusurlu i\u015flemi nedeniyle zarara u\u011frad\u0131\u011f\u0131 gibi ayr\u0131ca a\u00e7\u0131lmas\u0131nda kusuru bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir davada Mahkeme ve Yarg\u0131tay Dairesince aleyhine vek\u00e2let \u00fccretlerine h\u00fckmedilmesinden yak\u0131nm\u0131\u015f; bu gerek\u00e7elerle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
40. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; kamu makamlar\u0131ndan temin edilen bilgi ve belgelerin, Anayasa ve ilgili mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ile somut olay\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
41. Anayasa’n\u0131n “M\u00fclkiyet hakk\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 35. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Bu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n
M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.”<\/p>\n
42. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucu, tazminat bedelinin yan\u0131nda ayr\u0131ca aleyhine h\u00fckmedilen vek\u00e2let \u00fccretinden yak\u0131nmaktad\u0131r. Sadettin Ekiz (B. No: 2016\/9364, 9\/5\/2019) karar\u0131nda kamula\u015ft\u0131rma bedelinin tespiti ve tescil davas\u0131nda aleyhe vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilmesine ili\u015fkin \u015fik\u00e2yet m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir. Somut olayda da tazminat bedelinin belirlenmesi ile vek\u00e2let \u00fccretinin tazminat bedeline etkisine y\u00f6nelik iddialar m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 ilgilendirdi\u011finden ba\u015fvurunun m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
43. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
a. M\u00fclk\u00fcn Varl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
44. M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011finden \u015fik\u00e2yet eden bir kimse, \u00f6nce b\u00f6yle bir hakk\u0131n\u0131n var oldu\u011funu kan\u0131tlamak zorundad\u0131r. Bu nedenle \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun Anayasa’n\u0131n 35. maddesi uyar\u0131nca korunmay\u0131 gerektiren m\u00fclkiyete ili\u015fkin bir menfaate sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131ndaki hukuki durumunun de\u011ferlendirilmesi gerekir (Cemile \u00dcnl\u00fc, B. No: 2013\/382, 16\/4\/2013, \u00a7 26; \u0130hsan Vurucuo\u011flu, B. No: 2013\/539, 16\/5\/2013, \u00a7 31). Somut olayda iptale konu ta\u015f\u0131nmaz tapu sicilinde ba\u015fvurucu ad\u0131na tescil edildi\u011finden m\u00fclk\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131 sabittir (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Cemile G\u00f6khan ve di\u011ferleri, B. No: 2015\/1203, 23\/5\/2018, \u00a7 61; Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/34900, 13\/1\/2022, \u00a7 47).<\/p>\n
b. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcr\u00fc <\/p>\n
45. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde bir temel hak olarak g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131 ki\u015fiye -ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na zarar vermemek ve kanunlar\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlamalara uymak ko\u015fuluyla- sahibi oldu\u011fu \u015feyi diledi\u011fi gibi kullanma ve ondan tasarruf etme, onun \u00fcr\u00fcnlerinden yararlanma olana\u011f\u0131 verir (Mehmet Akdo\u011fan ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/817, 19\/12\/2013, \u00a7 32). Dolay\u0131s\u0131yla malikin m\u00fclk\u00fcn\u00fc kullanma, m\u00fclk\u00fcn semerelerinden yararlanma ve m\u00fclk\u00fc \u00fczerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil eder (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014\/1546, 2\/2\/2017, \u00a7 53).<\/p>\n
46. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesi ile m\u00fclkiyet hakk\u0131na temas eden di\u011fer h\u00fck\u00fcmleri birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde Anayasa’n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahaleyle ilgili \u00fc\u00e7 kural ihtiva etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Buna g\u00f6re Anayasa’n\u0131n 35. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin m\u00fclkiyet hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmek suretiyle m\u00fclkten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yararlanma hakk\u0131na yer verilmi\u015f; ikinci f\u0131kras\u0131nda da m\u00fclkten bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l yararlanma hakk\u0131na m\u00fcdahalenin \u00e7er\u00e7evesi belirlenmi\u015ftir. Maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda, genel olarak m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n hangi ko\u015fullarda s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirlenerek ayn\u0131 zamanda m\u00fclkten yoksun b\u0131rakman\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n genel \u00e7er\u00e7evesi de \u00e7izilmi\u015ftir. Maddenin son f\u0131kras\u0131nda ise m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 kurala ba\u011flanmak suretiyle devletin m\u00fclkiyetin kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol etmesine ve d\u00fczenlemesine imk\u00e2n sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa’n\u0131n di\u011fer baz\u0131 maddelerinde de devlet taraf\u0131ndan m\u00fclkiyetin kontrol\u00fcne imk\u00e2n tan\u0131yan \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki m\u00fclkten yoksun b\u0131rakma ve m\u00fclkiyetin d\u00fczenlenmesi m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahalenin \u00f6zel bi\u00e7imleridir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, \u00a7\u00a7 55-58).<\/p>\n
47. Ba\u015fvurucuya ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n, tapu kayd\u0131n\u0131n yarg\u0131 karar\u0131yla iptal edilerek orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tapuya tescil edilmesi ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil etmektedir. S\u00f6z konusu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n devlet orman\u0131 vasf\u0131n\u0131 korudu\u011fundan tapusunun hukuki ge\u00e7erlili\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle tapu kayd\u0131n\u0131n iptal edildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde m\u00fcdahalenin m\u00fclkten yoksun b\u0131rakmaya ili\u015fkin ikinci kural \u00e7er\u00e7evesinde incelenmesi gerekir.<\/p>\n
c. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 <\/p>\n
48. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.” <\/p>\n
49. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z bir hak olarak d\u00fczenlenmemi\u015f, bu hakk\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla ve kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. M\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahalede bulunulurken temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa’n\u0131n 13. maddesi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin Anayasa’ya uygun olabilmesi i\u00e7in kanuna dayanmas\u0131, kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 ve ayr\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi g\u00f6zetilerek yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, \u00a7 62).<\/p>\n
i. Kanunilik <\/p>\n
50. M\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerde ilk incelenmesi gereken \u00f6l\u00e7\u00fct hukuka dayal\u0131 olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi\u011finde di\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fctler bak\u0131m\u0131ndan inceleme yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna var\u0131lacakt\u0131r. M\u00fcdahalenin hukuka dayal\u0131 olmas\u0131, i\u00e7 hukukta m\u00fcdahaleye ili\u015fkin yeterince ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 gerektirir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e. [GK], B. No: 2014\/6192, 12\/11\/2014, \u00a7 44).<\/p>\n
51. Temel bir de\u011fer olarak \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve herkesin \u00e7evreden e\u015fit \u015fekilde yararlanma hakk\u0131n\u0131n bir uzant\u0131s\u0131 olarak Anayasa’n\u0131n 169. maddesinde ormanlar\u0131n devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda oldu\u011fu belirtilerek bu alanlarda \u00f6zel m\u00fclkiyet yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle belli bir s\u00fcrenin ge\u00e7mesiyle s\u00f6z konusu alanlarda \u00f6zel m\u00fclkiyet edinilmesi olanakl\u0131 de\u011fildir (AYM, E.2009\/31, K.2011\/77, 12\/5\/2011). Bu ba\u011flamda 6831 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1. maddesinde de tabii olarak yeti\u015fen veya emekle yeti\u015ftirilen a\u011fa\u00e7 ve a\u011fa\u00e7\u00e7\u0131k topluluklar\u0131n\u0131n yerleriyle birlikte orman say\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, ayn\u0131 Kanun’un 2. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda bu yerler d\u0131\u015f\u0131nda orman s\u0131n\u0131rlar\u0131nda hi\u00e7bir suretle daraltma yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir (bkz. \u00a7\u00a7 19, 20). An\u0131lan kanun h\u00fck\u00fcmlerinin ula\u015f\u0131labilir, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve belirli oldu\u011funda ku\u015fku bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvuruya konu m\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Cemile G\u00f6khan ve di\u011ferleri, \u00a7 70; Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri, \u00a7 54).<\/p>\n
ii. Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
52. Anayasa’n\u0131n 13. ve 35. maddeleri uyar\u0131nca m\u00fclkiyet hakk\u0131 ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmektedir. Kamu yarar\u0131 kavram\u0131, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi durumlarda s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 imk\u00e2n\u0131 vermekle bir s\u0131n\u0131rland\u0131rma amac\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rerek ve bu anlamda bir s\u0131n\u0131rlama s\u0131n\u0131r\u0131 olu\u015fturarak m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde korumaktad\u0131r (Nusrat K\u00fclah, B. No: 2013\/6151, 21\/4\/2016, \u00a7 53).<\/p>\n
53. Anayasa’n\u0131n 169. maddesinde, ormanlar\u0131n \u00fclke y\u00f6n\u00fcnden ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem g\u00f6zetilerek korunmas\u0131 ve geli\u015ftirilmesi konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015ftir. Bu \u00f6zel ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 d\u00fczenlemenin \u00fclkemizde orman \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn s\u00fcrekli yok edilmesi ger\u00e7e\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkusuzdur. Anayasa’n\u0131n 169. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 gere\u011fince devlet, do\u011fal kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemlilerinden biri olan ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve sahalar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi i\u00e7in gereken tedbirleri al\u0131p kanun koymak ve b\u00fct\u00fcn ormanlar\u0131n g\u00f6zetimi \u00f6devini yerine getirmek durumundad\u0131r (AYM, E.2013\/96, K.2014\/118, 3\/7\/2014). Anayasa’n\u0131n 43. ve 169. maddelerinde temel bir de\u011fer olarak \u00e7evrenin korunmas\u0131 ve herkesin \u00e7evreden e\u015fit \u015fekilde yararlanmas\u0131 hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla k\u0131y\u0131lar\u0131n ve ormanlar\u0131n devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda oldu\u011fu belirtilerek bu alanlarda \u00f6zel m\u00fclkiyet yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle belli bir s\u00fcrenin ge\u00e7mesiyle s\u00f6z konusu alanlarda \u00f6zel m\u00fclkiyet edinilmesi olanakl\u0131 de\u011fildir (AYM, E.2009\/31, K.2011\/77, 12\/5\/2011). Bu ba\u011flamda somut olayda da devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131ndaki ormanlar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmesinde kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir ama\u00e7 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
iii. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
(1) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
54. Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen m\u00fcdahalenin amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdahalenin zorunlu olmas\u0131n\u0131 yani ayn\u0131 amaca daha hafif bir m\u00fcdahaleyle ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise bireyin hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir (AYM, E.2011\/111, K.2012\/56, 11\/4\/2012; E.2016\/16, K.2016\/37, 5\/5\/2016; Mehmet Akdo\u011fan ve di\u011ferleri, \u00a7 38).<\/p>\n
55. \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi gere\u011fi ki\u015filerin m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde elde edilmek istenen kamu yarar\u0131 ile bireyin haklar\u0131 aras\u0131nda adil bir denge kurulmal\u0131d\u0131r. Bu adil denge, ba\u015fvurucunun \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fcke katland\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi durumunda bozulmu\u015f olacakt\u0131r. M\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de\u011ferlendirirken Anayasa Mahkemesi bir taraftan ula\u015f\u0131lmak istenen me\u015fru amac\u0131n \u00f6nemini ve di\u011fer taraftan m\u00fcdahalenin niteli\u011fini, ba\u015fvurucunun ve kamu otoritelerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutarak ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen k\u00fclfeti dikkate alacakt\u0131r (Arif G\u00fcven, B. No: 2014\/13966, 15\/2\/2017, \u00a7\u00a7 58, 60).<\/p>\n
56. \u0130darenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ba\u011flam\u0131nda iyi y\u00f6neti\u015fim ilkesine uygun hareket etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. \u0130yi y\u00f6neti\u015fim ilkesi, kamu yarar\u0131 kapsam\u0131nda bir husus s\u00f6z konusu oldu\u011funda kamu otoritelerinin uygun zamanda, uygun y\u00f6ntemle ve her \u015feyden \u00f6nce tutarl\u0131 olarak hareket etmelerini gerektirir (Kenan Y\u0131ld\u0131r\u0131m ve Turan Y\u0131ld\u0131r\u0131m, B. No: 2013\/711, 3\/4\/2014, \u00a7 68). Bu ba\u011flamda idarelerin kendi hatalar\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermeleri ve bireylere y\u00fcklememeleri gerekir (Reis Otomotiv Ticaret ve Sanayi A.\u015e. [GK], B. No: 2015\/6728, 1\/2\/2018, \u00a7 100). Devletin h\u00fck\u00fcm ve tasarrufu alt\u0131nda olan mallar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131yla m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmesi me\u015fru olmakla birlikte bu kamusal k\u00fclfetin tamam\u0131n\u0131n m\u00fclk sahiplerine y\u00fcklenemeyece\u011fi ve kanun koyucunun buna uygun \u00e7\u00f6z\u00fcm yollar\u0131 bulmas\u0131 gerekece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2009\/31, K.2011\/77, 12\/5\/2011). Kamuya ait orman ve di\u011fer mallar\u0131n korunmas\u0131ndaki kamu yarar\u0131 amac\u0131 ile ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131 aras\u0131nda makul denge, ba\u015fvurucuya tazminat \u00f6denmesi veya ba\u015fvurucunun zarar\u0131n\u0131n ba\u015fka yollarla telafi edilmesi \u015fart\u0131yla sa\u011flanabilir (H\u00fcseyin Akbulut ve Yusuf Akbulut, B. No: 2014\/7643, 6\/4\/2017, \u00a7 32).<\/p>\n
57. M\u00fclkiyet hakk\u0131ndan yoksun b\u0131rak\u0131lma bi\u00e7imindeki m\u00fcdahalelerde adil dengenin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in h\u00fckmedilmesi gereken tazminat\u0131n miktar\u0131 kural olarak ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fcdahale an\u0131ndaki ger\u00e7ek (tam) de\u011feridir. Ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fcdahale an\u0131ndaki de\u011ferinin hesaplanmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7enekler ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinde sonradan meydana gelen art\u0131\u015f veya azalmalar nedeniyle malikin haks\u0131z kazan\u00e7 elde etmesine veya haks\u0131z yere zarara u\u011framas\u0131na yol a\u00e7abilir (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2013\/95, K.2014\/176, 13\/11\/2014). \u00d6te yandan kamu yarar\u0131n\u0131n zorunlu k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok istisnai h\u00e2llerde ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferinin alt\u0131nda tazminat \u00f6denebilir (Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri, \u00a7 60).<\/p>\n
58. Di\u011fer taraftan 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesi tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan b\u00fct\u00fcn zararlardan devletin sorumlu oldu\u011funu, zarar\u0131n do\u011fmas\u0131nda kusuru bulunan g\u00f6revlilere devletin r\u00fccu edebilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Anayasa Mahkemesi daha \u00f6nceki kararlar\u0131nda Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131na dayanarak 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tazminat yolunun kadastro tespiti a\u015famalar\u0131ndaki i\u015flemlerden do\u011fan zararlar\u0131n telafisi y\u00f6n\u00fcnden de etkili oldu\u011fu sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Nazmiye Akman, B. No: 2013\/1012, 16\/4\/2013, \u00a7 25; Ahmet Hilmi Serter, B. No: 2014\/10954, 17\/11\/2016, \u00a7\u00a7 41, 42; Hatice Avc\u0131 ve di\u011ferleri, B. No: 2014\/9788, 22\/9\/2016, \u00a7\u00a7 74-76).<\/p>\n
59. Tapu kay\u0131tlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 ve tutulmas\u0131 kamu makamlar\u0131n\u0131n g\u00f6zetiminde oldu\u011funa g\u00f6re orman olmas\u0131na ra\u011fmen hatal\u0131 olarak bu kay\u0131tlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 h\u00e2linde de yine devletin sorumlu olmas\u0131 tabiidir. Orman olan ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n korunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda m\u00fcdahalenin kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir amac\u0131 bulunmakta ise de devletin verdi\u011fi tapuya dayanarak m\u00fclkiyet hakk\u0131 sahibi olan ba\u015fvurucunun da menfaatlerinin g\u00f6zetilmesi ve bu \u00e7er\u00e7evede idarenin hatal\u0131 i\u015fleminin b\u00fct\u00fcn sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuya y\u00fcklenmemesi gerekmektedir. Bu ba\u011flamda tapunun iptal edilmesi kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tazminat \u00f6denmesinin ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen k\u00fclfeti hafifletecek ve kamu yarar\u0131 ile bireysel menfaatlerin dengelenmesini sa\u011flayacak \u00f6nemli bir ara\u00e7 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir (Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri, \u00a7 65).<\/p>\n
(2) \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
60. Tapuya tescil edilen bir ta\u015f\u0131nmaz\u0131n yarg\u0131 karar\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilmesi ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir amac\u0131 i\u00e7erse de m\u00fclkten yoksun b\u0131rak\u0131lan ba\u015fvurucuya herhangi bir tazminat \u00f6denmemesi idarenin hatas\u0131ndan do\u011fan zarara b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ba\u015fvurucunun katlanmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r (Cemile G\u00f6khan ve di\u011ferleri, \u00a7 86). Somut olayda tapu kayd\u0131 iptal edilen ba\u015fvurucunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 devletin sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat davas\u0131 k\u0131smen kabul edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucu tamamen tazminattan mahrum kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte ba\u015fvurucu, dava tarihi esas al\u0131narak ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmemesi ve aleyhine vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilmesi nedeniyle tazminat bedelinin d\u00fc\u015f\u00fck kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durumda idarenin hatal\u0131 i\u015flemi sonucunda m\u00fclk\u00fcnden yoksun kalan ba\u015fvurucuya \u00f6denecek bedelin somut olay\u0131n \u015fartlar\u0131nda ba\u015fvurucuya a\u015f\u0131r\u0131 ve orant\u0131s\u0131z bir k\u00fclfet y\u00fckleyip y\u00fcklemedi\u011fi de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
61. \u0130lk olarak ba\u015fvurucunun ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde tazminat davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarih yerine tapunun iptal edildi\u011fi tarihin esas al\u0131nmas\u0131n\u0131n yerle\u015fik i\u00e7tihada ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa y\u00f6nelik \u015fik\u00e2yeti incelenmelidir. Anayasa Mahkemesi Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri karar\u0131nda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fcdahale an\u0131ndaki de\u011ferinin hesaplanmas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki se\u00e7eneklerin ta\u015f\u0131nmaz de\u011ferinde sonradan meydana gelen art\u0131\u015f veya azalmalar nedeniyle malikin haks\u0131z kazan\u00e7 elde etmesine veya haks\u0131z yere zarara u\u011framas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda malikin m\u00fclkiyet hakk\u0131yla ormanlar\u0131n korunmas\u0131 amac\u0131 aras\u0131ndaki adil dengenin sa\u011flanmas\u0131nda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n g\u00fcncel de\u011ferinin verilmesi gerekti\u011finin s\u00f6ylenemeyece\u011fini, nitekim A\u0130HM’in yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n da ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fclkiyetinin yitirildi\u011fi tarihteki de\u011ferinin verilmesi y\u00f6n\u00fcnde oldu\u011funu belirtmi\u015ftir (Arzu Kocakaya ve di\u011ferleri, \u00a7 65). Somut olayda da ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011feri tapu kayd\u0131n\u0131n iptal edilmesine ili\u015fkin mahkeme karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarih esas al\u0131nmak suretiyle belirlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Mahkemenin ihtilaf konusu ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapusunun iptal edildi\u011fi tarihteki de\u011ferini esas alarak tazminat miktar\u0131n\u0131 belirlemesi keyf\u00ee ve temelsiz de\u011fildir.<\/p>\n
62. Ba\u015fvurucunun di\u011fer \u015fik\u00e2yeti ise davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131nda ve bilirki\u015fi raporuna istinaden dava de\u011ferini artt\u0131rmas\u0131nda bir kusuru bulunmamas\u0131na ra\u011fmen aleyhine vek\u00e2let \u00fccretlerine h\u00fckmedilmesine ili\u015fkindir. Anayasa Mahkemesi \u00f6n\u00fcnde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131 gereken sorun ba\u015fvurucunun \u0131slahtan do\u011fan sorumlulu\u011fu veya aleyhine vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilip h\u00fckmedilemeyece\u011finden \u00f6te, tapusu iptal edilen ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama sonucunda elde etti\u011fi tazminat\u0131n adil dengeyi sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkindir. Di\u011fer bir deyi\u015fle m\u00fclk\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lan ba\u015fvurucuya ki\u015fisel olarak a\u015f\u0131r\u0131 ve orant\u0131s\u0131z bir k\u00fclfet y\u00fcklenip y\u00fcklenmedi\u011fi incelenmelidir.<\/p>\n
63. Ba\u015fvurucu 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesine dayanarak a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davada fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla 10.000 TL tazminat talep etmi\u015f, sonras\u0131nda Mahkemece al\u0131nmak suretiyle ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlendi\u011fi bilirki\u015fi raporunda g\u00f6sterilen bedeli esas alarak tazminat talebini 120.976,52 TL’ye \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme de s\u00f6z konusu bilirki\u015fi raporunu h\u00fckme esas alarak davay\u0131 kabul etmi\u015ftir. Karar\u0131n bozulmas\u0131 \u00fczerine al\u0131nan bilirki\u015fi raporunda tapunun iptal tarihi itibar\u0131yla ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011feri yeniden belirlenmi\u015ftir. Mahkeme, tapu kayd\u0131n\u0131n iptal edilmesinden do\u011fan zarardan idarenin sorumlu oldu\u011funu belirtmi\u015f; tazminat talebini ise k\u0131smen kabul ederek ba\u015fvurucuya 38.521,12 TL maddi tazminat \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Mahkeme ayr\u0131ca davan\u0131n kabul edilen k\u0131s\u0131m i\u00e7in 4.587,32 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucuya verilmesine, \u00f6te yandan reddedilen k\u0131s\u0131m y\u00f6n\u00fcnden ise 9.346,43 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvurucudan al\u0131narak daval\u0131 Hazineye \u00f6denmesine h\u00fckmetmi\u015ftir. Bunun yan\u0131nda taraflar\u0131n temyiz itirazlar\u0131n\u0131 reddeden Yarg\u0131tay Dairesi de ba\u015fvurucunun duru\u015fma istemiyle temyiz talebinde bulundu\u011fundan bahisle daval\u0131 idareye 2.037 TL vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6demesine karar vermi\u015ftir. Bu h\u00e2liyle yarg\u0131lama sonucunda ba\u015fvurucunun daval\u0131 Hazineye \u00f6deyece\u011fi toplam tutar\u0131n 11.383,43 TL’ye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
64. Anayasa Mahkemesi haks\u0131z yere davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebebiyet veren veya dava s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131 taraf\u0131n gereksiz yere masraf yapmas\u0131na yol a\u00e7an ilgili taraf\u0131n yarg\u0131lama giderlerini \u00f6demekle sorumlu tutulmas\u0131n\u0131n m\u00fcdahaleyi orant\u0131l\u0131 k\u0131labilece\u011fini kabul etmektedir (Sadettin Ekiz, \u00a7 64). Bununla birlikte ba\u015fvuruya konu olayda vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilen dava, kamu makamlar\u0131 taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan bir dava olmay\u0131p devletin tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan sorumlulu\u011funa dayal\u0131 bir tazminat davas\u0131d\u0131r. S\u00f6z konusu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n temelini ise ba\u015fvurucunun ta\u015f\u0131nmaz\u0131n\u0131n idare taraf\u0131ndan tapu kayd\u0131n\u0131n iptal edilerek m\u00fclkten yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
65. Tapu siciline g\u00fcvenerek ta\u015f\u0131nmaz\u0131 edindi\u011fini iddia eden ba\u015fvurucunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda, tapunun iptal edilmesinden do\u011fan zarardan devletin sorumlu oldu\u011fu kabul edilerek ba\u015fvurucu lehine tazminata h\u00fckmedilmi\u015ftir. Tapusu iptal edilerek m\u00fclk\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lan ba\u015fvurucunun tazminat elde edebilmek i\u00e7in idareye kar\u015f\u0131 dava a\u00e7mak zorunda oldu\u011fu belirtilmelidir. Dolay\u0131s\u0131yla yarg\u0131lama s\u00fcreci sonucunda devletin tazminat \u00f6demekle sorumlu tutulmu\u015f olmas\u0131 da g\u00f6zetildi\u011finde tapusu iptal edilen ba\u015fvurucunun davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na sebebiyet verdi\u011fi s\u00f6ylenemez. Yine yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ba\u015fvurucunun ta\u015f\u0131nmaz\u0131n ediniminde iyi niyetinin aksini g\u00f6sterir bir de\u011ferlendirme de yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki tapu kayd\u0131n\u0131n iptal edilmesi neticesinde m\u00fclk\u00fcnden yoksun kalan ba\u015fvurucunun tazminat davas\u0131 a\u00e7mas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda iddias\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrebilece\u011fi etkili ba\u015fka bir idari veya yarg\u0131sal ba\u015fvuru yolunun varl\u0131\u011f\u0131 da kamu makamlar\u0131nca ortaya konulmam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu siciline tescili ile tapu kayd\u0131n\u0131n iptali aras\u0131nda uzun bir s\u00fcrenin ge\u00e7ti\u011fi de belirtilmelidir.<\/p>\n
66. Somut olayda de\u011ferlendirilmesi gereken bir di\u011fer husus ise ba\u015fvurucu aleyhine h\u00fckmedilen vek\u00e2let \u00fccretleri tutar\u0131 ile tazminat miktar\u0131 aras\u0131ndaki orant\u0131l\u0131l\u0131kt\u0131r. Devletin tapu sicilinin tutulmas\u0131ndan do\u011fan zarardan sorumlu oldu\u011funun kabul edildi\u011fi yarg\u0131laman\u0131n sonucunda ba\u015fvurucuya 38.521,12 TL maddi tazminat \u00f6denmesine h\u00fckmedilmi\u015f, bununla birlikte ba\u015fvurucu 11.383,43 TL vek\u00e2let \u00fccretini yine tapusu iptal edilerek ad\u0131na tescil edilmi\u015f olan daval\u0131 Hazineye \u00f6demek durumuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tutar ise h\u00fckmedilen tazminat miktar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k % 29,55’ine tekab\u00fcl etmektedir.<\/p>\n
67. Di\u011fer taraftan ba\u015fvuruya konu olayda uzmanl\u0131k gerektiren bir konu olan ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesi amac\u0131yla Mahkemenin ald\u0131\u011f\u0131 ve ilk karar\u0131nda da h\u00fckme esas ald\u0131\u011f\u0131 bilirki\u015fi raporuna istinaden ba\u015fvurucunun davan\u0131n de\u011ferini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 not edilmelidir. Bu durum ise bozma karar\u0131 sonras\u0131 al\u0131nan yeni bilirki\u015fi raporunda belirlenen miktar \u00fczerinden davan\u0131n kabul edildi\u011fi yarg\u0131lama s\u00fcreci sonucunda -devletin tazminat sorumlulu\u011fu kabul edilmekle birlikte- ba\u015fvurucu aleyhine tazminat tutar\u0131n\u0131n %29,55 oran\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k gelecek vek\u00e2let \u00fccretine h\u00fckmedilmesine neden olmu\u015ftur. Bu h\u00e2liyle teknik bir konuda Mahkemece tanzim ettirilen ve h\u00fckme esas al\u0131nm\u0131\u015f olan ilk bilirki\u015fi raporuna dayanarak ba\u015fvurucunun \u0131slah talebinde bulundu\u011funu kaydetmek gerekir.<\/p>\n
68. \u00d6te yandan s\u00f6z konusu davada ba\u015fvurucu lehine de 4.587,32 TL vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesine karar verilmi\u015f ise de 1136 say\u0131l\u0131 Kanun’un 164. maddesi uyar\u0131nca ba\u015fvurucunun lehine h\u00fckmedilen vek\u00e2let \u00fccretini avukat\u0131na \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu h\u00e2liyle ba\u015fvurucunun \u00f6demek durumunda kald\u0131\u011f\u0131 vek\u00e2let \u00fccreti kendi yarar\u0131na \u00f6denen vek\u00e2let \u00fccretinin do\u011frudan bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclemeyecektir (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Sadettin Ekiz, \u00a7 67). Ba\u015fvurucunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davada tazminat talebi tutar y\u00f6n\u00fcnden k\u0131smen kabul edilmi\u015f ise de s\u00f6z konusu davan\u0131n 4721 say\u0131l\u0131 Kanun’un 1007. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen devletin tapu sicilinden tutulmas\u0131ndan do\u011fan sorumlulu\u011funa dayal\u0131 tazminat davas\u0131 oldu\u011funu ve yarg\u0131lama sonucunda devletin tazminat sorumlulu\u011funun do\u011fdu\u011funun kabul edildi\u011fini hat\u0131rlatmak gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla h\u00fckmedilen tazminat bedeli ile ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen vek\u00e2let \u00fccretleri k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda ba\u015fvurucunun tazminat bedelinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131ndan mahrum b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve elinde kalan tazminat miktar\u0131n\u0131n m\u00fclk\u00fcn ger\u00e7ek de\u011ferinin alt\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle m\u00fclkten yoksun b\u0131rakma \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fcdahale nedeniyle a\u00e7\u0131lan davada ba\u015fvurucu lehine h\u00fckmedilen tazminat tutar\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
69. Sonu\u00e7 olarak orman vasf\u0131nda olmas\u0131na ra\u011fmen hatal\u0131 olarak olu\u015fturulan tapu kayd\u0131n\u0131n iptalinden do\u011fan zarardan devletin sorumlu oldu\u011fu h\u00fckm\u00fcne var\u0131lan bir yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. S\u00f6z konusu yarg\u0131lama s\u00fcreci sonunda lehine tazminata h\u00fckmedilen ba\u015fvurucunun somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda iyi y\u00f6neti\u015fim ilkesine uygun hareket etti\u011fi s\u00f6ylenemeyecek olan daval\u0131 idareye, adil dengeyi sa\u011flamas\u0131 gereken mahkemelerce belirlenmi\u015f ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011feriyle uyumlu tazminat miktar\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltacak tutarda vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6demek zorunda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durum ise ta\u015f\u0131nmaz\u0131n m\u00fcdahale an\u0131ndaki ger\u00e7ek de\u011ferinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde azalmaya neden oldu\u011fundan ba\u015fvurucuya \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet y\u00fcklemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ile m\u00fcdahaleye dayanak kamu yarar\u0131n\u0131n gerekleri aras\u0131ndaki adil denge ba\u015fvurucu aleyhine bozulmu\u015f oldu\u011fundan ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczd\u00fcr.<\/p>\n
70. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
71. Ba\u015fvurucu, ihlalin tespiti ile 100.000 TL tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
72. Ba\u015fvuruda tespit edilen anayasal hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar ve zorunluluk bulunmaktad\u0131r. Anayasa’n\u0131n 148. ve 153. maddeleri ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun’un 50. ve 66. maddeleri uyar\u0131nca ihlal karar\u0131n\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flat\u0131p Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere ve gerek\u00e7elere uygun bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclecek yarg\u0131lama sonunda hak ihlalinin nedenlerini gidererek yeni bir karar vermektir (yeniden yarg\u0131lama konusunda bkz. Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
73. \u00d6te yandan hak ihlali karar\u0131ndan Anayasa Mahkemesinin davan\u0131n sonucuyla ilgili olarak bir tutum sergiledi\u011fi sonucu \u00e7\u0131kar\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesince verilen hak ihlali karar\u0131 uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n sonu\u00e7lar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z olup davan\u0131n kabul\u00fcne, reddine ya da beraate veya mahk\u00fbmiyete karar verilmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. Kural olarak yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda oldu\u011fu gibi ihlalin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek \u00fczere yeniden yap\u0131lacak yarg\u0131lama sonunda da delillerin dava ile ili\u015fkisini kurma ve bunlar\u0131 de\u011ferlendirip sonu\u00e7 \u00e7\u0131karma yetkisi ilgili mahkemelere aittir (Hasan Sar\u0131c\u0131 [GK], B. No: 2018\/37695, 9\/10\/2024, \u00a7 55).<\/p>\n
74. \u0130hlalin niteli\u011fine g\u00f6re yeniden yarg\u0131laman\u0131n yeterli bir giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucunun tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere Yalova 1. Asliye Hukuk Mahkemesine (E.2017\/142, K.2018\/376) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. Ba\u015fvurucunun tazminat talebinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
E. 364,60 TL har\u00e7 ve 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinden olu\u015fan toplam 30.364,60 TL yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
F. \u00d6demelerin, karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
G. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 23\/1\/2025 OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu 23\/1\/2025 tarihinde Hasan Durmu\u015f (B. No: 2019\/19126) ba\u015fvurusunda Anayasa’n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Olaylar M.K. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n parsellere ayr\u0131lmas\u0131 ile olu\u015fan ba\u015fvuruya konu ta\u015f\u0131nmaz 19\/11\/1990 tarihinde ba\u015fvurucu ad\u0131na tapuda tescil edilmi\u015ftir. Orman Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, ba\u015fvurucuya ait ta\u015f\u0131nmaz\u0131n evveliyat\u0131nda orman oldu\u011funu ve kesinle\u015fmi\u015f orman tahdit s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ve orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tescil edilmesi i\u00e7in 15\/5\/2008 tarihinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131lama sonucunda mahkeme, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu kayd\u0131n\u0131n iptali ile orman vasf\u0131yla Hazine ad\u0131na tapuya tesciline karar vermi\u015ftir. Akabinde ba\u015fvurucu, Hazine aleyhine fazlaya ili\u015fkin haklar\u0131n\u0131 sakl\u0131 tutmak suretiyle maddi tazminat talebiyle dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu, yarg\u0131lama s\u00fcrecinde d\u00fczenlenen bilirki\u015fi raporunda belirtilen bedel olan 120.976,52 TL\u2019ye y\u00fckselterek talebini \u0131slah etmi\u015f; mahkeme bilirki\u015fi raporunda belirtilen bedelin dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine h\u00fckmetmi\u015ftir. Karar\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferinin belirlenmesinde tapu iptal ve tescil davas\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi tarihin esas al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirterek h\u00fckm\u00fc bozmu\u015ftur. Bunun \u00fczerine mahkeme, yeniden ke\u015fif yapm\u0131\u015f ve ek bilirki\u015fi raporu alm\u0131\u015ft\u0131r. Raporda ta\u015f\u0131nmaz\u0131n tapu iptal ve tescil karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fme tarihi itibar\u0131yla de\u011ferinin 38.521,12 TL oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Mahkeme, 38.521,12 TL maddi tazminat\u0131n dava tarihinden itibaren i\u015fleyecek yasal faiziyle birlikte ba\u015fvurucuya \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Mahkeme ayr\u0131ca, kabul edilen tazminat miktar\u0131 \u00fczerinden ba\u015fvurucu lehine 4.587,32 TL, reddedilen k\u0131sm\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak ise ba\u015fvurucudan tahsil edilerek daval\u0131 Hazineye verilmek \u00fczere 9.346,43 TL …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-93531","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n