1. Madde Metni <\/p>\n
\u0130\u015flem bazl\u0131 piyasa doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 su\u00e7u, 6362 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 107\/1. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
\u201cSermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir de\u011fi\u015ftirenler veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirenler \u00fc\u00e7 y\u0131ldan be\u015f y\u0131la kadar hapis ve be\u015f bin g\u00fcnden on bin g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Ancak, bu su\u00e7tan dolay\u0131 verilecek olan adli para cezas\u0131n\u0131n miktar\u0131, su\u00e7un i\u015flenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz.\u201d<\/p>\n
2. Maddi Unsur<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir de\u011fi\u015ftirmek veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. <\/p>\n
G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi su\u00e7, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu hareketlerden birisinin icras\u0131 su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131, fiyat de\u011fi\u015fimleri, arz ve talepleridir. Sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131; yasan\u0131n 3\/1-\u015f.maddesinde \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cmenkul k\u0131ymetler ve t\u00fcrev ara\u00e7lar ile yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmeleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere Kurulca bu kapsamda oldu\u011fu belirlenen di\u011fer sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131\u201d. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda borsa gelmektedir. Uygulamada da \u00f6zellikle hisse senetlerinin fiyatlar\u0131na ili\u015fkin manip\u00fclasyonlar yarg\u0131lama konusu olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir hisse senedini almak veya satmak isteyen ki\u015fi, yat\u0131r\u0131m hesab\u0131ndan ilgili hisse senedinin al\u0131m\u0131 veya sat\u0131m\u0131 i\u00e7in emir vermektedir. Emir, do\u011frudan piyasadaki fiyattan verilebilece\u011fi gibi, daha d\u00fc\u015f\u00fck veya y\u00fcksek bir fiyattan da verilebilir. \u00d6rne\u011fin bir hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise, bunu almak isteyen bir ki\u015fi hemen 10 TL\u2019ye al\u0131m emri verebilece\u011fi gibi, 9.80 TL\u2019ye de emir verebilir.<\/p>\n
Verilen bu emirlerin hacmi, di\u011fer kimseler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin, bir hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise \u015f\u00f6yle bir emir tablosuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir:<\/p>\n
Al\u0131m Emirleri<\/p>\n
Sat\u0131m Emirleri<\/p>\n
9.90 \u2013 100.000<\/p>\n
10.10 \u2013 250.000<\/p>\n
9.80 \u2013 50.000<\/p>\n
10.20 \u2013 80.000<\/p>\n
9.70 \u2013 150.000<\/p>\n
10.30 \u2013 75.000<\/p>\n
9.60 \u2013 200.000<\/p>\n
10.40 \u2013 150.000<\/p>\n
9.50 \u2013 1.000.000<\/p>\n
10.50 \u2013 100.000<\/p>\n
Bir hisse senedi birimine 1 lot denmektedir. \u00d6rne\u011fin, hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise, bir lot 10 TL\u2019dir. 1000 lot alan bir ki\u015fi 10.000 TL \u00f6demelidir. Yukar\u0131daki tabloda fiyatlar ve lot say\u0131lar\u0131 verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, 9.90 TL\u2019de 100.000 lot al\u0131m emri, 10.10 TL\u2019de 250.000 lot sat\u0131\u015f emri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir kimse gelip 10.10 TL\u2019deki lotlar\u0131 alabilir, b\u00f6ylece hisse senedinin fiyat\u0131 y\u00fckselir. Aksi durumda ise fiyat d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
Manip\u00fclasyon su\u00e7u, piyasan\u0131n do\u011fal hareketine m\u00fcdahale edilerek yapay bir fiyatland\u0131rma olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 9.50 fiyat\u0131nda 1.000.000 lot al\u0131m emri bulunmaktad\u0131r. B\u00f6ylece bu tabloyu g\u00f6ren di\u011fer kimseler, hissenin burada y\u00fckl\u00fc bir al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131 nedeniyle fiyat\u0131n d\u00fc\u015fmeyece\u011fine inanabilirler. Nitekim, yaln\u0131zca bu tabloya (eski ve hala uygulamadaki ad\u0131yla tahta) bakarak al\u0131m-sat\u0131m yapan profesyoneller vard\u0131r.<\/p>\n
Yine, \u00e7ok\u00e7a rastlanan bir y\u00f6ntem olarak s\u00fcrekli ve \u00f6zellikle kendi aras\u0131nda al\u0131m-sat\u0131m yaparak hisse senedinin fiyat\u0131n\u0131n yapay bir \u015fekilde y\u00fckseltilmesi, su\u00e7un maddi unsuruna v\u00fccut verecektir.<\/p>\n
\u00d6zetle su\u00e7un maddi unsuru, fiyatlara y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen manip\u00fclatif eylemlerdir (emir vermek, iptal etmek, de\u011fi\u015ftirmek, al\u0131m-sat\u0131m yapmak). <\/p>\n
3. Manevi Unsur<\/p>\n
Bu su\u00e7un en \u00f6nemli unsuru, manevi unsurdur. Su\u00e7un manevi unsuru; fiyatlara ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7, ancak \u00f6zel kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
Failin, ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi al\u0131m-sat\u0131m veya emir girme-iptal etme i\u015flemlerini yaparken amac\u0131, fiyatlara ili\u015fkin yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Piyasa hareketleri \u00e7er\u00e7evesinde herkes birtak\u0131m emirler girmekte, iptal etmekte, de\u011fi\u015ftirmekte, al\u0131m-sat\u0131m yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Piyasadan para kazanman\u0131n \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 vard\u0131r. Bir kimse, hisse senedi al\u0131p g\u00fcnlerce veya aylarca bunun y\u00fckselmesini bekleyebilir. Bir ba\u015fkas\u0131, birka\u00e7 g\u00fcn veya bir g\u00fcnl\u00fck fiyat hareketlerinden kar elde etmek i\u00e7in s\u00fcrekli al\u0131m-sat\u0131m yapabilir.<\/p>\n
Bug\u00fcn piyasalar\u0131 domine eden HTF\u2019lerdir (high frequency trading). Bu y\u00f6nteme g\u00f6re olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k algoritmalar (robotlar) saniyenin daha alt\u0131nda bir s\u00fcrede al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemi yapmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin hisse senedinin fiyat\u0131 100,00 TL ise, bu fiyattan al\u0131p 100,01 TL\u2019den satmakta, bu i\u015flemi 1 saniyede ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ve bir g\u00fcnde bunu binlerce defa yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu hareketlerin hepsi hukuka uygundur. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi bu eylemler su\u00e7un maddi unsurunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Ay\u0131rt edici unsur ise, manevi unsurdur. Fail, bu hareketleri yapay bir fiyatland\u0131rma amac\u0131yla yap\u0131yorsa, su\u00e7un manevi unsuru olu\u015fur.<\/p>\n
4. \u00d6zel Kast\u0131n Belirlenmesi ve \u0130spat<\/p>\n
Su\u00e7un en \u00f6nemli ve ay\u0131rt edici unsur \u00f6zel kas\u0131t oldu\u011funa g\u00f6re mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in bu unsurun delillendirilmesi ve ortaya konulmas\u0131 gerekir. Bu su\u00e7tan yap\u0131lan yarg\u0131lamalarda da as\u0131l tart\u0131\u015f\u0131lan konu, bu unsur olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden tespit edilir. Bu su\u00e7ta failin d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketleri, piyasaya verdi\u011fi emirlerdir. Fakat bu hareketlerin manip\u00fclasyon amac\u0131yla yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca bu verilerden belirlenmesi olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, \u00f6zel kast\u0131n belirlenmesinde \u00f6zellikle \u015fu unsurlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n
– Su\u00e7a konu hisse senedinin hareketleri, borsa endeksi ve\/veya ilgili sekt\u00f6r endeksiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, su\u00e7a konu hisse senedi demir-\u00e7elik sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin bir \u015firket ve eylemlerin tarih aral\u0131\u011f\u0131 da 01.01.2025-01.02.2025 olsun. Bu durumda, su\u00e7a konu hisse senedinin ilgili tarih aral\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fanan fiyat de\u011fi\u015fimleri, borsa ve sekt\u00f6r endeksi ve di\u011fer benzer \u015firketlerin fiyatlar\u0131yla k\u0131yaslanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– \u00d6rne\u011fin, ilgili d\u00f6nemde borsa endeksi %10, demir-\u00e7elik endeksi %15, benzer baz\u0131 \u015firketler %20 artm\u0131\u015f olsun. Su\u00e7a konu hisse senedinin fiyat\u0131 ilgili d\u00f6nemde %50 artt\u0131ysa bu fiyat hareketinin manip\u00fclatif oldu\u011fu \u00f6n yarg\u0131s\u0131 edinilecektir.<\/p>\n
– Bu noktada, o \u015firketin fiyat hareketini a\u00e7\u0131klayabilecek makul bir durumun olup olmad\u0131\u011f\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u015firketin bedelsiz sermaye art\u0131r\u0131m\u0131nda bulunmas\u0131 veya ihaleler almas\u0131 gibi haberler kar\u015f\u0131s\u0131nda fiyat\u0131n\u0131n di\u011fer \u015firketlere nazaran daha fazla artmas\u0131 (pozitif ayr\u0131\u015fmas\u0131) ola\u011fand\u0131r.<\/p>\n
– Senedin fiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir neden yokken san\u0131\u011f\u0131n veya san\u0131klar\u0131n hareketleri sonucunda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusuysa, bu hareketin manip\u00fclatif oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecektir. <\/p>\n
– Burada, san\u0131klar\u0131n al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemlerinin hissenin genel hacmine olan oran\u0131 da belirlenmelidir. Olduk\u00e7a az bir hacimle hisse senedinde manip\u00fclasyon yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
– Yine, i\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemlerinin grup \u00fcyeleri aras\u0131nda yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem arz edecektir. Asl\u0131nda ger\u00e7ek anlamda bir al\u0131m sat\u0131m bulunmasa da faillerin birbirine al\u0131m-sat\u0131m yapm\u0131\u015f gibi g\u00f6stererek yapay fiyatland\u0131rma olu\u015fturmas\u0131, su\u00e7 te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
\u00d6zetle \u00f6zel kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden belirlenecektir. D\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketler ise san\u0131k veya san\u0131klar\u0131n piyasada yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemlerdir. Bu i\u015flemlerin ne kadar piyasaya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 teknik bir konudur. Bu nedenle de yarg\u0131lamada en \u00f6nemli delil, bilirki\u015fi raporudur. Bu su\u00e7lar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131nda bilirki\u015fiden rapor ald\u0131r\u0131lmal\u0131, eylemlerin manip\u00fclatif nitelik ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ve ne kadar menfaat elde edildi\u011fi saptanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Piyasada herkesin amac\u0131 para kazanmakt\u0131r ve eylemler, para kazanmak amac\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Daha \u00f6nce s\u00f6ylendi\u011fi gibi ay\u0131rt edici unsur, yapay fiyatland\u0131rma amac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Fakat, bir hisse senedinin fiyat\u0131 hemen hi\u00e7bir zaman olmas\u0131 gerekti\u011fi yerde de\u011fildir. Piyasan\u0131n kendi ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7ok de\u011fi\u015fik (bir anlamda yapay) fiyatlar g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle, arada ince bir ayr\u0131m vard\u0131r. San\u0131k veya san\u0131klar\u0131n \u00f6zel kast\u0131 net bir bi\u00e7imde belirlenemezse, ku\u015fkudan san\u0131k yararlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Etkin Pi\u015fmanl\u0131k<\/p>\n
Maddenin 3. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, ki\u015fi 500.000 TL\u2019den az olmamak \u00fczere, elde etti\u011fi menfaatin iki kat\u0131n\u0131 Hazineye \u00f6derse etkin pi\u015fmanl\u0131ktan yararlan\u0131r. Soru\u015fturma ba\u015flamadan \u00f6deme halinde ceza h\u00fckmolunmaz. Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda \u00f6deme halinde 1\/2, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilene kadar \u00f6deme halinde 1\/3 oran\u0131nda cezada indirim yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
6. Di\u011fer Hususlar<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 3 y\u0131ldan 5 y\u0131la kadar hapis ve 5000 g\u00fcnden 10000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. Dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 8 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 12). G\u00f6revli mahkeme, asliye ceza mahkemesidir.<\/p>\n
\u0130lgili yasan\u0131n 115. maddesine g\u00f6re, bu su\u00e7tan yarg\u0131lama yap\u0131labilmesi i\u00e7in Sermaye Piyasas\u0131 Kurulunun Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvuru yapmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu, yarg\u0131lama \u015fart\u0131d\u0131r. Kurul, bir rapor tanzim eder ve Kurulun raporunda belirtti\u011fi eylemler yarg\u0131laman\u0131n konusunu olu\u015fturur.<\/p>\n
\u200b1. Madde Metni <\/p>\n
\u0130\u015flem bazl\u0131 piyasa doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 su\u00e7u, 6362 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 107\/1. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni \u015fu \u015fekildedir:<\/p>\n
\u201cSermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir de\u011fi\u015ftirenler veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirenler \u00fc\u00e7 y\u0131ldan be\u015f y\u0131la kadar hapis ve be\u015f bin g\u00fcnden on bin g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Ancak, bu su\u00e7tan dolay\u0131 verilecek olan adli para cezas\u0131n\u0131n miktar\u0131, su\u00e7un i\u015flenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz.\u201d<\/p>\n
2. Maddi Unsur<\/p>\n
Su\u00e7un maddi unsuru; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir de\u011fi\u015ftirmek veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. <\/p>\n
G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi su\u00e7, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu hareketlerden birisinin icras\u0131 su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir.<\/p>\n
Su\u00e7un konusu; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131, fiyat de\u011fi\u015fimleri, arz ve talepleridir. Sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131; yasan\u0131n 3\/1-\u015f.maddesinde \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cmenkul k\u0131ymetler ve t\u00fcrev ara\u00e7lar ile yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmeleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere Kurulca bu kapsamda oldu\u011fu belirlenen di\u011fer sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131\u201d. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda borsa gelmektedir. Uygulamada da \u00f6zellikle hisse senetlerinin fiyatlar\u0131na ili\u015fkin manip\u00fclasyonlar yarg\u0131lama konusu olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir hisse senedini almak veya satmak isteyen ki\u015fi, yat\u0131r\u0131m hesab\u0131ndan ilgili hisse senedinin al\u0131m\u0131 veya sat\u0131m\u0131 i\u00e7in emir vermektedir. Emir, do\u011frudan piyasadaki fiyattan verilebilece\u011fi gibi, daha d\u00fc\u015f\u00fck veya y\u00fcksek bir fiyattan da verilebilir. \u00d6rne\u011fin bir hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise, bunu almak isteyen bir ki\u015fi hemen 10 TL\u2019ye al\u0131m emri verebilece\u011fi gibi, 9.80 TL\u2019ye de emir verebilir.<\/p>\n
Verilen bu emirlerin hacmi, di\u011fer kimseler taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6rne\u011fin, bir hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise \u015f\u00f6yle bir emir tablosuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131labilir:<\/p>\n
Al\u0131m Emirleri<\/p>\n
Sat\u0131m Emirleri<\/p>\n
9.90 \u2013 100.000<\/p>\n
10.10 \u2013 250.000<\/p>\n
9.80 \u2013 50.000<\/p>\n
10.20 \u2013 80.000<\/p>\n
9.70 \u2013 150.000<\/p>\n
10.30 \u2013 75.000<\/p>\n
9.60 \u2013 200.000<\/p>\n
10.40 \u2013 150.000<\/p>\n
9.50 \u2013 1.000.000<\/p>\n
10.50 \u2013 100.000<\/p>\n
Bir hisse senedi birimine 1 lot denmektedir. \u00d6rne\u011fin, hisse senedinin fiyat\u0131 10 TL ise, bir lot 10 TL\u2019dir. 1000 lot alan bir ki\u015fi 10.000 TL \u00f6demelidir. Yukar\u0131daki tabloda fiyatlar ve lot say\u0131lar\u0131 verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re, 9.90 TL\u2019de 100.000 lot al\u0131m emri, 10.10 TL\u2019de 250.000 lot sat\u0131\u015f emri bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bir kimse gelip 10.10 TL\u2019deki lotlar\u0131 alabilir, b\u00f6ylece hisse senedinin fiyat\u0131 y\u00fckselir. Aksi durumda ise fiyat d\u00fc\u015fer.<\/p>\n
Manip\u00fclasyon su\u00e7u, piyasan\u0131n do\u011fal hareketine m\u00fcdahale edilerek yapay bir fiyatland\u0131rma olu\u015fturulmas\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 9.50 fiyat\u0131nda 1.000.000 lot al\u0131m emri bulunmaktad\u0131r. B\u00f6ylece bu tabloyu g\u00f6ren di\u011fer kimseler, hissenin burada y\u00fckl\u00fc bir al\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131 nedeniyle fiyat\u0131n d\u00fc\u015fmeyece\u011fine inanabilirler. Nitekim, yaln\u0131zca bu tabloya (eski ve hala uygulamadaki ad\u0131yla tahta) bakarak al\u0131m-sat\u0131m yapan profesyoneller vard\u0131r.<\/p>\n
Yine, \u00e7ok\u00e7a rastlanan bir y\u00f6ntem olarak s\u00fcrekli ve \u00f6zellikle kendi aras\u0131nda al\u0131m-sat\u0131m yaparak hisse senedinin fiyat\u0131n\u0131n yapay bir \u015fekilde y\u00fckseltilmesi, su\u00e7un maddi unsuruna v\u00fccut verecektir.<\/p>\n
\u00d6zetle su\u00e7un maddi unsuru, fiyatlara y\u00f6nelik ger\u00e7ekle\u015ftirilen manip\u00fclatif eylemlerdir (emir vermek, iptal etmek, de\u011fi\u015ftirmek, al\u0131m-sat\u0131m yapmak). <\/p>\n
3. Manevi Unsur<\/p>\n
Bu su\u00e7un en \u00f6nemli unsuru, manevi unsurdur. Su\u00e7un manevi unsuru; fiyatlara ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla su\u00e7, ancak \u00f6zel kas\u0131tla i\u015flenebilir.<\/p>\n
Failin, ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi al\u0131m-sat\u0131m veya emir girme-iptal etme i\u015flemlerini yaparken amac\u0131, fiyatlara ili\u015fkin yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Piyasa hareketleri \u00e7er\u00e7evesinde herkes birtak\u0131m emirler girmekte, iptal etmekte, de\u011fi\u015ftirmekte, al\u0131m-sat\u0131m yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Piyasadan para kazanman\u0131n \u00e7e\u015fitli yollar\u0131 vard\u0131r. Bir kimse, hisse senedi al\u0131p g\u00fcnlerce veya aylarca bunun y\u00fckselmesini bekleyebilir. Bir ba\u015fkas\u0131, birka\u00e7 g\u00fcn veya bir g\u00fcnl\u00fck fiyat hareketlerinden kar elde etmek i\u00e7in s\u00fcrekli al\u0131m-sat\u0131m yapabilir.<\/p>\n
Bug\u00fcn piyasalar\u0131 domine eden HTF\u2019lerdir (high frequency trading). Bu y\u00f6nteme g\u00f6re olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k algoritmalar (robotlar) saniyenin daha alt\u0131nda bir s\u00fcrede al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemi yapmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin hisse senedinin fiyat\u0131 100,00 TL ise, bu fiyattan al\u0131p 100,01 TL\u2019den satmakta, bu i\u015flemi 1 saniyede ger\u00e7ekle\u015ftirmekte ve bir g\u00fcnde bunu binlerce defa yapmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu hareketlerin hepsi hukuka uygundur. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi bu eylemler su\u00e7un maddi unsurunu olu\u015fturmaktad\u0131r. Ay\u0131rt edici unsur ise, manevi unsurdur. Fail, bu hareketleri yapay bir fiyatland\u0131rma amac\u0131yla yap\u0131yorsa, su\u00e7un manevi unsuru olu\u015fur.<\/p>\n
4. \u00d6zel Kast\u0131n Belirlenmesi ve \u0130spat<\/p>\n
Su\u00e7un en \u00f6nemli ve ay\u0131rt edici unsur \u00f6zel kas\u0131t oldu\u011funa g\u00f6re mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilebilmesi i\u00e7in bu unsurun delillendirilmesi ve ortaya konulmas\u0131 gerekir. Bu su\u00e7tan yap\u0131lan yarg\u0131lamalarda da as\u0131l tart\u0131\u015f\u0131lan konu, bu unsur olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilindi\u011fi gibi kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden tespit edilir. Bu su\u00e7ta failin d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketleri, piyasaya verdi\u011fi emirlerdir. Fakat bu hareketlerin manip\u00fclasyon amac\u0131yla yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yaln\u0131zca bu verilerden belirlenmesi olduk\u00e7a zordur.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda, \u00f6zel kast\u0131n belirlenmesinde \u00f6zellikle \u015fu unsurlar dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n
– Su\u00e7a konu hisse senedinin hareketleri, borsa endeksi ve\/veya ilgili sekt\u00f6r endeksiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, su\u00e7a konu hisse senedi demir-\u00e7elik sekt\u00f6r\u00fcne ili\u015fkin bir \u015firket ve eylemlerin tarih aral\u0131\u011f\u0131 da 01.01.2025-01.02.2025 olsun. Bu durumda, su\u00e7a konu hisse senedinin ilgili tarih aral\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fanan fiyat de\u011fi\u015fimleri, borsa ve sekt\u00f6r endeksi ve di\u011fer benzer \u015firketlerin fiyatlar\u0131yla k\u0131yaslanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– \u00d6rne\u011fin, ilgili d\u00f6nemde borsa endeksi %10, demir-\u00e7elik endeksi %15, benzer baz\u0131 \u015firketler %20 artm\u0131\u015f olsun. Su\u00e7a konu hisse senedinin fiyat\u0131 ilgili d\u00f6nemde %50 artt\u0131ysa bu fiyat hareketinin manip\u00fclatif oldu\u011fu \u00f6n yarg\u0131s\u0131 edinilecektir.<\/p>\n
– Bu noktada, o \u015firketin fiyat hareketini a\u00e7\u0131klayabilecek makul bir durumun olup olmad\u0131\u011f\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u015firketin bedelsiz sermaye art\u0131r\u0131m\u0131nda bulunmas\u0131 veya ihaleler almas\u0131 gibi haberler kar\u015f\u0131s\u0131nda fiyat\u0131n\u0131n di\u011fer \u015firketlere nazaran daha fazla artmas\u0131 (pozitif ayr\u0131\u015fmas\u0131) ola\u011fand\u0131r.<\/p>\n
– Senedin fiyat\u0131n\u0131n artmas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir neden yokken san\u0131\u011f\u0131n veya san\u0131klar\u0131n hareketleri sonucunda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir art\u0131\u015f s\u00f6z konusuysa, bu hareketin manip\u00fclatif oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclecektir. <\/p>\n
– Burada, san\u0131klar\u0131n al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemlerinin hissenin genel hacmine olan oran\u0131 da belirlenmelidir. Olduk\u00e7a az bir hacimle hisse senedinde manip\u00fclasyon yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
– Yine, i\u015ftirak halinde i\u015flenen su\u00e7lar a\u00e7\u0131s\u0131ndan al\u0131m-sat\u0131m i\u015flemlerinin grup \u00fcyeleri aras\u0131nda yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem arz edecektir. Asl\u0131nda ger\u00e7ek anlamda bir al\u0131m sat\u0131m bulunmasa da faillerin birbirine al\u0131m-sat\u0131m yapm\u0131\u015f gibi g\u00f6stererek yapay fiyatland\u0131rma olu\u015fturmas\u0131, su\u00e7 te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
\u00d6zetle \u00f6zel kas\u0131t, d\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketlerden belirlenecektir. D\u0131\u015fa yans\u0131yan hareketler ise san\u0131k veya san\u0131klar\u0131n piyasada yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015flemlerdir. Bu i\u015flemlerin ne kadar piyasaya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 teknik bir konudur. Bu nedenle de yarg\u0131lamada en \u00f6nemli delil, bilirki\u015fi raporudur. Bu su\u00e7lar\u0131n yarg\u0131lamas\u0131nda bilirki\u015fiden rapor ald\u0131r\u0131lmal\u0131, eylemlerin manip\u00fclatif nitelik ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ve ne kadar menfaat elde edildi\u011fi saptanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Piyasada herkesin amac\u0131 para kazanmakt\u0131r ve eylemler, para kazanmak amac\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Daha \u00f6nce s\u00f6ylendi\u011fi gibi ay\u0131rt edici unsur, yapay fiyatland\u0131rma amac\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Fakat, bir hisse senedinin fiyat\u0131 hemen hi\u00e7bir zaman olmas\u0131 gerekti\u011fi yerde de\u011fildir. Piyasan\u0131n kendi ak\u0131\u015f\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7ok de\u011fi\u015fik (bir anlamda yapay) fiyatlar g\u00f6r\u00fclebilir. Bu nedenle, arada ince bir ayr\u0131m vard\u0131r. San\u0131k veya san\u0131klar\u0131n \u00f6zel kast\u0131 net bir bi\u00e7imde belirlenemezse, ku\u015fkudan san\u0131k yararlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
5. Etkin Pi\u015fmanl\u0131k<\/p>\n
Maddenin 3. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re, ki\u015fi 500.000 TL\u2019den az olmamak \u00fczere, elde etti\u011fi menfaatin iki kat\u0131n\u0131 Hazineye \u00f6derse etkin pi\u015fmanl\u0131ktan yararlan\u0131r. Soru\u015fturma ba\u015flamadan \u00f6deme halinde ceza h\u00fckmolunmaz. Soru\u015fturma a\u015famas\u0131nda \u00f6deme halinde 1\/2, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda h\u00fck\u00fcm verilene kadar \u00f6deme halinde 1\/3 oran\u0131nda cezada indirim yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
6. Di\u011fer Hususlar<\/p>\n
Su\u00e7un cezas\u0131, 3 y\u0131ldan 5 y\u0131la kadar hapis ve 5000 g\u00fcnden 10000 g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131d\u0131r. Dava zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi 8 y\u0131ld\u0131r (uzam\u0131\u015f 12). G\u00f6revli mahkeme, asliye ceza mahkemesidir.<\/p>\n
\u0130lgili yasan\u0131n 115. maddesine g\u00f6re, bu su\u00e7tan yarg\u0131lama yap\u0131labilmesi i\u00e7in Sermaye Piyasas\u0131 Kurulunun Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvuru yapmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bu, yarg\u0131lama \u015fart\u0131d\u0131r. Kurul, bir rapor tanzim eder ve Kurulun raporunda belirtti\u011fi eylemler yarg\u0131laman\u0131n konusunu olu\u015fturur.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. Madde Metni \u0130\u015flem bazl\u0131 piyasa doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 su\u00e7u, 6362 say\u0131l\u0131 yasan\u0131n 107\/1. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Madde metni \u015fu \u015fekildedir: \u201cSermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapanlar, emir verenler, emir iptal edenler, emir de\u011fi\u015ftirenler veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirenler \u00fc\u00e7 y\u0131ldan be\u015f y\u0131la kadar hapis ve be\u015f bin g\u00fcnden on bin g\u00fcne kadar adli para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131l\u0131rlar. Ancak, bu su\u00e7tan dolay\u0131 verilecek olan adli para cezas\u0131n\u0131n miktar\u0131, su\u00e7un i\u015flenmesi ile elde edilen menfaatten az olamaz.\u201d 2. Maddi Unsur Su\u00e7un maddi unsuru; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131na, fiyat de\u011fi\u015fimlerine, arz ve taleplerine ili\u015fkin olarak yanl\u0131\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 izlenim uyand\u0131rmak amac\u0131yla al\u0131m veya sat\u0131m yapmak, emir vermek, emir iptal etmek, emir de\u011fi\u015ftirmek veya hesap hareketleri ger\u00e7ekle\u015ftirmektir. G\u00f6r\u00fclece\u011fi gibi su\u00e7, se\u00e7imlik hareketli olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu hareketlerden birisinin icras\u0131 su\u00e7un olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in yeterlidir. Su\u00e7un konusu; sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyatlar\u0131, fiyat de\u011fi\u015fimleri, arz ve talepleridir. Sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131; yasan\u0131n 3\/1-\u015f.maddesinde \u015fu \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r: \u201cmenkul k\u0131ymetler ve t\u00fcrev ara\u00e7lar ile yat\u0131r\u0131m s\u00f6zle\u015fmeleri de d\u00e2hil olmak \u00fczere Kurulca bu kapsamda oldu\u011fu belirlenen di\u011fer sermaye piyasas\u0131 ara\u00e7lar\u0131\u201d. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda borsa gelmektedir. Uygulamada da \u00f6zellikle hisse senetlerinin fiyatlar\u0131na ili\u015fkin manip\u00fclasyonlar yarg\u0131lama konusu olmaktad\u0131r. Bir hisse senedini almak veya …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-91583","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n