I.\u00a0Giri\u015f<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Hukukunda adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli uzant\u0131lar\u0131ndan birisi, san\u0131\u011f\u0131n savunma ve m\u00fcdafii taraf\u0131ndan savunulma hakk\u0131d\u0131r. Bu hak; yaln\u0131zca san\u0131\u011f\u0131n kendisini savunabilmesini de\u011fil, m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131 ile etkin bir savunma yap\u0131labilmesini i\u00e7erir. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 216. maddesi, h\u00fck\u00fcmden \u00f6nceki son s\u00f6z\u00fcn al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin usul\u00fc d\u00fczenlenmektedir. Ancak uygulamada, \u00f6zellikle m\u00fcdafiin duru\u015fmalara kat\u0131lmamas\u0131 veya mazeret sunmas\u0131 halinde mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131zda, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verildi\u011fi, bir k\u0131s\u0131m avukatlar\u0131n savunma yapt\u0131\u011f\u0131, kalanlar\u0131n savunmas\u0131n\u0131n bir sonraki celseye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak zorunlu m\u00fcdafiin son celseye mazeret sundu\u011fu bir durumda, mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi, CMK m.216\/3, m.151\/1 ve m.188\/1 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
II.\u00a0Zorunlu M\u00fcdafiili\u011fin Ge\u00e7erli Oldu\u011fu Hallerdeki Durum<\/p>\n
Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde san\u0131\u011fa bulundu\u011fu yerin barosu taraf\u0131ndan zorunlu m\u00fcdafi tayin edilecektir.\u00a0CMK m.150 uyar\u0131nca;\u00a0\u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131ktan kendisine bir m\u00fcdafi se\u00e7mesi istenir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k, m\u00fcdafi se\u00e7ebilecek durumda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ederse, istemi halinde bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir.<\/p>\n
(2) M\u00fcdafii bulunmayan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k; \u00e7ocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sa\u011f\u0131r ve dilsiz ise, istemi aranmaks\u0131z\u0131n bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir.<\/p>\n
(3) Alt s\u0131n\u0131r\u0131 be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren su\u00e7lardan dolay\u0131 yap\u0131lan soru\u015fturma ve kovu\u015fturmada ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulan\u0131r\u201d. M\u00fcdafiin bulunmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu durumlarda, san\u0131\u011f\u0131n bir m\u00fcdafii yard\u0131m\u0131ndan yararlanmadan yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi mutlak bir hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
CMK m.151\/1:\u00a0\u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemi yapar. Bu durumda mahkeme oturuma ara verebilece\u011fi gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.150 gere\u011fince g\u00f6revlendirilen zorunlu m\u00fcdafii;\u00a0duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz, duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, mahkeme taraf\u0131ndan ba\u015fka bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilebilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapaca\u011f\u0131, bu durumda mahkemenin oturuma ara verebilece\u011fi veya ertelenmesine karar verebilece\u011fi, atanan yeni m\u00fcdafiin savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 halinde de oturumun ertelenebilece\u011fi Kanunda ifade edilmi\u015ftir[1].\u00a0Zorunlu m\u00fcdafi; ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirildikten sonra, temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olarak g\u00f6revini yerine getirmesi gerekmektedir. Elbette her m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde yapabilir, bu m\u00fcdafiin takdirindedir, fakat mahkeme zorunlu m\u00fcdafiin duru\u015fmalara kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetlemekle ve dikkate almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Zorunlu m\u00fcdafi, san\u0131k savunmas\u0131n\u0131 yaparken ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verdi\u011finde duru\u015fmalarda haz\u0131r bulunmal\u0131 ve buna kar\u015f\u0131 savunma yapabilmelidir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafii, her celsede elbette temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda durarak haklar\u0131n\u0131 korumakla m\u00fckelleftir, fakat zorunlu m\u00fcdafi sonuca m\u00fcessir olacak celselerde mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gerekir. Ancak esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verildikten sonra, son celsede zorunlu m\u00fcdafiin mazeret sunmas\u0131, buna ra\u011fmen karar verilmesi do\u011fru mudur, esas tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken mesele budur.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafii baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirildi\u011fi andan itibaren temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n yasal haklar\u0131n\u0131 korumakla ve g\u00f6revini lay\u0131k\u0131 ile yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Avukat bu g\u00f6revini, 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu uyar\u0131nca kendisine tan\u0131nan hak ve yetkiler \u00e7er\u00e7evesinde ifa eder. Avukat g\u00f6revini yerine getirirken; bazen dosya say\u0131s\u0131n\u0131n, i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn fazla olmas\u0131, bazen de elde olmayan sebeplerle zorunlu m\u00fcdafi g\u00f6revini yerine getiremeyebilir. Burada \u00f6nem arz eden durum; zorunlu m\u00fcdafiin mazeretli mi, yoksa mazeretsiz olarak m\u0131 karar celsesine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bununla beraber esas hakk\u0131nda savunmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirip ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fidir.<\/p>\n
–\u00a0CMK m.151\/1;\u00a0\u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemi yapar. Bu durumda mahkeme oturuma ara verebilece\u011fi gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir\u201d,<\/p>\n
–\u00a0CMK m.151\/2;\u00a0\u201cE\u011fer yeni m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarsa oturum ertelenir.\u201d<\/p>\n
–\u00a0CMK m.188\/1;\u00a0\u201cDuru\u015fmada, h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ile zab\u0131t katibinin ve Kanunun zorunlu m\u00fcdafili\u011fi kabul etti\u011fi hallerde m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. M\u00fcdafiin mazeretsiz olarak duru\u015fmaya gelmemesi veya duru\u015fmay\u0131 terk etmesi halinde duru\u015fmaya devam edilebilir\u201d,<\/p>\n
–\u00a0CMK m.216\/3:\u00a0\u201cH\u00fck\u00fcmden \u00f6nce son s\u00f6z, haz\u0131r bulunan san\u0131\u011fa verilir. Bu a\u015famada zorunlu m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131na engel te\u015fkil etmez\u201d.<\/p>\n
Yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz Kanun maddeleri dikkate al\u0131narak, CMK m.151\/1\u2019e g\u00f6re zorunlu m\u00fcdafii, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapar. Ancak\u00a0CMK m.188\/1\u2019de yer alan\u00a0\u201cm\u00fcdafiin mazeretsiz olarak duru\u015fmaya gelmemesi veya duru\u015fmay\u0131 terk etmesi halinde duru\u015fmaya devam edilebilir\u201d\u00a0c\u00fcmlesi ile\u00a0CMK m.216\/3\u2019de yer alan\u00a0\u201cbu a\u015famada zorunlu m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131na engel te\u015fkil etmez\u201d\u00a0h\u00fckm\u00fcn\u00fcn, CMK m.151 ile uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir[2].<\/p>\n
Burada \u00e7eli\u015fki olu\u015fturan durum;\u00a0hem zorunlu m\u00fcdafiin duru\u015fmada haz\u0131r bulunmas\u0131n\u0131, ge\u00e7erli mazeret bildirdi\u011fi takdirde duru\u015fman\u0131n yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte ve hem de zorunlu m\u00fcdafii haz\u0131r olmasa da, CMK m.216\/3 uyar\u0131nca h\u00fck\u00fcm kurulabilece\u011fini ifade etmektedir. Elbette bu h\u00fckm\u00fcn uygulanabilmesi i\u00e7in, san\u0131\u011f\u0131n esas hakk\u0131ndaki savunmas\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ve\u00a0son s\u00f6z\u00a0a\u015famas\u0131na gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r.<\/p>\n
CMK m.216\/3, yaln\u0131zca\u00a0son s\u00f6z\u00a0a\u015famas\u0131nda dikkate al\u0131naca\u011f\u0131ndan m\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda savunma yapmad\u0131\u011f\u0131 durumda mahkemenin celse atmas\u0131 gerekir. Mahkemenin, reddedebilece\u011fi mazeretler y\u00f6n\u00fcnden, m\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda savunma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almas\u0131 gerekir. \u015eayet m\u00fcdafi, esas hakk\u0131nda savunma yapmam\u0131\u015f ve ge\u00e7erli bir mazereti bulunuyorsa, mahkemenin esas hakk\u0131nda savunma i\u00e7in celse atmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
San\u0131k m\u00fcdafiinin, kendisine verilen yeterli s\u00fcreye ra\u011fmen karar celsesine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc savunma yapmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla, yoklu\u011funda karar verilmesinin savunma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine dair\u00a0Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi\u2019nin 26.06.2019 tarihli, 2019\/1349 E., 2019\/4517 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda;\u00a0\u201cSomut olayda, san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 03.02.2017 tarihli celsede haz\u0131r bulunup ayr\u0131nt\u0131l\u0131 savunmas\u0131n\u0131 yapan, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 sundu\u011fu, 11.07.2017 tarihli celsede esasa ili\u015fkin savunmalar\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere\u00a0s\u00fcre talep eden, talebi kabul edilerek 02.10.2017 tarihine talik edilen celseye kat\u0131l\u0131p yeniden s\u00fcre talep eden san\u0131k m\u00fcdafiine mahkemece tekrar esas hakk\u0131ndaki savunmalar\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere bir sonraki celseye kadar s\u00fcre verildi\u011fi, bu celseyi takip eden 12.10.2017 tarihli karar duru\u015fmas\u0131nda haz\u0131r bulunmayarak ba\u015fka dosyalar\u0131n duru\u015fmalar\u0131na kat\u0131laca\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile mazeret dilek\u00e7esi verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclen m\u00fcdafiin yoklu\u011funda, CMK 188\/1-2 ve 216\/3 maddelerinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 yetkiye istinaden yarg\u0131laman\u0131n tamamlan\u0131p h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na nazaran, davan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131k derecesi, m\u00fcdafiinin bu davadaki i\u015f y\u00fck\u00fc, yarg\u0131laman\u0131n gelmi\u015f oldu\u011fu a\u015fama san\u0131\u011f\u0131n ve m\u00fcdafiinin yarg\u0131lama s\u00fcrecindeki tutumlar\u0131 itibariyle san\u0131k m\u00fcdafiinin, kendisine verilen yeterli s\u00fcreye ra\u011fmen karar celsesine kat\u0131lmayarak s\u00f6zl\u00fc savunma yapmad\u0131\u011f\u0131, ancak 10.10.2017 tarihli dilek\u00e7esi ile yaz\u0131l\u0131 olarak m\u00fctalaaya ve esasa ili\u015fkin savunmalar\u0131n\u0131 mahkemeye bildirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki savunmalar\u0131n hukuki de\u011ferden yoksunu belirlenerek\u2026 san\u0131k m\u00fcdafiinin temyiz dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc nedenler yerinde g\u00f6r\u00fclmedi\u011finden CMK\u2019n\u0131n 302\/1. maddesi gere\u011fince temyiz davas\u0131n\u0131n esastan reddine\u2026\u201d\u00a0karar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafi olmaks\u0131z\u0131n karar verilemeyece\u011fi, zorunlu m\u00fcdafiin mazereti hakk\u0131nda olumlu veya olumsuz karar verilmeden yarg\u0131laman\u0131n sona eremeyece\u011fine ili\u015fkin\u00a0Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 02.03.2021 tarihli, 2020\/409 E. ve 2021\/64 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda;\u00a0\u201cY\u00fcklenen su\u00e7un alt s\u0131n\u0131r\u0131 itibar\u0131yla Kanunun zorunlu m\u00fcdafili\u011fi kabul etti\u011fi te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131nda kalm\u0131\u015f ya\u011fma su\u00e7undan yap\u0131lan yarg\u0131lamada, CMK\u2019n\u0131n 289. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (e) bendindeki emredici h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca duru\u015fmada kanunen mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gereken\u00a0san\u0131k \u2026 m\u00fcdafisinin mesleki mazereti nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik mazeret dilek\u00e7esi vermi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bu hususta bir karar verilmeden san\u0131k m\u00fcdafisinin yoklu\u011funda, yeni bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilmeden ya da m\u00fcdafii temini i\u00e7in oturuma ertelenmeden yarg\u0131lamaya devam edilerek h\u00fckm\u00fcn tesis ve tefhim edilmesinin savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 nitelikte bulundu\u011fu ve\u00a0 bu durumun CMK\u2019n\u0131n 289\/1-e maddesi uyar\u0131nca hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k hallerinden biri oldu\u011fu,\u00a0bu usule ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle Yerel Mahkemece verilen h\u00fckm\u00fcn di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi kabul edilmelidir.\u00a0Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme karar\u0131na konu beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn,\u00a0duru\u015fmada kanunen mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gereken san\u0131k \u2026 m\u00fcdafisinin mazeret dilek\u00e7esi hakk\u0131nda olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden yoklu\u011funda yarg\u0131lamaya devam edilerek h\u00fck\u00fcm tesis edilmesi suretiyle savunma hakk\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131ndan\u00a0di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na\u00a0karar verilmelidir.\u201d\u00a0sonucuna vard\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda yer alan h\u00fck\u00fcmler ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; zorunlu m\u00fcdafiin ge\u00e7erli bir mazereti olmamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k duru\u015fmaya kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bildirdi\u011fi mazeretin de karara ba\u011flanmamas\u0131 halinde bunun bozma sebebi te\u015fkil edece\u011fi,<\/p>\n
M\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda m\u00fctalaadan sonra mazeret koydu\u011fu son celsede gelmemesinin yarg\u0131lamay\u0131 uzatmak ve s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlarda, m\u00fcdafiin mazeretini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olarak ortaya koymas\u0131 gerekti\u011fi, yarg\u0131lamay\u0131 uzatma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131k m\u00fcdafiin mazeretinin s\u0131rf yarg\u0131lamay\u0131 uzatma amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi\u011fi takdirde CMK m.216\/3\u2019\u00fcn uygulanabilece\u011fi ve h\u00fck\u00fcm kurulabilece\u011fi, elbette san\u0131k m\u00fcdafii taraf\u0131ndan sunulan mazeretin esas hakk\u0131nda savunma yap\u0131lmadan \u00f6nce mi, yoksa sonra m\u0131 oldu\u011funun \u00f6nem arz etti\u011fi, esas hakk\u0131nda savunman\u0131n yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7erli mazeretin sunuldu\u011fu durumlarda mahkemenin celse atmas\u0131 gerekti\u011fi, fakat bu mazeretin de k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m amac\u0131 ta\u015f\u0131mamas\u0131 gerekti\u011fi, nitekim yukar\u0131da\u00a0 yer verdi\u011fimiz Yarg\u0131tay karar\u0131nda da esas hakk\u0131nda m\u00fctalaaya kar\u015f\u0131 s\u00fcre alan ve di\u011fer celsede mazeret sunan m\u00fcdafiin son celseye de kat\u0131lmamas\u0131n\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ihlal anlam\u0131na gelmedi\u011finin ortaya koyuldu\u011fu,<\/p>\n
San\u0131k m\u00fcdafiin mazeretinin olumlu veya olumsuz de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, bu de\u011ferlendirme olmadan zorunlu m\u00fcdafin yoklu\u011funda karar verilmesinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
\u0130zahtan varestedir.<\/p>\n
\u00dclkemizde davalar\u0131n uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve yarg\u0131lamalar\u0131n s\u00fcr\u00fcncemede kalabildi\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Amac\u0131m\u0131z; do\u011fru bir savunma yaparak, temsil etti\u011fimiz san\u0131klar\u0131n hukuki yararlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve adil\/d\u00fcr\u00fcst bir yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Elbette sunulan mazeretin mahkeme taraf\u0131ndan s\u00fcbjektif olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fi, mazeretin ne olup ne olmamas\u0131 konusunda bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131, fakat sunulan mazeretin mesleki olmas\u0131n\u0131n bizce yeterli oldu\u011fu, temsil edilen san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n da g\u00f6zard\u0131 edilmeden yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fi ve bu do\u011frultuda zorunlu m\u00fcdafi esas hakk\u0131nda savunma yapmay\u0131p mazeret sundu\u011funda, bunun dikkate al\u0131narak, celsenin makul bir tarihe b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken CMK m.151\/2\u2019ye de k\u0131saca de\u011finmek isteriz.\u00a0M\u00fcdafi; duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, san\u0131\u011fa belirlenen yeni m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bahisle duru\u015fman\u0131n ertelenmesini talep edebilir. Kanun koyucu; dosyay\u0131 yeni alan ve san\u0131\u011f\u0131n avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenen m\u00fcdafiin talebinin kabul\u00fcnde kanun koyucu net bir kritere ve zaman aral\u0131\u011f\u0131na yer vermeyerek, sadece\u00a0yeni m\u00fcdafii\u00a0kavram\u0131n\u0131 kullanmak suretiyle her somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011finin dikkate al\u0131nmas\u0131 ve savunma i\u00e7in yeterli zaman\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da san\u0131\u011f\u0131n yeni avukat\u0131na bir inisiyatif verilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki, bu t\u00fcr bir kabul adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131na ve bu hakk\u0131n kapsam\u0131na giren savunma hakk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcne uygundur. Nitekim bu sebeple kanun koyucu, CMK m.151\/2\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usuli g\u00fcvenceyi kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
M\u00fcdafi yeni atanm\u0131\u015f olup da, mazeret sundu\u011funda veya savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bahisle celse ertelemesi istedi\u011finde, bu mazeret ve savunma i\u00e7in makul s\u00fcre talebinin gere\u011fi yerine getirilmeden sonuca var\u0131lmas\u0131 san\u0131\u011f\u0131n usuli g\u00fcvencesini ihlali anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
III.\u00a0\u0130radi\/\u00d6zel M\u00fcdafi Oldu\u011fu Haller<\/p>\n
CMK m.149 \u201c\u015e\u00fcphelinin ve san\u0131\u011f\u0131n m\u00fcdafi se\u00e7imi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken, CMK m.150 \u201cM\u00fcdafiin g\u00f6revlendirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na sahiptir. Dolay\u0131s\u0131yla; m.149\u2019da \u00f6zel vekalet ili\u015fkisi kapsam\u0131nda bir m\u00fcdafilik s\u00f6zkonusu iken, 150. madde baro taraf\u0131ndan m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkindir. CMK 151. madde ise a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi\u201d demekte, fakat CMK m.149\u2019da yer alan \u00f6zel m\u00fcdafilere hi\u00e7 at\u0131f yapmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece; CMK m.151 sadece baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen zorunlu m\u00fcdafilere ili\u015fkin olup, san\u0131k ve m\u00fcdafii aras\u0131nda \u00d6zel Hukuk \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zel vekalet ili\u015fkisi varsa m.150 uygulanmaz.<\/p>\n
Kanaatimizce; m.151 \u00f6zel m\u00fcdafilere k\u0131yasen de uygulanmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde m.150\u2019ye at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f olup, m.149\u2019un burada yaz\u0131lmamas\u0131 kanun koyucunun iradesini g\u00f6sterir ki, kanun koyucunun m.151\u2019in, m.149 kapsam\u0131na giren m\u00fcdafilere uygulanmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bu kadar a\u00e7\u0131k iradesi varken, k\u0131yasen uygulamak kanun koyucunun iradesi ile ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n
CMK m.188 ve 216\u2019da ise zorunlu m\u00fcdafilikten bahsetmektedir. Zorunlu m\u00fcdafiin \u00f6zel veya baro taraf\u0131ndan atanan m\u00fcdafi olup olmad\u0131\u011f\u0131na de\u011finilmemi\u015ftir. Bu nedenle, kanun koyucunun ilk bak\u0131\u015fta her iki zorunlu m\u00fcdafi grubunu d\u00fczenledi\u011fi gibi bir izlenime var\u0131lmaktad\u0131r. Ancak m.151 baro taraf\u0131ndan atanan zorunlu m\u00fcdafilere d\u00fczenlendi\u011finden, m.188 ve m.216\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201czorunlu m\u00fcdafi\u201d kavram\u0131ndan \u00f6zel m\u00fcdafileri anlamak gerekir. Bu yorum kabul edilirse, m.151 ile m188 ve m.216 aras\u0131nda bir tezatl\u0131k da olu\u015fmaz. Bir konuda birden farkl\u0131 yorum yap\u0131labildi\u011fi durumlarda, yasa h\u00fckm\u00fcn\u00fcn birisi ge\u00e7ersiz k\u0131lmayacak yorum, ge\u00e7ersiz k\u0131lan yoruma tercih edilmelidir.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Tamer Berk Bayrakl\u0131<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n\u00a0Prof. Dr. Ersan \u015eEN\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0www.hukukihaber.net\u00a0sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
————–<\/p>\n
[1] M\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131n\u0131n adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131 do\u011frultusunda \u00f6nemi, su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda olan ki\u015finin bu haktan yararland\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde Devletin pozitif bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funun kabul edilmesidir (Kaz\u0131m Albayrak, B. No: 2014\/3836, 17.9.2014 &31).<\/p>\n
[2] Osman Ya\u015far, Cengiz Otac\u0131, Yeni \u0130\u00e7tihatlarla Uygulamal\u0131 ve Yorumlu Ceza Muhakemesi Kanunu, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, 10. Bask\u0131, 2. Cilt, Ankara, 2022, s.1830.<\/p>\n
\u200bI.\u00a0Giri\u015f<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Hukukunda adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli uzant\u0131lar\u0131ndan birisi, san\u0131\u011f\u0131n savunma ve m\u00fcdafii taraf\u0131ndan savunulma hakk\u0131d\u0131r. Bu hak; yaln\u0131zca san\u0131\u011f\u0131n kendisini savunabilmesini de\u011fil, m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131 ile etkin bir savunma yap\u0131labilmesini i\u00e7erir. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 216. maddesi, h\u00fck\u00fcmden \u00f6nceki son s\u00f6z\u00fcn al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin usul\u00fc d\u00fczenlenmektedir. Ancak uygulamada, \u00f6zellikle m\u00fcdafiin duru\u015fmalara kat\u0131lmamas\u0131 veya mazeret sunmas\u0131 halinde mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131zda, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verildi\u011fi, bir k\u0131s\u0131m avukatlar\u0131n savunma yapt\u0131\u011f\u0131, kalanlar\u0131n savunmas\u0131n\u0131n bir sonraki celseye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak zorunlu m\u00fcdafiin son celseye mazeret sundu\u011fu bir durumda, mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi, CMK m.216\/3, m.151\/1 ve m.188\/1 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
II.\u00a0Zorunlu M\u00fcdafiili\u011fin Ge\u00e7erli Oldu\u011fu Hallerdeki Durum<\/p>\n
Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde san\u0131\u011fa bulundu\u011fu yerin barosu taraf\u0131ndan zorunlu m\u00fcdafi tayin edilecektir.\u00a0CMK m.150 uyar\u0131nca;\u00a0\u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131ktan kendisine bir m\u00fcdafi se\u00e7mesi istenir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k, m\u00fcdafi se\u00e7ebilecek durumda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ederse, istemi halinde bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir.<\/p>\n
(2) M\u00fcdafii bulunmayan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k; \u00e7ocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sa\u011f\u0131r ve dilsiz ise, istemi aranmaks\u0131z\u0131n bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir.<\/p>\n
(3) Alt s\u0131n\u0131r\u0131 be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren su\u00e7lardan dolay\u0131 yap\u0131lan soru\u015fturma ve kovu\u015fturmada ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulan\u0131r\u201d. M\u00fcdafiin bulunmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu durumlarda, san\u0131\u011f\u0131n bir m\u00fcdafii yard\u0131m\u0131ndan yararlanmadan yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi mutlak bir hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
CMK m.151\/1:\u00a0\u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemi yapar. Bu durumda mahkeme oturuma ara verebilece\u011fi gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir\u201d.<\/p>\n
CMK m.150 gere\u011fince g\u00f6revlendirilen zorunlu m\u00fcdafii;\u00a0duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz, duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, mahkeme taraf\u0131ndan ba\u015fka bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilebilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapaca\u011f\u0131, bu durumda mahkemenin oturuma ara verebilece\u011fi veya ertelenmesine karar verebilece\u011fi, atanan yeni m\u00fcdafiin savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamas\u0131 halinde de oturumun ertelenebilece\u011fi Kanunda ifade edilmi\u015ftir[1].\u00a0Zorunlu m\u00fcdafi; ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirildikten sonra, temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131 korumak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olarak g\u00f6revini yerine getirmesi gerekmektedir. Elbette her m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde yapabilir, bu m\u00fcdafiin takdirindedir, fakat mahkeme zorunlu m\u00fcdafiin duru\u015fmalara kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 denetlemekle ve dikkate almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Zorunlu m\u00fcdafi, san\u0131k savunmas\u0131n\u0131 yaparken ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verdi\u011finde duru\u015fmalarda haz\u0131r bulunmal\u0131 ve buna kar\u015f\u0131 savunma yapabilmelidir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafii, her celsede elbette temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n yan\u0131nda durarak haklar\u0131n\u0131 korumakla m\u00fckelleftir, fakat zorunlu m\u00fcdafi sonuca m\u00fcessir olacak celselerde mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gerekir. Ancak esas hakk\u0131nda m\u00fctalaa verildikten sonra, son celsede zorunlu m\u00fcdafiin mazeret sunmas\u0131, buna ra\u011fmen karar verilmesi do\u011fru mudur, esas tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken mesele budur.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafii baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirildi\u011fi andan itibaren temsil etti\u011fi san\u0131\u011f\u0131n yasal haklar\u0131n\u0131 korumakla ve g\u00f6revini lay\u0131k\u0131 ile yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Avukat bu g\u00f6revini, 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu uyar\u0131nca kendisine tan\u0131nan hak ve yetkiler \u00e7er\u00e7evesinde ifa eder. Avukat g\u00f6revini yerine getirirken; bazen dosya say\u0131s\u0131n\u0131n, i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn fazla olmas\u0131, bazen de elde olmayan sebeplerle zorunlu m\u00fcdafi g\u00f6revini yerine getiremeyebilir. Burada \u00f6nem arz eden durum; zorunlu m\u00fcdafiin mazeretli mi, yoksa mazeretsiz olarak m\u0131 karar celsesine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bununla beraber esas hakk\u0131nda savunmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirip ger\u00e7ekle\u015ftirmedi\u011fidir.<\/p>\n
–\u00a0CMK m.151\/1;\u00a0\u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemi yapar. Bu durumda mahkeme oturuma ara verebilece\u011fi gibi oturumun ertelenmesine de karar verebilir\u201d,<\/p>\n
–\u00a0CMK m.151\/2;\u00a0\u201cE\u011fer yeni m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klarsa oturum ertelenir.\u201d<\/p>\n
–\u00a0CMK m.188\/1;\u00a0\u201cDuru\u015fmada, h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler ve Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ile zab\u0131t katibinin ve Kanunun zorunlu m\u00fcdafili\u011fi kabul etti\u011fi hallerde m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmas\u0131 \u015fartt\u0131r. M\u00fcdafiin mazeretsiz olarak duru\u015fmaya gelmemesi veya duru\u015fmay\u0131 terk etmesi halinde duru\u015fmaya devam edilebilir\u201d,<\/p>\n
–\u00a0CMK m.216\/3:\u00a0\u201cH\u00fck\u00fcmden \u00f6nce son s\u00f6z, haz\u0131r bulunan san\u0131\u011fa verilir. Bu a\u015famada zorunlu m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131na engel te\u015fkil etmez\u201d.<\/p>\n
Yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz Kanun maddeleri dikkate al\u0131narak, CMK m.151\/1\u2019e g\u00f6re zorunlu m\u00fcdafii, duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, hakim veya mahkeme derhal ba\u015fka bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilmesi i\u00e7in gerekli i\u015flemleri yapar. Ancak\u00a0CMK m.188\/1\u2019de yer alan\u00a0\u201cm\u00fcdafiin mazeretsiz olarak duru\u015fmaya gelmemesi veya duru\u015fmay\u0131 terk etmesi halinde duru\u015fmaya devam edilebilir\u201d\u00a0c\u00fcmlesi ile\u00a0CMK m.216\/3\u2019de yer alan\u00a0\u201cbu a\u015famada zorunlu m\u00fcdafiin haz\u0131r bulunmamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131na engel te\u015fkil etmez\u201d\u00a0h\u00fckm\u00fcn\u00fcn, CMK m.151 ile uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir[2].<\/p>\n
Burada \u00e7eli\u015fki olu\u015fturan durum;\u00a0hem zorunlu m\u00fcdafiin duru\u015fmada haz\u0131r bulunmas\u0131n\u0131, ge\u00e7erli mazeret bildirdi\u011fi takdirde duru\u015fman\u0131n yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmekte ve hem de zorunlu m\u00fcdafii haz\u0131r olmasa da, CMK m.216\/3 uyar\u0131nca h\u00fck\u00fcm kurulabilece\u011fini ifade etmektedir. Elbette bu h\u00fckm\u00fcn uygulanabilmesi i\u00e7in, san\u0131\u011f\u0131n esas hakk\u0131ndaki savunmas\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 ve\u00a0son s\u00f6z\u00a0a\u015famas\u0131na gelmi\u015f olmas\u0131n\u0131 aramaktad\u0131r.<\/p>\n
CMK m.216\/3, yaln\u0131zca\u00a0son s\u00f6z\u00a0a\u015famas\u0131nda dikkate al\u0131naca\u011f\u0131ndan m\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda savunma yapmad\u0131\u011f\u0131 durumda mahkemenin celse atmas\u0131 gerekir. Mahkemenin, reddedebilece\u011fi mazeretler y\u00f6n\u00fcnden, m\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda savunma yap\u0131p yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 dikkate almas\u0131 gerekir. \u015eayet m\u00fcdafi, esas hakk\u0131nda savunma yapmam\u0131\u015f ve ge\u00e7erli bir mazereti bulunuyorsa, mahkemenin esas hakk\u0131nda savunma i\u00e7in celse atmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
San\u0131k m\u00fcdafiinin, kendisine verilen yeterli s\u00fcreye ra\u011fmen karar celsesine kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve s\u00f6zl\u00fc savunma yapmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmakla, yoklu\u011funda karar verilmesinin savunma hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine dair\u00a0Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi\u2019nin 26.06.2019 tarihli, 2019\/1349 E., 2019\/4517 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda;\u00a0\u201cSomut olayda, san\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 03.02.2017 tarihli celsede haz\u0131r bulunup ayr\u0131nt\u0131l\u0131 savunmas\u0131n\u0131 yapan, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 sundu\u011fu, 11.07.2017 tarihli celsede esasa ili\u015fkin savunmalar\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere\u00a0s\u00fcre talep eden, talebi kabul edilerek 02.10.2017 tarihine talik edilen celseye kat\u0131l\u0131p yeniden s\u00fcre talep eden san\u0131k m\u00fcdafiine mahkemece tekrar esas hakk\u0131ndaki savunmalar\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere bir sonraki celseye kadar s\u00fcre verildi\u011fi, bu celseyi takip eden 12.10.2017 tarihli karar duru\u015fmas\u0131nda haz\u0131r bulunmayarak ba\u015fka dosyalar\u0131n duru\u015fmalar\u0131na kat\u0131laca\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile mazeret dilek\u00e7esi verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclen m\u00fcdafiin yoklu\u011funda, CMK 188\/1-2 ve 216\/3 maddelerinin tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 yetkiye istinaden yarg\u0131laman\u0131n tamamlan\u0131p h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131na nazaran, davan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131k derecesi, m\u00fcdafiinin bu davadaki i\u015f y\u00fck\u00fc, yarg\u0131laman\u0131n gelmi\u015f oldu\u011fu a\u015fama san\u0131\u011f\u0131n ve m\u00fcdafiinin yarg\u0131lama s\u00fcrecindeki tutumlar\u0131 itibariyle san\u0131k m\u00fcdafiinin, kendisine verilen yeterli s\u00fcreye ra\u011fmen karar celsesine kat\u0131lmayarak s\u00f6zl\u00fc savunma yapmad\u0131\u011f\u0131, ancak 10.10.2017 tarihli dilek\u00e7esi ile yaz\u0131l\u0131 olarak m\u00fctalaaya ve esasa ili\u015fkin savunmalar\u0131n\u0131 mahkemeye bildirdi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki savunmalar\u0131n hukuki de\u011ferden yoksunu belirlenerek\u2026 san\u0131k m\u00fcdafiinin temyiz dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc nedenler yerinde g\u00f6r\u00fclmedi\u011finden CMK\u2019n\u0131n 302\/1. maddesi gere\u011fince temyiz davas\u0131n\u0131n esastan reddine\u2026\u201d\u00a0karar verdi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Zorunlu m\u00fcdafi olmaks\u0131z\u0131n karar verilemeyece\u011fi, zorunlu m\u00fcdafiin mazereti hakk\u0131nda olumlu veya olumsuz karar verilmeden yarg\u0131laman\u0131n sona eremeyece\u011fine ili\u015fkin\u00a0Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 02.03.2021 tarihli, 2020\/409 E. ve 2021\/64 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda;\u00a0\u201cY\u00fcklenen su\u00e7un alt s\u0131n\u0131r\u0131 itibar\u0131yla Kanunun zorunlu m\u00fcdafili\u011fi kabul etti\u011fi te\u015febb\u00fcs a\u015famas\u0131nda kalm\u0131\u015f ya\u011fma su\u00e7undan yap\u0131lan yarg\u0131lamada, CMK\u2019n\u0131n 289. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (e) bendindeki emredici h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca duru\u015fmada kanunen mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gereken\u00a0san\u0131k \u2026 m\u00fcdafisinin mesleki mazereti nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131na y\u00f6nelik mazeret dilek\u00e7esi vermi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bu hususta bir karar verilmeden san\u0131k m\u00fcdafisinin yoklu\u011funda, yeni bir m\u00fcdafii g\u00f6revlendirilmeden ya da m\u00fcdafii temini i\u00e7in oturuma ertelenmeden yarg\u0131lamaya devam edilerek h\u00fckm\u00fcn tesis ve tefhim edilmesinin savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 nitelikte bulundu\u011fu ve\u00a0 bu durumun CMK\u2019n\u0131n 289\/1-e maddesi uyar\u0131nca hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k hallerinden biri oldu\u011fu,\u00a0bu usule ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle Yerel Mahkemece verilen h\u00fckm\u00fcn di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi kabul edilmelidir.\u00a0Bu itibarla, Yerel Mahkemenin direnme karar\u0131na konu beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn,\u00a0duru\u015fmada kanunen mutlaka haz\u0131r bulunmas\u0131 gereken san\u0131k \u2026 m\u00fcdafisinin mazeret dilek\u00e7esi hakk\u0131nda olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden yoklu\u011funda yarg\u0131lamaya devam edilerek h\u00fck\u00fcm tesis edilmesi suretiyle savunma hakk\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131ndan\u00a0di\u011fer y\u00f6nleri incelenmeksizin bozulmas\u0131na\u00a0karar verilmelidir.\u201d\u00a0sonucuna vard\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda yer alan h\u00fck\u00fcmler ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; zorunlu m\u00fcdafiin ge\u00e7erli bir mazereti olmamas\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k duru\u015fmaya kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bildirdi\u011fi mazeretin de karara ba\u011flanmamas\u0131 halinde bunun bozma sebebi te\u015fkil edece\u011fi,<\/p>\n
M\u00fcdafiin esas hakk\u0131nda m\u00fctalaadan sonra mazeret koydu\u011fu son celsede gelmemesinin yarg\u0131lamay\u0131 uzatmak ve s\u00fcr\u00fcncemede b\u0131rakma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumlarda, m\u00fcdafiin mazeretini d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olarak ortaya koymas\u0131 gerekti\u011fi, yarg\u0131lamay\u0131 uzatma amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131, san\u0131k m\u00fcdafiin mazeretinin s\u0131rf yarg\u0131lamay\u0131 uzatma amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi\u011fi takdirde CMK m.216\/3\u2019\u00fcn uygulanabilece\u011fi ve h\u00fck\u00fcm kurulabilece\u011fi, elbette san\u0131k m\u00fcdafii taraf\u0131ndan sunulan mazeretin esas hakk\u0131nda savunma yap\u0131lmadan \u00f6nce mi, yoksa sonra m\u0131 oldu\u011funun \u00f6nem arz etti\u011fi, esas hakk\u0131nda savunman\u0131n yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7erli mazeretin sunuldu\u011fu durumlarda mahkemenin celse atmas\u0131 gerekti\u011fi, fakat bu mazeretin de k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m amac\u0131 ta\u015f\u0131mamas\u0131 gerekti\u011fi, nitekim yukar\u0131da\u00a0 yer verdi\u011fimiz Yarg\u0131tay karar\u0131nda da esas hakk\u0131nda m\u00fctalaaya kar\u015f\u0131 s\u00fcre alan ve di\u011fer celsede mazeret sunan m\u00fcdafiin son celseye de kat\u0131lmamas\u0131n\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik ihlal anlam\u0131na gelmedi\u011finin ortaya koyuldu\u011fu,<\/p>\n
San\u0131k m\u00fcdafiin mazeretinin olumlu veya olumsuz de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi, bu de\u011ferlendirme olmadan zorunlu m\u00fcdafin yoklu\u011funda karar verilmesinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
\u0130zahtan varestedir.<\/p>\n
\u00dclkemizde davalar\u0131n uzun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve yarg\u0131lamalar\u0131n s\u00fcr\u00fcncemede kalabildi\u011fi tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Amac\u0131m\u0131z; do\u011fru bir savunma yaparak, temsil etti\u011fimiz san\u0131klar\u0131n hukuki yararlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve adil\/d\u00fcr\u00fcst bir yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n
Elbette sunulan mazeretin mahkeme taraf\u0131ndan s\u00fcbjektif olarak de\u011ferlendirilebilece\u011fi, mazeretin ne olup ne olmamas\u0131 konusunda bir g\u00f6r\u00fc\u015f birli\u011fi bulunmad\u0131\u011f\u0131, fakat sunulan mazeretin mesleki olmas\u0131n\u0131n bizce yeterli oldu\u011fu, temsil edilen san\u0131\u011f\u0131n haklar\u0131n\u0131n da g\u00f6zard\u0131 edilmeden yarg\u0131laman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fi ve bu do\u011frultuda zorunlu m\u00fcdafi esas hakk\u0131nda savunma yapmay\u0131p mazeret sundu\u011funda, bunun dikkate al\u0131narak, celsenin makul bir tarihe b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken CMK m.151\/2\u2019ye de k\u0131saca de\u011finmek isteriz.\u00a0M\u00fcdafi; duru\u015fmada haz\u0131r bulunmaz veya vakitsiz olarak duru\u015fmadan \u00e7ekilir veya g\u00f6revini yerine getirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rsa, san\u0131\u011fa belirlenen yeni m\u00fcdafi savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bahisle duru\u015fman\u0131n ertelenmesini talep edebilir. Kanun koyucu; dosyay\u0131 yeni alan ve san\u0131\u011f\u0131n avukatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenen m\u00fcdafiin talebinin kabul\u00fcnde kanun koyucu net bir kritere ve zaman aral\u0131\u011f\u0131na yer vermeyerek, sadece\u00a0yeni m\u00fcdafii\u00a0kavram\u0131n\u0131 kullanmak suretiyle her somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011finin dikkate al\u0131nmas\u0131 ve savunma i\u00e7in yeterli zaman\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da san\u0131\u011f\u0131n yeni avukat\u0131na bir inisiyatif verilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ki, bu t\u00fcr bir kabul adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131na ve bu hakk\u0131n kapsam\u0131na giren savunma hakk\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcne uygundur. Nitekim bu sebeple kanun koyucu, CMK m.151\/2\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usuli g\u00fcvenceyi kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
M\u00fcdafi yeni atanm\u0131\u015f olup da, mazeret sundu\u011funda veya savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in yeterli zaman\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan bahisle celse ertelemesi istedi\u011finde, bu mazeret ve savunma i\u00e7in makul s\u00fcre talebinin gere\u011fi yerine getirilmeden sonuca var\u0131lmas\u0131 san\u0131\u011f\u0131n usuli g\u00fcvencesini ihlali anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
III.\u00a0\u0130radi\/\u00d6zel M\u00fcdafi Oldu\u011fu Haller<\/p>\n
CMK m.149 \u201c\u015e\u00fcphelinin ve san\u0131\u011f\u0131n m\u00fcdafi se\u00e7imi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131rken, CMK m.150 \u201cM\u00fcdafiin g\u00f6revlendirilmesi\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na sahiptir. Dolay\u0131s\u0131yla; m.149\u2019da \u00f6zel vekalet ili\u015fkisi kapsam\u0131nda bir m\u00fcdafilik s\u00f6zkonusu iken, 150. madde baro taraf\u0131ndan m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilmesine ili\u015fkindir. CMK 151. madde ise a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde \u201c150\u2019nci madde h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re g\u00f6revlendirilen m\u00fcdafi\u201d demekte, fakat CMK m.149\u2019da yer alan \u00f6zel m\u00fcdafilere hi\u00e7 at\u0131f yapmam\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece; CMK m.151 sadece baro taraf\u0131ndan g\u00f6revlendirilen zorunlu m\u00fcdafilere ili\u015fkin olup, san\u0131k ve m\u00fcdafii aras\u0131nda \u00d6zel Hukuk \u00e7er\u00e7evesinde \u00f6zel vekalet ili\u015fkisi varsa m.150 uygulanmaz.<\/p>\n
Kanaatimizce; m.151 \u00f6zel m\u00fcdafilere k\u0131yasen de uygulanmaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde m.150\u2019ye at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f olup, m.149\u2019un burada yaz\u0131lmamas\u0131 kanun koyucunun iradesini g\u00f6sterir ki, kanun koyucunun m.151\u2019in, m.149 kapsam\u0131na giren m\u00fcdafilere uygulanmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bu kadar a\u00e7\u0131k iradesi varken, k\u0131yasen uygulamak kanun koyucunun iradesi ile ba\u011fda\u015fmaz.<\/p>\n
CMK m.188 ve 216\u2019da ise zorunlu m\u00fcdafilikten bahsetmektedir. Zorunlu m\u00fcdafiin \u00f6zel veya baro taraf\u0131ndan atanan m\u00fcdafi olup olmad\u0131\u011f\u0131na de\u011finilmemi\u015ftir. Bu nedenle, kanun koyucunun ilk bak\u0131\u015fta her iki zorunlu m\u00fcdafi grubunu d\u00fczenledi\u011fi gibi bir izlenime var\u0131lmaktad\u0131r. Ancak m.151 baro taraf\u0131ndan atanan zorunlu m\u00fcdafilere d\u00fczenlendi\u011finden, m.188 ve m.216\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201czorunlu m\u00fcdafi\u201d kavram\u0131ndan \u00f6zel m\u00fcdafileri anlamak gerekir. Bu yorum kabul edilirse, m.151 ile m188 ve m.216 aras\u0131nda bir tezatl\u0131k da olu\u015fmaz. Bir konuda birden farkl\u0131 yorum yap\u0131labildi\u011fi durumlarda, yasa h\u00fckm\u00fcn\u00fcn birisi ge\u00e7ersiz k\u0131lmayacak yorum, ge\u00e7ersiz k\u0131lan yoruma tercih edilmelidir.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Tamer Berk Bayrakl\u0131<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n\u00a0Prof. Dr. Ersan \u015eEN\u00a0taraf\u0131ndan\u00a0www.hukukihaber.net\u00a0sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
————–<\/p>\n
[1] M\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131n\u0131n adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131 do\u011frultusunda \u00f6nemi, su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda olan ki\u015finin bu haktan yararland\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde Devletin pozitif bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc oldu\u011funun kabul edilmesidir (Kaz\u0131m Albayrak, B. No: 2014\/3836, 17.9.2014 &31).<\/p>\n
[2] Osman Ya\u015far, Cengiz Otac\u0131, Yeni \u0130\u00e7tihatlarla Uygulamal\u0131 ve Yorumlu Ceza Muhakemesi Kanunu, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, 10. Bask\u0131, 2. Cilt, Ankara, 2022, s.1830.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I.\u00a0Giri\u015f Ceza Muhakemesi Hukukunda adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n en \u00f6nemli uzant\u0131lar\u0131ndan birisi, san\u0131\u011f\u0131n savunma ve m\u00fcdafii taraf\u0131ndan savunulma hakk\u0131d\u0131r. Bu hak; yaln\u0131zca san\u0131\u011f\u0131n kendisini savunabilmesini de\u011fil, m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131 ile etkin bir savunma yap\u0131labilmesini i\u00e7erir. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 216. maddesi, h\u00fck\u00fcmden \u00f6nceki son s\u00f6z\u00fcn al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin usul\u00fc d\u00fczenlenmektedir. Ancak uygulamada, \u00f6zellikle m\u00fcdafiin duru\u015fmalara kat\u0131lmamas\u0131 veya mazeret sunmas\u0131 halinde mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi sorunu ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu yaz\u0131m\u0131zda, esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n verildi\u011fi, bir k\u0131s\u0131m avukatlar\u0131n savunma yapt\u0131\u011f\u0131, kalanlar\u0131n savunmas\u0131n\u0131n bir sonraki celseye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ancak zorunlu m\u00fcdafiin son celseye mazeret sundu\u011fu bir durumda, mahkemenin h\u00fck\u00fcm verip veremeyece\u011fi, CMK m.216\/3, m.151\/1 ve m.188\/1 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilecektir. II.\u00a0Zorunlu M\u00fcdafiili\u011fin Ge\u00e7erli Oldu\u011fu Hallerdeki Durum Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hallerde san\u0131\u011fa bulundu\u011fu yerin barosu taraf\u0131ndan zorunlu m\u00fcdafi tayin edilecektir.\u00a0CMK m.150 uyar\u0131nca;\u00a0\u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131ktan kendisine bir m\u00fcdafi se\u00e7mesi istenir. \u015e\u00fcpheli veya san\u0131k, m\u00fcdafi se\u00e7ebilecek durumda olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan ederse, istemi halinde bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir. (2) M\u00fcdafii bulunmayan \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k; \u00e7ocuk, kendisini savunamayacak derecede malul veya sa\u011f\u0131r ve dilsiz ise, istemi aranmaks\u0131z\u0131n bir m\u00fcdafi g\u00f6revlendirilir. (3) Alt s\u0131n\u0131r\u0131 be\u015f y\u0131ldan fazla hapis cezas\u0131n\u0131 gerektiren su\u00e7lardan dolay\u0131 yap\u0131lan soru\u015fturma ve kovu\u015fturmada ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulan\u0131r\u201d. M\u00fcdafiin bulunmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu durumlarda, san\u0131\u011f\u0131n bir m\u00fcdafii yard\u0131m\u0131ndan yararlanmadan yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi mutlak bir hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-83889","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n