T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
M. \u0130N\u015eAAT NAKL\u0130YAT MADENC\u0130L\u0130K VE T\u0130CARET LTD. \u015eT\u0130. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/37475)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 14\/1\/2025<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Duygu BAKAY<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
M. \u0130n\u015faat Nakliyat Madencilik ve Ticaret Ltd. \u015eti.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Serap KAYA \u0130NC\u0130R<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; katma de\u011fer vergisi matrah artt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n iptali nedeniyle tahakkukun terkinine ve tahsilat\u0131n reddine ili\u015fkin d\u00fczeltme fi\u015flerinin iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddine karar verilmesi sebebiyle hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 ile masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucu 11\/5\/2018 tarihli ve 7143 say\u0131l\u0131 Vergi ve Di\u011fer Baz\u0131 Alacaklar\u0131n Yeniden Yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanun’un 5. maddesi uyar\u0131nca 2017 d\u00f6nemi katma de\u011fer vergisi i\u00e7in matrah artt\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015fvurusunda bulunmu\u015f ve ilk taksidini de \u00f6demi\u015ftir. Ancak Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Uygulama ve Veri Y\u00f6netimi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan (G\u0130B) gelen bildirim \u00fczerine Antalya Vergi Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (idare) 2\/11\/2018 tarihli i\u015flem ile ba\u015fvurucunun, 7143 say\u0131l\u0131 Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ile matrah art\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 iptal etmi\u015f ve bu kapsamda tahakkuklar\u0131 terkin ederek, yap\u0131lan tahsilatlar\u0131n reddine dair d\u00fczeltme fi\u015fleri d\u00fczenlemi\u015ftir.<\/p>\n
3. 7143 say\u0131l\u0131 Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(9) 213 say\u0131l\u0131 Kanunun 359 uncu maddesinin (b) f\u0131kras\u0131ndaki \u201cdefter, kay\u0131t ve belgeleri yok edenler veya defter sahifelerini yok ederek yerine ba\u015fka yapraklar koyanlar veya hi\u00e7 yaprak koymayanlar veya belgelerin as\u0131l veya suretlerini tamamen veya k\u0131smen sahte olarak d\u00fczenleyenler\u201d veya bu fiiller nedeniyle incelemesi devam edenler ile ter\u00f6r su\u00e7undan h\u00fck\u00fcm giyenler, bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarih itibar\u0131yla haklar\u0131nda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine veya Milli G\u00fcvenlik Kurulunca Devletin milli g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 faaliyette bulundu\u011funa karar verilen yap\u0131, olu\u015fum veya gruplara \u00fcyeli\u011fi, mensubiyeti veya iltisak\u0131 yahut bunlarla irtibat\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle adli makamlar, genel kolluk kuvvetleri veya Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma ve kovu\u015fturmalar kapsam\u0131nda vergi incelemesi yap\u0131lmas\u0131, ter\u00f6r\u00fcn finansman\u0131 su\u00e7u veya aklama su\u00e7u kapsam\u0131nda inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131 talep edilenler, bu maddenin birinci, ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kra h\u00fck\u00fcmlerinden yararlanamazlar. \u015eu kadar ki 213 say\u0131l\u0131 Kanunun 359 uncu maddesinin (b) f\u0131kras\u0131nda yer alan defter, kay\u0131t ve belgeleri yok etme veya defter sahifelerini yok ederek yerine ba\u015fka yapraklar koyma veya hi\u00e7 yaprak koymama veya belgelerin as\u0131l veya suretlerini tamamen veya k\u0131smen sahte olarak d\u00fczenleme fiillerinden hareketle yap\u0131lan vergi incelemesinin tamamlanmas\u0131 sonucu bu fiillerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilememesi durumunda, bu durumun tespitine ili\u015fkin raporun m\u00fckelleflere tebli\u011fi tarihinden itibaren bir ay i\u00e7erisinde yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvurmalar\u0131, matrah ve vergi art\u0131r\u0131m\u0131 sonucu hesaplanan vergileri, raporun tebli\u011fini izleyen aydan ba\u015flamak \u00fczere iki\u015fer ayl\u0131k d\u00f6nemler halinde alt\u0131 e\u015fit taksitte \u00f6demeleri ve maddede \u00f6ng\u00f6r\u00fclen di\u011fer \u015fartlar\u0131 yerine getirmeleri ko\u015fuluyla bu madde h\u00fck\u00fcmlerinden yararlan\u0131rlar.”<\/p>\n
4. Ba\u015fvurucu, d\u00fczeltme fi\u015flerinin iptali talebiyle Antalya 1. Vergi Mahkemesinde (Mahkeme) dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Dava dilek\u00e7esinde, hakk\u0131nda herhangi bir adli yahut idari soru\u015fturma bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisine bu y\u00f6nde bir bilgilendirme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6te yandan matrah artt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n iptaline ili\u015fkin i\u015flemde de herhangi bir gerek\u00e7e belirtilmedi\u011fini, ilgili Kanun maddesinde yer alan hususlardan hangisi ile ili\u015fkilendirildi\u011fi konusunda bilgilendirilmedi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Daval\u0131 idare ise savunma dilek\u00e7esinde ba\u015fvurucunun Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Mahkeme 14\/5\/2019 tarihli karar ile davan\u0131n kabul\u00fcne ve d\u00fczeltme fi\u015flerinin iptaline h\u00fckmetmi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde, idare taraf\u0131ndan ba\u015fvurucunun Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda bulundu\u011fu yinelenmekle birlikte f\u0131krada d\u00fczenlenen hususlardan hangisinin mevcut oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla i\u015flemin sebep unsurunun belirtilmedi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. \u0130dare taraf\u0131ndan karara itiraz edilmi\u015f; istinaf dilek\u00e7esinde, savunma dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcr\u00fclen hususlar tekrar edilmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Konya B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 2. Vergi Dava Dairesi (Vergi Dava Dairesi) taraf\u0131ndan yap\u0131lan istinaf incelemesinde daval\u0131 idareden, Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan (MASAK) ve Antalya Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan (Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k) ba\u015fvurucu hakk\u0131nda bilgi talebinde bulunulmu\u015ftur. Ara kararlar\u0131na verilen yan\u0131tlardan, G\u0130B’in mezk\u00fbr yaz\u0131s\u0131n\u0131n MASAK taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen listeye dayand\u0131\u011f\u0131, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 4\/1\/1961 tarihli ve 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesinin (b) f\u0131kras\u0131ndaki “defter, kay\u0131t ve belgeleri yok etme veya defter sahifelerini yok ederek yerine ba\u015fka yapraklar koyma veya hi\u00e7 yaprak koymama veya belgelerin as\u0131l veya suretlerini tamamen veya k\u0131smen sahte olarak d\u00fczenleme” fiilleri kapsam\u0131nda tamamlanm\u0131\u015f veya devam eden bir vergi incelemesinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Savc\u0131l\u0131ktan gelen cevabi yaz\u0131da ise bir ba\u015fka \u015firket ve ortaklar\u0131 hakk\u0131nda silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne \u00fcye olma su\u00e7undan yap\u0131lan soru\u015fturma kapsam\u0131ndaba\u015fvurucunun da aralar\u0131nda bulundu\u011fu bir k\u0131s\u0131m \u015firket ve \u015fah\u0131slar\u0131n soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u015firket ve ortaklar ile parasal ili\u015fkilerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n talep edildi\u011fi, bu kapsamda inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Vergi Dava Dairesi 10\/9\/2020 tarihli nihai karar\u0131 ile Ba\u015fsavc\u0131l\u0131ktan gelen yaz\u0131ya istinaden gerek\u00e7eli karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ve davan\u0131n reddine h\u00fckmetmi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Bu durumda davac\u0131 \u015firket hakk\u0131nda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcne veya Milli G\u00fcvenlik Kurulunca Devletin milli g\u00fcvenli\u011fine kar\u015f\u0131 faaliyette bulundu\u011funa karar verilen yap\u0131, olu\u015fum veya gruplara \u00fcyeli\u011fi, mensubiyeti veya iltisak\u0131 yahut bunlarla irtibat\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle adli makamlar taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma ve kovu\u015fturmalar kapsam\u0131nda Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan ter\u00f6r\u00fcn finansman\u0131 su\u00e7u veya aklama su\u00e7u kapsam\u0131nda inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131n talep edilmesi nedeniyle davac\u0131 \u015firketin 7143 say\u0131l\u0131 Kanun’un 9. maddesinin 5. f\u0131kras\u0131 gere\u011fince katma de\u011fer vergisi art\u0131r\u0131m\u0131ndan yararlanmas\u0131na olanak bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, 2017 y\u0131l\u0131na ait katma de\u011fer vergisi art\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n iptaline ili\u015fkin 02\/11\/2018 tarih ve E.198171 say\u0131l\u0131 i\u015flem ile tahakkukun terkinine ve tahsilat\u0131n reddine ili\u015fkin d\u00fczeltme fi\u015flerinde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015f ve davan\u0131n kabul\u00fc yolundaki Mahkeme karar\u0131nda yasal isabet bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.” <\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu, nihai h\u00fckm\u00fc 30\/10\/2020 tarihinde \u00f6\u011frendikten sonra 30\/11\/2020 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
10. Ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Hakkaniyete Uygun Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu; tesis edilen hukuki i\u015flemin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada y\u00fcr\u00fct\u00fclen yarg\u0131laman\u0131n adil olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yasal olarak ticari faaliyet y\u00fcr\u00fcten bir firmayla k\u0131sa s\u00fcreli haz\u0131r beton al\u0131m i\u015fi nedeniyle yapt\u0131\u011f\u0131 ticaretin su\u00e7 olarak g\u00f6sterildi\u011fini, \u00f6te yandan ayn\u0131 tarihlerde kamu kurumlar\u0131n\u0131n da ayn\u0131 \u015firketle ticari ili\u015fkiler y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu kapsamda B\u00f6lge Adliye Mahkemesi taraf\u0131ndan yap\u0131lan de\u011ferlendirmenin hatal\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
12. \u0130lke olarak mahkemeler \u00f6n\u00fcnde dava konusu yap\u0131lm\u0131\u015f maddi olay ve olgular\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131, delillerin de\u011ferlendirilmesi, hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 ile uyu\u015fmazl\u0131kla ilgili var\u0131lan sonucun adil olup olmamas\u0131 bireysel ba\u015fvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131ndaki hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale te\u015fkil eden, bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik i\u00e7eren yorum, uygulama ve sonu\u00e7lar Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r (Ahmet Sa\u011flam [2.B.], B. No: 2013\/3351, 18\/9\/2013, \u00a7 42).<\/p>\n
13. Somut olayda, Vergi Dava Dairesince yaz\u0131lan ara kararlara ilgili kurumlardan gelen cevabi yaz\u0131lara g\u00f6re bir yap\u0131 lojistik \u015firketi hakk\u0131nda 2016 hesap d\u00f6neminde mal al\u0131m ve sat\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi halde d\u00fczenlenen belgelerin oldu\u011fu g\u00f6zetilerek bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n sahte oldu\u011fu ve komisyon kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda d\u00fczenlendi\u011fi \u015f\u00fcphesi ile inceleme ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan inceleme kapsam\u0131nda bu \u015firketin 2016 y\u0131l\u0131nda ticaret yapt\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm \u015firket ve ki\u015filer hakk\u0131nda da inceleme ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olup ba\u015fvurucu da bu \u015firketler aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
14. Ba\u015fvurucu, yapt\u0131\u011f\u0131 ticaret yasal oldu\u011fu h\u00e2lde bunun su\u00e7 olarak g\u00f6sterildi\u011fini belirtmi\u015f ise de dava dosyas\u0131ndan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda sadece inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hususunun tespit edildi\u011fi, bu incelemenin sonucuna dair hen\u00fcz -yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda- bir bilginin bulunmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6te yandan 7143 say\u0131l\u0131 Kanun’a g\u00f6re de matrah artt\u0131r\u0131m\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeden yararlanamayacak ki\u015fi ve \u015firketlerle ilgili olarak haklar\u0131nda inceleme ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n yeterli g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kald\u0131 ki Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n son c\u00fcmlesine g\u00f6re ba\u015flat\u0131lan inceleme kapsam\u0131nda isnat edilen fiillerin varl\u0131\u011f\u0131 tespit edilemez ise ilgilinin talebi h\u00e2linde bu madde h\u00fck\u00fcmlerinden yine yararlan\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
15. Sonu\u00e7 olarak, Vergi Dava Dairesince ilgili kurumlara m\u00fczekkere yaz\u0131lmak suretiyle somut olay\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, dava dosyas\u0131ndaki deliller ve ilgili mevzuat birlikte de\u011ferlendirilerek sonuca ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Mahkemenin gerek\u00e7eli karar i\u00e7eri\u011fi ve yarg\u0131lama s\u00fcreci bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde ba\u015fvurucunun ihlal iddialar\u0131n\u0131n kanun yolu \u015fik\u00e2yeti niteli\u011finde oldu\u011fu, somut olayda bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik olu\u015fturan husus bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
16. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Gerek\u00e7eli Karar Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucu, istinaf mahkemesince iddia ve itirazlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hangi \u015firket ile hangi ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kapsam\u0131nda irtibat kurdu\u011funun dahi a\u00e7\u0131klanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
18. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 g\u00fcvencesini de kapsamaktad\u0131r (daha geni\u015f de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Abdullah Top\u00e7u [1.B.], B. No: 2014\/8868, 19\/4\/2017, \u00a7 75). Nitekim Anayasa’n\u0131n 141. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cB\u00fct\u00fcn mahkemelerin her t\u00fcrl\u00fc kararlar\u0131 gerek\u00e7eli olarak yaz\u0131l\u0131r.\u201d denilerek mahkemelere kararlar\u0131n\u0131 gerek\u00e7eli yazma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcklenmi\u015ftir. Mahkemelerin an\u0131lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131lamada ileri s\u00fcr\u00fclen her t\u00fcrl\u00fc iddia ve savunmaya karar gerek\u00e7esinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yan\u0131t vermesi gerekti\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz. Ancak mahkemeler, kendilerine sunulan t\u00fcm iddialara yan\u0131t vermek zorunda de\u011filse de (Yasemin Ek\u015fi [1.B.], B. No: 2013\/5486, 4\/12\/2013, \u00a7 56) mahkemelerin davan\u0131n esas sorunlar\u0131n\u0131 inceledikleri gerek\u00e7eli karardan anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar\u0131n bulunmas\u0131 gerekti\u011fi davan\u0131n niteli\u011fine ve \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Muhakeme s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k ve somut bir bi\u00e7imde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddia ve savunmalar\u0131n davan\u0131n sonucuna etkili, ba\u015fka bir deyi\u015fle davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikte olmas\u0131 h\u00e2linde davayla do\u011frudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek\u00e7e ile yan\u0131t verilmesi gerekir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2013\/7800, 18\/6\/2014, \u00a7 35). Aksi bir tutumla mahkemenin davan\u0131n sonucuna etkili oldu\u011funu kabul etti\u011fi bir husus hakk\u0131nda ilgili ve yeterli bir yan\u0131t vermemesi veya yan\u0131t vermeyi gerektiren usul veya esasa dair iddialar\u0131 cevaps\u0131z b\u0131rakmas\u0131 hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri, \u00a7 39).<\/p>\n
19. Somut olayda Vergi Dava Dairesi ki\u015fi yahut \u015firketlerin katma de\u011fer vergisi artt\u0131r\u0131m\u0131ndan faydalanabilmeleri i\u00e7in ilgili mevzuat kapsam\u0131nda devam eden bir MASAK incelemesi yahut adli\/idari bir soru\u015fturma alt\u0131nda bulunmamalar\u0131 gerekti\u011fini belirtmi\u015f ve ara karara cevaben dosyaya gelen yaz\u0131lar neticesinde, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda, soru\u015fturma alt\u0131nda bulunan ba\u015fka bir \u015firket ile kurdu\u011fu ticari ili\u015fki kapsam\u0131nda inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle ba\u015fvurucunun an\u0131lan \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
20. Bu durumda Vergi Dava Dairesinin istinaf incelemesi a\u015famas\u0131nda verdi\u011fi kararda, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131na y\u00f6nelik bir ihlal olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
21. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
C. Masumiyet Karinesinin \u0130hlal Edildi\u011fi \u0130ddias\u0131<\/p>\n
22. Ba\u015fvurucu; ne adli makamlar ne de idari makamlarca hakk\u0131nda do\u011frudan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir soru\u015fturma yahut kovu\u015fturma bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ba\u015fka bir \u015firket hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma kapsam\u0131nda ve bu \u015firket ile yap\u0131lan al\u0131\u015fveri\u015f nedeniyle incelemeye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak yap\u0131lan inceleme neticesinde de \u00f6rg\u00fctsel bir ba\u011f tespit edilemedi\u011fini belirtmi\u015f ve bu kapsamda masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
23. Masumiyet karinesi, Anayasa’n\u0131n 38. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda “Su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar, kimse su\u00e7lu say\u0131lamaz.” \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde ise herkesin iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmektedir. An\u0131lan maddeye adil yarg\u0131lanma ibaresinin eklenmesine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerce de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi’nin (S\u00f6zle\u015fme) 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda, kendisine bir su\u00e7 isnat edilen herkesin su\u00e7lulu\u011fu yasal olarak sabit oluncaya kadar su\u00e7suz say\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu itibarla masumiyet karinesi, Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olmakla beraber su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar kimsenin su\u00e7lu say\u0131lamayaca\u011f\u0131na dair 38. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ayr\u0131ca d\u00fczenlenmi\u015ftir (Fameka \u0130n\u015f. Plastik San ve Tic. Ltd. \u015eirketi [1.B.], B. No: 2014\/3905, 19\/4\/2017, \u00a7 27).<\/p>\n
24. Masumiyet karinesi, hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir ki\u015finin adil bir yarg\u0131lama sonunda su\u00e7lu oldu\u011funa dair kesin h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar masum say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r (AYM, E.2013\/133, K.2013\/169, 26\/12\/2013). An\u0131lan karine, ki\u015finin su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kesinle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131 olmadan su\u00e7lu olarak kabul edilmemesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca hi\u00e7 kimse, su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar yarg\u0131lama makamlar\u0131 ve kamu otoriteleri taraf\u0131ndan su\u00e7lu olarak nitelendirilemez ve su\u00e7lu muamelesine tabi tutulamaz (K\u00fcr\u015fat Eyol [2.B.], B. No: 2012\/665, 13\/6\/2013, \u00a7 26).<\/p>\n
25. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencenin iki y\u00f6n\u00fc bulunmaktad\u0131r. G\u00fcvencenin ilk y\u00f6n\u00fc; ki\u015fi hakk\u0131ndaki ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonu\u00e7lan\u0131ncaya kadar ge\u00e7en, bir ba\u015fka ifadeyle ki\u015finin ceza gerektiren bir su\u00e7la itham edildi\u011fi (su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu) s\u00fcrece ili\u015fkin olup su\u00e7lu oldu\u011funa dair h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar ki\u015finin su\u00e7lulu\u011fu ve eylemleri hakk\u0131nda erken a\u00e7\u0131klamalarda bulunulmas\u0131n\u0131 yasaklar. G\u00fcvencenin bu y\u00f6n\u00fcn\u00fcn kapsam\u0131 sadece ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten mahkemeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. G\u00fcvence ayn\u0131 zamanda di\u011fer t\u00fcm idari ve adli makamlar\u0131n da i\u015flem ve kararlar\u0131nda, su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde ima ya da a\u00e7\u0131klamalarda bulunmamas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla sadece su\u00e7 isnad\u0131na konu ceza yarg\u0131lamas\u0131 kapsam\u0131nda de\u011fil ceza yarg\u0131lamas\u0131 ile e\u015f zamanl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen di\u011fer hukuki s\u00fcre\u00e7 ve yarg\u0131lamalarda da (idari, hukuk, disiplin gibi) masumiyet karinesinin ihlali s\u00f6z konusu olabilir (Galip \u015eahin [1.B.], B. No: 2015\/6075, 11\/6\/2018, \u00a7 39).<\/p>\n
26. G\u00fcvencenin ikinci y\u00f6n\u00fc ise ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda mahk\u00fbmiyet d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kuruldu\u011funda devreye girer ve daha sonraki yarg\u0131lamalarda ceza gerektiren su\u00e7la ilgili olarak ki\u015finin masumiyetinden \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini uyand\u0131racak i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir (Galip \u015eahin, \u00a7 40).<\/p>\n
27. Masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve yukar\u0131da an\u0131lan g\u00fcvencenin d\u0131\u015f\u0131nda kalan, ayr\u0131ca su\u00e7 isnad\u0131na ve su\u00e7 itham\u0131na ili\u015fkin olmayan durumlara y\u00f6nelik ihlal iddialar\u0131 ise masumiyet karinesinin kapsam\u0131 i\u00e7inde yer almamaktad\u0131r (\u0130dris Erta\u015f [GK], B. No: 2018\/21949, 20\/5\/2021, \u00a7 74).<\/p>\n
28. Somut olayda ba\u015fvurucu hakk\u0131nda herhangi bir ceza yarg\u0131lamas\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bireysel ba\u015fvuruya konu mahkeme kararlar\u0131nda, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda inceleme ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hususu tespit edilmi\u015f olup mahkeme kararlar\u0131nda ba\u015fvurucunun herhangi bir su\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funa dair saptamada bulunulmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yarg\u0131 mercilerince y\u00fcr\u00fct\u00fclen yarg\u0131laman\u0131n bir ceza davas\u0131 niteli\u011fi ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 ve kararda kullan\u0131lan dilin ba\u015fvurucunun masumiyetini sorgulamad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Buna g\u00f6re hakk\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131 ve su\u00e7 isnad\u0131 bulunmayan, herhangi bir su\u00e7la itham da edilmeyen ba\u015fvurucunun ihlal iddialar\u0131n\u0131n masumiyet karinesi kapsam\u0131na girmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
III. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. Masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 14\/1\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 14\/1\/2015 tarihli ve 2020\/37475 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 M. \u0130N\u015eAAT NAKL\u0130YAT MADENC\u0130L\u0130K VE T\u0130CARET LTD. \u015eT\u0130. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/37475) \u00a0 Karar Tarihi: 14\/1\/2025 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR \u00a0 \u00a0 Metin KIRATLI Raport\u00f6r : Duygu BAKAY Ba\u015fvurucu : M. \u0130n\u015faat Nakliyat Madencilik ve Ticaret Ltd. \u015eti. Vekili : Av. Serap KAYA \u0130NC\u0130R \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru; katma de\u011fer vergisi matrah artt\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n iptali nedeniyle tahakkukun terkinine ve tahsilat\u0131n reddine ili\u015fkin d\u00fczeltme fi\u015flerinin iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddine karar verilmesi sebebiyle hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 ile masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ba\u015fvurucu 11\/5\/2018 tarihli ve 7143 say\u0131l\u0131 Vergi ve Di\u011fer Baz\u0131 Alacaklar\u0131n Yeniden Yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 ile Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanun’un 5. maddesi uyar\u0131nca 2017 d\u00f6nemi katma de\u011fer vergisi i\u00e7in matrah artt\u0131r\u0131m\u0131 ba\u015fvurusunda bulunmu\u015f ve ilk taksidini de \u00f6demi\u015ftir. Ancak Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Uygulama ve Veri Y\u00f6netimi Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan (G\u0130B) gelen bildirim \u00fczerine Antalya Vergi Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (idare) 2\/11\/2018 tarihli i\u015flem ile ba\u015fvurucunun, 7143 say\u0131l\u0131 Kanun’un 5. maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ile matrah art\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 iptal etmi\u015f ve bu kapsamda tahakkuklar\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-80989","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n