\u201cDostlara Adil Davran\u0131l\u0131r, D\u00fc\u015fmana Kanun Uygulan\u0131r\u201d\u00a0<\/p>\n
Thebai\u2019de krall\u0131\u011f\u0131 payla\u015famayan Antigone\u2019nun karde\u015fleri Eteokles ile Polyneikes birbirleriyle girdikleri sava\u015f sonunda \u00f6l\u00fcrler. Bu a\u015famada tahta \u00e7\u0131kan Kreon, Eteokles\u2019in yurdunu savunurken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, o nedenle kahraman oldu\u011funu ilan ederek onun i\u00e7in g\u00f6rkemli bir cenaze t\u00f6reni haz\u0131rlar. Polyneikes\u2019in ise yabanc\u0131larla i\u015fbirli\u011fi yaparak yurduna sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, o nedenle hain oldu\u011funu, g\u00f6m\u00fclmeyece\u011fini, mezars\u0131z kalaca\u011f\u0131n\u0131, bu suretle kurda ku\u015fa yem olaca\u011f\u0131n\u0131, onu kim g\u00f6mmeye kalk\u0131\u015facak olur ise \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 buyurur.<\/p>\n
Antigone Kreon\u2019un bu emrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ve karde\u015fi Polyneikes\u2019i g\u00f6mer. Bu eylemi sonras\u0131nda Antigone su\u00e7lu s\u0131fat\u0131yla kral Kreon\u2019un huzuruna getirilir ve a\u015fa\u011f\u0131daki sorgulama ba\u015flar:<\/p>\n
Kreon: Neden emrime kar\u015f\u0131 geldin? Emrimin ne oldu\u011funu bilmiyor muydun?<\/p>\n
Antigone: Biliyordum. Nas\u0131l bilmem? Herkese ilan edildi.<\/p>\n
Kreon: Demek buna ra\u011fmen benim emrime kar\u015f\u0131 koymaya cesaret ettin.<\/p>\n
Antigone: Bana emir veren Zeus de\u011fildi. Hades\u2019te h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Dike de biz fanilere b\u00f6yle bir emir vermemi\u015ftir. Senin emirlerinde, insan s\u00f6zlerini Tanr\u0131lar\u0131n yaz\u0131lmam\u0131\u015f, de\u011fi\u015fmez kanunlar\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn yapacak bir kudret bulundu\u011funu zannetmiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kanunlar d\u00fcn ve bug\u00fcn ya\u015fam\u0131yorlar, bunlar ezelden beri hep vard\u0131rlar ve ne zamandan beri var olduklar\u0131n\u0131 da bilen yoktur.<\/p>\n
Kreon: Thebai\u2019liler aras\u0131nda bunu b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen yaln\u0131z sensin.<\/p>\n
Antigone: Herkes b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, fakat korkudan konu\u015fam\u0131yorlar.<\/p>\n
Kreon: Herkesten ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in utanm\u0131yor musun?<\/p>\n
Antigone: \u00d6z karde\u015fime sayg\u0131 g\u00f6stermekte utan\u0131lacak ne var?<\/p>\n
Kreon: Onunla d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6len de karde\u015fin de\u011fil miydi?<\/p>\n
Antigone: \u00d6z karde\u015fimdi.<\/p>\n
Kreon: Di\u011ferine g\u00f6sterdi\u011fin ilgiden dolay\u0131 g\u00fcnah i\u015flemiyor musun?<\/p>\n
Antigone: Mezar\u0131nda yatan \u00f6l\u00fc h\u00fckm\u00fcn\u00fc b\u00f6yle vermeyecektir.<\/p>\n
Kreon: Ama sen bir g\u00fcnahkara kar\u015f\u0131 ayn\u0131 ilgiyi g\u00f6steriyorsun.<\/p>\n
Antigone: O bir k\u00f6le de\u011fildi.<\/p>\n
Kreon: Birinin korudu\u011fu bu \u00fclkeyi di\u011feri harap ediyordu.<\/p>\n
Antigone: Olsun. Hades her ikisine de ayn\u0131 mezar hakk\u0131n\u0131 tan\u0131r.<\/p>\n
Kreon: Ama orada iyi insan k\u00f6t\u00fc insanla ayn\u0131 muameleyi g\u00f6rmek istemez.<\/p>\n
Antigone: \u00d6l\u00fcm diyar\u0131nda b\u00f6yle bir kural oldu\u011funu bana kim s\u00f6yleyebilir?<\/p>\n
Kreon: D\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z bizim i\u00e7in asla, hatta \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra dahi dost de\u011fildir.<\/p>\n
Antigone: Ben d\u00fcnyaya kini de\u011fil, sevgiyi payla\u015fmaya geldim.<\/p>\n
Bu sat\u0131rlar, okuyanlar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7ok iyi bildi\u011fi veya an\u0131msayaca\u011f\u0131 \u00fczere Sophokles\u2019in, \u2018Antigone\u2019 isimli eserinden bir b\u00f6l\u00fcm. Antigone ile yazmaya ba\u015flamam\u0131n nedeni, Antigone\u2019un hukukun olu\u015fturulmas\u0131nda ve uygulanmas\u0131nda, ahlak, etik ve do\u011fal haklar\u0131n anlam\u0131n\u0131, i\u015flevini ve \u00f6nemini ortaya koyan iyi bir \u00f6rnek olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sivil itaatsizli\u011fin tarihin yaz\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 belki de ilk \u00f6rne\u011fi olan Antigone\u2019da birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan iki ayr\u0131 hukuk vard\u0131r. Bir yanda Antigone\u2019un dayand\u0131\u011f\u0131 do\u011fal hukuk, yani bug\u00fcn bizim insan haklar\u0131 dedi\u011fimiz, kayna\u011f\u0131n\u0131 etikten, ahlaktan, vicdandan alan, evrensel de\u011ferlerle daha \u00e7ok \u00f6rt\u00fc\u015fen hukuk, di\u011fer yanda Kreon\u2019un dayand\u0131\u011f\u0131 ve temsil etti\u011fi egemenin hukuku, yani hikmet-i h\u00fck\u00fcmet.<\/p>\n
Peki hukuk nedir ve nas\u0131l do\u011fmu\u015ftur? Tarih\u00e7i Hukuk Okulu\u2019nun iddia etti\u011fi gibi hukuku, halk\u0131n ruhu, milletin vicdan\u0131 m\u0131 do\u011furmu\u015ftur? Yoksa hukuk Sosyolojik Hukuk Okullar\u0131\u2019n\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere toplum hayat\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Ya da pozitivistlerin savundu\u011fu gibi akl\u0131n merkeze konulmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bir sonu\u00e7 mudur? Veya Locke\u2019un s\u00f6zle\u015fme kuram\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey midir, yani bir g\u00fcven ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fi\u015f toku\u015fu mudur? Ve nihayet formalist kuramlar ba\u011flam\u0131nda hukuk en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n iradesi midir?<\/p>\n
Amac\u0131m bu sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 aramak, bu yan\u0131t\u0131 ararken kimi felsefi tart\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7ine girmek de\u011fil elbette. Amac\u0131m sadece ve ge\u00e7mi\u015fteki b\u00fct\u00fcn zamanlarda ve hemen her toplumda ister egemenin iradesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olsun, ister halk\u0131n ruhundan do\u011fmu\u015f bulunsun, ister ise toplumun, toplumsal olaylar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olsun, bir hikmet-i h\u00fck\u00fcmetin ve onun bir hukukunun oldu\u011funa i\u015faret etmektir.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015f zamanlarda d\u0131\u015f etkilere, evrensel kimi de\u011ferlere s\u0131k\u0131ca kapal\u0131, son derece yerel ve otantik olan egemenin hukuku art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00f6yle de\u011fil. \u00d6yle de\u011fil, zira art\u0131k bir tek egemen yok. Yerel egemen veya egemenlerin yan\u0131 s\u0131ra k\u00fcresel egemen veya egemenler ile onlar\u0131n hukuku var. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in \u2018bireyin me\u015fru savunma hakk\u0131n\u0131n kolektif organizasyonu olan hukuk\u2019 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece yerel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel bir olgudur. Hukuku k\u00fcreselle\u015ftiren en \u00f6nemli etken ise, kendisi k\u00fcresel bir kuram, kavram ve de\u011fer olan insan haklar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Antigone\u2019lar yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Kreon\u2019lar da yaln\u0131z ve eksik de\u011fildirler.<\/p>\n
Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yirminci y\u00fczy\u0131l, teknoloji alan\u0131nda getirdi\u011fi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bulu\u015flar\u0131n yan\u0131nda, rakipsiz bir siyasal \u00f6rg\u00fctlenme modeli olarak demokratik, kat\u0131l\u0131mc\u0131, \u015feffaf, hesap verebilir, hesap sorulabilir y\u00f6netimlerin kurulmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir. O nedenle ve bu geli\u015fim ile de\u011fi\u015fimlere ba\u011fl\u0131 olarak demokrasi, hukuk devleti ve bunlara m\u00fcndemi\u00e7 olan insan haklar\u0131 ve siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ba\u015fta olmak \u00fczere, di\u011fer hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lla birlikte sadece egemen s\u00f6ylemin de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n da \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez par\u00e7alar\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Hepimizin \u00e7ok iyi bildi\u011fi \u00fczere kategorik hukuk ilkeleri olarak hukuk felsefesinin merkezinde yer alan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet gibi temel ontolojik ve ahlaki de\u011ferlerden t\u00fcreyen insan haklar\u0131, di\u011fer b\u00fct\u00fcn hak iddialar\u0131na g\u00f6re ahlaki \u00f6ncelik ta\u015f\u0131r. Siyasal me\u015frulu\u011fun da \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olan insan haklar\u0131, her insan\u0131n, sadece insan olmas\u0131 nedeniyle sahip oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik de\u011ferlerinin ba\u015fkalar\u0131nca tan\u0131nmas\u0131n\u0131, her t\u00fcrden d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 gerektiren en \u00fcst\u00fcn ahlaki taleptir. O nedenle insan haklar\u0131 di\u011fer b\u00fct\u00fcn ahlaki, hukuki, ekonomik ve siyasal taleplerden \u00f6nce gelir.<\/p>\n
Ya\u015famak i\u00e7in de\u011fil, onurlu bir ya\u015fam s\u00fcrmek i\u00e7in gereksinim duydu\u011fumuz insan haklar\u0131, Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmelerinde de vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, \u2018insan\u0131n, insan olarak sahip oldu\u011fu ve do\u011farken beraberinde getirdi\u011fi onurdan\u2019 kaynaklan\u0131r. O nedenle yirminci ve yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n egemen de\u011feri haline gelen insan haklar\u0131, modern toplumun bilinen tehditlerine kar\u015f\u0131 insan onurunu korumak i\u00e7in bug\u00fcne kadar geli\u015ftirilmi\u015f olan en de\u011ferli, en vazge\u00e7ilmez haklar toplam\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131, sadece ama\u00e7lar\u0131, \u00f6nerileri, talepleri, \u00f6vg\u00fcye de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de\u011fil, hak temelli toplumsal de\u011fi\u015fim taleplerini de ifade eder. O nedenle, bu talepleri en ba\u015fta kendi \u00fclkemizdeki siyasal iktidarlar ve Filistin\u2019de Filistin halk\u0131na uygulanan haks\u0131zl\u0131klar olmak \u00fczere uluslararas\u0131 topluma y\u00f6neltmemiz, bu suretle insan haklar\u0131 standartlar\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu bir d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine hep birlikte katk\u0131da bulunmam\u0131z gerekir.<\/p>\n
Amerikal\u0131 siyaset bilimci Jack Donnely\u2019nin \u00f6zg\u00fcn anlat\u0131m\u0131yla; insan haklar\u0131, birey ile devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin temelini, insan haklar\u0131 ile korunan alanlarda bireyin devlete, devletin menfaatlerine takadd\u00fcm etmesi ilkesine dayand\u0131r\u0131r. Zira insan haklar\u0131n\u0131n topluma ve devlete kar\u015f\u0131 ahlaki \u00f6nceli\u011fi ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r ve bu haklar her durumda bireylerin sahipli\u011fi ile denetimi alt\u0131ndad\u0131r. Bu, sadece b\u00fct\u00fcn bireylerin yaln\u0131zca e\u015fit olduklar\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6zerk olduklar\u0131n\u0131 \u2013 devletin veya y\u00f6neticilerin \u00e7\u0131karlar\u0131ndan farkl\u0131 \u00e7\u0131kar ve ama\u00e7lar ile bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme hakk\u0131na sahip bulunduklar\u0131n\u0131 \u2013 da ifade eder.<\/p>\n
Yine Jack Donnely\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ile insan haklar\u0131 talebi burjuvazinin kendi s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruma takti\u011fi olarak ba\u015flam\u0131\u015f olsa da evrensel ve vazge\u00e7ilmez ki\u015fi haklar\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu olarak bu k\u00f6kenlerden \u00e7oktan kopmu\u015f durumdad\u0131r. Sosyo-politik bireyselle\u015fme ve devlet kurma s\u00fcre\u00e7leri Bat\u0131da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve bu de\u011ferler her ne kadar Bat\u0131da unutulmu\u015f olmakla birlikte, bunlar zamanla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u015fit ve \u00f6zerk bireylerden olu\u015fan bir toplumun yap\u0131sal temeli bu suretle, k\u00f6keninin tarihsel bak\u0131mdan \u00f6zg\u00fcl ve rastlant\u0131sal olmas\u0131na ra\u011fmen evrenselle\u015fmi\u015ftir. O nedenle insan haklar\u0131, gitgide artan \u00f6l\u00e7\u00fcde, yaln\u0131zca ahlaki idealler olarak g\u00f6r\u00fcnmemekte, fakat ayn\u0131 zamanda insan onurunu korumak ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in hem objektif hem de subjektif bir zorunluluk olarak kabul g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu nedenler ile insan olarak hepimizin d\u00fcnyevi g\u00fc\u00e7lerden ve \u00fclkelerden \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve adalet konusunda do\u011fru d\u00fcr\u00fcst davran\u0131\u015f standartlar\u0131 beklemeye, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131 istemeye hakk\u0131 vard\u0131r. Bu standartlar\u0131n, hukukun ve insan haklar\u0131n\u0131n kasti veya gayri ihtiyari ihlallerine tan\u0131kl\u0131k etmek ve bunlara cesaretle kar\u015f\u0131 koymak sadece insan haklar\u0131 aktivistleri i\u00e7in de\u011fil, hepimiz i\u00e7in bir g\u00f6revdir.<\/p>\n
\u2018Aramakta oldu\u011fumuz iyili\u011fin servet olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc servet sadece faydal\u0131d\u0131r ve ba\u015fka bir \u015fey i\u00e7indir. Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey erdemdir.\u2019 Bu s\u00f6zler Aristoteles\u2019e ait.<\/p>\n
Erdemli olmak i\u00e7in ahlak sahibi, ahlak sahibi olmak i\u00e7in de etik sahibi olmak gerekir. O nedenle, felsefenin bir disiplini olan ve kendini ahlaki eylemin bilimi olarak tan\u0131mlayan \u2018etik\u2019, ya\u015fam\u0131n tek y\u00f6nl\u00fc kayg\u0131larla rasyonalize edilmesine y\u00f6nelmi\u015f olan bireysel \u00e7\u0131kar ve hesaplar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 etki ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bir aynadan yans\u0131tan \u00f6nemli bir uyar\u0131c\u0131 ve yol g\u00f6sterici g\u00f6revi \u00fcstlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Alman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Annemarie Pieper\u2019in \u2018Eti\u011fe Giri\u015f\u2019 isimli \u00f6zg\u00fcn eserinde i\u015faret etti\u011fi \u00fczere etik bize, kendisini sadece paraya, mala, m\u00fclke, bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karma kayg\u0131lar\u0131na sabitlemi\u015f niceliksel d\u00fc\u015f\u00fcnce kar\u015f\u0131s\u0131nda; b\u00fct\u00fcn bunlara s\u0131\u011fmayan, bunlar\u0131 a\u015fan, pratik akl\u0131n ahlaksal yetkinli\u011fi ile do\u011frulanm\u0131\u015f olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, erdem gibi soylu ama\u00e7 ve hedefleri sunan bir nitelikler d\u00fcnyas\u0131n\u0131n var oldu\u011funu anlat\u0131r.<\/p>\n
Bu niteliksel de\u011ferler, kolektif sorumluluklar\u0131n\u0131n bilincinde, ahlaksal talepleri genel ba\u011flay\u0131c\u0131 talepler olarak benimseyen ve ya\u015famlar\u0131nda bunlar\u0131 kendilerine mal etmi\u015f ve \u015fiar edinmi\u015f olan bireylerin, kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn haklar\u0131n en \u00fcst\u00fcne koyan bir ya\u015fama bi\u00e7iminin ahlak\u0131n\u0131 sunar.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet gibi niteliksel de\u011ferlerin her biri ayn\u0131 zamanda birer hakt\u0131rlar. Amerikal\u0131 feminist, psikolog Carol Gilligan\u2019\u0131n da vurgu yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere haklar ahlak\u0131, e\u015fitli\u011fe dayan\u0131r ve merkezinde adalet anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Hak, hukukun tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve korudu\u011fu \u00e7\u0131kard\u0131r. Bu \u00e7\u0131kar sorumlulu\u011fu da beraberinde ta\u015f\u0131r. Haklar\u0131n ahlakili\u011finin kar\u015f\u0131s\u0131nda, sorumlulu\u011fun eti\u011fi vard\u0131r. Haklar eti\u011fi, e\u015fit sayg\u0131n\u0131n, \u00f6tekinin ve benli\u011fin hak iddialar\u0131n\u0131 dengelemenin bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc iken; sorumluluklar eti\u011fi, sevgi ve \u00f6nemseme gibi de\u011ferlere dayan\u0131r ve bunlardan beslenir. Adalet ve \u00f6nemseme kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gibi haklar da toplumsal sorumlulu\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Niteli\u011fi itibari ile negatif bir kavram olan hukukun en \u00f6nemli i\u015flevi zarar vermemezlik, yani zarar verilmesini engellemektir. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in hukuk himayeci, korumac\u0131 olmak durumundad\u0131r. Negatif \u00f6zelli\u011fi gere\u011fi hukukun amac\u0131 adaletsizli\u011fin, zorbal\u0131\u011f\u0131n egemen olmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Bu ise ancak hukukun, haklar ve sorumluluklar eti\u011fi temelinde olu\u015fturulmas\u0131 ve uygulanmas\u0131yla, yani sayg\u0131da e\u015fitlik sa\u011flanmas\u0131yla, benli\u011fin ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak iddialar\u0131n\u0131n dengelenmesiyle, sevgi ve \u00f6nemseme temelinde \u015fekillendirilmesiyle, k\u0131saca insan haklar\u0131 eksenine oturtulmas\u0131yla, yani Kreon\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u2018Dostlara adil davran\u0131l\u0131r, d\u00fc\u015fmana kanun uygulan\u0131r\u2019 \u015feklinde de\u011fil, herkese adil davran\u0131lmas\u0131yla, hukukun b\u00f6yle olu\u015fturulmas\u0131, anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n
Neden mi yazd\u0131m bunlar\u0131? D\u00fcnden bug\u00fcne T\u00fcrkiye\u2019de hukuk herkese adil uygulanmad\u0131\u011f\u0131, pek \u00e7ok olayda \u2018dostlara adil davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015fmana kanun uyguland\u0131\u011f\u0131\u2019 i\u00e7in yazd\u0131m b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131!<\/p>\n
\u200b\u201cDostlara Adil Davran\u0131l\u0131r, D\u00fc\u015fmana Kanun Uygulan\u0131r\u201d\u00a0<\/p>\n
Thebai\u2019de krall\u0131\u011f\u0131 payla\u015famayan Antigone\u2019nun karde\u015fleri Eteokles ile Polyneikes birbirleriyle girdikleri sava\u015f sonunda \u00f6l\u00fcrler. Bu a\u015famada tahta \u00e7\u0131kan Kreon, Eteokles\u2019in yurdunu savunurken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, o nedenle kahraman oldu\u011funu ilan ederek onun i\u00e7in g\u00f6rkemli bir cenaze t\u00f6reni haz\u0131rlar. Polyneikes\u2019in ise yabanc\u0131larla i\u015fbirli\u011fi yaparak yurduna sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, o nedenle hain oldu\u011funu, g\u00f6m\u00fclmeyece\u011fini, mezars\u0131z kalaca\u011f\u0131n\u0131, bu suretle kurda ku\u015fa yem olaca\u011f\u0131n\u0131, onu kim g\u00f6mmeye kalk\u0131\u015facak olur ise \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 buyurur.<\/p>\n
Antigone Kreon\u2019un bu emrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ve karde\u015fi Polyneikes\u2019i g\u00f6mer. Bu eylemi sonras\u0131nda Antigone su\u00e7lu s\u0131fat\u0131yla kral Kreon\u2019un huzuruna getirilir ve a\u015fa\u011f\u0131daki sorgulama ba\u015flar:<\/p>\n
Kreon: Neden emrime kar\u015f\u0131 geldin? Emrimin ne oldu\u011funu bilmiyor muydun?<\/p>\n
Antigone: Biliyordum. Nas\u0131l bilmem? Herkese ilan edildi.<\/p>\n
Kreon: Demek buna ra\u011fmen benim emrime kar\u015f\u0131 koymaya cesaret ettin.<\/p>\n
Antigone: Bana emir veren Zeus de\u011fildi. Hades\u2019te h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Dike de biz fanilere b\u00f6yle bir emir vermemi\u015ftir. Senin emirlerinde, insan s\u00f6zlerini Tanr\u0131lar\u0131n yaz\u0131lmam\u0131\u015f, de\u011fi\u015fmez kanunlar\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn yapacak bir kudret bulundu\u011funu zannetmiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kanunlar d\u00fcn ve bug\u00fcn ya\u015fam\u0131yorlar, bunlar ezelden beri hep vard\u0131rlar ve ne zamandan beri var olduklar\u0131n\u0131 da bilen yoktur.<\/p>\n
Kreon: Thebai\u2019liler aras\u0131nda bunu b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen yaln\u0131z sensin.<\/p>\n
Antigone: Herkes b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, fakat korkudan konu\u015fam\u0131yorlar.<\/p>\n
Kreon: Herkesten ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in utanm\u0131yor musun?<\/p>\n
Antigone: \u00d6z karde\u015fime sayg\u0131 g\u00f6stermekte utan\u0131lacak ne var?<\/p>\n
Kreon: Onunla d\u00f6v\u00fc\u015f\u00fcp \u00f6len de karde\u015fin de\u011fil miydi?<\/p>\n
Antigone: \u00d6z karde\u015fimdi.<\/p>\n
Kreon: Di\u011ferine g\u00f6sterdi\u011fin ilgiden dolay\u0131 g\u00fcnah i\u015flemiyor musun?<\/p>\n
Antigone: Mezar\u0131nda yatan \u00f6l\u00fc h\u00fckm\u00fcn\u00fc b\u00f6yle vermeyecektir.<\/p>\n
Kreon: Ama sen bir g\u00fcnahkara kar\u015f\u0131 ayn\u0131 ilgiyi g\u00f6steriyorsun.<\/p>\n
Antigone: O bir k\u00f6le de\u011fildi.<\/p>\n
Kreon: Birinin korudu\u011fu bu \u00fclkeyi di\u011feri harap ediyordu.<\/p>\n
Antigone: Olsun. Hades her ikisine de ayn\u0131 mezar hakk\u0131n\u0131 tan\u0131r.<\/p>\n
Kreon: Ama orada iyi insan k\u00f6t\u00fc insanla ayn\u0131 muameleyi g\u00f6rmek istemez.<\/p>\n
Antigone: \u00d6l\u00fcm diyar\u0131nda b\u00f6yle bir kural oldu\u011funu bana kim s\u00f6yleyebilir?<\/p>\n
Kreon: D\u00fc\u015fman\u0131m\u0131z bizim i\u00e7in asla, hatta \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra dahi dost de\u011fildir.<\/p>\n
Antigone: Ben d\u00fcnyaya kini de\u011fil, sevgiyi payla\u015fmaya geldim.<\/p>\n
Bu sat\u0131rlar, okuyanlar\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7ok iyi bildi\u011fi veya an\u0131msayaca\u011f\u0131 \u00fczere Sophokles\u2019in, \u2018Antigone\u2019 isimli eserinden bir b\u00f6l\u00fcm. Antigone ile yazmaya ba\u015flamam\u0131n nedeni, Antigone\u2019un hukukun olu\u015fturulmas\u0131nda ve uygulanmas\u0131nda, ahlak, etik ve do\u011fal haklar\u0131n anlam\u0131n\u0131, i\u015flevini ve \u00f6nemini ortaya koyan iyi bir \u00f6rnek olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sivil itaatsizli\u011fin tarihin yaz\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 belki de ilk \u00f6rne\u011fi olan Antigone\u2019da birbiriyle \u00e7at\u0131\u015fan iki ayr\u0131 hukuk vard\u0131r. Bir yanda Antigone\u2019un dayand\u0131\u011f\u0131 do\u011fal hukuk, yani bug\u00fcn bizim insan haklar\u0131 dedi\u011fimiz, kayna\u011f\u0131n\u0131 etikten, ahlaktan, vicdandan alan, evrensel de\u011ferlerle daha \u00e7ok \u00f6rt\u00fc\u015fen hukuk, di\u011fer yanda Kreon\u2019un dayand\u0131\u011f\u0131 ve temsil etti\u011fi egemenin hukuku, yani hikmet-i h\u00fck\u00fcmet.<\/p>\n
Peki hukuk nedir ve nas\u0131l do\u011fmu\u015ftur? Tarih\u00e7i Hukuk Okulu\u2019nun iddia etti\u011fi gibi hukuku, halk\u0131n ruhu, milletin vicdan\u0131 m\u0131 do\u011furmu\u015ftur? Yoksa hukuk Sosyolojik Hukuk Okullar\u0131\u2019n\u0131n ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere toplum hayat\u0131n\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Ya da pozitivistlerin savundu\u011fu gibi akl\u0131n merkeze konulmas\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan bir sonu\u00e7 mudur? Veya Locke\u2019un s\u00f6zle\u015fme kuram\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u015fey midir, yani bir g\u00fcven ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck de\u011fi\u015f toku\u015fu mudur? Ve nihayet formalist kuramlar ba\u011flam\u0131nda hukuk en g\u00fc\u00e7l\u00fc olan\u0131n iradesi midir?<\/p>\n
Amac\u0131m bu sorular\u0131n yan\u0131t\u0131n\u0131 aramak, bu yan\u0131t\u0131 ararken kimi felsefi tart\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7ine girmek de\u011fil elbette. Amac\u0131m sadece ve ge\u00e7mi\u015fteki b\u00fct\u00fcn zamanlarda ve hemen her toplumda ister egemenin iradesinin \u00fcr\u00fcn\u00fc olsun, ister halk\u0131n ruhundan do\u011fmu\u015f bulunsun, ister ise toplumun, toplumsal olaylar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olsun, bir hikmet-i h\u00fck\u00fcmetin ve onun bir hukukunun oldu\u011funa i\u015faret etmektir.<\/p>\n
Ge\u00e7mi\u015f zamanlarda d\u0131\u015f etkilere, evrensel kimi de\u011ferlere s\u0131k\u0131ca kapal\u0131, son derece yerel ve otantik olan egemenin hukuku art\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fczde pek \u00f6yle de\u011fil. \u00d6yle de\u011fil, zira art\u0131k bir tek egemen yok. Yerel egemen veya egemenlerin yan\u0131 s\u0131ra k\u00fcresel egemen veya egemenler ile onlar\u0131n hukuku var. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in \u2018bireyin me\u015fru savunma hakk\u0131n\u0131n kolektif organizasyonu olan hukuk\u2019 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde sadece yerel de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fcresel bir olgudur. Hukuku k\u00fcreselle\u015ftiren en \u00f6nemli etken ise, kendisi k\u00fcresel bir kuram, kavram ve de\u011fer olan insan haklar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Onun i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Antigone\u2019lar yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, Kreon\u2019lar da yaln\u0131z ve eksik de\u011fildirler.<\/p>\n
Geride b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yirminci y\u00fczy\u0131l, teknoloji alan\u0131nda getirdi\u011fi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bulu\u015flar\u0131n yan\u0131nda, rakipsiz bir siyasal \u00f6rg\u00fctlenme modeli olarak demokratik, kat\u0131l\u0131mc\u0131, \u015feffaf, hesap verebilir, hesap sorulabilir y\u00f6netimlerin kurulmas\u0131na tan\u0131kl\u0131k etmi\u015ftir. O nedenle ve bu geli\u015fim ile de\u011fi\u015fimlere ba\u011fl\u0131 olarak demokrasi, hukuk devleti ve bunlara m\u00fcndemi\u00e7 olan insan haklar\u0131 ve siyasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ba\u015fta olmak \u00fczere, di\u011fer hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ge\u00e7en y\u00fczy\u0131lla birlikte sadece egemen s\u00f6ylemin de\u011fil, g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n da \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez par\u00e7alar\u0131 haline gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Hepimizin \u00e7ok iyi bildi\u011fi \u00fczere kategorik hukuk ilkeleri olarak hukuk felsefesinin merkezinde yer alan, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet gibi temel ontolojik ve ahlaki de\u011ferlerden t\u00fcreyen insan haklar\u0131, di\u011fer b\u00fct\u00fcn hak iddialar\u0131na g\u00f6re ahlaki \u00f6ncelik ta\u015f\u0131r. Siyasal me\u015frulu\u011fun da \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olan insan haklar\u0131, her insan\u0131n, sadece insan olmas\u0131 nedeniyle sahip oldu\u011fu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve e\u015fitlik de\u011ferlerinin ba\u015fkalar\u0131nca tan\u0131nmas\u0131n\u0131, her t\u00fcrden d\u0131\u015f sald\u0131r\u0131ya kar\u015f\u0131 korunmas\u0131n\u0131 gerektiren en \u00fcst\u00fcn ahlaki taleptir. O nedenle insan haklar\u0131 di\u011fer b\u00fct\u00fcn ahlaki, hukuki, ekonomik ve siyasal taleplerden \u00f6nce gelir.<\/p>\n
Ya\u015famak i\u00e7in de\u011fil, onurlu bir ya\u015fam s\u00fcrmek i\u00e7in gereksinim duydu\u011fumuz insan haklar\u0131, Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmelerinde de vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, \u2018insan\u0131n, insan olarak sahip oldu\u011fu ve do\u011farken beraberinde getirdi\u011fi onurdan\u2019 kaynaklan\u0131r. O nedenle yirminci ve yirmi birinci y\u00fczy\u0131l\u0131n egemen de\u011feri haline gelen insan haklar\u0131, modern toplumun bilinen tehditlerine kar\u015f\u0131 insan onurunu korumak i\u00e7in bug\u00fcne kadar geli\u015ftirilmi\u015f olan en de\u011ferli, en vazge\u00e7ilmez haklar toplam\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131, sadece ama\u00e7lar\u0131, \u00f6nerileri, talepleri, \u00f6vg\u00fcye de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fcnceleri de\u011fil, hak temelli toplumsal de\u011fi\u015fim taleplerini de ifade eder. O nedenle, bu talepleri en ba\u015fta kendi \u00fclkemizdeki siyasal iktidarlar ve Filistin\u2019de Filistin halk\u0131na uygulanan haks\u0131zl\u0131klar olmak \u00fczere uluslararas\u0131 topluma y\u00f6neltmemiz, bu suretle insan haklar\u0131 standartlar\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu bir d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine hep birlikte katk\u0131da bulunmam\u0131z gerekir.<\/p>\n
Amerikal\u0131 siyaset bilimci Jack Donnely\u2019nin \u00f6zg\u00fcn anlat\u0131m\u0131yla; insan haklar\u0131, birey ile devlet aras\u0131ndaki ili\u015fkinin temelini, insan haklar\u0131 ile korunan alanlarda bireyin devlete, devletin menfaatlerine takadd\u00fcm etmesi ilkesine dayand\u0131r\u0131r. Zira insan haklar\u0131n\u0131n topluma ve devlete kar\u015f\u0131 ahlaki \u00f6nceli\u011fi ve \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r ve bu haklar her durumda bireylerin sahipli\u011fi ile denetimi alt\u0131ndad\u0131r. Bu, sadece b\u00fct\u00fcn bireylerin yaln\u0131zca e\u015fit olduklar\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda \u00f6zerk olduklar\u0131n\u0131 \u2013 devletin veya y\u00f6neticilerin \u00e7\u0131karlar\u0131ndan farkl\u0131 \u00e7\u0131kar ve ama\u00e7lar ile bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme hakk\u0131na sahip bulunduklar\u0131n\u0131 \u2013 da ifade eder.<\/p>\n
Yine Jack Donnely\u2019nin yakla\u015f\u0131m\u0131 ile insan haklar\u0131 talebi burjuvazinin kendi s\u0131n\u0131f \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruma takti\u011fi olarak ba\u015flam\u0131\u015f olsa da evrensel ve vazge\u00e7ilmez ki\u015fi haklar\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu olarak bu k\u00f6kenlerden \u00e7oktan kopmu\u015f durumdad\u0131r. Sosyo-politik bireyselle\u015fme ve devlet kurma s\u00fcre\u00e7leri Bat\u0131da ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve bu de\u011ferler her ne kadar Bat\u0131da unutulmu\u015f olmakla birlikte, bunlar zamanla b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. E\u015fit ve \u00f6zerk bireylerden olu\u015fan bir toplumun yap\u0131sal temeli bu suretle, k\u00f6keninin tarihsel bak\u0131mdan \u00f6zg\u00fcl ve rastlant\u0131sal olmas\u0131na ra\u011fmen evrenselle\u015fmi\u015ftir. O nedenle insan haklar\u0131, gitgide artan \u00f6l\u00e7\u00fcde, yaln\u0131zca ahlaki idealler olarak g\u00f6r\u00fcnmemekte, fakat ayn\u0131 zamanda insan onurunu korumak ve ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in hem objektif hem de subjektif bir zorunluluk olarak kabul g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bu nedenler ile insan olarak hepimizin d\u00fcnyevi g\u00fc\u00e7lerden ve \u00fclkelerden \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve adalet konusunda do\u011fru d\u00fcr\u00fcst davran\u0131\u015f standartlar\u0131 beklemeye, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131 istemeye hakk\u0131 vard\u0131r. Bu standartlar\u0131n, hukukun ve insan haklar\u0131n\u0131n kasti veya gayri ihtiyari ihlallerine tan\u0131kl\u0131k etmek ve bunlara cesaretle kar\u015f\u0131 koymak sadece insan haklar\u0131 aktivistleri i\u00e7in de\u011fil, hepimiz i\u00e7in bir g\u00f6revdir.<\/p>\n
\u2018Aramakta oldu\u011fumuz iyili\u011fin servet olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc servet sadece faydal\u0131d\u0131r ve ba\u015fka bir \u015fey i\u00e7indir. Arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey erdemdir.\u2019 Bu s\u00f6zler Aristoteles\u2019e ait.<\/p>\n
Erdemli olmak i\u00e7in ahlak sahibi, ahlak sahibi olmak i\u00e7in de etik sahibi olmak gerekir. O nedenle, felsefenin bir disiplini olan ve kendini ahlaki eylemin bilimi olarak tan\u0131mlayan \u2018etik\u2019, ya\u015fam\u0131n tek y\u00f6nl\u00fc kayg\u0131larla rasyonalize edilmesine y\u00f6nelmi\u015f olan bireysel \u00e7\u0131kar ve hesaplar\u0131n y\u0131k\u0131c\u0131 etki ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ele\u015ftirel bir aynadan yans\u0131tan \u00f6nemli bir uyar\u0131c\u0131 ve yol g\u00f6sterici g\u00f6revi \u00fcstlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Alman d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr Annemarie Pieper\u2019in \u2018Eti\u011fe Giri\u015f\u2019 isimli \u00f6zg\u00fcn eserinde i\u015faret etti\u011fi \u00fczere etik bize, kendisini sadece paraya, mala, m\u00fclke, bireysel \u00e7\u0131karlar\u0131 en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karma kayg\u0131lar\u0131na sabitlemi\u015f niceliksel d\u00fc\u015f\u00fcnce kar\u015f\u0131s\u0131nda; b\u00fct\u00fcn bunlara s\u0131\u011fmayan, bunlar\u0131 a\u015fan, pratik akl\u0131n ahlaksal yetkinli\u011fi ile do\u011frulanm\u0131\u015f olan \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, erdem gibi soylu ama\u00e7 ve hedefleri sunan bir nitelikler d\u00fcnyas\u0131n\u0131n var oldu\u011funu anlat\u0131r.<\/p>\n
Bu niteliksel de\u011ferler, kolektif sorumluluklar\u0131n\u0131n bilincinde, ahlaksal talepleri genel ba\u011flay\u0131c\u0131 talepler olarak benimseyen ve ya\u015famlar\u0131nda bunlar\u0131 kendilerine mal etmi\u015f ve \u015fiar edinmi\u015f olan bireylerin, kendi kaderlerini tayin etme hakk\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn haklar\u0131n en \u00fcst\u00fcne koyan bir ya\u015fama bi\u00e7iminin ahlak\u0131n\u0131 sunar.<\/p>\n
\u00d6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, adalet gibi niteliksel de\u011ferlerin her biri ayn\u0131 zamanda birer hakt\u0131rlar. Amerikal\u0131 feminist, psikolog Carol Gilligan\u2019\u0131n da vurgu yapt\u0131\u011f\u0131 \u00fczere haklar ahlak\u0131, e\u015fitli\u011fe dayan\u0131r ve merkezinde adalet anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131r. Hak, hukukun tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve korudu\u011fu \u00e7\u0131kard\u0131r. Bu \u00e7\u0131kar sorumlulu\u011fu da beraberinde ta\u015f\u0131r. Haklar\u0131n ahlakili\u011finin kar\u015f\u0131s\u0131nda, sorumlulu\u011fun eti\u011fi vard\u0131r. Haklar eti\u011fi, e\u015fit sayg\u0131n\u0131n, \u00f6tekinin ve benli\u011fin hak iddialar\u0131n\u0131 dengelemenin bir \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc iken; sorumluluklar eti\u011fi, sevgi ve \u00f6nemseme gibi de\u011ferlere dayan\u0131r ve bunlardan beslenir. Adalet ve \u00f6nemseme kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu gibi haklar da toplumsal sorumlulu\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Niteli\u011fi itibari ile negatif bir kavram olan hukukun en \u00f6nemli i\u015flevi zarar vermemezlik, yani zarar verilmesini engellemektir. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in hukuk himayeci, korumac\u0131 olmak durumundad\u0131r. Negatif \u00f6zelli\u011fi gere\u011fi hukukun amac\u0131 adaletsizli\u011fin, zorbal\u0131\u011f\u0131n egemen olmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemektir. Bu ise ancak hukukun, haklar ve sorumluluklar eti\u011fi temelinde olu\u015fturulmas\u0131 ve uygulanmas\u0131yla, yani sayg\u0131da e\u015fitlik sa\u011flanmas\u0131yla, benli\u011fin ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak iddialar\u0131n\u0131n dengelenmesiyle, sevgi ve \u00f6nemseme temelinde \u015fekillendirilmesiyle, k\u0131saca insan haklar\u0131 eksenine oturtulmas\u0131yla, yani Kreon\u2019un yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u2018Dostlara adil davran\u0131l\u0131r, d\u00fc\u015fmana kanun uygulan\u0131r\u2019 \u015feklinde de\u011fil, herkese adil davran\u0131lmas\u0131yla, hukukun b\u00f6yle olu\u015fturulmas\u0131, anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve uygulanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n
Neden mi yazd\u0131m bunlar\u0131? D\u00fcnden bug\u00fcne T\u00fcrkiye\u2019de hukuk herkese adil uygulanmad\u0131\u011f\u0131, pek \u00e7ok olayda \u2018dostlara adil davran\u0131ld\u0131\u011f\u0131, d\u00fc\u015fmana kanun uyguland\u0131\u011f\u0131\u2019 i\u00e7in yazd\u0131m b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131!\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u201cDostlara Adil Davran\u0131l\u0131r, D\u00fc\u015fmana Kanun Uygulan\u0131r\u201d\u00a0 Thebai\u2019de krall\u0131\u011f\u0131 payla\u015famayan Antigone\u2019nun karde\u015fleri Eteokles ile Polyneikes birbirleriyle girdikleri sava\u015f sonunda \u00f6l\u00fcrler. Bu a\u015famada tahta \u00e7\u0131kan Kreon, Eteokles\u2019in yurdunu savunurken \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, o nedenle kahraman oldu\u011funu ilan ederek onun i\u00e7in g\u00f6rkemli bir cenaze t\u00f6reni haz\u0131rlar. Polyneikes\u2019in ise yabanc\u0131larla i\u015fbirli\u011fi yaparak yurduna sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, o nedenle hain oldu\u011funu, g\u00f6m\u00fclmeyece\u011fini, mezars\u0131z kalaca\u011f\u0131n\u0131, bu suretle kurda ku\u015fa yem olaca\u011f\u0131n\u0131, onu kim g\u00f6mmeye kalk\u0131\u015facak olur ise \u00f6l\u00fcmle cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 buyurur. Antigone Kreon\u2019un bu emrine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ve karde\u015fi Polyneikes\u2019i g\u00f6mer. Bu eylemi sonras\u0131nda Antigone su\u00e7lu s\u0131fat\u0131yla kral Kreon\u2019un huzuruna getirilir ve a\u015fa\u011f\u0131daki sorgulama ba\u015flar: Kreon: Neden emrime kar\u015f\u0131 geldin? Emrimin ne oldu\u011funu bilmiyor muydun? Antigone: Biliyordum. Nas\u0131l bilmem? Herkese ilan edildi. Kreon: Demek buna ra\u011fmen benim emrime kar\u015f\u0131 koymaya cesaret ettin. Antigone: Bana emir veren Zeus de\u011fildi. Hades\u2019te h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Dike de biz fanilere b\u00f6yle bir emir vermemi\u015ftir. Senin emirlerinde, insan s\u00f6zlerini Tanr\u0131lar\u0131n yaz\u0131lmam\u0131\u015f, de\u011fi\u015fmez kanunlar\u0131ndan daha \u00fcst\u00fcn yapacak bir kudret bulundu\u011funu zannetmiyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kanunlar d\u00fcn ve bug\u00fcn ya\u015fam\u0131yorlar, bunlar ezelden beri hep vard\u0131rlar ve ne zamandan beri var olduklar\u0131n\u0131 da bilen yoktur. Kreon: Thebai\u2019liler aras\u0131nda bunu b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnen yaln\u0131z sensin. Antigone: Herkes b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, fakat korkudan konu\u015fam\u0131yorlar. Kreon: Herkesten ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn i\u00e7in utanm\u0131yor musun? Antigone: \u00d6z karde\u015fime sayg\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-37226","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n