Avukatl\u0131k, kamu hizmeti g\u00f6ren serbest bir meslektir. Avukatl\u0131\u011f\u0131n amac\u0131; hukuk\u00ee m\u00fcnasebetlerin d\u00fczenlenmesini, her t\u00fcrl\u00fc hukuk\u00ee mesele ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n adalet ve hakkaniyete uygun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmas\u0131n\u0131 her derecede yarg\u0131 organlar\u0131, hakemler, resm\u00ee ve \u00f6zel ki\u015fi, kurul ve kurumlar nezdinde sa\u011flamakt\u0131r. Her ne kadar Kanun’da Avukat\u0131n kamu hizmeti g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilmi\u015f ise de uygulamada yer yer adliyeler ile kurum ve kurulu\u015flarda Avukatlar\u0131n kamu g\u00f6revi g\u00f6rmesinin yad\u0131rganarak kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zlemlenmektedir. Bu do\u011frultuda Avukatlar\u0131n vekaletname sunmadan Avukatl\u0131k Kanunu’nda say\u0131lan kurulu\u015flar nezdinde bilgi ve belge incelemesi yapabilece\u011fi, belgelerden \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 ise vekaletname sunulmas\u0131 ile almas\u0131nda sorun ya\u015fanmaktad\u0131r. Kanun’da avukatlara incelemek istedikleri belgelerle ilgili ilgisini ispat etmesi dahi istenmedi\u011finden bu geni\u015f yetkinin Kurumlar taraf\u0131ndan garipsenmesi, Avukatl\u0131k Kanunu’nun kurumlar taraf\u0131ndan bilinmemesi ve s\u00f6z konusu Kanun’un \u00e7o\u011fu zaman sadece adliyelerde ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131na dair Kanun’a ayk\u0131r\u0131 kanaatte olmalar\u0131, Avukatl\u0131k Kanunu’nda Avukatlara verilen geni\u015f bilgi ve belge inceleme yetkisinin di\u011fer kanunlardaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmesi uygulamada Avukatlar\u0131n Kurumlardan bilgi ve belge inceleme yapmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 02.05.2001 tarih, 4667 say\u0131l\u0131 Kanun ile 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesi 3. f\u0131kras\u0131na eklenen c\u00fcmle ile; “Yarg\u0131 organlar\u0131, emniyet makamlar\u0131, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile kamu iktisadi te\u015febb\u00fcsleri, \u00f6zel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta \u015firketleri ve vak\u0131flar avukatlara g\u00f6revlerinin yerine getirilmesinde yard\u0131mc\u0131 olmak zorundad\u0131r. Kanunlar\u0131ndaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla, bu kurumlar avukat\u0131n gerek duydu\u011fu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.” Bu Kanun h\u00fckm\u00fc ile Avukatlar\u0131n yukar\u0131da say\u0131lan kurum, banka, sigorta \u015firketleri, vak\u0131flar, noterler, K\u0130T’lerden di\u011fer Kanunlardaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla bilgi ve belgeleri inceleyebilece\u011fi, kurumlar\u0131n da avukatlara yard\u0131mc\u0131 olma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; 1136 say\u0131l\u0131 Kanun’un 2\/3. f\u0131kras\u0131nda Avukatlara bilgi ve belge sunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan kurumlar\u0131n Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da say\u0131lan kurumlar taraf\u0131ndan yerine getirilebilece\u011fi ve Kanun’un bu f\u0131kras\u0131nda say\u0131lamayan kurumlardan bilgi ve belge talep edilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. \u00d6rne\u011fin, (kamu iktisadi te\u015febb\u00fcs\u00fc niteli\u011findeki anonim \u015firketler, bankalar ve sigorta \u015firketleri d\u0131\u015f\u0131ndaki) ticaret \u015firketleri, dernekler, sendikalar ve siyasi partiler, Avukatl\u0131k Kanunu m. 2 III\u2019te say\u0131lmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, avukatlara-bilgi ve belge sunmak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda de\u011fildirler.1 Kanun’un bu kapsamda Kanunda belirtti\u011fi kurumlar\u0131 hangi \u00f6l\u00e7\u00fcte g\u00f6re Kanun maddesine eklendi\u011fi a\u00e7\u0131k de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin vak\u0131flar\u0131 anarken, dernekleri; bankalar\u0131 anarken \u00f6zel finans kurumlar\u0131 ve finansal kiralama \u015firketlerini ni\u00e7in d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131) anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r.2 Ayr\u0131ca ger\u00e7ek ki\u015filere de avukatlara bilgi ve belge verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc Kanun taraf\u0131ndan getirilmemi\u015ftir. Nitekim 4667 say\u0131l\u0131 Kanun’un 413 no.lu Adalet Komisyonu Raporunda; ” Savunman\u0131n yarg\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan birisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle, avukatl\u0131k mesle\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re en iyi \u015fekilde yap\u0131labilmesi i\u00e7in Tasar\u0131yla, avukatlara g\u00f6revlerini yerine getirmelerinde yard\u0131mc\u0131 olacak kurulu\u015flara a\u00e7\u0131kl\u0131k getirilerek bu kurulu\u015flardan bilgi ve belge toplama yetkisi verilmektedir.” denilmek suretiyle asl\u0131nda Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da say\u0131lan kurum ve kurulu\u015flardan Avukatlar\u0131n bilgi ve belge talep edebilece\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesi yapacaklar\u0131 durumlarda iki s\u0131n\u0131rland\u0131rma s\u00f6z konusudur. Birincisi, Avukatlar Av. K. m.2\/3’te say\u0131lan kurumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere bilgi ve belge incelemesi talep edebilecektir. \u0130kinci s\u0131n\u0131rland\u0131rma ise talep edebilece\u011fi bilgi ve belge incelemesinin \u00f6zel kanunlarla s\u0131n\u0131rlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re; “M\u00fcdafiin dosya i\u00e7eri\u011fini inceleme veya belgelerden \u00f6rnek alma yetkisi, soru\u015fturman\u0131n amac\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek ise Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine h\u00e2kim karar\u0131yla k\u0131s\u0131tlanabilir.” Ayn\u0131 Kanun maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ise; “Yakalanan ki\u015finin veya \u015f\u00fcphelinin ifadesini i\u00e7eren tutanak ile bilirki\u015fi raporlar\u0131 ve ad\u0131 ge\u00e7enlerin haz\u0131r bulunmaya yetkili olduklar\u0131 di\u011fer adli i\u015flemlere ili\u015fkin tutanaklar hakk\u0131nda, ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulanmaz.” denilmek suretiyle Av. Kanunu’nun 2. maddesine getirilmi\u015f bir istisna h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. Yine bir avukat, 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu’nun vergi mahremiyetine ili\u015fkin olarak m\u00fckellefin her t\u00fcrl\u00fc bilgisine ula\u015fma imkan\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Zira 213 say\u0131l\u0131 Kanun’un 5. maddesine g\u00f6re vergi memuru ve devam\u0131nda say\u0131lan g\u00f6revlilerin m\u00fckellefe ili\u015fkin \u00f6\u011frendikleri s\u0131rlar\u0131 saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Ancak vergi dairelerinin m\u00fckellefe ait her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi vergi mahremiyeti sayarak avukat\u0131n bilgi ve belge incelemesine izin vermemesi de kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin avukat\u0131n m\u00fckellefe ili\u015fkin tarh dosyas\u0131ndan rahatl\u0131kla elde edilebilecek belgeleri vergi mahremiyeti kapsam\u0131nda sayarak avukat\u0131n incelemesine sunmamas\u0131 Kanun’a ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturacakt\u0131r. Nitekim Dan\u0131\u015ftay 4. Dairesi’nin 2009\/695 E. 2011\/1094 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131na g\u00f6re; “Davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan, davac\u0131dan tahsil olunan cezal\u0131 vergi i\u015flemlerine ait t\u00fcm tarh, tahakkuk,tahsilat, evrak ve \u00f6deme suretiyle di\u011fer bilgi ve belgelerin onayl\u0131 \u00f6rneklerinin taraf\u0131na verilmesi istemiyleyap\u0131lan ba\u015fvurunun reddine ili\u015fkin daval\u0131 \u0130darenin 28.1.2008 tarih ve 1404 say\u0131l\u0131 i\u015fleminin iptali istemiyle dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r… tarh dosyas\u0131ndan rahatl\u0131kla temin edilebilecek uyu\u015fmazl\u0131k konusu belgeler vergimahremiyeti kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011finden s\u00f6z konusu ba\u015fvurunun reddine ili\u015fkin i\u015flemde hukuka uyarl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle iptaline karar verilmi\u015ftir.” Bu kapsamda m\u00fckellefe ait vergi i\u015flemlerine ili\u015fkin tarh, tahakkuk, tahsilat evraklar\u0131 ve \u00f6deme suretiyle di\u011fer bilgi-belgelerin, m\u00fckellefin vekili olan avukata verilmesi vergi mahremiyeti kapsam\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 ile de sabittir. Ayr\u0131ca Avukatl\u0131k Kanunu, bilgi ve belge incelemesine Kanun’la bir s\u0131n\u0131rland\u0131rma getirilebilece\u011fini belirtmekle, Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesinin Y\u00f6netmelik, Genelge, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gibi i\u015flemlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesinde Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesi i\u00e7in inceleme yapaca\u011f\u0131 taraf\u0131n s\u00f6zl\u00fc de olsa r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hususta Kanun Koyucunun bilerek b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k s\u00f6z konusu olup, Kanun Koyucu burada Avukat\u0131n inceleme yapaca\u011f\u0131 dosyada ilgisini ispat etmesini aramam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bu durum Avukatl\u0131k mesle\u011finin ruhuna da uygun d\u00fc\u015fmektedir. Avukatl\u0131k Kanunu m. 2\/III\u2019teki geni\u015f yetkilerin Angla-sakson hukuku \u00f6rnek al\u0131narak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak, Avukatl\u0131k Kanunu m. 2\/III, avukatlara \u201cdavaya konu olmu\u015f veya olmam\u0131\u015f dosyalar\u0131, bilgi ve belgeleri inceleme hakk\u0131\u201d verirken, Anglo-sakson hukukunun avukatlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 geni\u015f yetkiler, ancak belirli bir dava ile ilgili olarak ve yarg\u0131laman\u0131n ba\u015f\u0131ndaki layihalar teatisi a\u015famas\u0131 ile belirlenen dava konusu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131labilmektedir.3 G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere T\u00fcrk Hukuku’nda Kanun koyucunun a\u00e7\u0131k\u00e7a Avukat\u0131n bilgi ve belge incelemesini dosya taraflar\u0131ndan birinin s\u00f6zl\u00fc yada r\u0131zas\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131 bilerek \u015fart ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Zira Avukat\u0131n m\u00fcvekkilinden a\u00e7\u0131k r\u0131za almad\u0131\u011f\u0131 yahut m\u00fcvekkilinin taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bir dosya dahi m\u00fcvekkilin lehine bilgi ve belgeler i\u00e7eriyor olabilir. Avukat\u0131n bu bilgilere ula\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan elindeki i\u015fi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fctece\u011fi, gereksiz a\u00e7\u0131lacak davalar\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu kapsamda kurumlar\u0131n ve adli makamlar\u0131n y\u00f6netmelik, genelge, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gibi i\u015flemlerle Avukat’tan vekilli\u011fini \u00fcstlenece\u011fi ki\u015finin yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc talimat\u0131n\u0131 aramas\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’na ve Avukatl\u0131k mesle\u011finin ruhuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Nitekim, Avrupa Konseyi Avukatl\u0131k Mesle\u011finin \u0130cras\u0131ndaki \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Hakk\u0131nda 9 numaral\u0131 Tavsiye Karar\u0131’n\u0131n 1 no.lu prensibinin 7. maddesinde; avukatlar, m\u00fcvekkillerinin haklar\u0131n\u0131 mesleki kurallara g\u00f6re savunurken ilgili her t\u00fcrl\u00fc dosyaya eri\u015febilmelidirler, denilmi\u015ftir. Bu prensibin a\u00e7\u0131klama \u015ferhinde bu ilkeye, “adli i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda kuvvetlerin e\u015fitli\u011fi ilkesi denilmi\u015ftir.4<\/p>\n
Ancak Avukat\u0131n dosyadan suret almas\u0131, dosyaya vekaletname sunmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesine g\u00f6re; “Bu belgelerden \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 vek\u00e2letname ibraz\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.” denilmek suretiyle dosyadan \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 vekaletname sunma \u015fart\u0131na ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Avukat\u0131n onanmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi \u00f6rnekler ise harca tabi olmay\u0131p, Avukat bu \u00f6rnekleri har\u00e7s\u0131z olarak alabilir.<\/p>\n
SONU\u00c7 <\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesi uyar\u0131nca avukatlar\u0131n Kanun’da say\u0131lan kurum ve kurulu\u015flardan, \u00f6zel kanunlardaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla vekaletname ibraz etmeksizin her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve belge talep edebilecektir. \u00d6zel kanunlar ile Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi, ancak bu s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n da s\u0131n\u0131rs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 yukar\u0131da sunmu\u015f oldu\u011fumuz Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 do\u011frultusunda a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak Avukatlar\u0131n bu bilgi ve belgelere ili\u015fkin suret almas\u0131n\u0131n ise vekaletname sunmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve vekaletname olmadan dosyadan \u00f6rnek alamayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A <\/p>\n
1 AVUKATLIK KANUNU\u2019NUN 2. MADDES\u0130NE G\u00d6RE AVUKATIN B\u0130LG\u0130 VE BELGE \u0130STEME YETK\u0130S\u0130, Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, s.366, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi<\/p>\n
2 a.g.e.Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi, s.366<\/p>\n
3 a.g.e.Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi, s.364<\/p>\n
4 Avukatl\u0131k Hukuku, Av. Atilla \u00d6ZEN, s.152 , Se\u00e7kin Hukuk, 6. Bask\u0131, Ankara 2023 TBMM 413 No.lu Komisyon Raporu<\/p>\n
\u200bAvukatl\u0131k, kamu hizmeti g\u00f6ren serbest bir meslektir. Avukatl\u0131\u011f\u0131n amac\u0131; hukuk\u00ee m\u00fcnasebetlerin d\u00fczenlenmesini, her t\u00fcrl\u00fc hukuk\u00ee mesele ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n adalet ve hakkaniyete uygun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmas\u0131n\u0131 her derecede yarg\u0131 organlar\u0131, hakemler, resm\u00ee ve \u00f6zel ki\u015fi, kurul ve kurumlar nezdinde sa\u011flamakt\u0131r. Her ne kadar Kanun’da Avukat\u0131n kamu hizmeti g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilmi\u015f ise de uygulamada yer yer adliyeler ile kurum ve kurulu\u015flarda Avukatlar\u0131n kamu g\u00f6revi g\u00f6rmesinin yad\u0131rganarak kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zlemlenmektedir. Bu do\u011frultuda Avukatlar\u0131n vekaletname sunmadan Avukatl\u0131k Kanunu’nda say\u0131lan kurulu\u015flar nezdinde bilgi ve belge incelemesi yapabilece\u011fi, belgelerden \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 ise vekaletname sunulmas\u0131 ile almas\u0131nda sorun ya\u015fanmaktad\u0131r. Kanun’da avukatlara incelemek istedikleri belgelerle ilgili ilgisini ispat etmesi dahi istenmedi\u011finden bu geni\u015f yetkinin Kurumlar taraf\u0131ndan garipsenmesi, Avukatl\u0131k Kanunu’nun kurumlar taraf\u0131ndan bilinmemesi ve s\u00f6z konusu Kanun’un \u00e7o\u011fu zaman sadece adliyelerde ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131na dair Kanun’a ayk\u0131r\u0131 kanaatte olmalar\u0131, Avukatl\u0131k Kanunu’nda Avukatlara verilen geni\u015f bilgi ve belge inceleme yetkisinin di\u011fer kanunlardaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmesi uygulamada Avukatlar\u0131n Kurumlardan bilgi ve belge inceleme yapmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 02.05.2001 tarih, 4667 say\u0131l\u0131 Kanun ile 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesi 3. f\u0131kras\u0131na eklenen c\u00fcmle ile; “Yarg\u0131 organlar\u0131, emniyet makamlar\u0131, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile kamu iktisadi te\u015febb\u00fcsleri, \u00f6zel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta \u015firketleri ve vak\u0131flar avukatlara g\u00f6revlerinin yerine getirilmesinde yard\u0131mc\u0131 olmak zorundad\u0131r. Kanunlar\u0131ndaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla, bu kurumlar avukat\u0131n gerek duydu\u011fu bilgi ve belgeleri incelemesine sunmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.” Bu Kanun h\u00fckm\u00fc ile Avukatlar\u0131n yukar\u0131da say\u0131lan kurum, banka, sigorta \u015firketleri, vak\u0131flar, noterler, K\u0130T’lerden di\u011fer Kanunlardaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla bilgi ve belgeleri inceleyebilece\u011fi, kurumlar\u0131n da avukatlara yard\u0131mc\u0131 olma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bir g\u00f6r\u00fc\u015fe g\u00f6re; 1136 say\u0131l\u0131 Kanun’un 2\/3. f\u0131kras\u0131nda Avukatlara bilgi ve belge sunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc olan kurumlar\u0131n Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da say\u0131lan kurumlar taraf\u0131ndan yerine getirilebilece\u011fi ve Kanun’un bu f\u0131kras\u0131nda say\u0131lamayan kurumlardan bilgi ve belge talep edilemeyece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. \u00d6rne\u011fin, (kamu iktisadi te\u015febb\u00fcs\u00fc niteli\u011findeki anonim \u015firketler, bankalar ve sigorta \u015firketleri d\u0131\u015f\u0131ndaki) ticaret \u015firketleri, dernekler, sendikalar ve siyasi partiler, Avukatl\u0131k Kanunu m. 2 III\u2019te say\u0131lmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, avukatlara-bilgi ve belge sunmak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc alt\u0131nda de\u011fildirler.1 Kanun’un bu kapsamda Kanunda belirtti\u011fi kurumlar\u0131 hangi \u00f6l\u00e7\u00fcte g\u00f6re Kanun maddesine eklendi\u011fi a\u00e7\u0131k de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin vak\u0131flar\u0131 anarken, dernekleri; bankalar\u0131 anarken \u00f6zel finans kurumlar\u0131 ve finansal kiralama \u015firketlerini ni\u00e7in d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131) anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r.2 Ayr\u0131ca ger\u00e7ek ki\u015filere de avukatlara bilgi ve belge verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc Kanun taraf\u0131ndan getirilmemi\u015ftir. Nitekim 4667 say\u0131l\u0131 Kanun’un 413 no.lu Adalet Komisyonu Raporunda; ” Savunman\u0131n yarg\u0131n\u0131n temel unsurlar\u0131ndan birisi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesinden hareketle, avukatl\u0131k mesle\u011finin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re en iyi \u015fekilde yap\u0131labilmesi i\u00e7in Tasar\u0131yla, avukatlara g\u00f6revlerini yerine getirmelerinde yard\u0131mc\u0131 olacak kurulu\u015flara a\u00e7\u0131kl\u0131k getirilerek bu kurulu\u015flardan bilgi ve belge toplama yetkisi verilmektedir.” denilmek suretiyle asl\u0131nda Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da say\u0131lan kurum ve kurulu\u015flardan Avukatlar\u0131n bilgi ve belge talep edebilece\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesi yapacaklar\u0131 durumlarda iki s\u0131n\u0131rland\u0131rma s\u00f6z konusudur. Birincisi, Avukatlar Av. K. m.2\/3’te say\u0131lan kurumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak \u00fczere bilgi ve belge incelemesi talep edebilecektir. \u0130kinci s\u0131n\u0131rland\u0131rma ise talep edebilece\u011fi bilgi ve belge incelemesinin \u00f6zel kanunlarla s\u0131n\u0131rlanmam\u0131\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. \u00d6rne\u011fin Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 153. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re; “M\u00fcdafiin dosya i\u00e7eri\u011fini inceleme veya belgelerden \u00f6rnek alma yetkisi, soru\u015fturman\u0131n amac\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek ise Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n istemi \u00fczerine h\u00e2kim karar\u0131yla k\u0131s\u0131tlanabilir.” Ayn\u0131 Kanun maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda ise; “Yakalanan ki\u015finin veya \u015f\u00fcphelinin ifadesini i\u00e7eren tutanak ile bilirki\u015fi raporlar\u0131 ve ad\u0131 ge\u00e7enlerin haz\u0131r bulunmaya yetkili olduklar\u0131 di\u011fer adli i\u015flemlere ili\u015fkin tutanaklar hakk\u0131nda, ikinci f\u0131kra h\u00fckm\u00fc uygulanmaz.” denilmek suretiyle Av. Kanunu’nun 2. maddesine getirilmi\u015f bir istisna h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. Yine bir avukat, 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu’nun vergi mahremiyetine ili\u015fkin olarak m\u00fckellefin her t\u00fcrl\u00fc bilgisine ula\u015fma imkan\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Zira 213 say\u0131l\u0131 Kanun’un 5. maddesine g\u00f6re vergi memuru ve devam\u0131nda say\u0131lan g\u00f6revlilerin m\u00fckellefe ili\u015fkin \u00f6\u011frendikleri s\u0131rlar\u0131 saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc vard\u0131r. Ancak vergi dairelerinin m\u00fckellefe ait her t\u00fcrl\u00fc bilgiyi vergi mahremiyeti sayarak avukat\u0131n bilgi ve belge incelemesine izin vermemesi de kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturacakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin avukat\u0131n m\u00fckellefe ili\u015fkin tarh dosyas\u0131ndan rahatl\u0131kla elde edilebilecek belgeleri vergi mahremiyeti kapsam\u0131nda sayarak avukat\u0131n incelemesine sunmamas\u0131 Kanun’a ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturacakt\u0131r. Nitekim Dan\u0131\u015ftay 4. Dairesi’nin 2009\/695 E. 2011\/1094 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131na g\u00f6re; “Davac\u0131 vekili taraf\u0131ndan, davac\u0131dan tahsil olunan cezal\u0131 vergi i\u015flemlerine ait t\u00fcm tarh, tahakkuk,tahsilat, evrak ve \u00f6deme suretiyle di\u011fer bilgi ve belgelerin onayl\u0131 \u00f6rneklerinin taraf\u0131na verilmesi istemiyleyap\u0131lan ba\u015fvurunun reddine ili\u015fkin daval\u0131 \u0130darenin 28.1.2008 tarih ve 1404 say\u0131l\u0131 i\u015fleminin iptali istemiyle dava a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r… tarh dosyas\u0131ndan rahatl\u0131kla temin edilebilecek uyu\u015fmazl\u0131k konusu belgeler vergimahremiyeti kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011finden s\u00f6z konusu ba\u015fvurunun reddine ili\u015fkin i\u015flemde hukuka uyarl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle iptaline karar verilmi\u015ftir.” Bu kapsamda m\u00fckellefe ait vergi i\u015flemlerine ili\u015fkin tarh, tahakkuk, tahsilat evraklar\u0131 ve \u00f6deme suretiyle di\u011fer bilgi-belgelerin, m\u00fckellefin vekili olan avukata verilmesi vergi mahremiyeti kapsam\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 ile de sabittir. Ayr\u0131ca Avukatl\u0131k Kanunu, bilgi ve belge incelemesine Kanun’la bir s\u0131n\u0131rland\u0131rma getirilebilece\u011fini belirtmekle, Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesinin Y\u00f6netmelik, Genelge, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gibi i\u015flemlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesinde Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesi i\u00e7in inceleme yapaca\u011f\u0131 taraf\u0131n s\u00f6zl\u00fc de olsa r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u015fart ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hususta Kanun Koyucunun bilerek b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k s\u00f6z konusu olup, Kanun Koyucu burada Avukat\u0131n inceleme yapaca\u011f\u0131 dosyada ilgisini ispat etmesini aramam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bu durum Avukatl\u0131k mesle\u011finin ruhuna da uygun d\u00fc\u015fmektedir. Avukatl\u0131k Kanunu m. 2\/III\u2019teki geni\u015f yetkilerin Angla-sakson hukuku \u00f6rnek al\u0131narak d\u00fczenlenmi\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak, Avukatl\u0131k Kanunu m. 2\/III, avukatlara \u201cdavaya konu olmu\u015f veya olmam\u0131\u015f dosyalar\u0131, bilgi ve belgeleri inceleme hakk\u0131\u201d verirken, Anglo-sakson hukukunun avukatlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 geni\u015f yetkiler, ancak belirli bir dava ile ilgili olarak ve yarg\u0131laman\u0131n ba\u015f\u0131ndaki layihalar teatisi a\u015famas\u0131 ile belirlenen dava konusu ile s\u0131n\u0131rl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131labilmektedir.3 G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere T\u00fcrk Hukuku’nda Kanun koyucunun a\u00e7\u0131k\u00e7a Avukat\u0131n bilgi ve belge incelemesini dosya taraflar\u0131ndan birinin s\u00f6zl\u00fc yada r\u0131zas\u0131 al\u0131nmas\u0131n\u0131 bilerek \u015fart ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Zira Avukat\u0131n m\u00fcvekkilinden a\u00e7\u0131k r\u0131za almad\u0131\u011f\u0131 yahut m\u00fcvekkilinin taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 bir dosya dahi m\u00fcvekkilin lehine bilgi ve belgeler i\u00e7eriyor olabilir. Avukat\u0131n bu bilgilere ula\u015fmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan elindeki i\u015fi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fctece\u011fi, gereksiz a\u00e7\u0131lacak davalar\u0131n da \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu kapsamda kurumlar\u0131n ve adli makamlar\u0131n y\u00f6netmelik, genelge, bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc gibi i\u015flemlerle Avukat’tan vekilli\u011fini \u00fcstlenece\u011fi ki\u015finin yaz\u0131l\u0131 veya s\u00f6zl\u00fc talimat\u0131n\u0131 aramas\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’na ve Avukatl\u0131k mesle\u011finin ruhuna ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Nitekim, Avrupa Konseyi Avukatl\u0131k Mesle\u011finin \u0130cras\u0131ndaki \u00d6zg\u00fcrl\u00fckler Hakk\u0131nda 9 numaral\u0131 Tavsiye Karar\u0131’n\u0131n 1 no.lu prensibinin 7. maddesinde; avukatlar, m\u00fcvekkillerinin haklar\u0131n\u0131 mesleki kurallara g\u00f6re savunurken ilgili her t\u00fcrl\u00fc dosyaya eri\u015febilmelidirler, denilmi\u015ftir. Bu prensibin a\u00e7\u0131klama \u015ferhinde bu ilkeye, “adli i\u015flemler s\u0131ras\u0131nda kuvvetlerin e\u015fitli\u011fi ilkesi denilmi\u015ftir.4<\/p>\n
Ancak Avukat\u0131n dosyadan suret almas\u0131, dosyaya vekaletname sunmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesine g\u00f6re; “Bu belgelerden \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131 vek\u00e2letname ibraz\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.” denilmek suretiyle dosyadan \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 vekaletname sunma \u015fart\u0131na ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Avukat\u0131n onanmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fi \u00f6rnekler ise harca tabi olmay\u0131p, Avukat bu \u00f6rnekleri har\u00e7s\u0131z olarak alabilir.<\/p>\n
SONU\u00c7 <\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesi uyar\u0131nca avukatlar\u0131n Kanun’da say\u0131lan kurum ve kurulu\u015flardan, \u00f6zel kanunlardaki h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla vekaletname ibraz etmeksizin her t\u00fcrl\u00fc bilgi ve belge talep edebilecektir. \u00d6zel kanunlar ile Avukatlar\u0131n bilgi ve belge incelemesinin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi, ancak bu s\u0131n\u0131rland\u0131rman\u0131n da s\u0131n\u0131rs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 yukar\u0131da sunmu\u015f oldu\u011fumuz Dan\u0131\u015ftay karar\u0131 do\u011frultusunda a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak Avukatlar\u0131n bu bilgi ve belgelere ili\u015fkin suret almas\u0131n\u0131n ise vekaletname sunmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu ve vekaletname olmadan dosyadan \u00f6rnek alamayaca\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A <\/p>\n
1 AVUKATLIK KANUNU\u2019NUN 2. MADDES\u0130NE G\u00d6RE AVUKATIN B\u0130LG\u0130 VE BELGE \u0130STEME YETK\u0130S\u0130, Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, s.366, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi<\/p>\n
2 a.g.e.Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi, s.366<\/p>\n
3 a.g.e.Do\u00e7. Dr. Ali Cem Budak, Yeditepe \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi, s.364<\/p>\n
4 Avukatl\u0131k Hukuku, Av. Atilla \u00d6ZEN, s.152 , Se\u00e7kin Hukuk, 6. Bask\u0131, Ankara 2023 TBMM 413 No.lu Komisyon Raporu\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Avukatl\u0131k, kamu hizmeti g\u00f6ren serbest bir meslektir. Avukatl\u0131\u011f\u0131n amac\u0131; hukuk\u00ee m\u00fcnasebetlerin d\u00fczenlenmesini, her t\u00fcrl\u00fc hukuk\u00ee mesele ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n adalet ve hakkaniyete uygun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmas\u0131n\u0131 her derecede yarg\u0131 organlar\u0131, hakemler, resm\u00ee ve \u00f6zel ki\u015fi, kurul ve kurumlar nezdinde sa\u011flamakt\u0131r. Her ne kadar Kanun’da Avukat\u0131n kamu hizmeti g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedilmi\u015f ise de uygulamada yer yer adliyeler ile kurum ve kurulu\u015flarda Avukatlar\u0131n kamu g\u00f6revi g\u00f6rmesinin yad\u0131rganarak kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6zlemlenmektedir. Bu do\u011frultuda Avukatlar\u0131n vekaletname sunmadan Avukatl\u0131k Kanunu’nda say\u0131lan kurulu\u015flar nezdinde bilgi ve belge incelemesi yapabilece\u011fi, belgelerden \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 ise vekaletname sunulmas\u0131 ile almas\u0131nda sorun ya\u015fanmaktad\u0131r. Kanun’da avukatlara incelemek istedikleri belgelerle ilgili ilgisini ispat etmesi dahi istenmedi\u011finden bu geni\u015f yetkinin Kurumlar taraf\u0131ndan garipsenmesi, Avukatl\u0131k Kanunu’nun kurumlar taraf\u0131ndan bilinmemesi ve s\u00f6z konusu Kanun’un \u00e7o\u011fu zaman sadece adliyelerde ge\u00e7erli olaca\u011f\u0131na dair Kanun’a ayk\u0131r\u0131 kanaatte olmalar\u0131, Avukatl\u0131k Kanunu’nda Avukatlara verilen geni\u015f bilgi ve belge inceleme yetkisinin di\u011fer kanunlardaki \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlerle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fcsaade etmesi uygulamada Avukatlar\u0131n Kurumlardan bilgi ve belge inceleme yapmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r. Avukatl\u0131k Kanunu’nun 02.05.2001 tarih, 4667 say\u0131l\u0131 Kanun ile 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu’nun 2. maddesi 3. f\u0131kras\u0131na eklenen c\u00fcmle ile; “Yarg\u0131 organlar\u0131, emniyet makamlar\u0131, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile kamu iktisadi te\u015febb\u00fcsleri, \u00f6zel ve kamuya ait bankalar, noterler, sigorta \u015firketleri ve …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-139156","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n