Kamu g\u00f6revlilerinin toplu eylem ve sendikal faaliyet hakk\u0131, ba\u015fta uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri olmak \u00fczere, Anayasa ve ulusal yarg\u0131 kararlar\u0131 ile hukuken g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 51 ila 54. maddelerinde yer verilen bu haklar, Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) s\u00f6zle\u015fmeleri ile Avrupa Sosyal \u015eart\u0131 gibi uluslararas\u0131 belgelerle desteklenmekte; bu belgelerde yer alan g\u00fcvenceler ve ilgili denetim organlar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131, anayasal d\u00fczenlemelerin yorumlanmas\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli kaynaklar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, 4688 say\u0131l\u0131 Kamu G\u00f6revlileri Sendikalar\u0131 ve Toplu S\u00f6zle\u015fme Kanunu\u2019nun 18. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, kamu g\u00f6revlilerinin i\u015f saatleri d\u0131\u015f\u0131nda ya da i\u015fverenin izniyle i\u015f saatleri i\u00e7inde sendikal faaliyetlere kat\u0131lmalar\u0131 nedeniyle herhangi bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framayacaklar\u0131 ve g\u00f6revlerine son verilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer bi\u00e7imde, T.C. Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1999\/44 say\u0131l\u0131 Genelgesi de, sendikal \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lan sendika y\u00f6neticileri ve \u00fcyelerine disiplin cezas\u0131 verilmemesi gerekti\u011fini d\u00fczenlemektedir. Bu yasal ve anayasal g\u00fcvencelere ra\u011fmen, sendikal faaliyetler nedeniyle kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda disiplin veya idar\u00ee i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde, bu durumun 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 118. maddesi kapsam\u0131nda su\u00e7 te\u015fkil edebilece\u011fi de yasa koyucu taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi ile Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), kamu g\u00f6revlilerinin sendikal faaliyetler kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hak ihlali olarak de\u011ferlendiren kararlar vermi\u015ftir. Dan\u0131\u015ftay da yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, sendikal faaliyet kapsam\u0131nda g\u00f6reve gelinmemesi fiilini ge\u00e7erli bir mazeret olarak kabul etmektedir.<\/p>\n
T\u00fcm bu d\u00fczenleme ve i\u00e7tihatlar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teorik de\u011fil, uygulamada da etkin bi\u00e7imde korunmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu ba\u011flamda, sendikal faaliyetlere kat\u0131l\u0131m nedeniyle kamu g\u00f6revlilerine y\u00f6nelik herhangi bir cezai, idar\u00ee veya disiplin\u00ee yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131, yaln\u0131zca bireysel haklara de\u011fil, ayn\u0131 zamanda demokratik toplum d\u00fczenine de zarar vermektedir.<\/p>\n
Kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131na ili\u015fkin hukuki g\u00fcvencelerin yaln\u0131zca normatif d\u00fczeyde kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u00e7 hukuk ve uluslararas\u0131 hukukta yarg\u0131 organlar\u0131nca nas\u0131l somutla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak amac\u0131yla, a\u015fa\u011f\u0131da Anayasa Mahkemesi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), Dan\u0131\u015ftay ve di\u011fer uluslararas\u0131 yarg\u0131 ve denetim organlar\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f \u00f6nemli kararlara yer verilecektir. Ayr\u0131ca, farkl\u0131 \u00fclke yarg\u0131 mercileri taraf\u0131ndan verilen ve sendikal faaliyetler nedeniyle kamu g\u00f6revlilerine uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 de\u011ferlendiren baz\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 i\u00e7tihatlara da de\u011finilerek, bu alandaki evrensel e\u011filimler ve ortak ilkeler ortaya konulacakt\u0131r.<\/p>\n
Sendikal Haklara \u0130li\u015fkin Yarg\u0131 Kararlar\u0131na Genel Bak\u0131\u015f<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylerin ortak menfaatlerini savunmak ve temsil edilmek amac\u0131yla kolektif yap\u0131lar alt\u0131nda bir araya gelme hakk\u0131n\u0131 ifade eder. Anayasa Mahkemesi de bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in temsil edici nitelikte kolektif bir olu\u015fum olu\u015fturma serbest\u00eesi olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 30).<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylere topluluklar halinde siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme olana\u011f\u0131 sunar. Sendika hakk\u0131 ise, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hem bireysel hem de ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla bir araya gelerek \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanma serbestisini ifade eder. Bu nedenle sendika hakk\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir hak olmaktan ziyade, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel bir bi\u00e7imi veya kapsam\u0131 olarak de\u011ferlendirilir (Bel\u00e7ika Ulusal Polis Sendikas\u0131\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 4464\/70, 27.10.1975, \u00a7 38).<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 51. maddesi, devlete hem negatif hem de pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fcklemektedir. Negatif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda devlet, bireylerin ve sendikalar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale etmeme borcuna sahiptir; ancak bu m\u00fcdahale yasa maddesinin ikinci ila alt\u0131nc\u0131 f\u0131kralar\u0131nda belirtilen \u015fartlara uygun olarak s\u0131n\u0131rlanabilir. \u00d6te yandan, sendika hakk\u0131n\u0131n temel amac\u0131 bireyi kamu makamlar\u0131n\u0131n keyfi m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 korumak olmakla birlikte, bu hak ayn\u0131 zamanda korunan \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden etkili bi\u00e7imde yararlanmay\u0131 temin edecek pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri de i\u00e7erir (bkz. Ivilson ve Di\u011ferleri\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 30668\/96, 30671\/96 ve 30678\/96, 2.10.2002, \u00a7 41).<\/p>\n
Sendika hakk\u0131, Anayasa\u2019da d\u00fczenlenen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlama rejimine tabi bir hakt\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 51. maddesinin ikinci ve sonraki f\u0131kralar\u0131nda sendika hakk\u0131na getirilebilecek s\u0131n\u0131rlama sebepleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Ancak, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n da mutlak olmay\u0131p, belirli s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde olmas\u0131 zorunludur. Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fctlerin esas al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, sendika hakk\u0131na ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n denetimi, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki kriterler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve 51. madde kapsam\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 38).<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve sendika hakk\u0131na y\u00f6nelik yarg\u0131sal veya idari m\u00fcdahalelerin, \u00f6ncelikle toplumsal bir ihtiya\u00e7 veya bask\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Bu ba\u011flamda, m\u00fcdahalenin me\u015fru bir amaca hizmet etmesi ve orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca, kamu makamlar\u0131n\u0131n m\u00fcdahalenin gereklili\u011fini destekleyen gerek\u00e7elerinin konuyla ilgili ve yeterli olmas\u0131 zorunludur (Stankov ve Di\u011ferleri\/Bulgaristan, B. No: 29221\/95 ve 29225\/95, 2.10.2001, \u00a7 87).<\/p>\n
Pek \u00e7ok i\u015f kolunda, hem idarenin ola\u011fan uygulamalar\u0131nda hem de idari yarg\u0131n\u0131n yerle\u015fmi\u015f i\u00e7tihatlar\u0131nda, sendikal faaliyet kapsam\u0131nda i\u015fe gelinmemesi durumunda ki\u015finin mazeret izni kulland\u0131\u011f\u0131 kabul edilmekte ve disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmamaktad\u0131r. Ancak, sendika \u00fcyelerinin bu \u015fekilde i\u015fe gelmemeleri halinde mazeret izinli say\u0131lacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yerle\u015fik idari yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131na ra\u011fmen, idare ve yarg\u0131n\u0131n yeknesak hareketini sa\u011flayacak mevzuat d\u00fczenlemeleri bulunmamaktad\u0131r. Bu durum, mevcut ba\u015fvuruda oldu\u011fu gibi, sendika hakk\u0131n\u0131 kullanan ki\u015filerin disiplin soru\u015fturmas\u0131 tehdidi alt\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 59).<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, demokrasinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin en geni\u015f kapsamda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir rejim oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6z\u00fcne zarar veren ve bunlar\u0131n tamamen kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen s\u0131n\u0131rlamalar, demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleriyle ba\u011fda\u015fmaz. Bu nedenle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler yaln\u0131zca istisnai durumlarda, \u00f6zlerine zarar vermeden ve demokratik toplum d\u00fczeninin devam\u0131 i\u00e7in zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilirler (AYM, E.2006\/142, K.2008\/148, 24.09.2008).<\/p>\n
\u00d6te yandan, sendika hakk\u0131n\u0131 kullanan bireyler, demokratik toplumun temel ilkeleri olan \u00e7o\u011fulculuk, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve a\u00e7\u0131k fikirlilik gibi de\u011ferlerin korumas\u0131ndan yararlan\u0131rlar. Ba\u015fka bir ifadeyle, \u015fiddete te\u015fvik veya demokratik ilkelerin reddi s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, sendika hakk\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dile getirilen g\u00f6r\u00fc\u015fler ya da bunlar\u0131n ifade bi\u00e7imi yetkili makamlarca kabul edilmez olsa bile, ifade, \u00f6rg\u00fctlenme ve sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik tedbirler demokrasiye hizmet etmez; aksine, demokratik d\u00fczeni tehlikeye atar. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 demokratik bir toplumda, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler veya di\u011fer yollarla ifade edilmesine olanak tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 52).<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 22 May\u0131s 2013 tarihli, E.2009\/63 ve K.2013\/1998 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131nda \u015fu hususlar vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin 15 Eyl\u00fcl 2009 tarihli, Kaya ve Seyhan\/T\u00fcrkiye davas\u0131nda (Ba\u015fvuru No: 30946\/04), E\u011fitim-Sen \u00fcyesi \u00f6\u011fretmenlerin, 11 Aral\u0131k 2003 tarihinde KESK\u2019in \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla, parlamentoda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmekte olan kamu y\u00f6netimi kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131 protesto etmek amac\u0131yla d\u00fczenlenen ulusal eyleme kat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in g\u00f6reve gelmemeleri nedeniyle uyarma cezas\u0131 almalar\u0131n\u0131n, cezan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen, sendika \u00fcyelerinin haklar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla me\u015fru grev veya eylem g\u00fcnlerine kat\u0131lmaktan cayd\u0131r\u0131c\u0131 nitelikte oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Mahkeme, bu disiplin cezas\u0131n\u0131n \u201cacil bir sosyal ihtiyaca\u201d kar\u015f\u0131l\u0131k gelmedi\u011fi ve bu nedenle \u201cdemokratik toplumda gerekli\u201d bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015f; dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvuranlar\u0131n, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 11. maddesi kapsam\u0131nda g\u00f6steri yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn orant\u0131s\u0131z bi\u00e7imde ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, davac\u0131n\u0131n sendikal faaliyet gere\u011fi 11 Aral\u0131k 2003 tarihinde g\u00f6reve gelmeme eyleminin, 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 125\/C-b maddesi uyar\u0131nca \u00f6z\u00fcrs\u00fcz birka\u00e7 g\u00fcn g\u00f6reve gelmemek fiili kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi; s\u00f6z konusu g\u00f6reve gelmeme eyleminin sendikal faaliyet kapsam\u0131nda mazeret say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ve buna ra\u011fmen verilen ayl\u0131ktan kesme cezas\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, Anayasa\u2019n\u0131n 90. maddesi uyar\u0131nca i\u00e7 hukukta do\u011frudan uygulanmas\u0131 zorunlu olan normlard\u0131r. Bu kapsamda, kamu g\u00f6revlilerinin \u00fcyesi olduklar\u0131 sendikalar\u0131n eylemleri \u00e7er\u00e7evesinde i\u015f b\u0131rakmalar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli mazeret olarak kabul edilmesi gerekti\u011fi, ilgili uluslararas\u0131 ve ulusal yarg\u0131 kararlar\u0131yla da teyit edilmi\u015ftir. \u00d6zellikle Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin 21.04.2009 tarihli (2001\/68959 say\u0131l\u0131 dosya) ve 17.07.2007 tarihli (2001\/74611 say\u0131l\u0131 dosya) kararlar\u0131; ayr\u0131ca Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi\u2019nin 2004\/4643 Esas ve 2005\/313 Karar, 2005\/5767 Esas ve 2008\/225 Karar ile 2005\/4499 Esas ve 2005\/3529 Karar say\u0131l\u0131 kararlar\u0131; Dan\u0131\u015ftay 11. Dairesi\u2019nin 2002\/871 Esas ve 2005\/861 Karar; Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesi\u2019nin 1997\/4334 Esas ve 1998\/4242 Karar say\u0131l\u0131 kararlar\u0131 ve Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 20.03.2014 tarihli, Esas No: 2013\/4031, Karar No: 2014\/975 say\u0131l\u0131 karar\u0131, bu hususu a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 itibar\u0131yla, sendikal haklar ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasal d\u00fczenlemeler ve uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel haklard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de Anayasa, taraf olunan uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ve yarg\u0131 kararlar\u0131yla bu haklar\u0131n korunmas\u0131 ve ihlal edilmemesi y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131k ve ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6rmektedir. Ancak, uygulamada sendikal faaliyetlere kat\u0131l\u0131m nedeniyle a\u00e7\u0131lan disiplin soru\u015fturmalar\u0131 ve uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar, s\u00f6z konusu haklar\u0131n etkin ve \u00f6zg\u00fcrce kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen \u00f6nemli bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, mevzuatta var olan belirsizliklerin giderilmesi ve idari uygulamalar\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131yla uyumlu hale getirilmesi zorunludur. B\u00f6ylelikle, kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki hukuki ve fiili engeller ortadan kalkacak; demokratik toplumun temel ilkeleri olan \u00e7o\u011fulculuk, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc daha sa\u011flam temeller \u00fczerinde ya\u015fama ge\u00e7irilebilecektir.<\/p>\n
Ece Ertu\u011f \u00d6zkara<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
AYM, E.2006\/142, K.2008\/148, 24.09.2008.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
Stankov ve Di\u011ferleri\/Bulgaristan, B. No: 29221\/95 ve 29225\/95, 2.10.2001.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
Ivilson ve Di\u011ferleri\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 30668\/96, 30671\/96 ve 30678\/96, 2.10.2002.<\/p>\n
Bel\u00e7ika Ulusal Polis Sendikas\u0131\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 4464\/70, 27.10.1975.<\/p>\n
\u200bKamu g\u00f6revlilerinin toplu eylem ve sendikal faaliyet hakk\u0131, ba\u015fta uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri olmak \u00fczere, Anayasa ve ulusal yarg\u0131 kararlar\u0131 ile hukuken g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 51 ila 54. maddelerinde yer verilen bu haklar, Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) s\u00f6zle\u015fmeleri ile Avrupa Sosyal \u015eart\u0131 gibi uluslararas\u0131 belgelerle desteklenmekte; bu belgelerde yer alan g\u00fcvenceler ve ilgili denetim organlar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131, anayasal d\u00fczenlemelerin yorumlanmas\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli kaynaklar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, 4688 say\u0131l\u0131 Kamu G\u00f6revlileri Sendikalar\u0131 ve Toplu S\u00f6zle\u015fme Kanunu\u2019nun 18. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, kamu g\u00f6revlilerinin i\u015f saatleri d\u0131\u015f\u0131nda ya da i\u015fverenin izniyle i\u015f saatleri i\u00e7inde sendikal faaliyetlere kat\u0131lmalar\u0131 nedeniyle herhangi bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framayacaklar\u0131 ve g\u00f6revlerine son verilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer bi\u00e7imde, T.C. Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1999\/44 say\u0131l\u0131 Genelgesi de, sendikal \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lan sendika y\u00f6neticileri ve \u00fcyelerine disiplin cezas\u0131 verilmemesi gerekti\u011fini d\u00fczenlemektedir. Bu yasal ve anayasal g\u00fcvencelere ra\u011fmen, sendikal faaliyetler nedeniyle kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda disiplin veya idar\u00ee i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde, bu durumun 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 118. maddesi kapsam\u0131nda su\u00e7 te\u015fkil edebilece\u011fi de yasa koyucu taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi ile Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), kamu g\u00f6revlilerinin sendikal faaliyetler kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hak ihlali olarak de\u011ferlendiren kararlar vermi\u015ftir. Dan\u0131\u015ftay da yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, sendikal faaliyet kapsam\u0131nda g\u00f6reve gelinmemesi fiilini ge\u00e7erli bir mazeret olarak kabul etmektedir.<\/p>\n
T\u00fcm bu d\u00fczenleme ve i\u00e7tihatlar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca teorik de\u011fil, uygulamada da etkin bi\u00e7imde korunmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu ba\u011flamda, sendikal faaliyetlere kat\u0131l\u0131m nedeniyle kamu g\u00f6revlilerine y\u00f6nelik herhangi bir cezai, idar\u00ee veya disiplin\u00ee yapt\u0131r\u0131m uygulanmas\u0131, yaln\u0131zca bireysel haklara de\u011fil, ayn\u0131 zamanda demokratik toplum d\u00fczenine de zarar vermektedir.<\/p>\n
Kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131na ili\u015fkin hukuki g\u00fcvencelerin yaln\u0131zca normatif d\u00fczeyde kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, i\u00e7 hukuk ve uluslararas\u0131 hukukta yarg\u0131 organlar\u0131nca nas\u0131l somutla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak amac\u0131yla, a\u015fa\u011f\u0131da Anayasa Mahkemesi, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), Dan\u0131\u015ftay ve di\u011fer uluslararas\u0131 yarg\u0131 ve denetim organlar\u0131 taraf\u0131ndan verilmi\u015f \u00f6nemli kararlara yer verilecektir. Ayr\u0131ca, farkl\u0131 \u00fclke yarg\u0131 mercileri taraf\u0131ndan verilen ve sendikal faaliyetler nedeniyle kamu g\u00f6revlilerine uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 de\u011ferlendiren baz\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 i\u00e7tihatlara da de\u011finilerek, bu alandaki evrensel e\u011filimler ve ortak ilkeler ortaya konulacakt\u0131r.<\/p>\n
Sendikal Haklara \u0130li\u015fkin Yarg\u0131 Kararlar\u0131na Genel Bak\u0131\u015f<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylerin ortak menfaatlerini savunmak ve temsil edilmek amac\u0131yla kolektif yap\u0131lar alt\u0131nda bir araya gelme hakk\u0131n\u0131 ifade eder. Anayasa Mahkemesi de bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylerin kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 koruyabilmek i\u00e7in temsil edici nitelikte kolektif bir olu\u015fum olu\u015fturma serbest\u00eesi olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 30).<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, bireylere topluluklar halinde siyasal, k\u00fclt\u00fcrel, sosyal ve ekonomik ama\u00e7lar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirme olana\u011f\u0131 sunar. Sendika hakk\u0131 ise, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hem bireysel hem de ortak \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla bir araya gelerek \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanma serbestisini ifade eder. Bu nedenle sendika hakk\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir hak olmaktan ziyade, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6zel bir bi\u00e7imi veya kapsam\u0131 olarak de\u011ferlendirilir (Bel\u00e7ika Ulusal Polis Sendikas\u0131\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 4464\/70, 27.10.1975, \u00a7 38).<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 51. maddesi, devlete hem negatif hem de pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler y\u00fcklemektedir. Negatif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck kapsam\u0131nda devlet, bireylerin ve sendikalar\u0131n \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale etmeme borcuna sahiptir; ancak bu m\u00fcdahale yasa maddesinin ikinci ila alt\u0131nc\u0131 f\u0131kralar\u0131nda belirtilen \u015fartlara uygun olarak s\u0131n\u0131rlanabilir. \u00d6te yandan, sendika hakk\u0131n\u0131n temel amac\u0131 bireyi kamu makamlar\u0131n\u0131n keyfi m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 korumak olmakla birlikte, bu hak ayn\u0131 zamanda korunan \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden etkili bi\u00e7imde yararlanmay\u0131 temin edecek pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri de i\u00e7erir (bkz. Ivilson ve Di\u011ferleri\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 30668\/96, 30671\/96 ve 30678\/96, 2.10.2002, \u00a7 41).<\/p>\n
Sendika hakk\u0131, Anayasa\u2019da d\u00fczenlenen temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlama rejimine tabi bir hakt\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 51. maddesinin ikinci ve sonraki f\u0131kralar\u0131nda sendika hakk\u0131na getirilebilecek s\u0131n\u0131rlama sebepleri a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmi\u015ftir. Ancak, bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n da mutlak olmay\u0131p, belirli s\u0131n\u0131rlar \u00e7er\u00e7evesinde olmas\u0131 zorunludur. Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fctlerin esas al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, sendika hakk\u0131na ili\u015fkin s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n denetimi, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki kriterler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve 51. madde kapsam\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 38).<\/p>\n
\u00d6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve sendika hakk\u0131na y\u00f6nelik yarg\u0131sal veya idari m\u00fcdahalelerin, \u00f6ncelikle toplumsal bir ihtiya\u00e7 veya bask\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Bu ba\u011flamda, m\u00fcdahalenin me\u015fru bir amaca hizmet etmesi ve orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca, kamu makamlar\u0131n\u0131n m\u00fcdahalenin gereklili\u011fini destekleyen gerek\u00e7elerinin konuyla ilgili ve yeterli olmas\u0131 zorunludur (Stankov ve Di\u011ferleri\/Bulgaristan, B. No: 29221\/95 ve 29225\/95, 2.10.2001, \u00a7 87).<\/p>\n
Pek \u00e7ok i\u015f kolunda, hem idarenin ola\u011fan uygulamalar\u0131nda hem de idari yarg\u0131n\u0131n yerle\u015fmi\u015f i\u00e7tihatlar\u0131nda, sendikal faaliyet kapsam\u0131nda i\u015fe gelinmemesi durumunda ki\u015finin mazeret izni kulland\u0131\u011f\u0131 kabul edilmekte ve disiplin soru\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmamaktad\u0131r. Ancak, sendika \u00fcyelerinin bu \u015fekilde i\u015fe gelmemeleri halinde mazeret izinli say\u0131lacaklar\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yerle\u015fik idari yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131na ra\u011fmen, idare ve yarg\u0131n\u0131n yeknesak hareketini sa\u011flayacak mevzuat d\u00fczenlemeleri bulunmamaktad\u0131r. Bu durum, mevcut ba\u015fvuruda oldu\u011fu gibi, sendika hakk\u0131n\u0131 kullanan ki\u015filerin disiplin soru\u015fturmas\u0131 tehdidi alt\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 59).<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, demokrasinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin en geni\u015f kapsamda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir rejim oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin \u00f6z\u00fcne zarar veren ve bunlar\u0131n tamamen kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen s\u0131n\u0131rlamalar, demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleriyle ba\u011fda\u015fmaz. Bu nedenle, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler yaln\u0131zca istisnai durumlarda, \u00f6zlerine zarar vermeden ve demokratik toplum d\u00fczeninin devam\u0131 i\u00e7in zorunlu oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde, kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilirler (AYM, E.2006\/142, K.2008\/148, 24.09.2008).<\/p>\n
\u00d6te yandan, sendika hakk\u0131n\u0131 kullanan bireyler, demokratik toplumun temel ilkeleri olan \u00e7o\u011fulculuk, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve a\u00e7\u0131k fikirlilik gibi de\u011ferlerin korumas\u0131ndan yararlan\u0131rlar. Ba\u015fka bir ifadeyle, \u015fiddete te\u015fvik veya demokratik ilkelerin reddi s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, sendika hakk\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde dile getirilen g\u00f6r\u00fc\u015fler ya da bunlar\u0131n ifade bi\u00e7imi yetkili makamlarca kabul edilmez olsa bile, ifade, \u00f6rg\u00fctlenme ve sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik tedbirler demokrasiye hizmet etmez; aksine, demokratik d\u00fczeni tehlikeye atar. Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne dayal\u0131 demokratik bir toplumda, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncelerin sendikal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler veya di\u011fer yollarla ifade edilmesine olanak tan\u0131nmal\u0131d\u0131r. (AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014, \u00a7 52).<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 22 May\u0131s 2013 tarihli, E.2009\/63 ve K.2013\/1998 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131nda \u015fu hususlar vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin 15 Eyl\u00fcl 2009 tarihli, Kaya ve Seyhan\/T\u00fcrkiye davas\u0131nda (Ba\u015fvuru No: 30946\/04), E\u011fitim-Sen \u00fcyesi \u00f6\u011fretmenlerin, 11 Aral\u0131k 2003 tarihinde KESK\u2019in \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131yla, parlamentoda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclmekte olan kamu y\u00f6netimi kanun tasar\u0131s\u0131n\u0131 protesto etmek amac\u0131yla d\u00fczenlenen ulusal eyleme kat\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in g\u00f6reve gelmemeleri nedeniyle uyarma cezas\u0131 almalar\u0131n\u0131n, cezan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ra\u011fmen, sendika \u00fcyelerinin haklar\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla me\u015fru grev veya eylem g\u00fcnlerine kat\u0131lmaktan cayd\u0131r\u0131c\u0131 nitelikte oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Mahkeme, bu disiplin cezas\u0131n\u0131n \u201cacil bir sosyal ihtiyaca\u201d kar\u015f\u0131l\u0131k gelmedi\u011fi ve bu nedenle \u201cdemokratik toplumda gerekli\u201d bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015f; dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvuranlar\u0131n, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 11. maddesi kapsam\u0131nda g\u00f6steri yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn orant\u0131s\u0131z bi\u00e7imde ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, davac\u0131n\u0131n sendikal faaliyet gere\u011fi 11 Aral\u0131k 2003 tarihinde g\u00f6reve gelmeme eyleminin, 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 125\/C-b maddesi uyar\u0131nca \u00f6z\u00fcrs\u00fcz birka\u00e7 g\u00fcn g\u00f6reve gelmemek fiili kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi; s\u00f6z konusu g\u00f6reve gelmeme eyleminin sendikal faaliyet kapsam\u0131nda mazeret say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ve buna ra\u011fmen verilen ayl\u0131ktan kesme cezas\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler, Anayasa\u2019n\u0131n 90. maddesi uyar\u0131nca i\u00e7 hukukta do\u011frudan uygulanmas\u0131 zorunlu olan normlard\u0131r. Bu kapsamda, kamu g\u00f6revlilerinin \u00fcyesi olduklar\u0131 sendikalar\u0131n eylemleri \u00e7er\u00e7evesinde i\u015f b\u0131rakmalar\u0131n\u0131n ge\u00e7erli mazeret olarak kabul edilmesi gerekti\u011fi, ilgili uluslararas\u0131 ve ulusal yarg\u0131 kararlar\u0131yla da teyit edilmi\u015ftir. \u00d6zellikle Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin 21.04.2009 tarihli (2001\/68959 say\u0131l\u0131 dosya) ve 17.07.2007 tarihli (2001\/74611 say\u0131l\u0131 dosya) kararlar\u0131; ayr\u0131ca Dan\u0131\u015ftay 12. Dairesi\u2019nin 2004\/4643 Esas ve 2005\/313 Karar, 2005\/5767 Esas ve 2008\/225 Karar ile 2005\/4499 Esas ve 2005\/3529 Karar say\u0131l\u0131 kararlar\u0131; Dan\u0131\u015ftay 11. Dairesi\u2019nin 2002\/871 Esas ve 2005\/861 Karar; Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesi\u2019nin 1997\/4334 Esas ve 1998\/4242 Karar say\u0131l\u0131 kararlar\u0131 ve Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu\u2019nun 20.03.2014 tarihli, Esas No: 2013\/4031, Karar No: 2014\/975 say\u0131l\u0131 karar\u0131, bu hususu a\u00e7\u0131k\u00e7a vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 itibar\u0131yla, sendikal haklar ve \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, anayasal d\u00fczenlemeler ve uluslararas\u0131 hukuk normlar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f temel haklard\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de Anayasa, taraf olunan uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeler ve yarg\u0131 kararlar\u0131yla bu haklar\u0131n korunmas\u0131 ve ihlal edilmemesi y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131k ve ba\u011flay\u0131c\u0131 h\u00fck\u00fcmler \u00f6ng\u00f6rmektedir. Ancak, uygulamada sendikal faaliyetlere kat\u0131l\u0131m nedeniyle a\u00e7\u0131lan disiplin soru\u015fturmalar\u0131 ve uygulanan yapt\u0131r\u0131mlar, s\u00f6z konusu haklar\u0131n etkin ve \u00f6zg\u00fcrce kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 engelleyen \u00f6nemli bir sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, mevzuatta var olan belirsizliklerin giderilmesi ve idari uygulamalar\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131yla uyumlu hale getirilmesi zorunludur. B\u00f6ylelikle, kamu g\u00f6revlilerinin sendikal haklar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki hukuki ve fiili engeller ortadan kalkacak; demokratik toplumun temel ilkeleri olan \u00e7o\u011fulculuk, ho\u015fg\u00f6r\u00fc ve ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc daha sa\u011flam temeller \u00fczerinde ya\u015fama ge\u00e7irilebilecektir.<\/p>\n
Ece Ertu\u011f \u00d6zkara<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
AYM, E.2006\/142, K.2008\/148, 24.09.2008.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
Stankov ve Di\u011ferleri\/Bulgaristan, B. No: 29221\/95 ve 29225\/95, 2.10.2001.<\/p>\n
AYM, B. No: 2013\/8463, 18.09.2014.<\/p>\n
Ivilson ve Di\u011ferleri\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 30668\/96, 30671\/96 ve 30678\/96, 2.10.2002.<\/p>\n
Bel\u00e7ika Ulusal Polis Sendikas\u0131\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B. No: 4464\/70, 27.10.1975.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Kamu g\u00f6revlilerinin toplu eylem ve sendikal faaliyet hakk\u0131, ba\u015fta uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6zle\u015fmeleri olmak \u00fczere, Anayasa ve ulusal yarg\u0131 kararlar\u0131 ile hukuken g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 51 ila 54. maddelerinde yer verilen bu haklar, Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc (ILO) s\u00f6zle\u015fmeleri ile Avrupa Sosyal \u015eart\u0131 gibi uluslararas\u0131 belgelerle desteklenmekte; bu belgelerde yer alan g\u00fcvenceler ve ilgili denetim organlar\u0131n\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131, anayasal d\u00fczenlemelerin yorumlanmas\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nemli kaynaklar aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, 4688 say\u0131l\u0131 Kamu G\u00f6revlileri Sendikalar\u0131 ve Toplu S\u00f6zle\u015fme Kanunu\u2019nun 18. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, kamu g\u00f6revlilerinin i\u015f saatleri d\u0131\u015f\u0131nda ya da i\u015fverenin izniyle i\u015f saatleri i\u00e7inde sendikal faaliyetlere kat\u0131lmalar\u0131 nedeniyle herhangi bir ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framayacaklar\u0131 ve g\u00f6revlerine son verilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Benzer bi\u00e7imde, T.C. Ba\u015fbakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 1999\/44 say\u0131l\u0131 Genelgesi de, sendikal \u00e7al\u0131\u015fmalara kat\u0131lan sendika y\u00f6neticileri ve \u00fcyelerine disiplin cezas\u0131 verilmemesi gerekti\u011fini d\u00fczenlemektedir. Bu yasal ve anayasal g\u00fcvencelere ra\u011fmen, sendikal faaliyetler nedeniyle kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda disiplin veya idar\u00ee i\u015flem yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde, bu durumun 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 118. maddesi kapsam\u0131nda su\u00e7 te\u015fkil edebilece\u011fi de yasa koyucu taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anayasa Mahkemesi ile Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM), kamu g\u00f6revlilerinin sendikal faaliyetler kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi eylemler nedeniyle cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6rg\u00fctlenme hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hak ihlali olarak de\u011ferlendiren kararlar vermi\u015ftir. Dan\u0131\u015ftay da yerle\u015fik i\u00e7tihatlar\u0131nda, …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-138858","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n