Giri\u015f:<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, b\u00f6lge adliye mahkemesi (istinaf) ceza dairesinin dosya \u00fczerinde verdi\u011fi bozma kararlar\u0131 ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi\u2019nin (AYM) bireysel ba\u015fvuru sonucundaki hak ihlali karar\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 olarak;<\/p>\n
– AYM karar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k.<\/p>\n
– Ba\u015fvuru konusu ve ba\u015fvurucunun \u00f6zet gerek\u00e7esini g\u00f6sterdik.<\/p>\n
– Ba\u015fvuruya konu su\u00e7lar, mahkeme ve istinaf kararlar\u0131 ile mahkemenin inceleme ve de\u011ferlendirmesini \u00f6zetledik.<\/p>\n
– \u0130lgili Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k.<\/p>\n
– Son olarak da kanaatimiz mahiyetinde karara kar\u015f\u0131 ne yap\u0131labilece\u011fini yazd\u0131k.<\/p>\n
Karar\u0131n \u00f6zeti:<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesince verilen beraat h\u00fckm\u00fc istinaf edilmi\u015ftir. \u0130stinaf ceza dairesi, ilk derece mahkemesinin aksine san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindedir. Bu durum, maddede say\u0131lan bozma nedenleri i\u00e7inde yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dairenin duru\u015fma yap\u0131p kendisinin karar vermesi gerekir. Buna ra\u011fmen daire, duru\u015fma yapmay\u0131p bunun yerine mahkumiyet olmas\u0131 gerekti\u011finden bahisle bozma karar\u0131 verip dosyay\u0131 ilk derece mahkemesine g\u00f6ndermi\u015ftir. \u0130stinaf\u0131n bu bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi, bozma sonras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131lama sonucunda bozma karar\u0131 do\u011frultusunda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kurmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm, tekrar istinaf edilmi\u015ftir. \u0130kinci kez yap\u0131lan istinaf incelemesini daire bu sefer, ilk derece mahkemesinin mahkumiyete ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn\u00fc yerinde g\u00f6rerek (istinaf ba\u015fvurusunu esastan ret ederek) kesin olarak karar vermi\u015ftir. Dairenin bu karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz talebi ret edilmi\u015ftir. AYM, bu durumu Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlali ve yine A\u0130HS\u2019in 6. maddesindeki mahkeme veya yarg\u0131 merciine eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlali oldu\u011fundan yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar vermi\u015ftir.[1] Bu bilgiler itibariyle \u201cte\u015fbihte hata yoktur\u201d s\u00f6z\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde AYM\u2019nin adeta BAMlar\u0131n bam teline dokundu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u015fvuru konusu: <\/p>\n
Ba\u015fvuru, istinaf kanun yolu incelemesinin kanunda belirlenen usule g\u00f6re yap\u0131lmamas\u0131 sonucu temyiz hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lamamas\u0131 nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. <\/p>\n
Ba\u015fvurucunun \u00f6zet gerek\u00e7esi:<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, kat\u0131lana y\u00f6nelik eylemi nedeniyle mahkemenin hakk\u0131nda beraat karar\u0131 verdi\u011fini, istinaf dairesinin ise mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi gerekti\u011finden bahisle kesin nitelikte bozma karar\u0131 verdi\u011fini ancak istinaf dairesinin bu y\u00f6nde bozma karar\u0131 verme yetkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n istinaf dairesince ve temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere verilmesi gerekirken bozma karar\u0131 verildi\u011fi i\u00e7in mahkemenin bu karara direnme yetkisinin bulunmamas\u0131 sebebiyle temyiz hakk\u0131n\u0131n elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u015fvuruya konu su\u00e7lar, mahkeme ve istinaf kararlar\u0131:<\/p>\n
i. San\u0131k hakk\u0131nda su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla \u00f6rg\u00fct kurma ve y\u00f6netme, ya\u011fma, kasten yaralama, silahla yaralamaya azmettirme ve sair su\u00e7lar\u0131ndan a\u011f\u0131r ceza mahkemesine kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme, 02.07.2021 tarihli kararla bir k\u0131s\u0131m su\u00e7lardan mahk\u00fbmiyet, bir k\u0131s\u0131m su\u00e7lardan ise beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fc vermi\u015ftir. Karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulmu\u015ftur. Samsun BAM 4.CD, duru\u015fma a\u00e7maks\u0131z\u0131n dosyay\u0131 inceleyerek, san\u0131k hakk\u0131nda mahkumiyet karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeden, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde beraat karar\u0131 verilmesi nedeniyle bozulmas\u0131na, k\u0131smen ise yerinde g\u00f6rerek istinaf ba\u015fvurular\u0131n\u0131n esastan reddine dair 09.12.2021 tarihinde kesin olarak karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
ii. Bozma karar\u0131 \u00fczerine, direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi, bozma karar\u0131na uyarak silahla kasten yaralamadan 9 ay, nitelikli ya\u011fmadan 5 y\u0131l, tehditten 2 y\u0131l 4 ay hapis cezas\u0131 vermi\u015ftir. <\/p>\n
iii. Bozma sonras\u0131 verilen karar tekrar istinaf edilmi\u015ftir. Daire, h\u00fck\u00fcm f\u0131kralar\u0131n\u0131n tekerr\u00fcre ili\u015fkin k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00fczelterek istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine 30.03.2023 tarihinde kesin olmak \u00fczere karar vermi\u015ftir. Bu karar, s\u00fcresinde ve 02.05.2023 tarihinde bireysel ba\u015fvuru yoluna konu edilmi\u015ftir. Bu arada istinaf karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz ba\u015fvurusunda bulunulmu\u015f ancak daire, 05.05.2023 tarihinde temyiz talebinin reddine karar vermi\u015ftir. Temyiz talebinin reddi karar\u0131n\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay 6. Ceza Dairesi, CMK\u2019n\u0131n 286\/2-a,3 ve 296\/1. maddeleri gere\u011fince temyiz talebinin reddi ile ek karar\u0131n onanmas\u0131na 27.09.2023 tarihinde karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin incelemesi: <\/p>\n
i. AYM, konuya ili\u015fkin ulusal ve uluslararas\u0131 hukukla ilgili mevzuat olarak 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n “\u0130stinaf” ba\u015fl\u0131kl\u0131 272; “B\u00f6lge adliye mahkemesinde inceleme ve kovu\u015fturma” ba\u015fl\u0131kl\u0131 280; “Hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2lleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 289; “Direnme yasa\u011f\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 284; \u201cTemyiz” ba\u015fl\u0131kl\u0131 286; “Temyiz isteminin kabule de\u011fer say\u0131lmamas\u0131ndan dolay\u0131 h\u00fckm\u00fc veren mahkemece reddi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 296; “Temyiz isteminin reddi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 298. maddeleri ile A\u0130HS\u2019in mahkeme veya yarg\u0131 merciine eri\u015fime dair 6. maddesinin i\u00e7eriklerini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
ii. AYM, Yarg\u0131tay ve A\u0130HM\u2019nin ilgili \u00f6rnek kararlar\u0131n\u0131 s\u0131ralayarak kararlar\u0131n ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Kararlar\u0131n benzerli\u011fi nedeniyle a\u015fa\u011f\u0131daki kararlar\u0131n \u00f6zet nitelendirmesi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Yarg\u0131tay 9.CD, 22\/6\/2023, E.2023\/2981, K.2023\/4580: “\u2026 \u00e7ocu\u011fun ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ve al\u0131konulmas\u0131 su\u00e7undan verilen 21.12.2020 tarihli beraat kararlar\u0131n\u0131n istinaf incelemesini yapan B\u00f6lge Adliye Mahkemesince san\u0131klar haklar\u0131nda ki\u015fiyi h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131lma su\u00e7undan de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden bahisle bozulmas\u0131ndan sonra an\u0131lan karara direnme yetkisi bulunmayan ve kanunen uyma zorunlulu\u011fu bulunan \u0130lk Derece Mahkemesince verilen mahkumiyet h\u00fck\u00fcmlerinin asl\u0131nda B\u00f6lge Adliye Mahkemesince verilmi\u015f bir karar olarak kabul\u00fcnde zorunluluk bulundu\u011fu, esas olarak B\u00f6lge Adliye Mahkemesince beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mahkumiyet veya mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn beraat olmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bozma karar\u0131 verilemeyece\u011fi, bu t\u00fcr kararlar\u0131n istinaf ba\u015fvurusu \u00fczerine B\u00f6lge Adliye Mahkemesince verilmesi gereken kararlardan oldu\u011fu, bu \u015fekilde verilen kararlar\u0131n \u0130lk Derece Mahkemesi karar\u0131 niteli\u011finde bulundu\u011funun kabul\u00fc halinde esasen taraflar\u0131n var olan temyiz haklar\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, mahkemece bozmaya uyularak yap\u0131lan yarg\u0131lama neticesinde kurulan yeni mahkumiyet h\u00fck\u00fcmlerinin de temyizi kabil oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.” [2] \u00d6rne\u011fin, A\u0130HM Bayar ve G\u00fcrb\u00fcz\/T\u00fcrkiye, B.No: 37569\/06, 27\/11\/2012, \u00a7 42: Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 sadece ilk derece mahkemesine dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131 de\u011fil e\u011fer i\u00e7 hukukta itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ise \u00fcst mahkemelere ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Bellet\/Fransa, B.No: 23805\/94, 4\/12\/1995, \u00a7 38): Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 somut ve etkili olmal\u0131d\u0131r. Eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n etkili olabilmesi i\u00e7in bireyin, haklar\u0131na m\u00fcdahale eden bir i\u015fleme itiraz etmek \u00fczere a\u00e7\u0131k ve somut bir f\u0131rsata sahip olmas\u0131 gerekir.[3]<\/p>\n
iii. AYM karar\u0131nda ge\u00e7en Yarg\u0131tay ilamlardaki benzer nitelendirmeler \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: \u0130stinaf ceza dairesinin, ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 ve say\u0131l\u0131 hallerde bozma karar\u0131 verilebilece\u011fi, say\u0131lmayan bir neden dolay\u0131 bozma karar\u0131 verilemeyece\u011fi, buna ayk\u0131r\u0131 olarak verilen hem BAM bozma karar\u0131 hem de bunun \u00fczerine direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n hukuken ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131, bozma sonras\u0131nda ve bozmaya uyarak verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n esas\u0131nda BAM daire (ilk defa BAM\u2019da verilen) karar\u0131 oldu\u011fu var say\u0131larak temyize tabi olaca\u011f\u0131, aksi halde taraflar\u0131n var olan temyiz haklar\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin de\u011ferlendirmesi:<\/p>\n
Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
i. Esas y\u00f6n\u00fcnden Anayasa’n\u0131n 36 ve A\u0130HS\u2019nin 6. maddelerindeki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi belirtilerek \u015funlar\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131, bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na gelmektedir. Herkesin yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddiada bulunma ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, belirtilen maddelerde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir unsurudur. Mahkeme kararlar\u0131n\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi i\u00e7in bir yarg\u0131 makam\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131nmas\u0131 kanun yoluna ba\u015fvurma olarak nitelendirilmektedir. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, su\u00e7 isnad\u0131na ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131klarda da uygulanabilen bir hakt\u0131r. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131; hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir kimsenin bu isnatla ilgili olarak bir mahkeme taraf\u0131ndan bu isnad\u0131n yerinde oldu\u011fu ya da olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir karar verilmesini isteme, -ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ise- itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131 da kapsar. [4] <\/p>\n
ii. \u0130lkelerin olaya uygulanmas\u0131 kapsam\u0131nda biriysel ba\u015fvuruya konu somut yarg\u0131lama s\u00fcreci \u00f6zetle a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine yukar\u0131da belirtilen CMK\u2019n\u0131n istinaf ve temyiz a\u015famalar\u0131na dair yasa maddelerinin ve hangi halde hangi karar\u0131n, \u00f6zellikle bozma karar\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131 ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 gibi ne ne \u015fekilde yasal uygulama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6zetle belirtilmi\u015ftir. \u00d6nemli husus olarak kanun yollar\u0131na ili\u015fkin kurallar\u0131n metni dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yarg\u0131 mercilerinin bunlarla ilgili olarak bireyler taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan de\u011ferlendirmeler yapmas\u0131 mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lmas\u0131na sebebiyet verece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi sonu\u00e7 olarak;<\/p>\n
\u0130stinaf ceza dairesinin 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131l\u0131 h\u00e2ller d\u0131\u015f\u0131nda bir sebeple bozma karar\u0131 vermesiyle ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vererek ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulundu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Kanaatimiz olarak;<\/p>\n
Anayasa Mahkememizin gerek\u00e7eli karar\u0131ndaki a\u00e7\u0131klama ve de\u011ferlendirmeler itibariyle a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n
1) \u00d6ncelikle yukar\u0131da belirtilen Anayasa, A\u0130HS ve CMK\u2019n\u0131n ilgili madde i\u00e7erikleri ve bireysel ba\u015fvuruya konu somut dosya ile istinaflar\u0131n bozmaya dair genel uygulamalar\u0131 itibariyle y\u00fcksek mahkemenin bireysel ba\u015fvuruya dair karar\u0131 hukuki olarak yerinde ve mevcut d\u00fczenlemeye uygundur.<\/p>\n
2) Ayr\u0131ca \u015fu husus da belki kararda vurgulanabilirdi. S\u00f6z konusu uygulaman\u0131n kesin h\u00fck\u00fcmle sonu\u00e7lanma s\u00fcrecini uzatabilece\u011fi i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve kararlar\u0131n gerek\u00e7eli olmas\u0131na dair 141. maddenin \u201cDavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131, yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc de ihlal edebilir.<\/p>\n
3) \u0130\u015fin ilgin\u00e7 bir yan\u0131 ve konunun bireysel ba\u015fvuruya konu olmas\u0131n\u0131n nedeni olarak \u015fu da dikkat \u00e7ekicidir. Her ne kadar Yarg\u0131tay 6.CD, ilgili temyiz ba\u015fvurusunu ret etmi\u015f ise de asl\u0131nda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik uygulamalas\u0131 bu t\u00fcr temyiz ba\u015fvurulur\u0131n\u0131n, karar\u0131n ilk derece mahkemesinin de\u011fil, istinaf karar\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle temyiz ba\u015fvurusunun kabul\u00fcne y\u00f6neliktir. Hal b\u00f6yle iken bireysel ba\u015fvuruya konu kararda 6.CD, 27.09.2023 tarihli kararla temyiz ba\u015fvurusunun reddine karar vermi\u015ftir. Muhtemelen bilahare bir g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmi\u015ftir. Zira AYM karar\u0131nda ihlali destekleyici mahiyitte \u00f6rnek verilen Yarg\u0131tay kararlar\u0131 aras\u0131nda 6.CD\u2019nin 03.07.2024 tarihli karar\u0131 da vard\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla ihlale ve bireysel ba\u015fvuruya konu dosyada, Yarg\u0131tay 6.CD, temyiz ba\u015fvurusunu, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n genel uygulamas\u0131 gibi de\u011ferlendirip kabul etseydi AYM\u2019nin i\u015f bu ihlal karar\u0131 \u00e7\u0131kmayabilecekti.<\/p>\n
4) Bu karar kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yap\u0131labilir? \u0130stinaf ceza uygulamalar\u0131n\u0131n bozma kararlar\u0131 itibariyle mevcut haldeki \u00e7ok \u00f6nemli orandaki fiili kararlar\u0131, ihlal karar\u0131ndaki uygulama gibidir. Bunun kanuna uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve\/veya yasal d\u00fczenlemeye gidilmesinin gerekip gerekmedi\u011finin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, en az\u0131ndan bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda ihlale konu olmamas\u0131 i\u00e7in ceza dairelerinin \u015funu yapmalar\u0131 \u00f6nem arz edebilir. T\u0131pk\u0131 Gaziantep BAM, 13.CD, 08.03.2024, E.2022\/356, K.2024\/985 say\u0131l\u0131 karar\u0131 gibi benzer nitelendirmeyi i\u00e7eren Yarg\u0131tay ilamlar\u0131na at\u0131f yap\u0131larak temyize tabi karar verilebilir. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla istinaf\u0131n, beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mahkumiyet olmas\u0131 gerekti\u011fi veya bunun tersi ya da maddede yer almayan nedene dayanan bozma karar\u0131 sonras\u0131nda, bozmaya uyularak verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n ikinci kez istinaf\u0131 sonucunda verilen karar\u0131n temyize tabi oldu\u011fu belirtilebilir. Bu \u015feklide ilgililerin mahkemeye eri\u015fim haklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel kalmayabilecektir.<\/p>\n
As\u0131m EKREN<\/p>\n
\u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi<\/p>\n
Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n
Kaynak\u00e7a ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi:<\/p>\n
1- Uygulamada \u0130stinaf Ceza El Kitab\u0131, 3.Bask\u0131, \u0130stanbul Filiz Kitabevi, 2024,<\/p>\n
2- T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, Adalet K\u00fcrs\u00fc Dergisi, As\u0131m EKREN, B\u00f6lge Adliye Mahkemeleri Ceza Daireleri Bozma Kararlar\u0131, Say\u0131 11, May\u0131s 2022,<\/p>\n
3- T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, Adalet K\u00fcrs\u00fc Dergisi, As\u0131m EKREN, \u0130stinaf Cezada \u0130nceleme ve Karar T\u00fcrleri, Say\u0131 15, May\u0131s 2023.<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] AYM, 09.01.2025, B.No: 2023\/33667, (R.G: 12.06.2025-32924)<\/p>\n
[2] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en Yarg\u0131tay 6.CD, 3\/7\/2024, E.2024\/2388, K.2024\/8319; 5.CD, 18\/4\/2024, E.2022\/5322, K.2024\/4330; 11.CD, 11\/3\/2024, E.2023\/6519, K.2024\/3057; 2.CD, 20\/2\/2024, E.2023\/29761, K.2024\/2708 9. CD, 22\/6\/2023, E.2023\/2981, K.2023\/4580; 2.CD, 24\/4\/2023, E.2022\/12734, K.2023\/2067; 14.CD, 4\/3\/2021, E.2018\/6371, K.2021\/1851 say\u0131l\u0131 ilamlarda benzer nitelendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[3] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en A\u0130HM, Golder\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B.No: 4451\/70, 21\/2\/1975, \u00a7\u00a7.28-36; S.Y\u0131lmaz ve M.Y\u0131lmaz\/T\u00fcrkiye, B.No: 611\/12, 17\/11\/2015, \u00a7.59; E\u015fim\/T\u00fcrkiye, B.No: 59601\/09, 17\/9\/2013, \u00a7.19,20; Edificaciones March Gallego S.A.\/\u0130spanya, B.No: 28028\/95, 19\/2\/1998, \u00a7.34; Bayar ve G\u00fcrb\u00fcz\/T\u00fcrkiye, B.No: 37569\/06, 27\/11\/2012, \u00a7.42; Bellet\/Fransa, B.No: 23805\/94, 4\/12\/1995, \u00a7.38; Osu\/\u0130talya, B No: 36534\/97, 11\/7\/2002, \u00a7.32,33 ilamlarda da benzer de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[4] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en \u00d6.\u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Hiz. \u0130n\u015f. Tur. San. ve Tic. Ltd. \u015eti, B.No: 2014\/13156, 20\/4\/2017, \u00a7.34; \u00d6.\u015een, B.No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7.52; H.\u0130\u015ften, B.No: 2015\/1950, 22\/2\/2018, \u00a7.37; H.\u0130\u015ften, \u00a7.36; A.Atl\u0131, B.No: 2013\/500, 20\/3\/2014, \u00a7.49 ilamlar\u0131na at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u200bGiri\u015f:<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, b\u00f6lge adliye mahkemesi (istinaf) ceza dairesinin dosya \u00fczerinde verdi\u011fi bozma kararlar\u0131 ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi\u2019nin (AYM) bireysel ba\u015fvuru sonucundaki hak ihlali karar\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 olarak;<\/p>\n
– AYM karar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k.<\/p>\n
– Ba\u015fvuru konusu ve ba\u015fvurucunun \u00f6zet gerek\u00e7esini g\u00f6sterdik.<\/p>\n
– Ba\u015fvuruya konu su\u00e7lar, mahkeme ve istinaf kararlar\u0131 ile mahkemenin inceleme ve de\u011ferlendirmesini \u00f6zetledik.<\/p>\n
– \u0130lgili Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k.<\/p>\n
– Son olarak da kanaatimiz mahiyetinde karara kar\u015f\u0131 ne yap\u0131labilece\u011fini yazd\u0131k.<\/p>\n
Karar\u0131n \u00f6zeti:<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesince verilen beraat h\u00fckm\u00fc istinaf edilmi\u015ftir. \u0130stinaf ceza dairesi, ilk derece mahkemesinin aksine san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindedir. Bu durum, maddede say\u0131lan bozma nedenleri i\u00e7inde yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dairenin duru\u015fma yap\u0131p kendisinin karar vermesi gerekir. Buna ra\u011fmen daire, duru\u015fma yapmay\u0131p bunun yerine mahkumiyet olmas\u0131 gerekti\u011finden bahisle bozma karar\u0131 verip dosyay\u0131 ilk derece mahkemesine g\u00f6ndermi\u015ftir. \u0130stinaf\u0131n bu bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi, bozma sonras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131lama sonucunda bozma karar\u0131 do\u011frultusunda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kurmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm, tekrar istinaf edilmi\u015ftir. \u0130kinci kez yap\u0131lan istinaf incelemesini daire bu sefer, ilk derece mahkemesinin mahkumiyete ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn\u00fc yerinde g\u00f6rerek (istinaf ba\u015fvurusunu esastan ret ederek) kesin olarak karar vermi\u015ftir. Dairenin bu karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz talebi ret edilmi\u015ftir. AYM, bu durumu Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlali ve yine A\u0130HS\u2019in 6. maddesindeki mahkeme veya yarg\u0131 merciine eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlali oldu\u011fundan yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine karar vermi\u015ftir.[1] Bu bilgiler itibariyle \u201cte\u015fbihte hata yoktur\u201d s\u00f6z\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde AYM\u2019nin adeta BAMlar\u0131n bam teline dokundu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u015fvuru konusu: <\/p>\n
Ba\u015fvuru, istinaf kanun yolu incelemesinin kanunda belirlenen usule g\u00f6re yap\u0131lmamas\u0131 sonucu temyiz hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lamamas\u0131 nedeniyle mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. <\/p>\n
Ba\u015fvurucunun \u00f6zet gerek\u00e7esi:<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, kat\u0131lana y\u00f6nelik eylemi nedeniyle mahkemenin hakk\u0131nda beraat karar\u0131 verdi\u011fini, istinaf dairesinin ise mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi gerekti\u011finden bahisle kesin nitelikte bozma karar\u0131 verdi\u011fini ancak istinaf dairesinin bu y\u00f6nde bozma karar\u0131 verme yetkisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n istinaf dairesince ve temyiz kanun yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere verilmesi gerekirken bozma karar\u0131 verildi\u011fi i\u00e7in mahkemenin bu karara direnme yetkisinin bulunmamas\u0131 sebebiyle temyiz hakk\u0131n\u0131n elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Ba\u015fvuruya konu su\u00e7lar, mahkeme ve istinaf kararlar\u0131:<\/p>\n
i. San\u0131k hakk\u0131nda su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla \u00f6rg\u00fct kurma ve y\u00f6netme, ya\u011fma, kasten yaralama, silahla yaralamaya azmettirme ve sair su\u00e7lar\u0131ndan a\u011f\u0131r ceza mahkemesine kamu davas\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme, 02.07.2021 tarihli kararla bir k\u0131s\u0131m su\u00e7lardan mahk\u00fbmiyet, bir k\u0131s\u0131m su\u00e7lardan ise beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fc vermi\u015ftir. Karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurulmu\u015ftur. Samsun BAM 4.CD, duru\u015fma a\u00e7maks\u0131z\u0131n dosyay\u0131 inceleyerek, san\u0131k hakk\u0131nda mahkumiyet karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fi g\u00f6zetilmeden, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde beraat karar\u0131 verilmesi nedeniyle bozulmas\u0131na, k\u0131smen ise yerinde g\u00f6rerek istinaf ba\u015fvurular\u0131n\u0131n esastan reddine dair 09.12.2021 tarihinde kesin olarak karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
ii. Bozma karar\u0131 \u00fczerine, direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi, bozma karar\u0131na uyarak silahla kasten yaralamadan 9 ay, nitelikli ya\u011fmadan 5 y\u0131l, tehditten 2 y\u0131l 4 ay hapis cezas\u0131 vermi\u015ftir. <\/p>\n
iii. Bozma sonras\u0131 verilen karar tekrar istinaf edilmi\u015ftir. Daire, h\u00fck\u00fcm f\u0131kralar\u0131n\u0131n tekerr\u00fcre ili\u015fkin k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00fczelterek istinaf ba\u015fvurusunun esastan reddine 30.03.2023 tarihinde kesin olmak \u00fczere karar vermi\u015ftir. Bu karar, s\u00fcresinde ve 02.05.2023 tarihinde bireysel ba\u015fvuru yoluna konu edilmi\u015ftir. Bu arada istinaf karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz ba\u015fvurusunda bulunulmu\u015f ancak daire, 05.05.2023 tarihinde temyiz talebinin reddine karar vermi\u015ftir. Temyiz talebinin reddi karar\u0131n\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay 6. Ceza Dairesi, CMK\u2019n\u0131n 286\/2-a,3 ve 296\/1. maddeleri gere\u011fince temyiz talebinin reddi ile ek karar\u0131n onanmas\u0131na 27.09.2023 tarihinde karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi\u2019nin incelemesi: <\/p>\n
i. AYM, konuya ili\u015fkin ulusal ve uluslararas\u0131 hukukla ilgili mevzuat olarak 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n “\u0130stinaf” ba\u015fl\u0131kl\u0131 272; “B\u00f6lge adliye mahkemesinde inceleme ve kovu\u015fturma” ba\u015fl\u0131kl\u0131 280; “Hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k h\u00e2lleri” ba\u015fl\u0131kl\u0131 289; “Direnme yasa\u011f\u0131” ba\u015fl\u0131kl\u0131 284; \u201cTemyiz” ba\u015fl\u0131kl\u0131 286; “Temyiz isteminin kabule de\u011fer say\u0131lmamas\u0131ndan dolay\u0131 h\u00fckm\u00fc veren mahkemece reddi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 296; “Temyiz isteminin reddi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 298. maddeleri ile A\u0130HS\u2019in mahkeme veya yarg\u0131 merciine eri\u015fime dair 6. maddesinin i\u00e7eriklerini belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
ii. AYM, Yarg\u0131tay ve A\u0130HM\u2019nin ilgili \u00f6rnek kararlar\u0131n\u0131 s\u0131ralayarak kararlar\u0131n ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 al\u0131nt\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131r. Kararlar\u0131n benzerli\u011fi nedeniyle a\u015fa\u011f\u0131daki kararlar\u0131n \u00f6zet nitelendirmesi yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin, Yarg\u0131tay 9.CD, 22\/6\/2023, E.2023\/2981, K.2023\/4580: “\u2026 \u00e7ocu\u011fun ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 ve al\u0131konulmas\u0131 su\u00e7undan verilen 21.12.2020 tarihli beraat kararlar\u0131n\u0131n istinaf incelemesini yapan B\u00f6lge Adliye Mahkemesince san\u0131klar haklar\u0131nda ki\u015fiyi h\u00fcrriyetinden yoksun k\u0131lma su\u00e7undan de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finden bahisle bozulmas\u0131ndan sonra an\u0131lan karara direnme yetkisi bulunmayan ve kanunen uyma zorunlulu\u011fu bulunan \u0130lk Derece Mahkemesince verilen mahkumiyet h\u00fck\u00fcmlerinin asl\u0131nda B\u00f6lge Adliye Mahkemesince verilmi\u015f bir karar olarak kabul\u00fcnde zorunluluk bulundu\u011fu, esas olarak B\u00f6lge Adliye Mahkemesince beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mahkumiyet veya mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn beraat olmas\u0131 gerekti\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bozma karar\u0131 verilemeyece\u011fi, bu t\u00fcr kararlar\u0131n istinaf ba\u015fvurusu \u00fczerine B\u00f6lge Adliye Mahkemesince verilmesi gereken kararlardan oldu\u011fu, bu \u015fekilde verilen kararlar\u0131n \u0130lk Derece Mahkemesi karar\u0131 niteli\u011finde bulundu\u011funun kabul\u00fc halinde esasen taraflar\u0131n var olan temyiz haklar\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, mahkemece bozmaya uyularak yap\u0131lan yarg\u0131lama neticesinde kurulan yeni mahkumiyet h\u00fck\u00fcmlerinin de temyizi kabil oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir.” [2] \u00d6rne\u011fin, A\u0130HM Bayar ve G\u00fcrb\u00fcz\/T\u00fcrkiye, B.No: 37569\/06, 27\/11\/2012, \u00a7 42: Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 sadece ilk derece mahkemesine dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131 de\u011fil e\u011fer i\u00e7 hukukta itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ise \u00fcst mahkemelere ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7erir. Bellet\/Fransa, B.No: 23805\/94, 4\/12\/1995, \u00a7 38): Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 somut ve etkili olmal\u0131d\u0131r. Eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n etkili olabilmesi i\u00e7in bireyin, haklar\u0131na m\u00fcdahale eden bir i\u015fleme itiraz etmek \u00fczere a\u00e7\u0131k ve somut bir f\u0131rsata sahip olmas\u0131 gerekir.[3]<\/p>\n
iii. AYM karar\u0131nda ge\u00e7en Yarg\u0131tay ilamlardaki benzer nitelendirmeler \u00f6zetle \u015f\u00f6yledir: \u0130stinaf ceza dairesinin, ancak s\u0131n\u0131rl\u0131 ve say\u0131l\u0131 hallerde bozma karar\u0131 verilebilece\u011fi, say\u0131lmayan bir neden dolay\u0131 bozma karar\u0131 verilemeyece\u011fi, buna ayk\u0131r\u0131 olarak verilen hem BAM bozma karar\u0131 hem de bunun \u00fczerine direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n hukuken ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131, bozma sonras\u0131nda ve bozmaya uyarak verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n esas\u0131nda BAM daire (ilk defa BAM\u2019da verilen) karar\u0131 oldu\u011fu var say\u0131larak temyize tabi olaca\u011f\u0131, aksi halde taraflar\u0131n var olan temyiz haklar\u0131n\u0131n ellerinden al\u0131nm\u0131\u015f olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin de\u011ferlendirmesi:<\/p>\n
Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
i. Esas y\u00f6n\u00fcnden Anayasa’n\u0131n 36 ve A\u0130HS\u2019nin 6. maddelerindeki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n i\u00e7eri\u011fi belirtilerek \u015funlar\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r: Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131, bir uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 mahkeme \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131yabilmek ve uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n etkili bir \u015fekilde karara ba\u011flanmas\u0131n\u0131 isteyebilmek anlam\u0131na gelmektedir. Herkesin yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddiada bulunma ve savunma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, belirtilen maddelerde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir unsurudur. Mahkeme kararlar\u0131n\u0131n hukuka uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi i\u00e7in bir yarg\u0131 makam\u0131 \u00f6n\u00fcne ta\u015f\u0131nmas\u0131 kanun yoluna ba\u015fvurma olarak nitelendirilmektedir. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131, su\u00e7 isnad\u0131na ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131klarda da uygulanabilen bir hakt\u0131r. Mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131; hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir kimsenin bu isnatla ilgili olarak bir mahkeme taraf\u0131ndan bu isnad\u0131n yerinde oldu\u011fu ya da olmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir karar verilmesini isteme, -ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f ise- itiraz, istinaf veya temyiz gibi kanun yollar\u0131na ba\u015fvurma hakk\u0131n\u0131 da kapsar. [4] <\/p>\n
ii. \u0130lkelerin olaya uygulanmas\u0131 kapsam\u0131nda biriysel ba\u015fvuruya konu somut yarg\u0131lama s\u00fcreci \u00f6zetle a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yine yukar\u0131da belirtilen CMK\u2019n\u0131n istinaf ve temyiz a\u015famalar\u0131na dair yasa maddelerinin ve hangi halde hangi karar\u0131n, \u00f6zellikle bozma karar\u0131n\u0131n \u015fartlar\u0131 ve olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 gibi ne ne \u015fekilde yasal uygulama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6zetle belirtilmi\u015ftir. \u00d6nemli husus olarak kanun yollar\u0131na ili\u015fkin kurallar\u0131n metni dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yarg\u0131 mercilerinin bunlarla ilgili olarak bireyler taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan de\u011ferlendirmeler yapmas\u0131 mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131na m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kanaatine var\u0131lmas\u0131na sebebiyet verece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi sonu\u00e7 olarak;<\/p>\n
\u0130stinaf ceza dairesinin 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’da s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak say\u0131l\u0131 h\u00e2ller d\u0131\u015f\u0131nda bir sebeple bozma karar\u0131 vermesiyle ger\u00e7ekle\u015fen m\u00fcdahalenin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n olmamas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucunun Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vererek ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulundu\u011funa karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Kanaatimiz olarak;<\/p>\n
Anayasa Mahkememizin gerek\u00e7eli karar\u0131ndaki a\u00e7\u0131klama ve de\u011ferlendirmeler itibariyle a\u015fa\u011f\u0131daki hususlar\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr:<\/p>\n
1) \u00d6ncelikle yukar\u0131da belirtilen Anayasa, A\u0130HS ve CMK\u2019n\u0131n ilgili madde i\u00e7erikleri ve bireysel ba\u015fvuruya konu somut dosya ile istinaflar\u0131n bozmaya dair genel uygulamalar\u0131 itibariyle y\u00fcksek mahkemenin bireysel ba\u015fvuruya dair karar\u0131 hukuki olarak yerinde ve mevcut d\u00fczenlemeye uygundur.<\/p>\n
2) Ayr\u0131ca \u015fu husus da belki kararda vurgulanabilirdi. S\u00f6z konusu uygulaman\u0131n kesin h\u00fck\u00fcmle sonu\u00e7lanma s\u00fcrecini uzatabilece\u011fi i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n duru\u015fmalar\u0131n a\u00e7\u0131k ve kararlar\u0131n gerek\u00e7eli olmas\u0131na dair 141. maddenin \u201cDavalar\u0131n en az giderle ve m\u00fcmk\u00fcn olan s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131, yarg\u0131n\u0131n g\u00f6revidir.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fc de ihlal edebilir.<\/p>\n
3) \u0130\u015fin ilgin\u00e7 bir yan\u0131 ve konunun bireysel ba\u015fvuruya konu olmas\u0131n\u0131n nedeni olarak \u015fu da dikkat \u00e7ekicidir. Her ne kadar Yarg\u0131tay 6.CD, ilgili temyiz ba\u015fvurusunu ret etmi\u015f ise de asl\u0131nda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n yerle\u015fik uygulamalas\u0131 bu t\u00fcr temyiz ba\u015fvurulur\u0131n\u0131n, karar\u0131n ilk derece mahkemesinin de\u011fil, istinaf karar\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle temyiz ba\u015fvurusunun kabul\u00fcne y\u00f6neliktir. Hal b\u00f6yle iken bireysel ba\u015fvuruya konu kararda 6.CD, 27.09.2023 tarihli kararla temyiz ba\u015fvurusunun reddine karar vermi\u015ftir. Muhtemelen bilahare bir g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmi\u015ftir. Zira AYM karar\u0131nda ihlali destekleyici mahiyitte \u00f6rnek verilen Yarg\u0131tay kararlar\u0131 aras\u0131nda 6.CD\u2019nin 03.07.2024 tarihli karar\u0131 da vard\u0131r. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla ihlale ve bireysel ba\u015fvuruya konu dosyada, Yarg\u0131tay 6.CD, temyiz ba\u015fvurusunu, Yarg\u0131tay\u2019\u0131n genel uygulamas\u0131 gibi de\u011ferlendirip kabul etseydi AYM\u2019nin i\u015f bu ihlal karar\u0131 \u00e7\u0131kmayabilecekti.<\/p>\n
4) Bu karar kar\u015f\u0131s\u0131nda ne yap\u0131labilir? \u0130stinaf ceza uygulamalar\u0131n\u0131n bozma kararlar\u0131 itibariyle mevcut haldeki \u00e7ok \u00f6nemli orandaki fiili kararlar\u0131, ihlal karar\u0131ndaki uygulama gibidir. Bunun kanuna uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve\/veya yasal d\u00fczenlemeye gidilmesinin gerekip gerekmedi\u011finin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda, en az\u0131ndan bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda ihlale konu olmamas\u0131 i\u00e7in ceza dairelerinin \u015funu yapmalar\u0131 \u00f6nem arz edebilir. T\u0131pk\u0131 Gaziantep BAM, 13.CD, 08.03.2024, E.2022\/356, K.2024\/985 say\u0131l\u0131 karar\u0131 gibi benzer nitelendirmeyi i\u00e7eren Yarg\u0131tay ilamlar\u0131na at\u0131f yap\u0131larak temyize tabi karar verilebilir. Ba\u015fka bir anlat\u0131mla istinaf\u0131n, beraat h\u00fckm\u00fcn\u00fcn mahkumiyet olmas\u0131 gerekti\u011fi veya bunun tersi ya da maddede yer almayan nedene dayanan bozma karar\u0131 sonras\u0131nda, bozmaya uyularak verilen ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n ikinci kez istinaf\u0131 sonucunda verilen karar\u0131n temyize tabi oldu\u011fu belirtilebilir. Bu \u015feklide ilgililerin mahkemeye eri\u015fim haklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bir engel kalmayabilecektir.<\/p>\n
As\u0131m EKREN<\/p>\n
\u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi<\/p>\n
Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131<\/p>\n
Kaynak\u00e7a ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi:<\/p>\n
1- Uygulamada \u0130stinaf Ceza El Kitab\u0131, 3.Bask\u0131, \u0130stanbul Filiz Kitabevi, 2024,<\/p>\n
2- T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, Adalet K\u00fcrs\u00fc Dergisi, As\u0131m EKREN, B\u00f6lge Adliye Mahkemeleri Ceza Daireleri Bozma Kararlar\u0131, Say\u0131 11, May\u0131s 2022,<\/p>\n
3- T\u00fcrkiye Adalet Akademisi, Adalet K\u00fcrs\u00fc Dergisi, As\u0131m EKREN, \u0130stinaf Cezada \u0130nceleme ve Karar T\u00fcrleri, Say\u0131 15, May\u0131s 2023.<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] AYM, 09.01.2025, B.No: 2023\/33667, (R.G: 12.06.2025-32924)<\/p>\n
[2] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en Yarg\u0131tay 6.CD, 3\/7\/2024, E.2024\/2388, K.2024\/8319; 5.CD, 18\/4\/2024, E.2022\/5322, K.2024\/4330; 11.CD, 11\/3\/2024, E.2023\/6519, K.2024\/3057; 2.CD, 20\/2\/2024, E.2023\/29761, K.2024\/2708 9. CD, 22\/6\/2023, E.2023\/2981, K.2023\/4580; 2.CD, 24\/4\/2023, E.2022\/12734, K.2023\/2067; 14.CD, 4\/3\/2021, E.2018\/6371, K.2021\/1851 say\u0131l\u0131 ilamlarda benzer nitelendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[3] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en A\u0130HM, Golder\/Birle\u015fik Krall\u0131k, B.No: 4451\/70, 21\/2\/1975, \u00a7\u00a7.28-36; S.Y\u0131lmaz ve M.Y\u0131lmaz\/T\u00fcrkiye, B.No: 611\/12, 17\/11\/2015, \u00a7.59; E\u015fim\/T\u00fcrkiye, B.No: 59601\/09, 17\/9\/2013, \u00a7.19,20; Edificaciones March Gallego S.A.\/\u0130spanya, B.No: 28028\/95, 19\/2\/1998, \u00a7.34; Bayar ve G\u00fcrb\u00fcz\/T\u00fcrkiye, B.No: 37569\/06, 27\/11\/2012, \u00a7.42; Bellet\/Fransa, B.No: 23805\/94, 4\/12\/1995, \u00a7.38; Osu\/\u0130talya, B No: 36534\/97, 11\/7\/2002, \u00a7.32,33 ilamlarda da benzer de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
[4] AYM karar\u0131nda ge\u00e7en \u00d6.\u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Hiz. \u0130n\u015f. Tur. San. ve Tic. Ltd. \u015eti, B.No: 2014\/13156, 20\/4\/2017, \u00a7.34; \u00d6.\u015een, B.No: 2012\/791, 7\/11\/2013, \u00a7.52; H.\u0130\u015ften, B.No: 2015\/1950, 22\/2\/2018, \u00a7.37; H.\u0130\u015ften, \u00a7.36; A.Atl\u0131, B.No: 2013\/500, 20\/3\/2014, \u00a7.49 ilamlar\u0131na at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Giri\u015f: Bu \u00e7al\u0131\u015fmada, b\u00f6lge adliye mahkemesi (istinaf) ceza dairesinin dosya \u00fczerinde verdi\u011fi bozma kararlar\u0131 ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi\u2019nin (AYM) bireysel ba\u015fvuru sonucundaki hak ihlali karar\u0131 ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, konunun daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131na katk\u0131 olarak; – AYM karar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k. – Ba\u015fvuru konusu ve ba\u015fvurucunun \u00f6zet gerek\u00e7esini g\u00f6sterdik. – Ba\u015fvuruya konu su\u00e7lar, mahkeme ve istinaf kararlar\u0131 ile mahkemenin inceleme ve de\u011ferlendirmesini \u00f6zetledik. – \u0130lgili Yarg\u0131tay kararlar\u0131n\u0131n \u00f6zetini yapt\u0131k. – Son olarak da kanaatimiz mahiyetinde karara kar\u015f\u0131 ne yap\u0131labilece\u011fini yazd\u0131k. Karar\u0131n \u00f6zeti: \u0130lk derece mahkemesince verilen beraat h\u00fckm\u00fc istinaf edilmi\u015ftir. \u0130stinaf ceza dairesi, ilk derece mahkemesinin aksine san\u0131\u011f\u0131n cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi kanaatindedir. Bu durum, maddede say\u0131lan bozma nedenleri i\u00e7inde yer almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in dairenin duru\u015fma yap\u0131p kendisinin karar vermesi gerekir. Buna ra\u011fmen daire, duru\u015fma yapmay\u0131p bunun yerine mahkumiyet olmas\u0131 gerekti\u011finden bahisle bozma karar\u0131 verip dosyay\u0131 ilk derece mahkemesine g\u00f6ndermi\u015ftir. \u0130stinaf\u0131n bu bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 direnme yetkisi olmayan ilk derece mahkemesi, bozma sonras\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131lama sonucunda bozma karar\u0131 do\u011frultusunda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fc kurmu\u015ftur. Bu h\u00fck\u00fcm, tekrar istinaf edilmi\u015ftir. \u0130kinci kez yap\u0131lan istinaf incelemesini daire bu sefer, ilk derece mahkemesinin mahkumiyete ili\u015fkin h\u00fckm\u00fcn\u00fc yerinde g\u00f6rerek (istinaf ba\u015fvurusunu esastan ret ederek) kesin olarak karar vermi\u015ftir. Dairenin bu karar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan temyiz talebi ret edilmi\u015ftir. AYM, bu …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-125126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n