Hasta mahremiyetinin korunmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel etik ve hukuki prensiplerinden biridir. Ancak dijitalle\u015fmenin ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte, mahremiyet ihlalleri sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n mesleki sorumluluklar\u0131n\u0131 ve hastalar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131 ciddi bi\u00e7imde tehdit eder hale gelmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, sosyal medyada hasta mahremiyetinin nas\u0131l ihlal edildi\u011fi, sa\u011fl\u0131k personelinin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi hukuki sonu\u00e7lar ile mahremiyeti ihlal edilen hastalar\u0131n hak arama yollar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hukuku ve etik disiplinlerinin g\u00fcncel ve kritik meselelerinden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u0131bbi hizmet sunumunda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlardan biri, hasta mahremiyetinin yeterince g\u00f6zetilmemesidir. Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel unsurlar\u0131ndan biri olan beden mahremiyeti, hastan\u0131n v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini ve bireyin r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir fiziksel m\u00fcdahalede bulunulmamas\u0131n\u0131 gerektirir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin Y.F.\/T\u00fcrkiye karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, ki\u015finin cinsel organlar\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda muayene edilmesi mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, evli bir kad\u0131n\u0131n gebeli\u011fini sonland\u0131rmak istemesi durumunda e\u015f r\u0131zas\u0131n\u0131n aranmas\u0131 uygulamas\u0131 da beden mahremiyetinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 hale getirmektedir. Bu t\u00fcr uygulamalar, bireyin kendi bedeni \u00fczerindeki tasarruf hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rarak mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaline neden olabilir.<\/p>\n
\u00d6zellikle e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastanelerinde, t\u0131p \u00f6\u011frencilerinin e\u011fitim amac\u0131yla hasta tedavi s\u00fcre\u00e7lerine tan\u0131kl\u0131k etmesi s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durumdur. Ancak \u00e7o\u011fu zaman hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 al\u0131nmamakta, bu da mahremiyetin ihlali anlam\u0131na gelmektedir. Benzer \u015fekilde, tutuklu ve h\u00fck\u00fcml\u00fc bireylerin muayene s\u00fcrecinde kolluk kuvvetlerinin muayene odas\u0131nda bulunmas\u0131, ki\u015fisel gizlili\u011fe m\u00fcdahale te\u015fkil eder. Radyoloji birimlerinde kullan\u0131lan uygunsuz k\u0131yafetler ve \u00e7ekimlerin kalabal\u0131k ortamlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi de mahremiyet endi\u015felerini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hasta mahremiyetinin korunmas\u0131 yaln\u0131zca fiziksel m\u00fcdahale ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k bilgilerinin gizlili\u011fini de kapsar. Bir hekimin, hastas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slarla payla\u015fmas\u0131 ya da ba\u015fka hastalar\u0131n duyabilece\u011fi \u015fekilde t\u0131bbi bilgi vermesi, mahremiyet hakk\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal eder. Ayr\u0131ca, elektronik sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131na bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k personelinin eri\u015febilmesi, ki\u015fisel veri g\u00fcvenli\u011fini riske atmakta ve hasta haklar\u0131n\u0131n ihlali ile sonu\u00e7lanabilmektedir. Bu t\u00fcr ihlaller kar\u015f\u0131s\u0131nda hastalar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi \u00e7e\u015fitli hukuki yollar bulunmaktad\u0131r. Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi (HHY) madde 42 uyar\u0131nca, hasta mahremiyetinin ihlali durumunda Hasta Haklar\u0131 Birimi\u2019ne \u015fik\u00e2yette bulunabilir ya da yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurabilir. Ayr\u0131ca, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) kapsam\u0131nda hem idari hem de adli s\u00fcre\u00e7ler i\u015fletilmektedir. \u0130lgili ki\u015fi \u00f6ncelikle veri sorumlusu ile ileti\u015fime ge\u00e7ebilir, sorun \u00e7\u00f6z\u00fclemezse Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na ba\u015fvurabilir. Kurul, ihlalin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederse, mevzuat uyar\u0131nca tazminat, idari para cezalar\u0131 ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilir.<\/p>\n
KVKK ve T\u00fcrk Ceza Kanunu bu alandaki hukuki d\u00fczenlemelerin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. TCK’n\u0131n 17. maddesi genel olarak cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 d\u00fczenlerken, 135-140. maddelerinde ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r. KVKK madde 18\u2019de idari yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte, madde 11\/\u011f ve madde 14\/3 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re ise ihlallerde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulabilmektedir. HHY madde 43, hasta haklar\u0131n\u0131 ihlal eden sa\u011fl\u0131k personelini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kurumlara kar\u015f\u0131 da dava a\u00e7\u0131labilece\u011fini belirtmektedir. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilen bireyler ise ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlaline ili\u015fkin genel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine dayanarak yarg\u0131ya ba\u015fvurabilir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, t\u0131bbi hizmet sunumunda mahremiyetin korunmas\u0131, yaln\u0131zca etik bir sorumluluk de\u011fil; ayn\u0131 zamanda anayasal ve yasal bir zorunluluktur. Bu alanda hem sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na hem de sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131na d\u00fc\u015fen sorumluluk b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Mahremiyetin ihlali durumunda ise bireyler haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli hukuki yollar\u0131 kullanma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
1.T\u0131bbi Mahremiyet ve S\u0131r Saklama Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc: Hukuki ve Etik A\u00e7\u0131dan De\u011ferlendirme<\/p>\n
T\u0131bbi gizlilik ve s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, hem hasta haklar\u0131n\u0131n hem de ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda temel bir yere sahiptir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn hukuki dayana\u011f\u0131, T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 506. maddesinde yer almakta olup; sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, hastan\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi hi\u00e7bir bilgiyi r\u0131zas\u0131 olmadan a\u00e7\u0131klamamas\u0131 gerekti\u011fini h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r. \u201cGizli bilgi\u201d kavram\u0131, yaln\u0131zca hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hastal\u0131\u011f\u0131n seyri, ge\u00e7mi\u015f t\u0131bbi \u00f6yk\u00fc, uygulanan tedaviler, r\u00f6ntgen ve muayene bulgular\u0131, psikolojik ya da fiziksel bozukluklar ve hasta dosyas\u0131ndaki t\u00fcm ki\u015fisel ve ailesel bilgileri de kapsamaktad\u0131r. Genel anlamda, kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bireyin onurunu, \u015ferefini ya da menfaatlerini zedeleyebilecek her t\u00fcrl\u00fc veri, gizli bilgi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck sadece hekimleri de\u011fil, t\u00fcm sa\u011fl\u0131k profesyonellerini kapsar. Hem\u015fireler, ebeler, di\u015f hekimleri, eczac\u0131lar, sa\u011fl\u0131k teknikerleri, sa\u011fl\u0131k e\u011fitimi alan \u00f6\u011frenciler ve \u00f6zel sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer t\u00fcm personel de bu sorumluluk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi de konuya dair \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermektedir. Y\u00f6netmeli\u011fin 20. maddesi, hastan\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bilgi verilmesini a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklarken; 21. madde, hasta mahremiyetine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fini vurgular. 23. madde ise, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu s\u0131ras\u0131nda elde edilen bilgilerin, kanunen a\u00e7\u0131k\u00e7a yetkilendirilmedik\u00e7e hi\u00e7bir surette if\u015fa edilemeyece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n
Her ne kadar t\u0131bbi gizlilik kural\u0131 genel olarak ba\u011flay\u0131c\u0131 olsa da, baz\u0131 istisnalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131, yasal zorunluluklar, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilgilendiren durumlar ve zaruret halleri yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 durumunda, hekimin ilgili mercilere bildirimde bulunmas\u0131, Umumi H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Kanunu\u2019nun 57. maddesi uyar\u0131nca zorunludur.<\/p>\n
HIV\/AIDS gibi hassas bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 etik ikilemlerle kar\u015f\u0131la\u015fabilmektedir. Bu hastal\u0131klar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bireylerin ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framas\u0131na, sosyal d\u0131\u015flanmaya ve ekonomik kay\u0131plara neden olabilmektedir. Mevzuatta, HIV pozitif bireylerin partnerlerini bilgilendirmeye dair zorunlu bir d\u00fczenleme bulunmamakta; bu karar\u0131n hasta taraf\u0131ndan verilmesi gerekti\u011fi belirtilmektedir. Ancak bu noktada, t\u0131p eti\u011fi ilkeleri devreye girmekte ve hem bireyin hem de toplumun yarar\u0131n\u0131 dengeli bi\u00e7imde g\u00f6zetme sorumlulu\u011fu \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu gibi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarda, bilgilendirilmeme hakk\u0131n\u0131n her durumda uygulanamayaca\u011f\u0131 da de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n
2.Hasta Mahremiyeti ve T\u0131bbi Gizlilik: Anayasal ve Uluslararas\u0131 Koruman\u0131n G\u00fcc\u00fc<\/p>\n
Gizlili\u011fin kapsam\u0131 ilk te\u015fhis an\u0131ndan tedavi s\u00fcrecine ve hatta hastan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonraya kadar uzan\u0131r. Nitekim Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 21. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcn mahremiyet hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlemi\u015ftir. \u201c\u00d6l\u00fcm, mahremiyetin ihlali hakk\u0131 vermez\u201d ifadesiyle, hastan\u0131n mahremiyetinin vefat\u0131ndan sonra da korunmas\u0131 gerekti\u011fi teyit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u0131bbi gizlilik hakk\u0131, yaln\u0131zca ulusal hukukla de\u011fil, uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelerle de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1981 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Tabipler Birli\u011fi taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Lizbon Hasta Haklar\u0131 Bildirgesi, hasta mahremiyetini temel haklar aras\u0131nda tan\u0131mlayan \u00f6nc\u00fc belgelerden biridir. Buna ek olarak; Birle\u015fmi\u015f Milletler Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 17. maddesi, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019nin 12. maddesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 8. maddesi de \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a koruma alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130nsan Haklar\u0131 ve Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi), t\u0131bb\u0131n uygulanmas\u0131nda insan onuru ve mahremiyetin korunmas\u0131n\u0131 ilke olarak benimseyen uluslararas\u0131 nitelikte ba\u011flay\u0131c\u0131 bir belgedir. S\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesi, bireyin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6zel ya\u015fam\u0131n\u0131n gizlili\u011fine vurgu yaparak, mahremiyetin t\u0131bbi m\u00fcdahaleler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ihlal edilemeyecek bir hak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Ulusal hukukta da bu hak, anayasal g\u00fcvenceye sahiptir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 17. maddesi ki\u015finin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131na; 20. maddesi ise \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131na ili\u015fkin haklara yer vermektedir. T\u0131bbi Deontoloji T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn 4. maddesi ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 21. ve 23. maddeleri de, sa\u011fl\u0131k personelinin s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hasta bilgilerinin gizlili\u011fine mutlak surette riayet edilmesi gerekti\u011fini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
3.V\u00fccut B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve R\u0131za: T\u0131bbi M\u00fcdahalelerde Hukukun S\u0131n\u0131r\u0131<\/p>\n
Mahremiyetin sa\u011flanmas\u0131; hastan\u0131n t\u0131bbi m\u00fcdahaleler hakk\u0131nda eksiksiz bilgilendirilmesi, m\u00fcdahale \u00f6ncesinde a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve i\u015flemlerin uygun, \u00f6zel ortamlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi anlam\u0131na gelir. Hastan\u0131n ger\u00e7ek bilgilendirilmi\u015f onam\u0131 olmadan yap\u0131lan herhangi bir t\u0131bbi m\u00fcdahale veya muayene, v\u00fccut mahremiyetinin ihlali say\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca hastalar, muayene ve tedavi s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca gerekli sa\u011fl\u0131k personelinin bulunmas\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir; sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ise bu taleplere sayg\u0131 g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Genital muayeneler, yaln\u0131zca tedavi veya adli soru\u015fturma ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tedavi d\u0131\u015f\u0131 ama\u00e7larla, \u00f6rne\u011fin bekaret kontrol\u00fc i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen genital muayeneler, hem hukuka ayk\u0131r\u0131 hem de etik a\u00e7\u0131dan sorunludur. Bu uygulamalar kad\u0131nlarda psikolojik travmaya yol a\u00e7makta ve T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 287. maddesi kapsam\u0131nda cezai yapt\u0131r\u0131ma tabidir.<\/p>\n
Mahkumlar ve tutuklular\u0131n t\u0131bbi muayeneleri s\u0131ras\u0131nda da mahremiyetin korunmas\u0131 zorunludur. T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi\u2019nin 1994 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 genelge, muayene s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca hasta ve sa\u011fl\u0131k personelinin bulunmas\u0131n\u0131 ve muayene ortam\u0131n\u0131n hasta haklar\u0131na uygun d\u00fczenlenmesini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Hastane Koridorlar\u0131nda Mahremiyet A\u00e7\u0131\u011f\u0131: Hasta Bilgilerinin A\u00e7\u0131kta Olmas\u0131 Hukuka Ayk\u0131r\u0131 m\u0131?<\/p>\n
Hasta kimlik bilgileri hekim kap\u0131lar\u0131nda, ameliyathanelerde veya yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde yer alan ekranlarda, hatta kantin ve kafeterya gibi halka a\u00e7\u0131k alanlarda dahi g\u00f6sterilebilmektedir. Bu uygulamalar hastalar\u0131n mahremiyetini zedelemekle kalmay\u0131p, hassas sa\u011fl\u0131k verilerinin izinsiz i\u015flenmesine de neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hasta ziyaretleri s\u0131ras\u0131nda hekimin bilgileri yaln\u0131zca ilgili ki\u015filere ve sessiz bir ortamda aktarmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ayr\u0131ca, hastaya ait t\u0131bbi bilgiler i\u00e7eren dosyalar\u0131n yatak ba\u015f\u0131nda bulunmas\u0131 ve eri\u015fimin sadece yetkili sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Aksi takdirde, bu t\u00fcr dosyalara izinsiz eri\u015fim hastan\u0131n mahremiyet hakk\u0131n\u0131 ihlal eder ve etik kurallar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n
5. WhatsApp \u00dczerinden Payla\u015f\u0131lan Hasta Bilgileri: Mahremiyet \u0130hlali mi?<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan Yatarak Tedavi Kurumlar\u0131 T\u0131bbi Kay\u0131t ve Ar\u015fiv Hizmetleri Y\u00f6netmeli\u011fi ile \u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Kurumlar\u0131 Ayakta Te\u015fhis ve Tedavi Y\u00f6netmeli\u011fi, hasta ad\u0131na tutulmas\u0131 zorunlu kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlemi\u015ftir. Bu kay\u0131tlar aras\u0131nda hastan\u0131n kimlik bilgileri, t\u0131bbi ge\u00e7mi\u015fi, t\u0131bbi i\u015flemlere dair onam formlar\u0131, muayene sonu\u00e7lar\u0131, cerrahi geli\u015fim ve anestezi raporlar\u0131, yo\u011fun bak\u0131m s\u00fcreci, taburcu belgeleri ve hasta ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yer al\u0131r. Ancak bu kay\u0131tlar\u0131n yaln\u0131zca t\u0131bbi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel veri oldu\u011funun ve gizlilik \u00e7er\u00e7evesinde korunmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131 \u00e7izilmelidir. \u0130\u00e7erdikleri hassas bilgiler nedeniyle bu verilerin herhangi bir bi\u00e7imde izinsiz if\u015fa edilmesi, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) ve T\u00fcrk Ceza Kanunu uyar\u0131nca ciddi hukuki sorumluluk do\u011furur.<\/p>\n
KVKK\u2019ya g\u00f6re ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, ilgili ki\u015finin r\u0131zas\u0131 al\u0131narak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun \u015fekilde i\u015flenebilir. \u00d6rne\u011fin; bir kad\u0131n\u0131n hamilelik s\u00fcrecinin takibi, annenin ve bebe\u011fin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla kabul edilebilir bir i\u015flem olsa da, bu s\u00fcrecin izni olmadan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 ya da sosyal \u00e7evresine yans\u0131t\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131k bir gizlilik ihlalidir. Kimi zaman hastan\u0131n medeni hali veya sosyal durumu bu ihlalin etkilerini daha da derinle\u015ftirebilir.<\/p>\n
Yasal \u00e7er\u00e7evede, hastan\u0131n t\u0131bbi kay\u0131tlar\u0131na eri\u015fim yaln\u0131zca tedavisinden do\u011frudan sorumlu sa\u011fl\u0131k personeliyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Tedaviyle hi\u00e7bir ilgisi olmayan ki\u015filerin bu bilgilere eri\u015fmesi ya da bu bilgilerin yetkisiz ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 hem etik d\u0131\u015f\u0131 hem de hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, hekimler aras\u0131nda hasta hakk\u0131nda bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lacaksa, bunun ancak hastan\u0131n r\u0131zas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin sundu\u011fu kolayl\u0131klar sayesinde doktorlar acil durumlarda WhatsApp gibi ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden hasta bilgilerini payla\u015fabilmektedir. Ancak bu pratik kullan\u0131m, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmadan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mahremiyet ihlali anlam\u0131na gelir. \u00d6zellikle bu t\u00fcr mesajla\u015fma uygulamalar\u0131 \u00fczerinden hasta verilerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131, bilgilerin cihazlarda kal\u0131c\u0131 olarak depolanmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011finden etik d\u0131\u015f\u0131 ve cezai sorumluluk do\u011furan bir durum olu\u015fturur.<\/p>\n
6.Sosyal Medyada Hasta Gizlili\u011fi: Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131 Bekleyen Hukuki Riskler<\/p>\n
Dijitalle\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131yla birlikte sosyal medya, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem mesleki deneyimlerini payla\u015fma hem de toplumu bilgilendirme arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Ancak bu alan, t\u0131bbi mahremiyetin ihlali bak\u0131m\u0131ndan ciddi riskler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n te\u015fhis, tedavi s\u00fcreci veya klinik ortamlarla ilgili i\u00e7erikleri sosyal medyada payla\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman hasta kimli\u011finin do\u011frudan veya dolayl\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabilmektedir. Bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar, hastan\u0131n izni olsa dahi, etik ve hukuki sorumluluklar \u00e7er\u00e7evesinde dikkatle de\u011ferlendirilmelidir. \u00d6zellikle yo\u011fun bak\u0131m, acil servis, do\u011fumhane gibi mahremiyetin en \u00fcst d\u00fczeyde korunmas\u0131 gereken alanlardan yap\u0131lan payla\u015f\u0131mlar, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu, T\u00fcrk Ceza Kanunu ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda ciddi ihlaller olu\u015fturabilir. Nitekim yarg\u0131 kararlar\u0131nda da, sosyal medya \u00fczerinden yap\u0131lan izinsiz payla\u015f\u0131mlar\u0131n hastan\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 zedeledi\u011fi ve tazminat sorumlulu\u011funa yol a\u00e7abilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, dijital mecralardaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckleri u\u011fruna mesleki etik ilkeleri ihlal etmemeleri gerekir. Etik a\u00e7\u0131dan do\u011fru yakla\u015f\u0131m; payla\u015f\u0131m \u00f6ncesinde hastan\u0131n kimli\u011finin a\u00e7\u0131k veya dolayl\u0131 bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve hasta r\u0131zas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca bi\u00e7imsel de\u011fil, bilin\u00e7li bir onam kapsam\u0131nda teyit etmektir.<\/p>\n
Mahremiyet, yaln\u0131zca yasal bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131k mesle\u011finin temel de\u011ferlerinden biridir. Bu de\u011ferin sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde etik sorumlulu\u011fun zedelenmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
7. \u201cSadece Yak\u0131n\u0131y\u0131m\u201d Demek Yeter mi? Hasta Bilgilerinin Payla\u015f\u0131m\u0131nda Hukuki Tehlikeler<\/p>\n
Literat\u00fcrde gizlili\u011fin s\u0131n\u0131rlar\u0131na dair farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur ve bir\u00e7ok hekimin sahada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 vakalar, bu konunun ne denli hassas oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; bir psikiyatri klini\u011finde \u00e7al\u0131\u015fan hekim, manik atak ge\u00e7iren ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n hastaya ili\u015fkin bilgileri, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan ve hasta yak\u0131n\u0131 oldu\u011funu iddia eden bir ki\u015fiye vermi\u015ftir. Ancak daha sonra hastan\u0131n ni\u015fanl\u0131s\u0131, bilgilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na tepki g\u00f6stermi\u015ftir. Bu olay, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bilgi aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n hem ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 ihlal edebilece\u011fini hem de maddi ve manevi zararlar do\u011furabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Gizlilik ilkesi her ne kadar bireyin haklar\u0131n\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7lasa da, baz\u0131 \u00f6zel durumlarda hekimin mesleki ve hukuki sorumluluklar\u0131 gizlilikten \u00f6ncelikli olabilir. \u00d6zellikle hastan\u0131n kendisine veya ba\u015fkalar\u0131na zarar verme ihtimalinin bulundu\u011fu hallerde, belirli ki\u015filere bilgi verilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilir. \u00d6rne\u011fin, intihar e\u011filiminde olan bir ergen hastan\u0131n hayat\u0131 tehlikedeyse ailesine bilgi verilmesi gerekebilir. Buna kar\u015f\u0131n, aile i\u00e7i istismar gibi durumlarda ebeveynlerin bilgilendirilmesi daha b\u00fcy\u00fck riskler do\u011furabilece\u011finden, dikkatle de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi de ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin korunmas\u0131n\u0131, \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmekte ve bu verilerin izinsiz payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir hak ihlali olarak g\u00f6rmektedir. \u00d6rne\u011fin, HIV pozitif bir ba\u015fvurucunun kamuya a\u00e7\u0131k duru\u015fma nedeniyle kariyerinin zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir olayda, Mahkeme yarg\u0131laman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
8.K\u0130\u015e\u0130SEL SA\u011eLIK VER\u0130LER\u0130N\u0130N MAHREM\u0130YET\u0130N\u0130N \u0130HLAL ED\u0130LMES\u0130N\u0130N HUKUK\u0130 SONU\u00c7LARI<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde if\u015fa edilmesi durumunda, ma\u011fdurlar \u00e7e\u015fitli idari ve adli yollara ba\u015fvurarak haklar\u0131n\u0131 koruyabilirler. Yasa d\u0131\u015f\u0131 veri ihlallerinde, idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cezai ve hukuki koruma da sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.1.KVKK Kapsam\u0131nda Koruma Yollar\u0131<\/p>\n
Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK), ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 i\u00e7in tazminat, idari para cezalar\u0131 ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar gibi farkl\u0131 koruma mekanizmalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Kanunun 11\/\u011f ve 14\/3 maddelerinde tazminat hakk\u0131, 18. maddesinde ise idari para cezalar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun ilgili h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda cezai yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilmektedir.<\/p>\n
Veri sahibi, ki\u015fisel verilerinin ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde hem idari hem de adli mercilere ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir. KVKK, veri ihlallerinde \u00f6nce veri sorumlusuna ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 takdirde ise Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na \u015fikayette bulunulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren a\u015famal\u0131 bir ba\u015fvuru prosed\u00fcr\u00fc belirlemi\u015ftir. Bu y\u00f6ntem, taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00f6ncelikle do\u011frudan \u00e7\u00f6z\u00fclmesini ve Kurul\u2019un gereksiz i\u015f y\u00fck\u00fcnden korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
8.1.1. Veri Sorumlusuna Ba\u015fvuru Yolu<\/p>\n
Ki\u015fisel verileri ihlal edilen ki\u015fi, \u00f6ncelikle veri sorumlusuna ba\u015fvurmak zorundad\u0131r. Veri sorumlusu, ba\u015fvuruyu \u00fccretsiz olarak en ge\u00e7 otuz g\u00fcn i\u00e7inde ya da m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ba\u015fvuruya verilen yan\u0131t\u0131n reddedilmesi durumunda, ret karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elendirilmesi zorunludur; yani hukuki dayanaklar a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. E\u011fer veri sorumlusu ba\u015fvuruyu zaman\u0131nda sonu\u00e7land\u0131rmaz ya da ret cevab\u0131 verirse, ki\u015fi \u015fik\u00e2yet hakk\u0131n\u0131 kullanabilir.<\/p>\n
8.1.2. Ki\u015fisel Verileri Koruma Kuruluna \u015eik\u00e2yet Yolu<\/p>\n
Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun (KVKK) 14. ve 15. maddeleri, veri sorumlusuna ba\u015fvuru yolunun ard\u0131ndan \u015fik\u00e2yet hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Veri sorumlusundan 30 g\u00fcn i\u00e7inde yeterli yan\u0131t alamayan ya da ba\u015fvurusu reddedilen ki\u015filer, Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na \u015fik\u00e2yette bulunabilirler. Veri sorumlusuna ba\u015fvuru zorunlu iken, Kurul\u2019a \u015fik\u00e2yet ba\u015fvurusu iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015eik\u00e2yet eden ki\u015fi ayr\u0131ca idari veya adli yarg\u0131 mercilerine de ba\u015fvurabilir.<\/p>\n
Kurul, \u015fik\u00e2yeti ald\u0131ktan sonra 60 g\u00fcn i\u00e7inde inceleme yapar ve ba\u015fvuru sahibine cevap vermek zorundad\u0131r. Bu s\u00fcrede yan\u0131t verilmezse, \u015fik\u00e2yet reddedilmi\u015f say\u0131l\u0131r ve ki\u015fi idari yarg\u0131da dava a\u00e7abilir. Kurul inceleme sonucunda ihlal tespit ederse, veri sorumlusuna ihlalin giderilmesi i\u00e7in bildirimde bulunur. Veri sorumlusu, bu bildirimin tebli\u011finden itibaren en ge\u00e7 30 g\u00fcn i\u00e7inde gerekli \u00f6nlemleri almak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Hukuki Yapt\u0131r\u0131mlar<\/p>\n
KVKK, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin ihlalleri \u00fc\u00e7 farkl\u0131 yapt\u0131r\u0131m t\u00fcr\u00fcyle d\u00fczenlemi\u015ftir: zarar tazminat\u0131, su\u00e7 ve kabahatler. Su\u00e7 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) 135 ve 140. maddeleri kapsam\u0131nda, \u201c\u00d6zel Hayata ve Hayat\u0131n Gizli Alan\u0131na \u0130li\u015fkin Su\u00e7lar\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kabahatler ise KVKK\u2019n\u0131n 18. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tazminat hakk\u0131 ise Kanun\u2019un 11\/\u011f ve 14\/3 maddelerinde h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8.2. Hasta Haklar\u0131 Kurulu veya Hasta Haklar\u0131 Birimine Ba\u015fvuru Yolu<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 42. maddesi ve devam\u0131nda, haklar\u0131 ihlal edilen hasta ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n yasal \u00e7er\u00e7evede \u00e7e\u015fitli ba\u015fvuru, \u015fikayet ve dava hakk\u0131na sahip oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir. Mahremiyet haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen hastalar, hasta haklar\u0131 birimine ve sa\u011fl\u0131k personeline \u015fik\u00e2yette bulunabilirler.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2014\/32 say\u0131l\u0131 Hasta Haklar\u0131 Uygulama Bildirisi, Hasta Haklar\u0131 Birimi’nin ba\u015fvuru s\u00fcreci ve g\u00f6revlerini belirlemi\u015ftir. Buna g\u00f6re, hasta veya yak\u0131nlar\u0131, https:\/\/hastahaklari.saglik.gov.tr\/ adresi \u00fczerinden do\u011frudan hasta haklar\u0131 dairesine ya da il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u015fvurabilir. Ba\u015fvurular, \u00f6zel muayene, 112 acil servisleri ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k birimleriyle ilgili ise ilgili il veya il\u00e7e sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nlendirilir. Hasta haklar\u0131 birimine do\u011frudan ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, birim sorumlusu talebi Hasta Ba\u015fvuru Bildirim Sistemi (HBBS) \u00fczerinden kaydeder. Acil ba\u015fvurular ayn\u0131 g\u00fcn y\u00f6netimle payla\u015f\u0131l\u0131r. Birim sorumlusu, ba\u015fvuruyu \u00f6ncelikle yerinde \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; \u015fik\u00e2yeti \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturdu\u011funda ba\u015fvuru sahibine bilgi verir.E\u011fer tedbirler sonu\u00e7 vermezse, 7 g\u00fcn i\u00e7inde \u015fik\u00e2yet edilen birim veya ki\u015fiden, ba\u015fhekimin veya ilgili y\u00f6neticinin imzas\u0131yla bilgi talep edilir. Ba\u015fvurunun birime ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 10 g\u00fcn i\u00e7inde gerekli bilgi ve belgeler HBBS\u2019ye y\u00fcklenerek Hasta Haklar\u0131 Komitesi’ne iletilir.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 42\/B-2 maddesine g\u00f6re, il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc; kamu, \u00f6zel ve \u00fcniversite hastaneleri, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezleri ile aile ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezlerinden gelen ba\u015fvurular\u0131 de\u011ferlendirmek ve karara ba\u011flamak \u00fczere Hasta Haklar\u0131 Kurulu olu\u015fturur. Kurul, hasta haklar\u0131n\u0131 koruma amac\u0131yla \u00f6nerilerde bulunur, d\u00fczeltici \u00f6nlemler belirler ve ilgili kurumlar\u0131n tedbir almas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Hasta haklar\u0131 birimi taraf\u0131ndan yerinde \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen ba\u015fvurular, kurul taraf\u0131ndan 30 g\u00fcn i\u00e7inde karara ba\u011flan\u0131r. Kurul, hasta haklar\u0131 ihlallerini ve ahlaki ilkelere ayk\u0131r\u0131 durumlar\u0131 tespit ederse ihlal karar\u0131 verir. Ancak t\u0131bbi hata iddialar\u0131n\u0131 do\u011frudan inceleyemez. T\u0131bbi hata iddialar\u0131 kamu kurumlar\u0131na ili\u015fkin ise ba\u015fhekimlere, \u00f6zel kurumlara ili\u015fkin ise il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine iletilir ve ba\u015fvuru sahibine bilgi verilir. Karar, ilgili personele veya birime bildirilir. \u0130tiraz durumunda, ilgili ki\u015fi veya birim 10 g\u00fcn i\u00e7inde itiraz edebilir ve kurul itiraz\u0131 de\u011ferlendirerek kesin karar\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n
8.3. Medeni Hukuka \u00d6zel Koruma Yollar\u0131<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin ve hasta mahremiyetinin ihlali durumunda, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda belirlenen idari yollar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, medeni hukuk kapsam\u0131nda da yarg\u0131 yollar\u0131 bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 23, 24 ve 25. maddeleri ile Bor\u00e7lar Kanunu’nun 49. maddesi, bireysel haklar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin genel tedbirler i\u00e7ermektedir.<\/p>\n
\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, sa\u011fl\u0131k haklar\u0131 ve ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, \u00f6zel hukukta bireysel haklar kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmekte ve T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun ki\u015fisel bilgilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleriyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ise T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun koruma mekanizmas\u0131n\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte olup, daha kapsaml\u0131 bir koruma sa\u011flamaktad\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrk Medeni Kanunu ve Bor\u00e7lar Kanunu\u2019ndaki koruyucu tedbirler genellikle ihlal edildikten sonra devreye giren mekanizmalard\u0131r.<\/p>\n
8.3.1. Yasal \u0130\u015flem Sonucu Sald\u0131r\u0131ya Kar\u015f\u0131 Koruma<\/p>\n
Ki\u015finin t\u0131bbi verilerinin gizlili\u011finden r\u0131zas\u0131 olmadan vazge\u00e7mesi veya yasal ko\u015fullar sa\u011flanmadan bu verilerin i\u015flenmesi beklenemez. Ayr\u0131ca, \u00f6rne\u011fin ki\u015finin ad\u0131, y\u00fcz\u00fc gibi kendisini tan\u0131mlayan verilerinin, r\u0131za olmaks\u0131z\u0131n t\u0131p fak\u00fcltesi e\u011fitimlerinde veya akademik yay\u0131nlarda sadece tedavi amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 da kabul edilemez.<\/p>\n
8.3.2. Hukuki \u0130\u015flem D\u0131\u015f\u0131nda Yer Alan Sald\u0131r\u0131lara Kar\u015f\u0131 Koruma<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verileri hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak i\u015flenen ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilen ki\u015filer, T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 24. maddesi uyar\u0131nca, \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 halinde 25\/1 maddesinde d\u00fczenlenen hukuka ayk\u0131r\u0131 sald\u0131r\u0131y\u0131 \u00f6nleme, durdurma, tespit ve tazminat talep etme haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 23\/3 maddesinde ise, \u201cHastaya zarar verebilecek bilgilerin hukuki ve ahlaki a\u00e7\u0131dan ge\u00e7erli ve hakl\u0131 bir sebep olmaks\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131k personelinin ve di\u011fer ki\u015filerin hukuki ve cezai sorumlulu\u011funu da gerektirir\u201d h\u00fckm\u00fcyle konunun \u00f6nemi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, ani geli\u015fen komplikasyonlar nedeniyle hastadan onam al\u0131namamas\u0131na ra\u011fmen, v\u00fccut foto\u011fraf\u0131 veya analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n WhatsApp gibi ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ba\u015fka bir hekime iletilmesi, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmadan ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi anlam\u0131na gelerek hukuka ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
8.4. Tazminat Davalar\u0131 Yoluyla Koruma<\/p>\n
Ki\u015filik haklar\u0131 ihlal edilen ki\u015filer, T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/3 maddesi kapsam\u0131nda hem maddi hem de manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131na sahiptir. Ki\u015fisel verilerinin ve gizlilik haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi durumunda da bu tazminat davalar\u0131 yoluyla zararlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 talep edebilirler.<\/p>\n
8.4.1. Maddi Tazminat Davas\u0131<\/p>\n
\u00d6zel hayat ve gizlilik kapsam\u0131na giren ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k bilgilerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak if\u015fa edilmesi ve yay\u0131lmas\u0131 sonucunda maddi zarar olu\u015fmas\u0131 halinde, maddi tazminat talep edilebilir<\/p>\n
8.4.2. Manevi Tazminat Davas\u0131<\/p>\n
Manevi tazminat davalar\u0131, ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k verilerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ihlal edilmesi sonucu ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 manevi zararlar\u0131n (ac\u0131, \u0131st\u0131rap, ruhsal zararlar) giderilmesini ama\u00e7lar. Bu davalar, genel olarak T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/3. maddesi ile T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 56. ve 58. maddeleri h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, \u201c\u00dcremeye Yard\u0131mc\u0131 Tedavi Uygulamalar\u0131 ve \u00dcremeye Yard\u0131mc\u0131 Tedavi Merkezleri Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u201din 17. maddesi, \u00fcremeye yard\u0131mc\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen embriyolar\u0131n saklanma ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Embriyolar\u0131n bu kurallara ayk\u0131r\u0131 olarak, \u00e7iftlerin onay\u0131 olmadan saklanmas\u0131 veya kullan\u0131lmas\u0131 ya da \u00e7iftlerin talebine ra\u011fmen yok edilmemesi \u00f6zel hayat\u0131n ihlali anlam\u0131na gelir. Bu kapsamda, yard\u0131mc\u0131 \u00fcreme teknikleriyle e\u015flerden birine veya her ikisine ait olmayan \u00fcreme h\u00fccrelerinin kas\u0131tl\u0131 ya da ihmal sonucu kullan\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen gebeliklerde, ki\u015filik haklar\u0131 ihlal edilmi\u015f say\u0131l\u0131r. B\u00f6yle bir durumda, r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcreme h\u00fccreleri kullan\u0131lan ki\u015fi veya e\u015fleri, ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle tazminat talep etme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
8.5. Sald\u0131r\u0131n\u0131n Durdurulmas\u0131 Davas\u0131<\/p>\n
T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/1. maddesi uyar\u0131nca, ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131n\u0131n devam etmekte olmas\u0131 durumunda, s\u00f6z konusu sald\u0131r\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 talebiyle dava a\u00e7\u0131labilir. Bu davan\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n dava tarihi itibar\u0131yla h\u00e2len devam ediyor olmas\u0131 gerekir. Sald\u0131r\u0131 sona ermi\u015fse ya da hen\u00fcz ba\u015flamam\u0131\u015fsa, bu dava yolu kullan\u0131lamaz.<\/p>\n
8.6. Sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Davas\u0131<\/p>\n
T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25. maddesi kapsam\u0131nda, ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ancak ger\u00e7ekle\u015fme tehlikesi mevcutsa, birey bu sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla dava a\u00e7abilir. Bu dava, muhtemel bir sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin engellenmesini ama\u00e7lar ve koruyucu niteliktedir.<\/p>\n
8.7. Sald\u0131r\u0131n\u0131n Tespiti Davas\u0131<\/p>\n
Ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 sona ermi\u015f olsa dahi, bu sald\u0131r\u0131n\u0131n etkileri halen devam ediyorsa, ma\u011fdur ki\u015fi sald\u0131r\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti amac\u0131yla tespit davas\u0131 a\u00e7abilir. Bu davan\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n etkisinin halen s\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131 yeterlidir; sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinden uzun s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f ve etkileri tamamen ortadan kalkm\u0131\u015fsa bu davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca, tespit davas\u0131 i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 yeterli olup, kusur veya zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 aranmaz.<\/p>\n
8.8. Kazanc\u0131n Devri Davas\u0131<\/p>\n
Kazanc\u0131n devri davas\u0131, sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin, ma\u011fdurun izni olmaks\u0131z\u0131n ki\u015filik hakk\u0131 ihlali yoluyla ekonomik bir menfaat elde etmesi durumunda a\u00e7\u0131labilir. Bu davada ba\u015far\u0131l\u0131 olunabilmesi i\u00e7in \u015fu \u015fartlar\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekir:<\/p>\n
1. Ki\u015filik haklar\u0131na y\u00f6nelik hukuka ayk\u0131r\u0131 bir sald\u0131r\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
2. Bu sald\u0131r\u0131 neticesinde failin maddi bir kazan\u00e7 elde etmesi,<\/p>\n
3. Sald\u0131r\u0131 ile elde edilen kazan\u00e7 aras\u0131nda uygun bir illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131.<\/p>\n
Bu dava sayesinde, sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131n ma\u011fdura devri talep edilebilir.<\/p>\n
9. Ki\u015fisel Sa\u011fl\u0131k Verilerinin Korunmas\u0131: T\u00fcrk Ceza Kanunu \u00c7er\u00e7evesinde Hukuki Sorumluluklar<\/p>\n
Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin su\u00e7 tipleri, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun \u0130kinci Kitab\u0131\u2019n\u0131n “Ki\u015filere Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n, “\u00d6zel Hayata ve Hayat\u0131n Gizli Alan\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 dokuzuncu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda:<\/p>\n
– Madde 135\u2019te \u201cki\u015fisel verilerin kaydedilmesi su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 136\u2019da \u201cverileri hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak verme veya ele ge\u00e7irme su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 137\u2019de bu su\u00e7lar\u0131n nitelikli halleri,<\/p>\n
– Madde 138\u2019de \u201cverilerin yok edilmemesi su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 140\u2019da ise bu su\u00e7lara ba\u011fl\u0131 olarak t\u00fczel ki\u015filere uygulanacak g\u00fcvenlik tedbirleri d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hastaneler, adli t\u0131p kurumlar\u0131, sendikalar ve di\u011fer kurumsal yap\u0131lar; bireylerin sa\u011fl\u0131k bilgileri, cinsel ya\u015famlar\u0131na ili\u015fkin veriler, genetik veriler, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnceler gibi son derece hassas ve gizli kalmas\u0131 gereken ki\u015fisel verilere eri\u015fim imk\u00e2n\u0131na sahiptir. Bu veriler \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde belgelenmekte ve elektronik yahut fiziksel ortamlarda saklanmaktad\u0131r. Ki\u015filerin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n veya kanuni bir dayanak bulunmaks\u0131z\u0131n bu bilgilerin bili\u015fim sistemlerine kaydedilmesi, TCK madde 135 kapsam\u0131nda su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bir estetik cerrah\u0131n, hastan\u0131n onay\u0131 olmadan ameliyat \u00f6ncesi ve sonras\u0131 foto\u011fraflar\u0131n\u0131 sosyal medya \u00fczerinden yay\u0131mlamas\u0131 durumunda TCK madde 135 ve 136 \u00e7er\u00e7evesinde cezai sorumlulu\u011fu do\u011fabilir.<\/p>\n
Ece ERTU\u011e \u00d6ZKARA<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
Ayd\u0131n, M. (2016). T\u0131bbi m\u00fcdahalelerde mahremiyet ve ceza sorumlulu\u011fu. I. Uluslararas\u0131 Kat\u0131l\u0131ml\u0131 Ulusal T\u0131p Hukuku Kongresi (Vaka Tart\u0131\u015fmal\u0131), (Ed. Hakan Hakeri, Cahit Do\u011fan), \u0130stanbul: Legal Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Ayan, M. & Ayan, N. (2016). Ki\u015filer hukuku (8. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Baykal, T. & Bi\u00e7er, \u00dc. (2018). \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131konulmu\u015f ki\u015filerin adli muayene ve raporland\u0131rmas\u0131. TTB ve Tabip Odalar\u0131n\u0131n T\u0131bbi Etik ve Deontolojiyi Koruma Sorumlulu\u011fu (Ed. Naki Bulut). Ankara: T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fckay, Y. (2004). Hekimin s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc. A\u00dcEHFD, 8(1\u20132), 383\u2013396.<\/p>\n
\u00c7ayk\u00f6yl\u00fc, A. (2002). Psikiyatride gizlilik ilkesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 5(4), 248\u2013256.<\/p>\n
De\u011firmen, N. (2014). Jinekoloji ve obstetride beden mahremiyeti: K\u00fctahya \u00f6rne\u011fi (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f doktora tezi). Eski\u015fehir.<\/p>\n
Do\u011fan, M. (2009). Embriyo nakillerinde mahremiyet hakk\u0131. II. Sa\u011fl\u0131k Hukuku Kurultay\u0131. Ankara: Ankara Barosu Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
D\u00fclger, M. V. (2013). Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131 ve internet ileti\u015fim hukuku (3. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
D\u00fclger, M. V. (2015). Sa\u011fl\u0131k hukukunda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ve hasta mahremiyeti. \u0130stanbul Medipol \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, 1(2), 44.<\/p>\n
Erta\u015f, E. (2024). Sa\u011fl\u0131k hukukunda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ve hasta mahremiyeti (Y\u00fcksek lisans tezi, Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc).<\/p>\n
Gedik, \u00d6. (2018). \u0130nsan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahremiyet kavram\u0131 ve hastan\u0131n ki\u015fisel verilerinin mahremiyeti. II. Uluslararas\u0131 T\u0131p Hukuku Kongresi Bildirileri Kitab\u0131, (Ed. H. Hakeri, C. Do\u011fan), Ankara: Adalet Yay\u0131nevi.<\/p>\n
Hakeri, H. (2015). T\u0131p hukuku (10. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Helvac\u0131, S. (2017). Ger\u00e7ek ki\u015filer (8. bas\u0131). \u0130stanbul: Legal Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
\u0130stek, A. (2016). Hasta mahremiyeti kapsam\u0131nda ki\u015fisel veri. Akademik Teklif Hukuk ve \u0130dari Bilimler Dergisi, 3(5), 182\u2013215.<\/p>\n
Kandilli, E. (2019). Sa\u011fl\u0131k hukukunda etik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ki\u015fisel veriler ve mahremiyet hakk\u0131 (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f y\u00fcksek lisans tezi). \u0130stanbul \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc.<\/p>\n
Kaya, C. (2011). Avrupa Birli\u011fi veri koruma direktifi ekseninde hassas (ki\u015fisel) veriler ve i\u015flenmesi. \u0130\u00dcHFM, 69(1\u20132), 317\u2013334.<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7, D. (2012). Anayasal bir hak olarak ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131. A\u00dcHFD, 61(3), 1089\u20131169.<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, A. M. (2017). Medeni hukuk temel bilgiler (6. bas\u0131m). Ankara: Turhan Kitabevi.<\/p>\n
Korkmaz, \u0130. (2016). Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131nda bir de\u011ferlendirme. TBB Dergisi, (124), 81\u2013152.<\/p>\n
K\u00fczeci, E. (2010). Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131. Ankara: Turhan Kitapevi.<\/p>\n
K\u00fczeci, E. (2018). Sa\u011fl\u0131k bili\u015fimleri teknolojileri ve yeni hukuksal sorunlar. \u0130N\u00dcHFD, 9(1), 477\u2013506.<\/p>\n
Metin, S. (2010). Biyo-t\u0131p eti\u011fi ve hukuk (1. bas\u0131m). \u0130stanbul: On \u0130ki Levha Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Metin Turan. (2019). Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukukta ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 (2. bask\u0131). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Nomer, H. N. (1996). Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funda maddi tazminat\u0131n belirlenmesi. \u0130stanbul: Beta Bas\u0131m.<\/p>\n
Nomer, H. N. (2015). Bor\u00e7lar hukuku genel h\u00fck\u00fcmler (14. bas\u0131m). \u0130stanbul: Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Osman Oy & Ger\u00e7ek Onur Oy. (2018). Hasta haklar\u0131 ve hasta haklar\u0131 ihlalinde ba\u015fvuru yollar\u0131 (1. bask\u0131). \u0130stanbul: Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
\u00d6m\u00fcr, R. C. (2018). Ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k verilerinin korunmas\u0131 ve hastanelerin sorumlulu\u011fu. Y\u00dcHFD, 15(1), 133\u2013180.<\/p>\n
\u00d6zbak\u0131r, T. (1995). Hymen incelemesinin etik y\u00f6n\u00fc ve hem\u015firenin rol\u00fc. Ege \u00dcniversitesi Hem\u015firelik Y\u00fcksek Okulu Dergisi, 11(3), 119\u2013123.<\/p>\n
Palanduz, A. (2014). Hasta haklar\u0131 \u00f6zelinde mahremiyet haklar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Uluslararas\u0131 T\u00fcrk-Amerikan T\u0131p Hukuku ve Eti\u011fi Sempozyumu (Ed. \u00c7a\u011flar \u00d6zel, Burcu G\u00fclseren \u00d6zcan B\u00fcy\u00fcktan\u0131r), Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Sert, G. (2008). T\u0131p eti\u011fi ve mahremiyet hakk\u0131 (1. bask\u0131). \u0130stanbul: Babil Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
Sert, G. (2019). Uluslararas\u0131 bildirgeler ve t\u0131p eti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hasta haklar\u0131. Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
T.C. Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurumu. (t.y.). Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanununa \u0130li\u015fkin Uygulama Rehberi, s. 106.<\/p>\n
AYM (Anayasa Mahkemesi)<\/p>\n
– AYM, B. No: 2014\/19081, Karar Tarihi: 01.02.2017, Resm\u00ee Gazete: 10.03.2017.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 2. Hukuk Dairesi (Yarg. 2. HD.)<\/p>\n
– Yarg. 2. HD., 22.02.2007 T., 2006\/14649 E., 2007\/2504 K.<\/p>\n
Yarg. 2. HD., 04.06.2007 T., 2007\/8252 E., 2007\/9299 K.<\/p>\n
Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (YHGK)<\/p>\n
– YHGK, 04.04.2001 T., 2001\/4-333 E., 2001\/335 K.<\/p>\n
– YHGK, 09.05.2018 T., 2017\/1583 E., 2018\/1051 K.<\/p>\n
\u200bHasta mahremiyetinin korunmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel etik ve hukuki prensiplerinden biridir. Ancak dijitalle\u015fmenin ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte, mahremiyet ihlalleri sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n mesleki sorumluluklar\u0131n\u0131 ve hastalar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131 ciddi bi\u00e7imde tehdit eder hale gelmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, sosyal medyada hasta mahremiyetinin nas\u0131l ihlal edildi\u011fi, sa\u011fl\u0131k personelinin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi hukuki sonu\u00e7lar ile mahremiyeti ihlal edilen hastalar\u0131n hak arama yollar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hukuku ve etik disiplinlerinin g\u00fcncel ve kritik meselelerinden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u0131bbi hizmet sunumunda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlardan biri, hasta mahremiyetinin yeterince g\u00f6zetilmemesidir. Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel unsurlar\u0131ndan biri olan beden mahremiyeti, hastan\u0131n v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini ve bireyin r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir fiziksel m\u00fcdahalede bulunulmamas\u0131n\u0131 gerektirir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin Y.F.\/T\u00fcrkiye karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, ki\u015finin cinsel organlar\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda muayene edilmesi mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, evli bir kad\u0131n\u0131n gebeli\u011fini sonland\u0131rmak istemesi durumunda e\u015f r\u0131zas\u0131n\u0131n aranmas\u0131 uygulamas\u0131 da beden mahremiyetinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 hale getirmektedir. Bu t\u00fcr uygulamalar, bireyin kendi bedeni \u00fczerindeki tasarruf hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rarak mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaline neden olabilir.<\/p>\n
\u00d6zellikle e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastanelerinde, t\u0131p \u00f6\u011frencilerinin e\u011fitim amac\u0131yla hasta tedavi s\u00fcre\u00e7lerine tan\u0131kl\u0131k etmesi s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durumdur. Ancak \u00e7o\u011fu zaman hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 al\u0131nmamakta, bu da mahremiyetin ihlali anlam\u0131na gelmektedir. Benzer \u015fekilde, tutuklu ve h\u00fck\u00fcml\u00fc bireylerin muayene s\u00fcrecinde kolluk kuvvetlerinin muayene odas\u0131nda bulunmas\u0131, ki\u015fisel gizlili\u011fe m\u00fcdahale te\u015fkil eder. Radyoloji birimlerinde kullan\u0131lan uygunsuz k\u0131yafetler ve \u00e7ekimlerin kalabal\u0131k ortamlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi de mahremiyet endi\u015felerini art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hasta mahremiyetinin korunmas\u0131 yaln\u0131zca fiziksel m\u00fcdahale ile s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k bilgilerinin gizlili\u011fini de kapsar. Bir hekimin, hastas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131k durumunu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015fah\u0131slarla payla\u015fmas\u0131 ya da ba\u015fka hastalar\u0131n duyabilece\u011fi \u015fekilde t\u0131bbi bilgi vermesi, mahremiyet hakk\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal eder. Ayr\u0131ca, elektronik sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131na bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k personelinin eri\u015febilmesi, ki\u015fisel veri g\u00fcvenli\u011fini riske atmakta ve hasta haklar\u0131n\u0131n ihlali ile sonu\u00e7lanabilmektedir. Bu t\u00fcr ihlaller kar\u015f\u0131s\u0131nda hastalar\u0131n ba\u015fvurabilece\u011fi \u00e7e\u015fitli hukuki yollar bulunmaktad\u0131r. Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi (HHY) madde 42 uyar\u0131nca, hasta mahremiyetinin ihlali durumunda Hasta Haklar\u0131 Birimi\u2019ne \u015fik\u00e2yette bulunabilir ya da yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurabilir. Ayr\u0131ca, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) kapsam\u0131nda hem idari hem de adli s\u00fcre\u00e7ler i\u015fletilmektedir. \u0130lgili ki\u015fi \u00f6ncelikle veri sorumlusu ile ileti\u015fime ge\u00e7ebilir, sorun \u00e7\u00f6z\u00fclemezse Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na ba\u015fvurabilir. Kurul, ihlalin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ederse, mevzuat uyar\u0131nca tazminat, idari para cezalar\u0131 ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilir.<\/p>\n
KVKK ve T\u00fcrk Ceza Kanunu bu alandaki hukuki d\u00fczenlemelerin temelini olu\u015fturmaktad\u0131r. TCK’n\u0131n 17. maddesi genel olarak cezai yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 d\u00fczenlerken, 135-140. maddelerinde ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r. KVKK madde 18\u2019de idari yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte, madde 11\/\u011f ve madde 14\/3 h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re ise ihlallerde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulabilmektedir. HHY madde 43, hasta haklar\u0131n\u0131 ihlal eden sa\u011fl\u0131k personelini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran kurumlara kar\u015f\u0131 da dava a\u00e7\u0131labilece\u011fini belirtmektedir. \u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilen bireyler ise ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlaline ili\u015fkin genel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine dayanarak yarg\u0131ya ba\u015fvurabilir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, t\u0131bbi hizmet sunumunda mahremiyetin korunmas\u0131, yaln\u0131zca etik bir sorumluluk de\u011fil; ayn\u0131 zamanda anayasal ve yasal bir zorunluluktur. Bu alanda hem sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na hem de sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131na d\u00fc\u015fen sorumluluk b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. Mahremiyetin ihlali durumunda ise bireyler haklar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli hukuki yollar\u0131 kullanma hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
1.T\u0131bbi Mahremiyet ve S\u0131r Saklama Y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc: Hukuki ve Etik A\u00e7\u0131dan De\u011ferlendirme<\/p>\n
T\u0131bbi gizlilik ve s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, hem hasta haklar\u0131n\u0131n hem de ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131nda temel bir yere sahiptir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn hukuki dayana\u011f\u0131, T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 506. maddesinde yer almakta olup; sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, hastan\u0131n gizli kalmas\u0131n\u0131 istedi\u011fi hi\u00e7bir bilgiyi r\u0131zas\u0131 olmadan a\u00e7\u0131klamamas\u0131 gerekti\u011fini h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r. \u201cGizli bilgi\u201d kavram\u0131, yaln\u0131zca hastal\u0131\u011f\u0131n tan\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda hastal\u0131\u011f\u0131n seyri, ge\u00e7mi\u015f t\u0131bbi \u00f6yk\u00fc, uygulanan tedaviler, r\u00f6ntgen ve muayene bulgular\u0131, psikolojik ya da fiziksel bozukluklar ve hasta dosyas\u0131ndaki t\u00fcm ki\u015fisel ve ailesel bilgileri de kapsamaktad\u0131r. Genel anlamda, kamuya a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bireyin onurunu, \u015ferefini ya da menfaatlerini zedeleyebilecek her t\u00fcrl\u00fc veri, gizli bilgi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck sadece hekimleri de\u011fil, t\u00fcm sa\u011fl\u0131k profesyonellerini kapsar. Hem\u015fireler, ebeler, di\u015f hekimleri, eczac\u0131lar, sa\u011fl\u0131k teknikerleri, sa\u011fl\u0131k e\u011fitimi alan \u00f6\u011frenciler ve \u00f6zel sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan di\u011fer t\u00fcm personel de bu sorumluluk alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi de konuya dair \u00f6nemli h\u00fck\u00fcmler i\u00e7ermektedir. Y\u00f6netmeli\u011fin 20. maddesi, hastan\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bilgi verilmesini a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklarken; 21. madde, hasta mahremiyetine sayg\u0131 g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fini vurgular. 23. madde ise, sa\u011fl\u0131k hizmeti sunumu s\u0131ras\u0131nda elde edilen bilgilerin, kanunen a\u00e7\u0131k\u00e7a yetkilendirilmedik\u00e7e hi\u00e7bir surette if\u015fa edilemeyece\u011fini belirtmektedir.<\/p>\n
Her ne kadar t\u0131bbi gizlilik kural\u0131 genel olarak ba\u011flay\u0131c\u0131 olsa da, baz\u0131 istisnalar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar aras\u0131nda hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131, yasal zorunluluklar, kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilgilendiren durumlar ve zaruret halleri yer almaktad\u0131r. \u00d6zellikle bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 durumunda, hekimin ilgili mercilere bildirimde bulunmas\u0131, Umumi H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Kanunu\u2019nun 57. maddesi uyar\u0131nca zorunludur.<\/p>\n
HIV\/AIDS gibi hassas bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar s\u00f6z konusu oldu\u011funda ise, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 etik ikilemlerle kar\u015f\u0131la\u015fabilmektedir. Bu hastal\u0131klar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bireylerin ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011framas\u0131na, sosyal d\u0131\u015flanmaya ve ekonomik kay\u0131plara neden olabilmektedir. Mevzuatta, HIV pozitif bireylerin partnerlerini bilgilendirmeye dair zorunlu bir d\u00fczenleme bulunmamakta; bu karar\u0131n hasta taraf\u0131ndan verilmesi gerekti\u011fi belirtilmektedir. Ancak bu noktada, t\u0131p eti\u011fi ilkeleri devreye girmekte ve hem bireyin hem de toplumun yarar\u0131n\u0131 dengeli bi\u00e7imde g\u00f6zetme sorumlulu\u011fu \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu gibi bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klarda, bilgilendirilmeme hakk\u0131n\u0131n her durumda uygulanamayaca\u011f\u0131 da de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n
2.Hasta Mahremiyeti ve T\u0131bbi Gizlilik: Anayasal ve Uluslararas\u0131 Koruman\u0131n G\u00fcc\u00fc<\/p>\n
Gizlili\u011fin kapsam\u0131 ilk te\u015fhis an\u0131ndan tedavi s\u00fcrecine ve hatta hastan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonraya kadar uzan\u0131r. Nitekim Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 21. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131, \u00f6l\u00fcm\u00fcn mahremiyet hakk\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlemi\u015ftir. \u201c\u00d6l\u00fcm, mahremiyetin ihlali hakk\u0131 vermez\u201d ifadesiyle, hastan\u0131n mahremiyetinin vefat\u0131ndan sonra da korunmas\u0131 gerekti\u011fi teyit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u0131bbi gizlilik hakk\u0131, yaln\u0131zca ulusal hukukla de\u011fil, uluslararas\u0131 d\u00fczenlemelerle de g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1981 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Tabipler Birli\u011fi taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Lizbon Hasta Haklar\u0131 Bildirgesi, hasta mahremiyetini temel haklar aras\u0131nda tan\u0131mlayan \u00f6nc\u00fc belgelerden biridir. Buna ek olarak; Birle\u015fmi\u015f Milletler Medeni ve Siyasi Haklar S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 17. maddesi, \u0130nsan Haklar\u0131 Evrensel Bildirgesi\u2019nin 12. maddesi ve Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 8. maddesi de \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a koruma alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130nsan Haklar\u0131 ve Biyot\u0131p S\u00f6zle\u015fmesi), t\u0131bb\u0131n uygulanmas\u0131nda insan onuru ve mahremiyetin korunmas\u0131n\u0131 ilke olarak benimseyen uluslararas\u0131 nitelikte ba\u011flay\u0131c\u0131 bir belgedir. S\u00f6zle\u015fmenin 3. maddesi, bireyin v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve \u00f6zel ya\u015fam\u0131n\u0131n gizlili\u011fine vurgu yaparak, mahremiyetin t\u0131bbi m\u00fcdahaleler a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ihlal edilemeyecek bir hak oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Ulusal hukukta da bu hak, anayasal g\u00fcvenceye sahiptir. T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 17. maddesi ki\u015finin dokunulmazl\u0131\u011f\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131na; 20. maddesi ise \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ve korunmas\u0131na ili\u015fkin haklara yer vermektedir. T\u0131bbi Deontoloji T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn 4. maddesi ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 21. ve 23. maddeleri de, sa\u011fl\u0131k personelinin s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hasta bilgilerinin gizlili\u011fine mutlak surette riayet edilmesi gerekti\u011fini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
3.V\u00fccut B\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve R\u0131za: T\u0131bbi M\u00fcdahalelerde Hukukun S\u0131n\u0131r\u0131<\/p>\n
Mahremiyetin sa\u011flanmas\u0131; hastan\u0131n t\u0131bbi m\u00fcdahaleler hakk\u0131nda eksiksiz bilgilendirilmesi, m\u00fcdahale \u00f6ncesinde a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 ve i\u015flemlerin uygun, \u00f6zel ortamlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi anlam\u0131na gelir. Hastan\u0131n ger\u00e7ek bilgilendirilmi\u015f onam\u0131 olmadan yap\u0131lan herhangi bir t\u0131bbi m\u00fcdahale veya muayene, v\u00fccut mahremiyetinin ihlali say\u0131l\u0131r. Ayr\u0131ca hastalar, muayene ve tedavi s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca gerekli sa\u011fl\u0131k personelinin bulunmas\u0131n\u0131 talep etme hakk\u0131na sahiptir; sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ise bu taleplere sayg\u0131 g\u00f6stermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Genital muayeneler, yaln\u0131zca tedavi veya adli soru\u015fturma ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tedavi d\u0131\u015f\u0131 ama\u00e7larla, \u00f6rne\u011fin bekaret kontrol\u00fc i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen genital muayeneler, hem hukuka ayk\u0131r\u0131 hem de etik a\u00e7\u0131dan sorunludur. Bu uygulamalar kad\u0131nlarda psikolojik travmaya yol a\u00e7makta ve T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 287. maddesi kapsam\u0131nda cezai yapt\u0131r\u0131ma tabidir.<\/p>\n
Mahkumlar ve tutuklular\u0131n t\u0131bbi muayeneleri s\u0131ras\u0131nda da mahremiyetin korunmas\u0131 zorunludur. T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi\u2019nin 1994 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 genelge, muayene s\u0131ras\u0131nda yaln\u0131zca hasta ve sa\u011fl\u0131k personelinin bulunmas\u0131n\u0131 ve muayene ortam\u0131n\u0131n hasta haklar\u0131na uygun d\u00fczenlenmesini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Hastane Koridorlar\u0131nda Mahremiyet A\u00e7\u0131\u011f\u0131: Hasta Bilgilerinin A\u00e7\u0131kta Olmas\u0131 Hukuka Ayk\u0131r\u0131 m\u0131?<\/p>\n
Hasta kimlik bilgileri hekim kap\u0131lar\u0131nda, ameliyathanelerde veya yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitelerinde yer alan ekranlarda, hatta kantin ve kafeterya gibi halka a\u00e7\u0131k alanlarda dahi g\u00f6sterilebilmektedir. Bu uygulamalar hastalar\u0131n mahremiyetini zedelemekle kalmay\u0131p, hassas sa\u011fl\u0131k verilerinin izinsiz i\u015flenmesine de neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hasta ziyaretleri s\u0131ras\u0131nda hekimin bilgileri yaln\u0131zca ilgili ki\u015filere ve sessiz bir ortamda aktarmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ayr\u0131ca, hastaya ait t\u0131bbi bilgiler i\u00e7eren dosyalar\u0131n yatak ba\u015f\u0131nda bulunmas\u0131 ve eri\u015fimin sadece yetkili sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Aksi takdirde, bu t\u00fcr dosyalara izinsiz eri\u015fim hastan\u0131n mahremiyet hakk\u0131n\u0131 ihlal eder ve etik kurallar\u0131n \u00e7i\u011fnenmesine yol a\u00e7ar.<\/p>\n
5. WhatsApp \u00dczerinden Payla\u015f\u0131lan Hasta Bilgileri: Mahremiyet \u0130hlali mi?<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k kurumlar\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan Yatarak Tedavi Kurumlar\u0131 T\u0131bbi Kay\u0131t ve Ar\u015fiv Hizmetleri Y\u00f6netmeli\u011fi ile \u00d6zel Sa\u011fl\u0131k Kurumlar\u0131 Ayakta Te\u015fhis ve Tedavi Y\u00f6netmeli\u011fi, hasta ad\u0131na tutulmas\u0131 zorunlu kay\u0131tlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirlemi\u015ftir. Bu kay\u0131tlar aras\u0131nda hastan\u0131n kimlik bilgileri, t\u0131bbi ge\u00e7mi\u015fi, t\u0131bbi i\u015flemlere dair onam formlar\u0131, muayene sonu\u00e7lar\u0131, cerrahi geli\u015fim ve anestezi raporlar\u0131, yo\u011fun bak\u0131m s\u00fcreci, taburcu belgeleri ve hasta ile yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yer al\u0131r. Ancak bu kay\u0131tlar\u0131n yaln\u0131zca t\u0131bbi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ki\u015fisel veri oldu\u011funun ve gizlilik \u00e7er\u00e7evesinde korunmas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131 \u00e7izilmelidir. \u0130\u00e7erdikleri hassas bilgiler nedeniyle bu verilerin herhangi bir bi\u00e7imde izinsiz if\u015fa edilmesi, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK) ve T\u00fcrk Ceza Kanunu uyar\u0131nca ciddi hukuki sorumluluk do\u011furur.<\/p>\n
KVKK\u2019ya g\u00f6re ki\u015fisel veriler, yaln\u0131zca belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7larla, ilgili ki\u015finin r\u0131zas\u0131 al\u0131narak ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun \u015fekilde i\u015flenebilir. \u00d6rne\u011fin; bir kad\u0131n\u0131n hamilelik s\u00fcrecinin takibi, annenin ve bebe\u011fin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak amac\u0131yla kabul edilebilir bir i\u015flem olsa da, bu s\u00fcrecin izni olmadan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 ya da sosyal \u00e7evresine yans\u0131t\u0131lmas\u0131, a\u00e7\u0131k bir gizlilik ihlalidir. Kimi zaman hastan\u0131n medeni hali veya sosyal durumu bu ihlalin etkilerini daha da derinle\u015ftirebilir.<\/p>\n
Yasal \u00e7er\u00e7evede, hastan\u0131n t\u0131bbi kay\u0131tlar\u0131na eri\u015fim yaln\u0131zca tedavisinden do\u011frudan sorumlu sa\u011fl\u0131k personeliyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Tedaviyle hi\u00e7bir ilgisi olmayan ki\u015filerin bu bilgilere eri\u015fmesi ya da bu bilgilerin yetkisiz ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmas\u0131 hem etik d\u0131\u015f\u0131 hem de hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, hekimler aras\u0131nda hasta hakk\u0131nda bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 yap\u0131lacaksa, bunun ancak hastan\u0131n r\u0131zas\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde teknolojinin sundu\u011fu kolayl\u0131klar sayesinde doktorlar acil durumlarda WhatsApp gibi ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131 \u00fczerinden hasta bilgilerini payla\u015fabilmektedir. Ancak bu pratik kullan\u0131m, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmadan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mahremiyet ihlali anlam\u0131na gelir. \u00d6zellikle bu t\u00fcr mesajla\u015fma uygulamalar\u0131 \u00fczerinden hasta verilerinin payla\u015f\u0131lmas\u0131, bilgilerin cihazlarda kal\u0131c\u0131 olarak depolanmas\u0131na yol a\u00e7abilece\u011finden etik d\u0131\u015f\u0131 ve cezai sorumluluk do\u011furan bir durum olu\u015fturur.<\/p>\n
6.Sosyal Medyada Hasta Gizlili\u011fi: Sa\u011fl\u0131k \u00c7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131 Bekleyen Hukuki Riskler<\/p>\n
Dijitalle\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131yla birlikte sosyal medya, sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan hem mesleki deneyimlerini payla\u015fma hem de toplumu bilgilendirme arac\u0131 haline gelmi\u015ftir. Ancak bu alan, t\u0131bbi mahremiyetin ihlali bak\u0131m\u0131ndan ciddi riskler bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n te\u015fhis, tedavi s\u00fcreci veya klinik ortamlarla ilgili i\u00e7erikleri sosyal medyada payla\u015fmalar\u0131, \u00e7o\u011fu zaman hasta kimli\u011finin do\u011frudan veya dolayl\u0131 bi\u00e7imde a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na neden olabilmektedir. Bu t\u00fcr payla\u015f\u0131mlar, hastan\u0131n izni olsa dahi, etik ve hukuki sorumluluklar \u00e7er\u00e7evesinde dikkatle de\u011ferlendirilmelidir. \u00d6zellikle yo\u011fun bak\u0131m, acil servis, do\u011fumhane gibi mahremiyetin en \u00fcst d\u00fczeyde korunmas\u0131 gereken alanlardan yap\u0131lan payla\u015f\u0131mlar, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu, T\u00fcrk Ceza Kanunu ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda ciddi ihlaller olu\u015fturabilir. Nitekim yarg\u0131 kararlar\u0131nda da, sosyal medya \u00fczerinden yap\u0131lan izinsiz payla\u015f\u0131mlar\u0131n hastan\u0131n ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 zedeledi\u011fi ve tazminat sorumlulu\u011funa yol a\u00e7abilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n, dijital mecralardaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fckleri u\u011fruna mesleki etik ilkeleri ihlal etmemeleri gerekir. Etik a\u00e7\u0131dan do\u011fru yakla\u015f\u0131m; payla\u015f\u0131m \u00f6ncesinde hastan\u0131n kimli\u011finin a\u00e7\u0131k veya dolayl\u0131 bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve hasta r\u0131zas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaln\u0131zca bi\u00e7imsel de\u011fil, bilin\u00e7li bir onam kapsam\u0131nda teyit etmektir.<\/p>\n
Mahremiyet, yaln\u0131zca yasal bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck de\u011fil, ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131k mesle\u011finin temel de\u011ferlerinden biridir. Bu de\u011ferin sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde etik sorumlulu\u011fun zedelenmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n
7. \u201cSadece Yak\u0131n\u0131y\u0131m\u201d Demek Yeter mi? Hasta Bilgilerinin Payla\u015f\u0131m\u0131nda Hukuki Tehlikeler<\/p>\n
Literat\u00fcrde gizlili\u011fin s\u0131n\u0131rlar\u0131na dair farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcuttur ve bir\u00e7ok hekimin sahada kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 vakalar, bu konunun ne denli hassas oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; bir psikiyatri klini\u011finde \u00e7al\u0131\u015fan hekim, manik atak ge\u00e7iren ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n hastaya ili\u015fkin bilgileri, yurt d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan ve hasta yak\u0131n\u0131 oldu\u011funu iddia eden bir ki\u015fiye vermi\u015ftir. Ancak daha sonra hastan\u0131n ni\u015fanl\u0131s\u0131, bilgilerin a\u00e7\u0131klanmas\u0131na tepki g\u00f6stermi\u015ftir. Bu olay, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filere bilgi aktar\u0131lmas\u0131n\u0131n hem ki\u015filik haklar\u0131n\u0131 ihlal edebilece\u011fini hem de maddi ve manevi zararlar do\u011furabilece\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Gizlilik ilkesi her ne kadar bireyin haklar\u0131n\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7lasa da, baz\u0131 \u00f6zel durumlarda hekimin mesleki ve hukuki sorumluluklar\u0131 gizlilikten \u00f6ncelikli olabilir. \u00d6zellikle hastan\u0131n kendisine veya ba\u015fkalar\u0131na zarar verme ihtimalinin bulundu\u011fu hallerde, belirli ki\u015filere bilgi verilmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olabilir. \u00d6rne\u011fin, intihar e\u011filiminde olan bir ergen hastan\u0131n hayat\u0131 tehlikedeyse ailesine bilgi verilmesi gerekebilir. Buna kar\u015f\u0131n, aile i\u00e7i istismar gibi durumlarda ebeveynlerin bilgilendirilmesi daha b\u00fcy\u00fck riskler do\u011furabilece\u011finden, dikkatle de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi de ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin korunmas\u0131n\u0131, \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirmekte ve bu verilerin izinsiz payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir hak ihlali olarak g\u00f6rmektedir. \u00d6rne\u011fin, HIV pozitif bir ba\u015fvurucunun kamuya a\u00e7\u0131k duru\u015fma nedeniyle kariyerinin zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bir olayda, Mahkeme yarg\u0131laman\u0131n kapal\u0131 yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
8.K\u0130\u015e\u0130SEL SA\u011eLIK VER\u0130LER\u0130N\u0130N MAHREM\u0130YET\u0130N\u0130N \u0130HLAL ED\u0130LMES\u0130N\u0130N HUKUK\u0130 SONU\u00c7LARI<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin hukuka ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde if\u015fa edilmesi durumunda, ma\u011fdurlar \u00e7e\u015fitli idari ve adli yollara ba\u015fvurarak haklar\u0131n\u0131 koruyabilirler. Yasa d\u0131\u015f\u0131 veri ihlallerinde, idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra cezai ve hukuki koruma da sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
8.1.KVKK Kapsam\u0131nda Koruma Yollar\u0131<\/p>\n
Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu (KVKK), ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 i\u00e7in tazminat, idari para cezalar\u0131 ve cezai yapt\u0131r\u0131mlar gibi farkl\u0131 koruma mekanizmalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. Kanunun 11\/\u011f ve 14\/3 maddelerinde tazminat hakk\u0131, 18. maddesinde ise idari para cezalar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun ilgili h\u00fck\u00fcmleri kapsam\u0131nda cezai yapt\u0131r\u0131mlar uygulanabilmektedir.<\/p>\n
Veri sahibi, ki\u015fisel verilerinin ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde hem idari hem de adli mercilere ba\u015fvurma hakk\u0131na sahiptir. KVKK, veri ihlallerinde \u00f6nce veri sorumlusuna ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131 takdirde ise Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na \u015fikayette bulunulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren a\u015famal\u0131 bir ba\u015fvuru prosed\u00fcr\u00fc belirlemi\u015ftir. Bu y\u00f6ntem, taraflar aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00f6ncelikle do\u011frudan \u00e7\u00f6z\u00fclmesini ve Kurul\u2019un gereksiz i\u015f y\u00fck\u00fcnden korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
8.1.1. Veri Sorumlusuna Ba\u015fvuru Yolu<\/p>\n
Ki\u015fisel verileri ihlal edilen ki\u015fi, \u00f6ncelikle veri sorumlusuna ba\u015fvurmak zorundad\u0131r. Veri sorumlusu, ba\u015fvuruyu \u00fccretsiz olarak en ge\u00e7 otuz g\u00fcn i\u00e7inde ya da m\u00fcmk\u00fcn olan en k\u0131sa s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131rmakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Ba\u015fvuruya verilen yan\u0131t\u0131n reddedilmesi durumunda, ret karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7elendirilmesi zorunludur; yani hukuki dayanaklar a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir. E\u011fer veri sorumlusu ba\u015fvuruyu zaman\u0131nda sonu\u00e7land\u0131rmaz ya da ret cevab\u0131 verirse, ki\u015fi \u015fik\u00e2yet hakk\u0131n\u0131 kullanabilir.<\/p>\n
8.1.2. Ki\u015fisel Verileri Koruma Kuruluna \u015eik\u00e2yet Yolu<\/p>\n
Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun (KVKK) 14. ve 15. maddeleri, veri sorumlusuna ba\u015fvuru yolunun ard\u0131ndan \u015fik\u00e2yet hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Veri sorumlusundan 30 g\u00fcn i\u00e7inde yeterli yan\u0131t alamayan ya da ba\u015fvurusu reddedilen ki\u015filer, Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurulu\u2019na \u015fik\u00e2yette bulunabilirler. Veri sorumlusuna ba\u015fvuru zorunlu iken, Kurul\u2019a \u015fik\u00e2yet ba\u015fvurusu iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u015eik\u00e2yet eden ki\u015fi ayr\u0131ca idari veya adli yarg\u0131 mercilerine de ba\u015fvurabilir.<\/p>\n
Kurul, \u015fik\u00e2yeti ald\u0131ktan sonra 60 g\u00fcn i\u00e7inde inceleme yapar ve ba\u015fvuru sahibine cevap vermek zorundad\u0131r. Bu s\u00fcrede yan\u0131t verilmezse, \u015fik\u00e2yet reddedilmi\u015f say\u0131l\u0131r ve ki\u015fi idari yarg\u0131da dava a\u00e7abilir. Kurul inceleme sonucunda ihlal tespit ederse, veri sorumlusuna ihlalin giderilmesi i\u00e7in bildirimde bulunur. Veri sorumlusu, bu bildirimin tebli\u011finden itibaren en ge\u00e7 30 g\u00fcn i\u00e7inde gerekli \u00f6nlemleri almak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Hukuki Yapt\u0131r\u0131mlar<\/p>\n
KVKK, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin ihlalleri \u00fc\u00e7 farkl\u0131 yapt\u0131r\u0131m t\u00fcr\u00fcyle d\u00fczenlemi\u015ftir: zarar tazminat\u0131, su\u00e7 ve kabahatler. Su\u00e7 yapt\u0131r\u0131mlar\u0131, T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun (TCK) 135 ve 140. maddeleri kapsam\u0131nda, \u201c\u00d6zel Hayata ve Hayat\u0131n Gizli Alan\u0131na \u0130li\u015fkin Su\u00e7lar\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kabahatler ise KVKK\u2019n\u0131n 18. maddesinde a\u00e7\u0131k\u00e7a tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Tazminat hakk\u0131 ise Kanun\u2019un 11\/\u011f ve 14\/3 maddelerinde h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8.2. Hasta Haklar\u0131 Kurulu veya Hasta Haklar\u0131 Birimine Ba\u015fvuru Yolu<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 42. maddesi ve devam\u0131nda, haklar\u0131 ihlal edilen hasta ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n yasal \u00e7er\u00e7evede \u00e7e\u015fitli ba\u015fvuru, \u015fikayet ve dava hakk\u0131na sahip oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir. Mahremiyet haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen hastalar, hasta haklar\u0131 birimine ve sa\u011fl\u0131k personeline \u015fik\u00e2yette bulunabilirler.<\/p>\n
Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2014\/32 say\u0131l\u0131 Hasta Haklar\u0131 Uygulama Bildirisi, Hasta Haklar\u0131 Birimi’nin ba\u015fvuru s\u00fcreci ve g\u00f6revlerini belirlemi\u015ftir. Buna g\u00f6re, hasta veya yak\u0131nlar\u0131, https:\/\/hastahaklari.saglik.gov.tr\/ adresi \u00fczerinden do\u011frudan hasta haklar\u0131 dairesine ya da il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u015fvurabilir. Ba\u015fvurular, \u00f6zel muayene, 112 acil servisleri ve di\u011fer sa\u011fl\u0131k birimleriyle ilgili ise ilgili il veya il\u00e7e sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nlendirilir. Hasta haklar\u0131 birimine do\u011frudan ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, birim sorumlusu talebi Hasta Ba\u015fvuru Bildirim Sistemi (HBBS) \u00fczerinden kaydeder. Acil ba\u015fvurular ayn\u0131 g\u00fcn y\u00f6netimle payla\u015f\u0131l\u0131r. Birim sorumlusu, ba\u015fvuruyu \u00f6ncelikle yerinde \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r; \u015fik\u00e2yeti \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturdu\u011funda ba\u015fvuru sahibine bilgi verir.E\u011fer tedbirler sonu\u00e7 vermezse, 7 g\u00fcn i\u00e7inde \u015fik\u00e2yet edilen birim veya ki\u015fiden, ba\u015fhekimin veya ilgili y\u00f6neticinin imzas\u0131yla bilgi talep edilir. Ba\u015fvurunun birime ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 10 g\u00fcn i\u00e7inde gerekli bilgi ve belgeler HBBS\u2019ye y\u00fcklenerek Hasta Haklar\u0131 Komitesi’ne iletilir.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 42\/B-2 maddesine g\u00f6re, il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc; kamu, \u00f6zel ve \u00fcniversite hastaneleri, a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezleri ile aile ve toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 merkezlerinden gelen ba\u015fvurular\u0131 de\u011ferlendirmek ve karara ba\u011flamak \u00fczere Hasta Haklar\u0131 Kurulu olu\u015fturur. Kurul, hasta haklar\u0131n\u0131 koruma amac\u0131yla \u00f6nerilerde bulunur, d\u00fczeltici \u00f6nlemler belirler ve ilgili kurumlar\u0131n tedbir almas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n
Hasta haklar\u0131 birimi taraf\u0131ndan yerinde \u00e7\u00f6z\u00fclemeyen ba\u015fvurular, kurul taraf\u0131ndan 30 g\u00fcn i\u00e7inde karara ba\u011flan\u0131r. Kurul, hasta haklar\u0131 ihlallerini ve ahlaki ilkelere ayk\u0131r\u0131 durumlar\u0131 tespit ederse ihlal karar\u0131 verir. Ancak t\u0131bbi hata iddialar\u0131n\u0131 do\u011frudan inceleyemez. T\u0131bbi hata iddialar\u0131 kamu kurumlar\u0131na ili\u015fkin ise ba\u015fhekimlere, \u00f6zel kurumlara ili\u015fkin ise il sa\u011fl\u0131k m\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerine iletilir ve ba\u015fvuru sahibine bilgi verilir. Karar, ilgili personele veya birime bildirilir. \u0130tiraz durumunda, ilgili ki\u015fi veya birim 10 g\u00fcn i\u00e7inde itiraz edebilir ve kurul itiraz\u0131 de\u011ferlendirerek kesin karar\u0131n\u0131 verir.<\/p>\n
8.3. Medeni Hukuka \u00d6zel Koruma Yollar\u0131<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verilerin ve hasta mahremiyetinin ihlali durumunda, Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ve Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi kapsam\u0131nda belirlenen idari yollar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, medeni hukuk kapsam\u0131nda da yarg\u0131 yollar\u0131 bulunmaktad\u0131r. T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun 23, 24 ve 25. maddeleri ile Bor\u00e7lar Kanunu’nun 49. maddesi, bireysel haklar\u0131n korunmas\u0131na ili\u015fkin genel tedbirler i\u00e7ermektedir.<\/p>\n
\u00d6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi, sa\u011fl\u0131k haklar\u0131 ve ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, \u00f6zel hukukta bireysel haklar kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmekte ve T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun ki\u015fisel bilgilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleriyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu ise T\u00fcrk Medeni Kanunu’nun koruma mekanizmas\u0131n\u0131 tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte olup, daha kapsaml\u0131 bir koruma sa\u011flamaktad\u0131r. Bununla birlikte, T\u00fcrk Medeni Kanunu ve Bor\u00e7lar Kanunu\u2019ndaki koruyucu tedbirler genellikle ihlal edildikten sonra devreye giren mekanizmalard\u0131r.<\/p>\n
8.3.1. Yasal \u0130\u015flem Sonucu Sald\u0131r\u0131ya Kar\u015f\u0131 Koruma<\/p>\n
Ki\u015finin t\u0131bbi verilerinin gizlili\u011finden r\u0131zas\u0131 olmadan vazge\u00e7mesi veya yasal ko\u015fullar sa\u011flanmadan bu verilerin i\u015flenmesi beklenemez. Ayr\u0131ca, \u00f6rne\u011fin ki\u015finin ad\u0131, y\u00fcz\u00fc gibi kendisini tan\u0131mlayan verilerinin, r\u0131za olmaks\u0131z\u0131n t\u0131p fak\u00fcltesi e\u011fitimlerinde veya akademik yay\u0131nlarda sadece tedavi amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 da kabul edilemez.<\/p>\n
8.3.2. Hukuki \u0130\u015flem D\u0131\u015f\u0131nda Yer Alan Sald\u0131r\u0131lara Kar\u015f\u0131 Koruma<\/p>\n
Ki\u015fisel t\u0131bbi verileri hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak i\u015flenen ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fi ihlal edilen ki\u015filer, T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 24. maddesi uyar\u0131nca, \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 halinde 25\/1 maddesinde d\u00fczenlenen hukuka ayk\u0131r\u0131 sald\u0131r\u0131y\u0131 \u00f6nleme, durdurma, tespit ve tazminat talep etme haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Hasta Haklar\u0131 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 23\/3 maddesinde ise, \u201cHastaya zarar verebilecek bilgilerin hukuki ve ahlaki a\u00e7\u0131dan ge\u00e7erli ve hakl\u0131 bir sebep olmaks\u0131z\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131, ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131k personelinin ve di\u011fer ki\u015filerin hukuki ve cezai sorumlulu\u011funu da gerektirir\u201d h\u00fckm\u00fcyle konunun \u00f6nemi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, ani geli\u015fen komplikasyonlar nedeniyle hastadan onam al\u0131namamas\u0131na ra\u011fmen, v\u00fccut foto\u011fraf\u0131 veya analiz sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n WhatsApp gibi ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131yla ba\u015fka bir hekime iletilmesi, hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmadan ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi anlam\u0131na gelerek hukuka ayk\u0131r\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
8.4. Tazminat Davalar\u0131 Yoluyla Koruma<\/p>\n
Ki\u015filik haklar\u0131 ihlal edilen ki\u015filer, T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/3 maddesi kapsam\u0131nda hem maddi hem de manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7ma hakk\u0131na sahiptir. Ki\u015fisel verilerinin ve gizlilik haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmesi durumunda da bu tazminat davalar\u0131 yoluyla zararlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 talep edebilirler.<\/p>\n
8.4.1. Maddi Tazminat Davas\u0131<\/p>\n
\u00d6zel hayat ve gizlilik kapsam\u0131na giren ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k bilgilerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak if\u015fa edilmesi ve yay\u0131lmas\u0131 sonucunda maddi zarar olu\u015fmas\u0131 halinde, maddi tazminat talep edilebilir<\/p>\n
8.4.2. Manevi Tazminat Davas\u0131<\/p>\n
Manevi tazminat davalar\u0131, ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k verilerinin hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak ihlal edilmesi sonucu ki\u015finin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 manevi zararlar\u0131n (ac\u0131, \u0131st\u0131rap, ruhsal zararlar) giderilmesini ama\u00e7lar. Bu davalar, genel olarak T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/3. maddesi ile T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 56. ve 58. maddeleri h\u00fck\u00fcmlerine dayan\u0131r.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, \u201c\u00dcremeye Yard\u0131mc\u0131 Tedavi Uygulamalar\u0131 ve \u00dcremeye Yard\u0131mc\u0131 Tedavi Merkezleri Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u201din 17. maddesi, \u00fcremeye yard\u0131mc\u0131 y\u00f6ntemlerle elde edilen embriyolar\u0131n saklanma ko\u015fullar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Embriyolar\u0131n bu kurallara ayk\u0131r\u0131 olarak, \u00e7iftlerin onay\u0131 olmadan saklanmas\u0131 veya kullan\u0131lmas\u0131 ya da \u00e7iftlerin talebine ra\u011fmen yok edilmemesi \u00f6zel hayat\u0131n ihlali anlam\u0131na gelir. Bu kapsamda, yard\u0131mc\u0131 \u00fcreme teknikleriyle e\u015flerden birine veya her ikisine ait olmayan \u00fcreme h\u00fccrelerinin kas\u0131tl\u0131 ya da ihmal sonucu kullan\u0131lmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen gebeliklerde, ki\u015filik haklar\u0131 ihlal edilmi\u015f say\u0131l\u0131r. B\u00f6yle bir durumda, r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcreme h\u00fccreleri kullan\u0131lan ki\u015fi veya e\u015fleri, ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlali nedeniyle tazminat talep etme hakk\u0131na sahiptir.<\/p>\n
8.5. Sald\u0131r\u0131n\u0131n Durdurulmas\u0131 Davas\u0131<\/p>\n
T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25\/1. maddesi uyar\u0131nca, ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131n\u0131n devam etmekte olmas\u0131 durumunda, s\u00f6z konusu sald\u0131r\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131 talebiyle dava a\u00e7\u0131labilir. Bu davan\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n dava tarihi itibar\u0131yla h\u00e2len devam ediyor olmas\u0131 gerekir. Sald\u0131r\u0131 sona ermi\u015fse ya da hen\u00fcz ba\u015flamam\u0131\u015fsa, bu dava yolu kullan\u0131lamaz.<\/p>\n
8.6. Sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Davas\u0131<\/p>\n
T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nun 25. maddesi kapsam\u0131nda, ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015f ancak ger\u00e7ekle\u015fme tehlikesi mevcutsa, birey bu sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla dava a\u00e7abilir. Bu dava, muhtemel bir sald\u0131r\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinin engellenmesini ama\u00e7lar ve koruyucu niteliktedir.<\/p>\n
8.7. Sald\u0131r\u0131n\u0131n Tespiti Davas\u0131<\/p>\n
Ki\u015filik hakk\u0131na y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 sona ermi\u015f olsa dahi, bu sald\u0131r\u0131n\u0131n etkileri halen devam ediyorsa, ma\u011fdur ki\u015fi sald\u0131r\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti amac\u0131yla tespit davas\u0131 a\u00e7abilir. Bu davan\u0131n a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n etkisinin halen s\u00fcr\u00fcyor olmas\u0131 yeterlidir; sald\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinden uzun s\u00fcre ge\u00e7mi\u015f ve etkileri tamamen ortadan kalkm\u0131\u015fsa bu davan\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayr\u0131ca, tespit davas\u0131 i\u00e7in sald\u0131r\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 yeterli olup, kusur veya zarar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 aranmaz.<\/p>\n
8.8. Kazanc\u0131n Devri Davas\u0131<\/p>\n
Kazanc\u0131n devri davas\u0131, sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin, ma\u011fdurun izni olmaks\u0131z\u0131n ki\u015filik hakk\u0131 ihlali yoluyla ekonomik bir menfaat elde etmesi durumunda a\u00e7\u0131labilir. Bu davada ba\u015far\u0131l\u0131 olunabilmesi i\u00e7in \u015fu \u015fartlar\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmas\u0131 gerekir:<\/p>\n
1. Ki\u015filik haklar\u0131na y\u00f6nelik hukuka ayk\u0131r\u0131 bir sald\u0131r\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
2. Bu sald\u0131r\u0131 neticesinde failin maddi bir kazan\u00e7 elde etmesi,<\/p>\n
3. Sald\u0131r\u0131 ile elde edilen kazan\u00e7 aras\u0131nda uygun bir illiyet ba\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131.<\/p>\n
Bu dava sayesinde, sald\u0131r\u0131y\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131n ma\u011fdura devri talep edilebilir.<\/p>\n
9. Ki\u015fisel Sa\u011fl\u0131k Verilerinin Korunmas\u0131: T\u00fcrk Ceza Kanunu \u00c7er\u00e7evesinde Hukuki Sorumluluklar<\/p>\n
Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin su\u00e7 tipleri, 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun \u0130kinci Kitab\u0131\u2019n\u0131n “Ki\u015filere Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n, “\u00d6zel Hayata ve Hayat\u0131n Gizli Alan\u0131na Kar\u015f\u0131 Su\u00e7lar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 dokuzuncu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu kapsamda:<\/p>\n
– Madde 135\u2019te \u201cki\u015fisel verilerin kaydedilmesi su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 136\u2019da \u201cverileri hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak verme veya ele ge\u00e7irme su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 137\u2019de bu su\u00e7lar\u0131n nitelikli halleri,<\/p>\n
– Madde 138\u2019de \u201cverilerin yok edilmemesi su\u00e7u\u201d,<\/p>\n
– Madde 140\u2019da ise bu su\u00e7lara ba\u011fl\u0131 olarak t\u00fczel ki\u015filere uygulanacak g\u00fcvenlik tedbirleri d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
\u00d6zellikle g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hastaneler, adli t\u0131p kurumlar\u0131, sendikalar ve di\u011fer kurumsal yap\u0131lar; bireylerin sa\u011fl\u0131k bilgileri, cinsel ya\u015famlar\u0131na ili\u015fkin veriler, genetik veriler, siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnceler gibi son derece hassas ve gizli kalmas\u0131 gereken ki\u015fisel verilere eri\u015fim imk\u00e2n\u0131na sahiptir. Bu veriler \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde belgelenmekte ve elektronik yahut fiziksel ortamlarda saklanmaktad\u0131r. Ki\u015filerin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n veya kanuni bir dayanak bulunmaks\u0131z\u0131n bu bilgilerin bili\u015fim sistemlerine kaydedilmesi, TCK madde 135 kapsam\u0131nda su\u00e7 te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin bir estetik cerrah\u0131n, hastan\u0131n onay\u0131 olmadan ameliyat \u00f6ncesi ve sonras\u0131 foto\u011fraflar\u0131n\u0131 sosyal medya \u00fczerinden yay\u0131mlamas\u0131 durumunda TCK madde 135 ve 136 \u00e7er\u00e7evesinde cezai sorumlulu\u011fu do\u011fabilir.<\/p>\n
Ece ERTU\u011e \u00d6ZKARA<\/p>\n
Avukat, Hem\u015fire<\/p>\n
KAYNAK\u00c7A<\/p>\n
Ayd\u0131n, M. (2016). T\u0131bbi m\u00fcdahalelerde mahremiyet ve ceza sorumlulu\u011fu. I. Uluslararas\u0131 Kat\u0131l\u0131ml\u0131 Ulusal T\u0131p Hukuku Kongresi (Vaka Tart\u0131\u015fmal\u0131), (Ed. Hakan Hakeri, Cahit Do\u011fan), \u0130stanbul: Legal Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Ayan, M. & Ayan, N. (2016). Ki\u015filer hukuku (8. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Baykal, T. & Bi\u00e7er, \u00dc. (2018). \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden al\u0131konulmu\u015f ki\u015filerin adli muayene ve raporland\u0131rmas\u0131. TTB ve Tabip Odalar\u0131n\u0131n T\u0131bbi Etik ve Deontolojiyi Koruma Sorumlulu\u011fu (Ed. Naki Bulut). Ankara: T\u00fcrk Tabipleri Birli\u011fi Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fckay, Y. (2004). Hekimin s\u0131r saklama y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc. A\u00dcEHFD, 8(1\u20132), 383\u2013396.<\/p>\n
\u00c7ayk\u00f6yl\u00fc, A. (2002). Psikiyatride gizlilik ilkesi. Klinik Psikiyatri Dergisi, 5(4), 248\u2013256.<\/p>\n
De\u011firmen, N. (2014). Jinekoloji ve obstetride beden mahremiyeti: K\u00fctahya \u00f6rne\u011fi (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f doktora tezi). Eski\u015fehir.<\/p>\n
Do\u011fan, M. (2009). Embriyo nakillerinde mahremiyet hakk\u0131. II. Sa\u011fl\u0131k Hukuku Kurultay\u0131. Ankara: Ankara Barosu Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
D\u00fclger, M. V. (2013). Bili\u015fim su\u00e7lar\u0131 ve internet ileti\u015fim hukuku (3. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
D\u00fclger, M. V. (2015). Sa\u011fl\u0131k hukukunda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ve hasta mahremiyeti. \u0130stanbul Medipol \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesi Dergisi, 1(2), 44.<\/p>\n
Erta\u015f, E. (2024). Sa\u011fl\u0131k hukukunda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ve hasta mahremiyeti (Y\u00fcksek lisans tezi, Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc).<\/p>\n
Gedik, \u00d6. (2018). \u0130nsan haklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahremiyet kavram\u0131 ve hastan\u0131n ki\u015fisel verilerinin mahremiyeti. II. Uluslararas\u0131 T\u0131p Hukuku Kongresi Bildirileri Kitab\u0131, (Ed. H. Hakeri, C. Do\u011fan), Ankara: Adalet Yay\u0131nevi.<\/p>\n
Hakeri, H. (2015). T\u0131p hukuku (10. bas\u0131m). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Helvac\u0131, S. (2017). Ger\u00e7ek ki\u015filer (8. bas\u0131). \u0130stanbul: Legal Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
\u0130stek, A. (2016). Hasta mahremiyeti kapsam\u0131nda ki\u015fisel veri. Akademik Teklif Hukuk ve \u0130dari Bilimler Dergisi, 3(5), 182\u2013215.<\/p>\n
Kandilli, E. (2019). Sa\u011fl\u0131k hukukunda etik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ki\u015fisel veriler ve mahremiyet hakk\u0131 (Yay\u0131mlanmam\u0131\u015f y\u00fcksek lisans tezi). \u0130stanbul \u00dcniversitesi, Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc.<\/p>\n
Kaya, C. (2011). Avrupa Birli\u011fi veri koruma direktifi ekseninde hassas (ki\u015fisel) veriler ve i\u015flenmesi. \u0130\u00dcHFM, 69(1\u20132), 317\u2013334.<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7, D. (2012). Anayasal bir hak olarak ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131. A\u00dcHFD, 61(3), 1089\u20131169.<\/p>\n
K\u0131l\u0131\u00e7o\u011flu, A. M. (2017). Medeni hukuk temel bilgiler (6. bas\u0131m). Ankara: Turhan Kitabevi.<\/p>\n
Korkmaz, \u0130. (2016). Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131nda bir de\u011ferlendirme. TBB Dergisi, (124), 81\u2013152.<\/p>\n
K\u00fczeci, E. (2010). Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131. Ankara: Turhan Kitapevi.<\/p>\n
K\u00fczeci, E. (2018). Sa\u011fl\u0131k bili\u015fimleri teknolojileri ve yeni hukuksal sorunlar. \u0130N\u00dcHFD, 9(1), 477\u2013506.<\/p>\n
Metin, S. (2010). Biyo-t\u0131p eti\u011fi ve hukuk (1. bas\u0131m). \u0130stanbul: On \u0130ki Levha Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Metin Turan. (2019). Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukukta ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 (2. bask\u0131). Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Nomer, H. N. (1996). Haks\u0131z fiil sorumlulu\u011funda maddi tazminat\u0131n belirlenmesi. \u0130stanbul: Beta Bas\u0131m.<\/p>\n
Nomer, H. N. (2015). Bor\u00e7lar hukuku genel h\u00fck\u00fcmler (14. bas\u0131m). \u0130stanbul: Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Osman Oy & Ger\u00e7ek Onur Oy. (2018). Hasta haklar\u0131 ve hasta haklar\u0131 ihlalinde ba\u015fvuru yollar\u0131 (1. bask\u0131). \u0130stanbul: Beta Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
\u00d6m\u00fcr, R. C. (2018). Ki\u015fisel sa\u011fl\u0131k verilerinin korunmas\u0131 ve hastanelerin sorumlulu\u011fu. Y\u00dcHFD, 15(1), 133\u2013180.<\/p>\n
\u00d6zbak\u0131r, T. (1995). Hymen incelemesinin etik y\u00f6n\u00fc ve hem\u015firenin rol\u00fc. Ege \u00dcniversitesi Hem\u015firelik Y\u00fcksek Okulu Dergisi, 11(3), 119\u2013123.<\/p>\n
Palanduz, A. (2014). Hasta haklar\u0131 \u00f6zelinde mahremiyet haklar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi. Uluslararas\u0131 T\u00fcrk-Amerikan T\u0131p Hukuku ve Eti\u011fi Sempozyumu (Ed. \u00c7a\u011flar \u00d6zel, Burcu G\u00fclseren \u00d6zcan B\u00fcy\u00fcktan\u0131r), Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
Sert, G. (2008). T\u0131p eti\u011fi ve mahremiyet hakk\u0131 (1. bask\u0131). \u0130stanbul: Babil Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n
Sert, G. (2019). Uluslararas\u0131 bildirgeler ve t\u0131p eti\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hasta haklar\u0131. Ankara: Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k.<\/p>\n
T.C. Ki\u015fisel Verileri Koruma Kurumu. (t.y.). Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanununa \u0130li\u015fkin Uygulama Rehberi, s. 106.<\/p>\n
AYM (Anayasa Mahkemesi)<\/p>\n
– AYM, B. No: 2014\/19081, Karar Tarihi: 01.02.2017, Resm\u00ee Gazete: 10.03.2017.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 2. Hukuk Dairesi (Yarg. 2. HD.)<\/p>\n
– Yarg. 2. HD., 22.02.2007 T., 2006\/14649 E., 2007\/2504 K.<\/p>\n
Yarg. 2. HD., 04.06.2007 T., 2007\/8252 E., 2007\/9299 K.<\/p>\n
Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu (YHGK)<\/p>\n
– YHGK, 04.04.2001 T., 2001\/4-333 E., 2001\/335 K.<\/p>\n
– YHGK, 09.05.2018 T., 2017\/1583 E., 2018\/1051 K.\u00a0Hukuki Haber<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hasta mahremiyetinin korunmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel etik ve hukuki prensiplerinden biridir. Ancak dijitalle\u015fmenin ve sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte, mahremiyet ihlalleri sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n mesleki sorumluluklar\u0131n\u0131 ve hastalar\u0131n temel haklar\u0131n\u0131 ciddi bi\u00e7imde tehdit eder hale gelmi\u015ftir. Bu ba\u011flamda, sosyal medyada hasta mahremiyetinin nas\u0131l ihlal edildi\u011fi, sa\u011fl\u0131k personelinin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi hukuki sonu\u00e7lar ile mahremiyeti ihlal edilen hastalar\u0131n hak arama yollar\u0131n\u0131n kapsaml\u0131 bir \u015fekilde anla\u015f\u0131lmas\u0131, sa\u011fl\u0131k hukuku ve etik disiplinlerinin g\u00fcncel ve kritik meselelerinden biri olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. T\u0131bbi hizmet sunumunda en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan sorunlardan biri, hasta mahremiyetinin yeterince g\u00f6zetilmemesidir. Sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin temel unsurlar\u0131ndan biri olan beden mahremiyeti, hastan\u0131n v\u00fccut b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini ve bireyin r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir fiziksel m\u00fcdahalede bulunulmamas\u0131n\u0131 gerektirir. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi\u2019nin Y.F.\/T\u00fcrkiye karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere, ki\u015finin cinsel organlar\u0131n\u0131n r\u0131zas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda muayene edilmesi mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye’de halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, evli bir kad\u0131n\u0131n gebeli\u011fini sonland\u0131rmak istemesi durumunda e\u015f r\u0131zas\u0131n\u0131n aranmas\u0131 uygulamas\u0131 da beden mahremiyetinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 hale getirmektedir. Bu t\u00fcr uygulamalar, bireyin kendi bedeni \u00fczerindeki tasarruf hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rarak mahremiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaline neden olabilir. \u00d6zellikle e\u011fitim ve ara\u015ft\u0131rma hastanelerinde, t\u0131p \u00f6\u011frencilerinin e\u011fitim amac\u0131yla hasta tedavi s\u00fcre\u00e7lerine tan\u0131kl\u0131k etmesi s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durumdur. Ancak \u00e7o\u011fu zaman hastan\u0131n a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131 al\u0131nmamakta, bu da mahremiyetin ihlali anlam\u0131na gelmektedir. Benzer \u015fekilde, tutuklu …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-115154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n