1. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Kentle\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 yap\u0131la\u015fma, yap\u0131 g\u00fcvenli\u011finde yang\u0131n riskini \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’de yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin temel d\u00fczenleme olan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f, zaman i\u00e7inde kapsam\u0131 geni\u015fletilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ancak bu y\u00f6netmeli\u011fin belediyeler ve ilgili idarelerce uygulanmas\u0131nda ciddi teknik ve hukuki sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle imar onay\u0131, yap\u0131 ruhsat\u0131, i\u015f yeri a\u00e7ma izni ve ruhsat iptali gibi idari i\u015flemlerde \u00e7\u0131kan problemler, \u00e7o\u011fu zaman idari yarg\u0131ya ta\u015f\u0131nmakta ve kamu t\u00fczel ki\u015filikleri i\u00e7in hem mali y\u00fck hem de hukuki sorumluluk do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma, s\u00f6z konusu y\u00f6netmeli\u011fin uygulanmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan uygulama problemlerini, yarg\u0131 kararlar\u0131 ve belediye denetim uygulamalar\u0131 \u00fczerinden, \u00f6zellikle idari yarg\u0131 y\u00f6n\u00fcyle ele alacakt\u0131r.<\/p>\n
2. Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130N HUKUK\u0130 DAYANA\u011eI VE UYGULAMA SORUMLULU\u011eU<\/p>\n
2.1. Hukuki Dayanak<\/p>\n
Y\u00f6netmelik; 9\/6\/1958 tarihli ve 7126 say\u0131l\u0131 Sivil Savunma Kanununun ek 9 uncu maddesi ile 10\/7\/2018 tarihli ve 30474 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 1 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinin 97 nci, 107 nci ve 508 inci maddelerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n
2.2. Sorumluluk Alanlar\u0131<\/p>\n
Bu Y\u00f6netmelik, \u00fclkedeki her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131, bina, tesis ile a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alan i\u015fletmelerinde al\u0131nmas\u0131 gereken yang\u0131n \u00f6nleme ve s\u00f6nd\u00fcrme tedbirlerini; ayr\u0131ca yang\u0131n\u0131n \u0131s\u0131, duman, zehirleyici ve bo\u011fucu gazlar ile panik nedeniyle can ve mal g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik olu\u015fturabilece\u011fi tehlikeleri en aza indirmek amac\u0131yla yap\u0131lar\u0131n, binalar\u0131n, tesislerin ve i\u015fletmelerin tasar\u0131m, yap\u0131m, kullan\u0131m, bak\u0131m ve i\u015fletim esaslar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda yap\u0131 ruhsat\u0131 \u00f6ncesinde, mimari projelerin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerine uygunlu\u011fu denetlenmelidir. \u0130\u015f yeri a\u00e7ma ruhsat\u0131 a\u015famas\u0131nda, ilgili yap\u0131lar i\u00e7in itfaiye uygunluk raporunun ibraz\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mevcut yap\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan ise yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunluk denetimi yap\u0131lmal\u0131; gerekli durumlarda m\u00fch\u00fcrleme ve kapatma i\u015flemleri uygulanmal\u0131d\u0131r. T\u00fcm ruhsatland\u0131rma ve iptal s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin i\u015flemler kamu yarar\u0131 ilkesine uygun olarak tesis edilmelidir.<\/p>\n
2.3. Uygulamada Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Ba\u015fl\u0131ca Sorunlar<\/p>\n
\u0130tfaiye uygunluk raporu al\u0131nmadan yap\u0131lar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 veya i\u015fyeri a\u00e7ma ruhsat\u0131 verilmesi, idarenin hizmet kusuru olarak de\u011ferlendirilebilmektedir. Mimari projelerde yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerinin ihmal edilmesi ve denetim s\u00fcre\u00e7lerinin ciddi ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesi ve \u015fekli incelemelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmas\u0131, yang\u0131n riskini art\u0131ran ciddi uygulama ihmalleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Di\u011fer yandan, yetki karma\u015fas\u0131 veya denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeyen idarelerin ihmali, idari yarg\u0131 kararlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, tazminat sorumlulu\u011fu do\u011furacak nitelikte hizmet kusuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. \u0130MAR ONAYI VE PROJE REDD\u0130 S\u00dcREC\u0130NDE KAR\u015eILA\u015eILAN SORUNLAR<\/p>\n
Yap\u0131 ruhsat\u0131 \u00f6ncesinde, mimari projelerin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi y\u00f6n\u00fcnden ilgili idarelerce (\u00e7o\u011funlukla b\u00fcy\u00fck\u015fehir veya il\u00e7e belediyeleri) denetlenmesi gerekmektedir. T\u00fcm bu ruhsatland\u0131rma ya da ruhsat iptali i\u015flemleri kamu yarar\u0131 ilkesi \u00f6n planda tutularak y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.<\/p>\n
3.1. Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fine G\u00f6re Risk Grubu Y\u00fcksek Binalarda Yang\u0131n Alg\u0131lama Sistemlerinin Bulundurulmas\u0131 Zorunludur.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 10. Dairesi, 2019\/261 E. – 2021\/5537 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda:<\/p>\n
Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fi uyar\u0131nca, risk grubu y\u00fcksek binalarda, herhangi bir alan ya da y\u00fckseklik s\u0131n\u0131r\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin bulundurulmas\u0131 zorunludur. \u00d6zellikle okullar, sa\u011fl\u0131k tesisleri, toplanma ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lar, ticari ve end\u00fcstriyel yap\u0131lar gibi insan yo\u011funlu\u011fu fazla olan yerlerde \u00e7\u0131kabilecek yang\u0131nlar\u0131n \u00f6nceden fark edilmesi hayati \u00f6nemdedir. Bu nedenle, alan veya y\u00fckseklik s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, bu t\u00fcr yap\u0131larda yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin zorunlu k\u0131l\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, 19.12.2007 tarihli ve 26735 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in baz\u0131 maddeleri ile Ek-7 tablosunun iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan bir davada, Ek-7’de yer alan baz\u0131 bina t\u00fcrleri i\u00e7in yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin yaln\u0131zca yap\u0131 y\u00fcksekli\u011fi veya toplam alan esas al\u0131narak zorunlu tutulmamas\u0131n\u0131, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir eksiklik olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Kararda, 7126 say\u0131l\u0131 Sivil Savunma Kanunu ve di\u011fer ilgili mevzuat kapsam\u0131nda, yang\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nlemlerin kamu yarar\u0131 ve can g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6neme dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Y\u00f6netmeli\u011fin 75. maddesinde belirli bir yap\u0131 y\u00fcksekli\u011fi veya kapal\u0131 alan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinde olan binalarda otomatik yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin kurulmas\u0131 zorunlu tutulmu\u015f; ancak Ek-7’de yaln\u0131zca belirli alan veya y\u00fckseklik \u00fczerindeki yap\u0131lar i\u00e7in bu zorunluluk getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, bu durumu Y\u00f6netmeli\u011fin amac\u0131 ve kamu yarar\u0131 ile ba\u011fda\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f; e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k tesisleri, ticari ve end\u00fcstriyel yap\u0131lar, toplanma ama\u00e7l\u0131 alanlar gibi insan yo\u011funlu\u011fu y\u00fcksek binalarda herhangi bir s\u0131n\u0131rlama olmaks\u0131z\u0131n yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin zorunlu tutulmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, bu kararla birlikte risk grubu y\u00fcksek yap\u0131larda, yap\u0131 alan\u0131 veya y\u00fcksekli\u011fi gibi s\u0131n\u0131rlamalar aranmaks\u0131z\u0131n, yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin bulundurulmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n
3.2. Yang\u0131n Tahliye Merdiveni, Duman Tahliye Sistemi Veya Yang\u0131n Duvar\u0131 Gibi Zorunlu Unsurlar Eksikse, \u0130lgili \u0130dare Taraf\u0131ndan Yap\u0131 Ruhsat\u0131 Verilemez.<\/p>\n
Yang\u0131nla m\u00fccadele ilkeleri uyar\u0131nca, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi yaln\u0131zca belirli kat veya alanlarla s\u0131n\u0131rlanamaz; etkili ve verimli bir sonu\u00e7 ancak sistemin t\u00fcm yap\u0131ya uyarlanmas\u0131yla temin edilebilecektir.<\/p>\n
Nitekim, Dan\u0131\u015ftay, ( 10.D. 2016\/1821 E. , 2021\/3373 K ) say\u0131l\u0131 karar\u0131nda , \u2018\u2019\u2026yang\u0131ndan korunman\u0131n insan hayat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yap\u0131 ruhsat\u0131 verilirken, ya\u011fmurlama sistemi, duman alg\u0131lama sistemi ve sahanl\u0131kl\u0131 d\u00fcz kollu basamak geni\u015fli\u011fi 100 cm. korunumlu yang\u0131n merdiveni yap\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesi zorunlulu\u011fu\u2026\u2019 \u015feklinde ifade edilmek suretiyle duman, gaz ve panik kaynakl\u0131 risklerin bertaraf edilebilmesi amac\u0131yla, yap\u0131 ruhsat\u0131 a\u015famas\u0131nda s\u00f6z konusu sistemlerin zorunlu tutulmas\u0131 gerekti\u011fine \u00f6zellikle vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n
4. \u0130\u015e YER\u0130 RUHSATLARINDA YANGIN G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 VE \u0130PTAL S\u00dcRE\u00c7LER\u0130<\/p>\n
\u0130\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131; kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla tesis edilen idari i\u015flemlerdir. Bu ruhsatlar\u0131n verilmesi veya iptali, idarenin d\u00fczenleyici ve denetleyici yetkisi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilir. Bu ba\u011flamda yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, \u00f6zellikle kamuya a\u00e7\u0131k alanlarda faaliyet g\u00f6steren i\u015f yerleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi alan\u0131ndaki temel d\u00fczenlemelerden biri olan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 5. maddesinde \u015fu h\u00fckme yer vermektedir:<\/p>\n
\u201cProjeler, kanuni d\u00fczenlemeler yan\u0131nda, yang\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131ndan bu Y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlara uygun de\u011filse yap\u0131 ruhsat\u0131 verilmez. Yeni yap\u0131lan veya proje tadilat\u0131yla kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilen yap\u0131larda bu Y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen esaslara g\u00f6re imalat yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde, bu eksiklikler giderilinceye kadar binaya yap\u0131 kullanma izin belgesi veya \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilmez.\u201d<\/p>\n
Bu h\u00fck\u00fcmle, her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131 ve tesis i\u00e7in yang\u0131n \u00f6nleme ve s\u00f6nd\u00fcrme tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131 zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir. Y\u00f6netmeli\u011fin 6. maddesi ise, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131nda g\u00f6revli ve sorumlu ki\u015fi ve kurumlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015f; \u00f6zellikle yap\u0131 ruhsat\u0131 vermeye yetkili idareleri ve yap\u0131 sahiplerini do\u011frudan sorumlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca 3572 say\u0131l\u0131 \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsatlar\u0131na Dair Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsatlar\u0131na \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik uyar\u0131nca, bir i\u015f yerinin a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin yerine getirilmi\u015f olmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
\u0130lgili Y\u00f6netmeli\u011fin 4. maddesinin (c) bendinde:<\/p>\n
\u201cYang\u0131n, patlama, genel g\u00fcvenlik, i\u015f g\u00fcvenli\u011fi, i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, trafik, imar, kat m\u00fclkiyeti ve do\u011fan\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 davranmama\u201d<\/p>\n
y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fczenlenmi\u015f olup, bu \u00e7er\u00e7evede yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunluk raporu ruhsat ba\u015fvurular\u0131nda zorunlu belgeler aras\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde faaliyet g\u00f6steren i\u015f yerlerine ruhsat verilmemesi veya mevcut ruhsatlar\u0131n iptal edilmesi hem yasal bir zorunluluk hem de kamu g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir gerekliliktir. Bu yakla\u015f\u0131m hem mevzuat d\u00fczenlemelerinde hem de yarg\u0131 kararlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
4.1. Mevcut Yap\u0131 Stat\u00fcs\u00fcndeki Binalarda \u0130n\u015fa Edildi\u011fi Tarihteki Y\u00f6netmeli\u011fe Uygun Yang\u0131n Tedbirleri Al\u0131nm\u0131\u015f Olmas\u0131 Yeterlidir.<\/p>\n
Mevcut yap\u0131 stat\u00fcs\u00fcndeki binalarda, in\u015fa edildikleri d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan yang\u0131n y\u00f6netmeli\u011fine uygun \u00f6nlemlerin al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 yeterlidir. Bu t\u00fcr yap\u0131lar i\u00e7in, sonradan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren y\u00f6netmeliklerdeki ilave yang\u0131n tedbirleri kural olarak talep edilemez.<\/p>\n
Ancak, baz\u0131 istisnai durumlarda \u2014 \u00f6rne\u011fin, yap\u0131n\u0131n ciddi tehlike do\u011furacak \u015fekilde ka\u00e7\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 veya kullan\u0131m amac\u0131nda esasl\u0131 bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde \u2014 idare taraf\u0131ndan ek g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri istenebilir.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, ciddi risk olu\u015fturan haller veya yap\u0131 i\u015flevinin de\u011fi\u015fmesi durumunda, yeni yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirleri uygulanabilir. Fakat, bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki durumlarda yap\u0131lar\u0131n in\u015fa edildi\u011fi tarih itibar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan y\u00f6netmeli\u011fe uygunlu\u011fu yeterli say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Nitekim Dan\u0131\u015ftay 4. Dairesi’nin 2023\/7876 E., 2023\/6259 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da bu ilke benimsenmi\u015ftir. Karara konu olayda, \u0130zmir Konak\u2019ta bulunan bir b\u00fcroya y\u00f6nelik verilen ruhsat iptali, yang\u0131n \u00f6nlemlerinin yetersiz oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ancak s\u00f6z konusu yap\u0131, 2000 tarihli yap\u0131 ruhsat\u0131na sahip olup, o d\u00f6nemde ge\u00e7erli olan 2002 tarihli Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fi’ne uygun in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, b\u00fcrolar\u0131n konutlarla ayn\u0131 risk grubunda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle ilave risk olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, yaln\u0131zca itfaiye uygunluk yaz\u0131s\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131n\u0131n ruhsat iptali i\u00e7in yeterli gerek\u00e7e olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek, idarenin i\u015fleminde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulundu\u011funa karar vermi\u015ftir. Bu do\u011frultuda, ruhsat iptal i\u015flemi ge\u00e7ersiz say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu karar, mevcut yap\u0131lar\u0131n eski mevzuata uygunlu\u011fu esas al\u0131narak, yeni y\u00f6netmeliklere dayanarak keyfi m\u00fcdahalelerde bulunulamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu konuda hukuki g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
4.2. Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Eksiklikleri \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsat Ba\u015fvurusunun Reddedilmesini Gerektirir.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 s\u00fcreci, yaln\u0131zca ba\u015fvuru sahibinin beyanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, faaliyet g\u00f6sterilecek yap\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuata uygunlu\u011fu da dikkate al\u0131n\u0131r. \u00d6zellikle Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, yang\u0131n risklerini en aza indirgemek ve can-mal g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla, ruhsatland\u0131rma s\u00fcrecinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu do\u011frultuda:<\/p>\n
– Ba\u015fvuru a\u015famas\u0131nda, yap\u0131n\u0131n yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine uygun donan\u0131mlara sahip olmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
– Yang\u0131n alg\u0131lama sistemleri, acil \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme ekipmanlar\u0131n\u0131n eksikli\u011fi, idarenin ruhsat talebini reddetmesi i\u00e7in hukuken ge\u00e7erli bir gerek\u00e7e olu\u015fturur.<\/p>\n
– Ruhsat verilmi\u015f i\u015f yerlerinde sonradan yap\u0131lan denetimlerde tespit edilen eksiklikler, mevcut ruhsat\u0131n iptaline de neden olabilir. Bu, idarenin kamu d\u00fczenini koruma ve \u00f6nleyici tedbir alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir sonucudur.<\/p>\n
Ruhsat\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi, sadece ba\u015fvuru an\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, devam eden bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak de\u011ferlendirilir. Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi eksikliklerinin giderilmemesi h\u00e2linde ruhsat\u0131n reddi veya iptali, hem hukuka uygun hem de idari yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bir i\u015flemdir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 2. Dairesi, 2021\/4284 E., 2023\/73 K.: \u0130\u00e7kili lokanta a\u00e7mak isteyen bir ba\u015fvurucu hakk\u0131nda, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi eksiklikleri gerek\u00e7esiyle verilen ruhsat reddi i\u015flemi Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmi\u015ftir. \u0130tfaiye raporunda;<\/p>\n
– Yang\u0131n merdiveninin do\u011fal zemine ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
– Y\u00f6nlendirme levhalar\u0131 ile gaz dedekt\u00f6r\u00fc gibi ekipmanlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
tespit edilmi\u015ftir. Bu eksikliklerin giderilmemesi \u00fczerine ruhsat verilmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesi i\u015flemi iptal etse de, Dan\u0131\u015ftay, binan\u0131n yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi eksiklikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in 151. ve 154. maddelerine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirterek, ruhsat\u0131n verilmemesini hukuka uygun bulmu\u015ftur.<\/p>\n
5. DENET\u0130M Y\u00dcK\u00dcML\u00dcL\u00dc\u011e\u00dc VE G\u00d6REV SORUMLULU\u011eU<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 125. maddesi, idarenin her t\u00fcrl\u00fc i\u015flem ve eylemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtmekte ve son f\u0131kras\u0131nda, idarenin kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zararlar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011funu h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu\u2019nun 2. maddesi de bu \u00e7er\u00e7evede, ki\u015fisel haklar\u0131 do\u011frudan ihlal edilenlerin a\u00e7abilece\u011fi tam yarg\u0131 davalar\u0131n\u0131, idari dava t\u00fcrleri aras\u0131nda saymaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130dare, genel olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kamu hizmeti ile nedensellik ba\u011f\u0131 kurulabilen zararlar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu zararlar, iki temel ilke \u00e7er\u00e7evesinde tazmin edilir:<\/p>\n
1. Hizmet kusuru,<\/p>\n
2. Kusursuz sorumluluk.<\/p>\n
Tam yarg\u0131 davalar\u0131nda mahkeme \u00f6ncelikle, zarara yol a\u00e7an idari i\u015flem veya eylemin hukuka uygunlu\u011funu inceler. Sonras\u0131nda ise olay\u0131n olu\u015f \u015fekli, zarar\u0131n niteli\u011fi ve idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilir. Hizmet kusuru yoksa, kusursuz sorumluluk ilkeleri dikkate al\u0131narak karar verilir. Ancak her durumda, sorumlulu\u011fun dayana\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir.<\/p>\n
Hizmet kusuru, idarenin y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu bir kamu hizmetinin:<\/p>\n
– Hi\u00e7 yerine getirilmemesi,<\/p>\n
– Ge\u00e7 yerine getirilmesi,<\/p>\n
– Ya da k\u00f6t\u00fc yerine getirilmesi sonucunda do\u011fan objektif nitelikli bozukluk, aksakl\u0131k veya bo\u015fluk olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n
\u0130dareler, kamu hizmetlerinin etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu, yaln\u0131zca organizasyon de\u011fil, ayn\u0131 zamanda:<\/p>\n
– Yeterli ara\u00e7 ve gere\u00e7le donat\u0131lm\u0131\u015f hizmet binalar\u0131,<\/p>\n
– Hizmetin niteli\u011fine uygun yeti\u015fmi\u015f personel,<\/p>\n
– Ve do\u011fru \u015fekilde kurgulanm\u0131\u015f hizmet s\u00fcre\u00e7lerini i\u00e7erir.<\/p>\n
Bu kapsamda, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi denetimlerinden sorumlu kamu idarelerinin, gerekli \u00f6nlemleri almamas\u0131 h\u00e2linde hizmet kusuru nedeniyle maddi ve manevi tazminatla sorumlu tutulabilece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmaktad\u0131r.<\/p>\n
5.1. Yang\u0131n denetimlerinden sorumlu olan kamu idareleri hizmet kusurundan dolay\u0131 maddi ve manevi tazminatla sorumludur.<\/p>\n
Yang\u0131n denetiminden sorumlu kamu idareleri, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri kamu hizmeti ile meydana gelen zarar aras\u0131nda nedensellik ba\u011f\u0131 kurulabildi\u011fi durumlarda, olu\u015fan zarar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130dari bir eylem veya i\u015flem nedeniyle do\u011fan zarar\u0131n, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde idare taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
Nitekim Dan\u0131\u015ftay 8. Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2022\/861 E., 2024\/2087 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, bir \u00f6\u011frenci yurdunda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden aileler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davas\u0131nda, yang\u0131n denetimi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeyen idarelerin (Valilik ve Belediyeler) hizmet kusuru bulundu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Mahkeme, belirlenen kusur oranlar\u0131 do\u011frultusunda daval\u0131 idarelerin maddi ve manevi tazminat \u00f6demesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5.2. Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Bak\u0131m\u0131ndan \u0130darenin G\u00f6zetim ve Denetim Sorumlulu\u011fu<\/p>\n
\u0130darenin hizmet kusuruna dayal\u0131 sorumlulu\u011fu, yaln\u0131zca do\u011frudan i\u015flem veya eylemlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda denetim ve g\u00f6zetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini de kapsamaktad\u0131r. Yang\u0131n gibi ciddi sonu\u00e7lar do\u011furan olaylarda, risklerin \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcp bertaraf edilmemesi, kamu hizmetinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n
\u00d6zellikle kamuya a\u00e7\u0131k alanlarda hizmet sunan idarelerin, riskleri zaman\u0131nda fark edip gerekli tedbirleri alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmaktad\u0131r. Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan idarenin sorumlulu\u011fu, sadece mevzuata dayal\u0131 g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p, genel denetim ve g\u00f6zetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirilir. Bu nedenle kusur oran\u0131 belirlenirken hem asli g\u00f6rev hem de denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc birlikte incelenir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 8. Daire, 2022\/860 E., 2024\/2083 K.: \u00d6zel bir k\u0131z \u00f6\u011frenci yurdunda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda 12 \u00f6\u011frencinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesi \u00fczerine, ma\u011fdur aileler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davas\u0131nda; idarenin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini yeterli d\u00fczeyde almam\u0131\u015f olmas\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesi, yang\u0131nla kamu hizmeti aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulundu\u011funu, ilgili idarelerin farkl\u0131 d\u00fczeylerde yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle farkl\u0131 oranlarda hizmet kusuru ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesi, ilk derece mahkemesinin bu karar\u0131n\u0131 temyizen onam\u0131\u015f, gerek\u00e7ede belirtilen kusur de\u011ferlendirmesi ve hizmet kusurunun varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin esaslar\u0131 da hukuken ge\u00e7erli kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
5.3. \u0130darenin Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Bak\u0131m\u0131ndan \u00d6nleyici Tedbirlerinin Almas\u0131 ve Hizmet Kusuru Ba\u011flant\u0131s\u0131<\/p>\n
Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, yaln\u0131zca teknik ekipman ve donan\u0131m sa\u011flamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda:<\/p>\n
– Yang\u0131n \u00f6ncesi risk de\u011ferlendirmesi,<\/p>\n
– Kurumsal risk y\u00f6netimi,<\/p>\n
– Personel e\u011fitimi ve fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
gibi \u00f6nleyici sorumluluklar\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, idarenin yang\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce almas\u0131 gereken tedbirleri almamas\u0131 h\u00e2li, pasif hizmet kusuru olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay da bu yakla\u015f\u0131m\u0131 benimseyerek, yaln\u0131zca yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 olgusuyla yetinilemeyece\u011fini; ayn\u0131 zamanda idarenin \u00f6nleyici y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirip getirmedi\u011finin de ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 10. Daire, 2015\/2769 E., 2020\/2968 K.: Karara konu olay bir ceza infaz kurumunda \u00e7\u0131kan yang\u0131n ile ilgilidir. Davada, idarenin yaln\u0131zca olay\u0131n ard\u0131ndan de\u011fil, yang\u0131ndan \u00f6nce almas\u0131 gereken \u00f6nlemleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in 11. maddesi uyar\u0131nca cezaevi, tutukevi ve \u0131slah evlerinin y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu t\u00fcr yap\u0131larda;<\/p>\n
– Yang\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nceden tedbir al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n
– Organizasyon yap\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131,<\/p>\n
– Personelin d\u00fczenli olarak e\u011fitilmesi ve denetlenmesi<\/p>\n
gibi \u00f6nlemler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, idarenin sorumlulu\u011fu do\u011far.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, karar\u0131nda yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 kadar, yang\u0131n \u00f6ncesinde idarenin gerekli \u00f6nleyici tedbirleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da mutlaka ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015f ve bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n eksik b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n
6. SONU\u00c7 VE \u00d6NER\u0130LER<\/p>\n
Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi yaln\u0131zca teknik bir mesele de\u011fil, ayn\u0131 zamanda idari ve hukuki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede, belediyeler, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131 teknik kapasite ve personel yeterlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir.<\/p>\n
Bu alanda etkinli\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla, \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 koordinasyonunda t\u00fcm belediyelere y\u00f6nelik, uluslararas\u0131 standartlara uyumlu denetim rehberleri haz\u0131rlanmal\u0131 ve uygulama birli\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ruhsatland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinde:<\/p>\n
– Uzman itfaiye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, formalite olarak de\u011fil, ger\u00e7ek anlamda belirleyici ve ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Belediyelerin ilgili birimlerinde tam zamanl\u0131 yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi uzmanlar\u0131 istihdam edilmeli ve bu uzmanlarla ruhsat birimleri aras\u0131nda aktif e\u015fg\u00fcd\u00fcm sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca, Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konan hukuki ilkeler, belediyelerin uygulamalar\u0131nda \u00f6ncelikli referans noktas\u0131 olarak benimsenmelidir.<\/p>\n
\u200b1. G\u0130R\u0130\u015e<\/p>\n
Kentle\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 yap\u0131la\u015fma, yap\u0131 g\u00fcvenli\u011finde yang\u0131n riskini \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’de yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin temel d\u00fczenleme olan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f, zaman i\u00e7inde kapsam\u0131 geni\u015fletilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ancak bu y\u00f6netmeli\u011fin belediyeler ve ilgili idarelerce uygulanmas\u0131nda ciddi teknik ve hukuki sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle imar onay\u0131, yap\u0131 ruhsat\u0131, i\u015f yeri a\u00e7ma izni ve ruhsat iptali gibi idari i\u015flemlerde \u00e7\u0131kan problemler, \u00e7o\u011fu zaman idari yarg\u0131ya ta\u015f\u0131nmakta ve kamu t\u00fczel ki\u015filikleri i\u00e7in hem mali y\u00fck hem de hukuki sorumluluk do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fma, s\u00f6z konusu y\u00f6netmeli\u011fin uygulanmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan uygulama problemlerini, yarg\u0131 kararlar\u0131 ve belediye denetim uygulamalar\u0131 \u00fczerinden, \u00f6zellikle idari yarg\u0131 y\u00f6n\u00fcyle ele alacakt\u0131r.<\/p>\n
2. Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130N HUKUK\u0130 DAYANA\u011eI VE UYGULAMA SORUMLULU\u011eU<\/p>\n
2.1. Hukuki Dayanak<\/p>\n
Y\u00f6netmelik; 9\/6\/1958 tarihli ve 7126 say\u0131l\u0131 Sivil Savunma Kanununun ek 9 uncu maddesi ile 10\/7\/2018 tarihli ve 30474 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 1 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinin 97 nci, 107 nci ve 508 inci maddelerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n
2.2. Sorumluluk Alanlar\u0131<\/p>\n
Bu Y\u00f6netmelik, \u00fclkedeki her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131, bina, tesis ile a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alan i\u015fletmelerinde al\u0131nmas\u0131 gereken yang\u0131n \u00f6nleme ve s\u00f6nd\u00fcrme tedbirlerini; ayr\u0131ca yang\u0131n\u0131n \u0131s\u0131, duman, zehirleyici ve bo\u011fucu gazlar ile panik nedeniyle can ve mal g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik olu\u015fturabilece\u011fi tehlikeleri en aza indirmek amac\u0131yla yap\u0131lar\u0131n, binalar\u0131n, tesislerin ve i\u015fletmelerin tasar\u0131m, yap\u0131m, kullan\u0131m, bak\u0131m ve i\u015fletim esaslar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bu ba\u011flamda yap\u0131 ruhsat\u0131 \u00f6ncesinde, mimari projelerin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerine uygunlu\u011fu denetlenmelidir. \u0130\u015f yeri a\u00e7ma ruhsat\u0131 a\u015famas\u0131nda, ilgili yap\u0131lar i\u00e7in itfaiye uygunluk raporunun ibraz\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mevcut yap\u0131lar bak\u0131m\u0131ndan ise yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunluk denetimi yap\u0131lmal\u0131; gerekli durumlarda m\u00fch\u00fcrleme ve kapatma i\u015flemleri uygulanmal\u0131d\u0131r. T\u00fcm ruhsatland\u0131rma ve iptal s\u00fcre\u00e7lerine ili\u015fkin i\u015flemler kamu yarar\u0131 ilkesine uygun olarak tesis edilmelidir.<\/p>\n
2.3. Uygulamada Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan Ba\u015fl\u0131ca Sorunlar<\/p>\n
\u0130tfaiye uygunluk raporu al\u0131nmadan yap\u0131lar\u0131n kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 veya i\u015fyeri a\u00e7ma ruhsat\u0131 verilmesi, idarenin hizmet kusuru olarak de\u011ferlendirilebilmektedir. Mimari projelerde yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirlerinin ihmal edilmesi ve denetim s\u00fcre\u00e7lerinin ciddi ger\u00e7ekle\u015ftirilmemesi ve \u015fekli incelemelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 tutulmas\u0131, yang\u0131n riskini art\u0131ran ciddi uygulama ihmalleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Di\u011fer yandan, yetki karma\u015fas\u0131 veya denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeyen idarelerin ihmali, idari yarg\u0131 kararlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere, tazminat sorumlulu\u011fu do\u011furacak nitelikte hizmet kusuru olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
3. \u0130MAR ONAYI VE PROJE REDD\u0130 S\u00dcREC\u0130NDE KAR\u015eILA\u015eILAN SORUNLAR<\/p>\n
Yap\u0131 ruhsat\u0131 \u00f6ncesinde, mimari projelerin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi y\u00f6n\u00fcnden ilgili idarelerce (\u00e7o\u011funlukla b\u00fcy\u00fck\u015fehir veya il\u00e7e belediyeleri) denetlenmesi gerekmektedir. T\u00fcm bu ruhsatland\u0131rma ya da ruhsat iptali i\u015flemleri kamu yarar\u0131 ilkesi \u00f6n planda tutularak y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir.<\/p>\n
3.1. Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fine G\u00f6re Risk Grubu Y\u00fcksek Binalarda Yang\u0131n Alg\u0131lama Sistemlerinin Bulundurulmas\u0131 Zorunludur.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 10. Dairesi, 2019\/261 E. – 2021\/5537 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda:<\/p>\n
Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fi uyar\u0131nca, risk grubu y\u00fcksek binalarda, herhangi bir alan ya da y\u00fckseklik s\u0131n\u0131r\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin bulundurulmas\u0131 zorunludur. \u00d6zellikle okullar, sa\u011fl\u0131k tesisleri, toplanma ama\u00e7l\u0131 yap\u0131lar, ticari ve end\u00fcstriyel yap\u0131lar gibi insan yo\u011funlu\u011fu fazla olan yerlerde \u00e7\u0131kabilecek yang\u0131nlar\u0131n \u00f6nceden fark edilmesi hayati \u00f6nemdedir. Bu nedenle, alan veya y\u00fckseklik s\u0131n\u0131r\u0131 olmaks\u0131z\u0131n, bu t\u00fcr yap\u0131larda yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin zorunlu k\u0131l\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, 19.12.2007 tarihli ve 26735 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in baz\u0131 maddeleri ile Ek-7 tablosunun iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan bir davada, Ek-7’de yer alan baz\u0131 bina t\u00fcrleri i\u00e7in yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin yaln\u0131zca yap\u0131 y\u00fcksekli\u011fi veya toplam alan esas al\u0131narak zorunlu tutulmamas\u0131n\u0131, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi bir eksiklik olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Kararda, 7126 say\u0131l\u0131 Sivil Savunma Kanunu ve di\u011fer ilgili mevzuat kapsam\u0131nda, yang\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nlemlerin kamu yarar\u0131 ve can g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6neme dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir. Y\u00f6netmeli\u011fin 75. maddesinde belirli bir yap\u0131 y\u00fcksekli\u011fi veya kapal\u0131 alan s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinde olan binalarda otomatik yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin kurulmas\u0131 zorunlu tutulmu\u015f; ancak Ek-7’de yaln\u0131zca belirli alan veya y\u00fckseklik \u00fczerindeki yap\u0131lar i\u00e7in bu zorunluluk getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, bu durumu Y\u00f6netmeli\u011fin amac\u0131 ve kamu yarar\u0131 ile ba\u011fda\u015ft\u0131rmam\u0131\u015f; e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k tesisleri, ticari ve end\u00fcstriyel yap\u0131lar, toplanma ama\u00e7l\u0131 alanlar gibi insan yo\u011funlu\u011fu y\u00fcksek binalarda herhangi bir s\u0131n\u0131rlama olmaks\u0131z\u0131n yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin zorunlu tutulmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, bu kararla birlikte risk grubu y\u00fcksek yap\u0131larda, yap\u0131 alan\u0131 veya y\u00fcksekli\u011fi gibi s\u0131n\u0131rlamalar aranmaks\u0131z\u0131n, yang\u0131n alg\u0131lama sistemlerinin bulundurulmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmu\u015ftur.<\/p>\n
3.2. Yang\u0131n Tahliye Merdiveni, Duman Tahliye Sistemi Veya Yang\u0131n Duvar\u0131 Gibi Zorunlu Unsurlar Eksikse, \u0130lgili \u0130dare Taraf\u0131ndan Yap\u0131 Ruhsat\u0131 Verilemez.<\/p>\n
Yang\u0131nla m\u00fccadele ilkeleri uyar\u0131nca, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi yaln\u0131zca belirli kat veya alanlarla s\u0131n\u0131rlanamaz; etkili ve verimli bir sonu\u00e7 ancak sistemin t\u00fcm yap\u0131ya uyarlanmas\u0131yla temin edilebilecektir.<\/p>\n
Nitekim, Dan\u0131\u015ftay, ( 10.D. 2016\/1821 E. , 2021\/3373 K ) say\u0131l\u0131 karar\u0131nda , \u2018\u2019\u2026yang\u0131ndan korunman\u0131n insan hayat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, yap\u0131 ruhsat\u0131 verilirken, ya\u011fmurlama sistemi, duman alg\u0131lama sistemi ve sahanl\u0131kl\u0131 d\u00fcz kollu basamak geni\u015fli\u011fi 100 cm. korunumlu yang\u0131n merdiveni yap\u0131lmas\u0131n\u0131n istenmesi zorunlulu\u011fu\u2026\u2019 \u015feklinde ifade edilmek suretiyle duman, gaz ve panik kaynakl\u0131 risklerin bertaraf edilebilmesi amac\u0131yla, yap\u0131 ruhsat\u0131 a\u015famas\u0131nda s\u00f6z konusu sistemlerin zorunlu tutulmas\u0131 gerekti\u011fine \u00f6zellikle vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r<\/p>\n
4. \u0130\u015e YER\u0130 RUHSATLARINDA YANGIN G\u00dcVENL\u0130\u011e\u0130 VE \u0130PTAL S\u00dcRE\u00c7LER\u0130<\/p>\n
\u0130\u015f yeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsatlar\u0131; kamu d\u00fczeni, genel sa\u011fl\u0131k, g\u00fcvenlik ve \u00e7evre ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla tesis edilen idari i\u015flemlerdir. Bu ruhsatlar\u0131n verilmesi veya iptali, idarenin d\u00fczenleyici ve denetleyici yetkisi \u00e7er\u00e7evesinde de\u011ferlendirilir. Bu ba\u011flamda yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, \u00f6zellikle kamuya a\u00e7\u0131k alanlarda faaliyet g\u00f6steren i\u015f yerleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye\u2019de yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi alan\u0131ndaki temel d\u00fczenlemelerden biri olan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 5. maddesinde \u015fu h\u00fckme yer vermektedir:<\/p>\n
\u201cProjeler, kanuni d\u00fczenlemeler yan\u0131nda, yang\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvenlik bak\u0131m\u0131ndan bu Y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlara uygun de\u011filse yap\u0131 ruhsat\u0131 verilmez. Yeni yap\u0131lan veya proje tadilat\u0131yla kullan\u0131m amac\u0131 de\u011fi\u015ftirilen yap\u0131larda bu Y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen esaslara g\u00f6re imalat yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde, bu eksiklikler giderilinceye kadar binaya yap\u0131 kullanma izin belgesi veya \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 verilmez.\u201d<\/p>\n
Bu h\u00fck\u00fcmle, her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131 ve tesis i\u00e7in yang\u0131n \u00f6nleme ve s\u00f6nd\u00fcrme tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131 zorunlulu\u011fu getirilmi\u015ftir. Y\u00f6netmeli\u011fin 6. maddesi ise, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131nda g\u00f6revli ve sorumlu ki\u015fi ve kurumlar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmi\u015f; \u00f6zellikle yap\u0131 ruhsat\u0131 vermeye yetkili idareleri ve yap\u0131 sahiplerini do\u011frudan sorumlu k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca 3572 say\u0131l\u0131 \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsatlar\u0131na Dair Kanun ve bu Kanun\u2019a dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsatlar\u0131na \u0130li\u015fkin Y\u00f6netmelik uyar\u0131nca, bir i\u015f yerinin a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin yerine getirilmi\u015f olmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
\u0130lgili Y\u00f6netmeli\u011fin 4. maddesinin (c) bendinde:<\/p>\n
\u201cYang\u0131n, patlama, genel g\u00fcvenlik, i\u015f g\u00fcvenli\u011fi, i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, trafik, imar, kat m\u00fclkiyeti ve do\u011fan\u0131n korunmas\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemelere ayk\u0131r\u0131 davranmama\u201d<\/p>\n
y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc d\u00fczenlenmi\u015f olup, bu \u00e7er\u00e7evede yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygunluk raporu ruhsat ba\u015fvurular\u0131nda zorunlu belgeler aras\u0131nda yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Dolay\u0131s\u0131yla, Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde faaliyet g\u00f6steren i\u015f yerlerine ruhsat verilmemesi veya mevcut ruhsatlar\u0131n iptal edilmesi hem yasal bir zorunluluk hem de kamu g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir gerekliliktir. Bu yakla\u015f\u0131m hem mevzuat d\u00fczenlemelerinde hem de yarg\u0131 kararlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
4.1. Mevcut Yap\u0131 Stat\u00fcs\u00fcndeki Binalarda \u0130n\u015fa Edildi\u011fi Tarihteki Y\u00f6netmeli\u011fe Uygun Yang\u0131n Tedbirleri Al\u0131nm\u0131\u015f Olmas\u0131 Yeterlidir.<\/p>\n
Mevcut yap\u0131 stat\u00fcs\u00fcndeki binalarda, in\u015fa edildikleri d\u00f6nemde y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan yang\u0131n y\u00f6netmeli\u011fine uygun \u00f6nlemlerin al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 yeterlidir. Bu t\u00fcr yap\u0131lar i\u00e7in, sonradan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren y\u00f6netmeliklerdeki ilave yang\u0131n tedbirleri kural olarak talep edilemez.<\/p>\n
Ancak, baz\u0131 istisnai durumlarda \u2014 \u00f6rne\u011fin, yap\u0131n\u0131n ciddi tehlike do\u011furacak \u015fekilde ka\u00e7\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 veya kullan\u0131m amac\u0131nda esasl\u0131 bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde \u2014 idare taraf\u0131ndan ek g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri istenebilir.<\/p>\n
Bu \u00e7er\u00e7evede, ciddi risk olu\u015fturan haller veya yap\u0131 i\u015flevinin de\u011fi\u015fmesi durumunda, yeni yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi tedbirleri uygulanabilir. Fakat, bunun d\u0131\u015f\u0131ndaki durumlarda yap\u0131lar\u0131n in\u015fa edildi\u011fi tarih itibar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan y\u00f6netmeli\u011fe uygunlu\u011fu yeterli say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Nitekim Dan\u0131\u015ftay 4. Dairesi’nin 2023\/7876 E., 2023\/6259 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da bu ilke benimsenmi\u015ftir. Karara konu olayda, \u0130zmir Konak\u2019ta bulunan bir b\u00fcroya y\u00f6nelik verilen ruhsat iptali, yang\u0131n \u00f6nlemlerinin yetersiz oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle de\u011ferlendirilmi\u015ftir. Ancak s\u00f6z konusu yap\u0131, 2000 tarihli yap\u0131 ruhsat\u0131na sahip olup, o d\u00f6nemde ge\u00e7erli olan 2002 tarihli Yang\u0131n Y\u00f6netmeli\u011fi’ne uygun in\u015fa edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, b\u00fcrolar\u0131n konutlarla ayn\u0131 risk grubunda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle ilave risk olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca, yaln\u0131zca itfaiye uygunluk yaz\u0131s\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131n\u0131n ruhsat iptali i\u00e7in yeterli gerek\u00e7e olmayaca\u011f\u0131n\u0131 belirterek, idarenin i\u015fleminde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulundu\u011funa karar vermi\u015ftir. Bu do\u011frultuda, ruhsat iptal i\u015flemi ge\u00e7ersiz say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu karar, mevcut yap\u0131lar\u0131n eski mevzuata uygunlu\u011fu esas al\u0131narak, yeni y\u00f6netmeliklere dayanarak keyfi m\u00fcdahalelerde bulunulamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve bu konuda hukuki g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
4.2. Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Eksiklikleri \u0130\u015fyeri A\u00e7ma ve \u00c7al\u0131\u015fma Ruhsat Ba\u015fvurusunun Reddedilmesini Gerektirir.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri a\u00e7ma ve \u00e7al\u0131\u015fma ruhsat\u0131 s\u00fcreci, yaln\u0131zca ba\u015fvuru sahibinin beyanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, faaliyet g\u00f6sterilecek yap\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuata uygunlu\u011fu da dikkate al\u0131n\u0131r. \u00d6zellikle Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, yang\u0131n risklerini en aza indirgemek ve can-mal g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak amac\u0131yla, ruhsatland\u0131rma s\u00fcrecinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line gelmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu do\u011frultuda:<\/p>\n
– Ba\u015fvuru a\u015famas\u0131nda, yap\u0131n\u0131n yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine uygun donan\u0131mlara sahip olmas\u0131 zorunludur.<\/p>\n
– Yang\u0131n alg\u0131lama sistemleri, acil \u00e7\u0131k\u0131\u015flar ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme ekipmanlar\u0131n\u0131n eksikli\u011fi, idarenin ruhsat talebini reddetmesi i\u00e7in hukuken ge\u00e7erli bir gerek\u00e7e olu\u015fturur.<\/p>\n
– Ruhsat verilmi\u015f i\u015f yerlerinde sonradan yap\u0131lan denetimlerde tespit edilen eksiklikler, mevcut ruhsat\u0131n iptaline de neden olabilir. Bu, idarenin kamu d\u00fczenini koruma ve \u00f6nleyici tedbir alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir sonucudur.<\/p>\n
Ruhsat\u0131n ge\u00e7erlili\u011fi, sadece ba\u015fvuru an\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, devam eden bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak de\u011ferlendirilir. Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi eksikliklerinin giderilmemesi h\u00e2linde ruhsat\u0131n reddi veya iptali, hem hukuka uygun hem de idari yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde bir i\u015flemdir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 2. Dairesi, 2021\/4284 E., 2023\/73 K.: \u0130\u00e7kili lokanta a\u00e7mak isteyen bir ba\u015fvurucu hakk\u0131nda, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi eksiklikleri gerek\u00e7esiyle verilen ruhsat reddi i\u015flemi Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmi\u015ftir. \u0130tfaiye raporunda;<\/p>\n
– Yang\u0131n merdiveninin do\u011fal zemine ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131,<\/p>\n
– Y\u00f6nlendirme levhalar\u0131 ile gaz dedekt\u00f6r\u00fc gibi ekipmanlar\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
tespit edilmi\u015ftir. Bu eksikliklerin giderilmemesi \u00fczerine ruhsat verilmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesi i\u015flemi iptal etse de, Dan\u0131\u015ftay, binan\u0131n yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi eksiklikler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in 151. ve 154. maddelerine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu belirterek, ruhsat\u0131n verilmemesini hukuka uygun bulmu\u015ftur.<\/p>\n
5. DENET\u0130M Y\u00dcK\u00dcML\u00dcL\u00dc\u011e\u00dc VE G\u00d6REV SORUMLULU\u011eU<\/p>\n
Anayasa’n\u0131n 125. maddesi, idarenin her t\u00fcrl\u00fc i\u015flem ve eylemine kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funu belirtmekte ve son f\u0131kras\u0131nda, idarenin kendi eylem ve i\u015flemlerinden do\u011fan zararlar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011funu h\u00fckme ba\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n
2577 say\u0131l\u0131 \u0130dari Yarg\u0131lama Usul\u00fc Kanunu\u2019nun 2. maddesi de bu \u00e7er\u00e7evede, ki\u015fisel haklar\u0131 do\u011frudan ihlal edilenlerin a\u00e7abilece\u011fi tam yarg\u0131 davalar\u0131n\u0131, idari dava t\u00fcrleri aras\u0131nda saymaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130dare, genel olarak y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kamu hizmeti ile nedensellik ba\u011f\u0131 kurulabilen zararlar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu zararlar, iki temel ilke \u00e7er\u00e7evesinde tazmin edilir:<\/p>\n
1. Hizmet kusuru,<\/p>\n
2. Kusursuz sorumluluk.<\/p>\n
Tam yarg\u0131 davalar\u0131nda mahkeme \u00f6ncelikle, zarara yol a\u00e7an idari i\u015flem veya eylemin hukuka uygunlu\u011funu inceler. Sonras\u0131nda ise olay\u0131n olu\u015f \u015fekli, zarar\u0131n niteli\u011fi ve idarenin hizmet kusuru bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilir. Hizmet kusuru yoksa, kusursuz sorumluluk ilkeleri dikkate al\u0131narak karar verilir. Ancak her durumda, sorumlulu\u011fun dayana\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmelidir.<\/p>\n
Hizmet kusuru, idarenin y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu bir kamu hizmetinin:<\/p>\n
– Hi\u00e7 yerine getirilmemesi,<\/p>\n
– Ge\u00e7 yerine getirilmesi,<\/p>\n
– Ya da k\u00f6t\u00fc yerine getirilmesi sonucunda do\u011fan objektif nitelikli bozukluk, aksakl\u0131k veya bo\u015fluk olarak tan\u0131mlan\u0131r.<\/p>\n
\u0130dareler, kamu hizmetlerinin etkin bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011flamakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bu, yaln\u0131zca organizasyon de\u011fil, ayn\u0131 zamanda:<\/p>\n
– Yeterli ara\u00e7 ve gere\u00e7le donat\u0131lm\u0131\u015f hizmet binalar\u0131,<\/p>\n
– Hizmetin niteli\u011fine uygun yeti\u015fmi\u015f personel,<\/p>\n
– Ve do\u011fru \u015fekilde kurgulanm\u0131\u015f hizmet s\u00fcre\u00e7lerini i\u00e7erir.<\/p>\n
Bu kapsamda, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi denetimlerinden sorumlu kamu idarelerinin, gerekli \u00f6nlemleri almamas\u0131 h\u00e2linde hizmet kusuru nedeniyle maddi ve manevi tazminatla sorumlu tutulabilece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konmaktad\u0131r.<\/p>\n
5.1. Yang\u0131n denetimlerinden sorumlu olan kamu idareleri hizmet kusurundan dolay\u0131 maddi ve manevi tazminatla sorumludur.<\/p>\n
Yang\u0131n denetiminden sorumlu kamu idareleri, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri kamu hizmeti ile meydana gelen zarar aras\u0131nda nedensellik ba\u011f\u0131 kurulabildi\u011fi durumlarda, olu\u015fan zarar\u0131 tazminle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. \u0130dari bir eylem veya i\u015flem nedeniyle do\u011fan zarar\u0131n, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde idare taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
Nitekim Dan\u0131\u015ftay 8. Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2022\/861 E., 2024\/2087 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda, bir \u00f6\u011frenci yurdunda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda yak\u0131nlar\u0131n\u0131 kaybeden aileler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davas\u0131nda, yang\u0131n denetimi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yerine getirmeyen idarelerin (Valilik ve Belediyeler) hizmet kusuru bulundu\u011fu kabul edilmi\u015ftir. Mahkeme, belirlenen kusur oranlar\u0131 do\u011frultusunda daval\u0131 idarelerin maddi ve manevi tazminat \u00f6demesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5.2. Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Bak\u0131m\u0131ndan \u0130darenin G\u00f6zetim ve Denetim Sorumlulu\u011fu<\/p>\n
\u0130darenin hizmet kusuruna dayal\u0131 sorumlulu\u011fu, yaln\u0131zca do\u011frudan i\u015flem veya eylemlerle s\u0131n\u0131rl\u0131 olmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda denetim ve g\u00f6zetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini de kapsamaktad\u0131r. Yang\u0131n gibi ciddi sonu\u00e7lar do\u011furan olaylarda, risklerin \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcp bertaraf edilmemesi, kamu hizmetinin gere\u011fi gibi y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fini g\u00f6sterir.<\/p>\n
\u00d6zellikle kamuya a\u00e7\u0131k alanlarda hizmet sunan idarelerin, riskleri zaman\u0131nda fark edip gerekli tedbirleri alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc bulunmaktad\u0131r. Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan idarenin sorumlulu\u011fu, sadece mevzuata dayal\u0131 g\u00f6rev payla\u015f\u0131m\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmay\u0131p, genel denetim ve g\u00f6zetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de dikkate al\u0131narak de\u011ferlendirilir. Bu nedenle kusur oran\u0131 belirlenirken hem asli g\u00f6rev hem de denetim y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc birlikte incelenir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 8. Daire, 2022\/860 E., 2024\/2083 K.: \u00d6zel bir k\u0131z \u00f6\u011frenci yurdunda \u00e7\u0131kan yang\u0131nda 12 \u00f6\u011frencinin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesi \u00fczerine, ma\u011fdur aileler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan tam yarg\u0131 davas\u0131nda; idarenin yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini yeterli d\u00fczeyde almam\u0131\u015f olmas\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130lk derece mahkemesi, yang\u0131nla kamu hizmeti aras\u0131nda illiyet ba\u011f\u0131 bulundu\u011funu, ilgili idarelerin farkl\u0131 d\u00fczeylerde yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi \u00f6nlemlerini almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu nedenle farkl\u0131 oranlarda hizmet kusuru ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 8. Dairesi, ilk derece mahkemesinin bu karar\u0131n\u0131 temyizen onam\u0131\u015f, gerek\u00e7ede belirtilen kusur de\u011ferlendirmesi ve hizmet kusurunun varl\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin esaslar\u0131 da hukuken ge\u00e7erli kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
5.3. \u0130darenin Yang\u0131n G\u00fcvenli\u011fi Bak\u0131m\u0131ndan \u00d6nleyici Tedbirlerinin Almas\u0131 ve Hizmet Kusuru Ba\u011flant\u0131s\u0131<\/p>\n
Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi, yaln\u0131zca teknik ekipman ve donan\u0131m sa\u011flamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda:<\/p>\n
– Yang\u0131n \u00f6ncesi risk de\u011ferlendirmesi,<\/p>\n
– Kurumsal risk y\u00f6netimi,<\/p>\n
– Personel e\u011fitimi ve fark\u0131ndal\u0131k d\u00fczeyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n
gibi \u00f6nleyici sorumluluklar\u0131 da kapsamaktad\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede, idarenin yang\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmeden \u00f6nce almas\u0131 gereken tedbirleri almamas\u0131 h\u00e2li, pasif hizmet kusuru olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay da bu yakla\u015f\u0131m\u0131 benimseyerek, yaln\u0131zca yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 olgusuyla yetinilemeyece\u011fini; ayn\u0131 zamanda idarenin \u00f6nleyici y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirip getirmedi\u011finin de ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay 10. Daire, 2015\/2769 E., 2020\/2968 K.: Karara konu olay bir ceza infaz kurumunda \u00e7\u0131kan yang\u0131n ile ilgilidir. Davada, idarenin yaln\u0131zca olay\u0131n ard\u0131ndan de\u011fil, yang\u0131ndan \u00f6nce almas\u0131 gereken \u00f6nlemleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik\u2019in 11. maddesi uyar\u0131nca cezaevi, tutukevi ve \u0131slah evlerinin y\u00f6netmelik kapsam\u0131nda oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Bu t\u00fcr yap\u0131larda;<\/p>\n
– Yang\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6nceden tedbir al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n
– Organizasyon yap\u0131s\u0131n\u0131n kurulmas\u0131,<\/p>\n
– Personelin d\u00fczenli olarak e\u011fitilmesi ve denetlenmesi<\/p>\n
gibi \u00f6nlemler al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 takdirde, idarenin sorumlulu\u011fu do\u011far.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay, karar\u0131nda yang\u0131n\u0131n \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 kadar, yang\u0131n \u00f6ncesinde idarenin gerekli \u00f6nleyici tedbirleri al\u0131p almad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da mutlaka ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015f ve bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n eksik b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015ftur.<\/p>\n
6. SONU\u00c7 VE \u00d6NER\u0130LER<\/p>\n
Yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi yaln\u0131zca teknik bir mesele de\u011fil, ayn\u0131 zamanda idari ve hukuki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede, belediyeler, yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin organizasyon yap\u0131lar\u0131n\u0131 teknik kapasite ve personel yeterlili\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir.<\/p>\n
Bu alanda etkinli\u011fin art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla, \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 koordinasyonunda t\u00fcm belediyelere y\u00f6nelik, uluslararas\u0131 standartlara uyumlu denetim rehberleri haz\u0131rlanmal\u0131 ve uygulama birli\u011fi sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ruhsatland\u0131rma s\u00fcre\u00e7lerinde:<\/p>\n
– Uzman itfaiye g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, formalite olarak de\u011fil, ger\u00e7ek anlamda belirleyici ve ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Belediyelerin ilgili birimlerinde tam zamanl\u0131 yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fi uzmanlar\u0131 istihdam edilmeli ve bu uzmanlarla ruhsat birimleri aras\u0131nda aktif e\u015fg\u00fcd\u00fcm sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca, Dan\u0131\u015ftay kararlar\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konan hukuki ilkeler, belediyelerin uygulamalar\u0131nda \u00f6ncelikli referans noktas\u0131 olarak benimsenmelidir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
1. G\u0130R\u0130\u015e Kentle\u015fmenin h\u0131z kazanmas\u0131, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 yap\u0131la\u015fma, yap\u0131 g\u00fcvenli\u011finde yang\u0131n riskini \u00f6n plana \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye’de yang\u0131n g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin temel d\u00fczenleme olan Binalar\u0131n Yang\u0131ndan Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik, 2007 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015f, zaman i\u00e7inde kapsam\u0131 geni\u015fletilmi\u015ftir. Ancak bu y\u00f6netmeli\u011fin belediyeler ve ilgili idarelerce uygulanmas\u0131nda ciddi teknik ve hukuki sorunlar ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle imar onay\u0131, yap\u0131 ruhsat\u0131, i\u015f yeri a\u00e7ma izni ve ruhsat iptali gibi idari i\u015flemlerde \u00e7\u0131kan problemler, \u00e7o\u011fu zaman idari yarg\u0131ya ta\u015f\u0131nmakta ve kamu t\u00fczel ki\u015filikleri i\u00e7in hem mali y\u00fck hem de hukuki sorumluluk do\u011furmaktad\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, s\u00f6z konusu y\u00f6netmeli\u011fin uygulanmas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan uygulama problemlerini, yarg\u0131 kararlar\u0131 ve belediye denetim uygulamalar\u0131 \u00fczerinden, \u00f6zellikle idari yarg\u0131 y\u00f6n\u00fcyle ele alacakt\u0131r. 2. Y\u00d6NETMEL\u0130\u011e\u0130N HUKUK\u0130 DAYANA\u011eI VE UYGULAMA SORUMLULU\u011eU 2.1. Hukuki Dayanak Y\u00f6netmelik; 9\/6\/1958 tarihli ve 7126 say\u0131l\u0131 Sivil Savunma Kanununun ek 9 uncu maddesi ile 10\/7\/2018 tarihli ve 30474 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan 1 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesinin 97 nci, 107 nci ve 508 inci maddelerine dayan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r 2.2. Sorumluluk Alanlar\u0131 Bu Y\u00f6netmelik, \u00fclkedeki her t\u00fcrl\u00fc yap\u0131, bina, tesis ile a\u00e7\u0131k ve kapal\u0131 alan i\u015fletmelerinde al\u0131nmas\u0131 gereken yang\u0131n \u00f6nleme ve s\u00f6nd\u00fcrme tedbirlerini; ayr\u0131ca yang\u0131n\u0131n \u0131s\u0131, duman, zehirleyici ve bo\u011fucu gazlar ile panik nedeniyle can ve mal g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik olu\u015fturabilece\u011fi tehlikeleri …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-103160","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n