Dava Konusu Kurallar<\/p>\n
Dava konusu kurallarla; hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lacaklara, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131na, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapacak ve elde edilen verileri de\u011ferlendirecek birimlere ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ptal Taleplerinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; kurallarla, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin hususlarda d\u00fczenleme yapma yetkisinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kamu hizmetine girme hakk\u0131, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na imk\u00e2n veren d\u00fczenlemelerin kanunilik ilkesini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve masumiyet ilkesini ihlal etti\u011fi, getirilen d\u00fczenlemelerin kamu yarar\u0131 amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131, kamu hizmetine al\u0131nacaklar\u0131n bu hizmetin gerektirdi\u011fi niteliklere uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesini sa\u011flamakla birlikte kamu hizmetine girme hakk\u0131 ile ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir. S\u00f6z konusu haklara s\u0131n\u0131rlama getiren m\u00fcdahalenin kimler hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131na ve bu kapsamda hangi verilerin elde edilece\u011fine, ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturma i\u015flemlerinin hangi birimlerce yap\u0131laca\u011f\u0131na ve verilerin de\u011ferlendirilmesi ve korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin genel \u00e7er\u00e7evesi kanunla \u00e7izilmi\u015f; bu \u00e7er\u00e7evede baz\u0131 hususlarda d\u00fczenleme yapma yetkisi de y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lan yetkinin kanunilik ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131; kurallar\u0131n belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu ve kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kanun koyucunun hangi kamu g\u00f6revi ve hizmeti bak\u0131m\u0131ndan ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 belirlemede takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r. Bunun yan\u0131nda anayasal d\u00fczenin korunmas\u0131, kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirli kamu hizmetlerine al\u0131nacaklarla ilgili olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda baz\u0131 ki\u015fisel verilerin elde edilmesinde, demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri bak\u0131m\u0131ndan zorunluluk bulundu\u011fu ve bu ba\u011flamda anayasal anlamda me\u015fru bir amac\u0131n g\u00f6zetildi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6zetildi\u011finde kanun koyucunun \u00f6zel \u00f6nem atfetti\u011fi baz\u0131 kamu hizmetlerinde g\u00f6rev yapacaklar hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 bir \u015fart olarak \u00f6ng\u00f6rmesinin, s\u00f6z konusu kamu hizmetlerinde g\u00f6rev alabilecekler bak\u0131m\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kurallarla kamu hizmetine girme hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n orant\u0131l\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>\n
Kurallar uyar\u0131nca ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na tabi tutulacak ki\u015filerin, kamu d\u00fczeni ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 amac\u0131yla bu i\u015flemlerin kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kurallarda, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tamam\u0131nda g\u00f6rev yapacak ki\u015filerin de\u011fil, kanunlarla g\u00f6sterilen kurum ve kurulu\u015flar\u0131n ve belirli hizmetlerin baz\u0131 birimlerinde g\u00f6rev yapacak ki\u015filerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131 suretiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ola\u011fan nitelikteki ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6zel g\u00fcvencelerin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilere ili\u015fkin \u00f6zel g\u00fcvencelere getirilen istisnalar\u0131n ise \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6te yandan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 neticesinde ki\u015filerin kamu hizmetine atamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki i\u015flemin yarg\u0131 denetimine tabi oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin kamu hizmetine al\u0131nmamas\u0131 sonucunu do\u011furan kamu g\u00fcc\u00fc i\u015fleminin dayanaklar\u0131n\u0131n yarg\u0131 mercilerince denetlenebilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Buna ek olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilere dayan\u0131larak ki\u015fiye y\u00f6nelik olarak herhangi bir su\u00e7 isnad\u0131nda bulunulmad\u0131\u011f\u0131, an\u0131lan i\u015flemlerle ilgililerin kamu hizmetinin gerektirdi\u011fi nitelikleri ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinin ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Di\u011fer yandan ki\u015fi hakk\u0131nda i\u015flenen bu t\u00fcr verilerin tamam\u0131n\u0131n yarg\u0131 mercilerince de\u011ferlendirilebilece\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda elde edilen veriler kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda i\u015flem tesis edilmesinde masumiyet karinesini ihlal eden bir y\u00f6n bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
——-<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2021\/60<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/200<\/p>\n
Karar Tarihi : 4\/12\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih \u2013 Say\u0131 : 26\/3\/2025 – 32853<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130PTAL DAVALARINI A\u00c7ANLAR: <\/p>\n
1. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 132 milletvekili (E.2021\/60)<\/p>\n
2. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 133 milletvekili (E.2022\/47)<\/p>\n
3. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 126 milletvekili (E.2018\/95)<\/p>\n
\u0130PTAL DAVALARININ KONUSU: <\/p>\n
A. 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun;<\/p>\n
1. 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d, \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri,\u2026\u201d ve \u201c\u2026ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
2. 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b), (c) ve (\u00e7) bentlerinin,<\/p>\n
3. 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a), (b) ve (c) bentlerinin,<\/p>\n
4. 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
5. 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
6. 8. maddesinin;<\/p>\n
a. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
b. (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
7. 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
8. 12. maddesinin,<\/p>\n
9. 13. maddesinin;<\/p>\n
a. (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019a eklenen ek 16. maddenin,<\/p>\n
b. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 9\/7\/1982 tarihli ve 2692 say\u0131l\u0131 Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131kran\u0131n,<\/p>\n
c. (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 10\/3\/1983 tarihli ve 2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu\u2019nun 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131kran\u0131n,<\/p>\n
\u00e7. (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 25\/4\/2001 tarihli ve 4652 say\u0131l\u0131 Polis Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kanunu\u2019na eklenen ek 3. maddenin,<\/p>\n
B. 3\/2\/2022 tarihli ve 7354 say\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmenlik Meslek Kanunu\u2019nun 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u20267\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
C. 1\/2\/2018 tarihli ve 7078 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
1. 39. maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
2. 159. maddesiyle 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendinin,<\/p>\n
3. 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendinin ve (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 6., 7., 10., 13., 17., 20., 24., 25., 26., 38., 42., 48., 49., 58., 70., 90., 104., 123., 124., 128., 153. ve 174. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talepleridir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcKMLER\u0130<\/p>\n
A. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
1. 3. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cHakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lacaklar <\/p>\n
MADDE 3- (1) Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131, stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu g\u00f6revine atanacaklar hakk\u0131nda yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n
\u00a0(2) Kurum ve kurulu\u015flarda, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gizlilik dereceli birimler ile Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, jandarma, emniyet, sahil g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli ile ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri, \u00f6zel kanunlar\u0131 uyar\u0131nca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulan ki\u015filer ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 birlikte yap\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
2. 4. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cAr\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 <\/p>\n
MADDE 4- (1) Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131; <\/p>\n
a) Ki\u015finin adli sicil kayd\u0131n\u0131n, <\/p>\n
b) Ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, <\/p>\n
c) Ki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, <\/p>\n
\u00e7) Ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin be\u015finci ve 231 inci maddesinin on\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n, <\/p>\n
d) Hakk\u0131nda kamu g\u00f6revinden \u00e7\u0131kar\u0131lma ya da kesinle\u015fmi\u015f memurluktan \u00e7\u0131karma cezas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, <\/p>\n
mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesidir.\u201d<\/p>\n
3. 5. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 <\/p>\n
MADDE 5- (1) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki hususlara ilave olarak ki\u015finin; <\/p>\n
a) G\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerinin, <\/p>\n
b) Yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin,<\/p>\n
c) Ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, <\/p>\n
mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesidir.\u201d<\/p>\n
4. 6. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapacak birimler <\/p>\n
MADDE 6- (1) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131, Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve mahalli m\u00fclki idare amirlikleri taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n
\u00a0(2) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler, kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeler ile bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkilidir. <\/p>\n
\u00a0(3) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerde yetkilendirilmi\u015f personel, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglar\u0131nda ki\u015fisel verilerle ilgili sorgulama yapamaz, log kay\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremez veya silemez, bu \u015fekilde elde edilen bilgileri payla\u015famaz veya yay\u0131n yoluyla duyuramaz. G\u00f6revi gere\u011fi \u00f6\u011frendi\u011fi veya edindi\u011fi ki\u015fisel bilgi veya belgeleri yetkisiz ki\u015filerle payla\u015famaz ya da bas\u0131n ve yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na veya di\u011fer ileti\u015fim kanallar\u0131na veremez. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler taraf\u0131ndan bu hususlara ili\u015fkin gerekli tedbirler al\u0131n\u0131r.\u201d<\/p>\n
5. 7. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cDe\u011ferlendirme Komisyonu <\/p>\n
MADDE 7- (1) Yapt\u0131r\u0131lan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla De\u011ferlendirme Komisyonu kurulur. De\u011ferlendirme Komisyonu; Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u0130dari \u0130\u015fler Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticisinin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda genel sekreter yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, bakanl\u0131klarda bakan yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda en \u00fcst y\u00f6neticinin g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticisinin, \u00fcniversitelerde rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, valiliklerde vali yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, tefti\u015f\/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun g\u00f6r\u00fclecek di\u011fer birimlerden birer \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ba\u015fkan dahil en az be\u015f ki\u015fiden ve tek say\u0131da olacak \u015fekilde olu\u015fturulur. Milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirme, ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesindeki De\u011ferlendirme Komisyonunca yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n
\u00a0(2) Memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011funun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak yorum i\u00e7ermeyen olgusal veriler, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerce ilgili kurum ve kurulu\u015f b\u00fcnyesinde kurulan De\u011ferlendirme Komisyonuna iletilir. <\/p>\n
\u00a0(3) De\u011ferlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunar. Mahkemeler taraf\u0131ndan istenildi\u011finde bu bilgiler sunulur.\u201d<\/p>\n
6. 8. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cKi\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkeler<\/p>\n
MADDE 8- (1) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerine ili\u015fkin tedbirler al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(2) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu ki\u015fisel verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel olmas\u0131 esast\u0131r. Bu veriler, i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(3) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde, 24\/3\/2016 tarihli ve 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanununun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemez. Ancak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgiler ki\u015fiye verilemez.\u201d<\/p>\n
7. 10. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cKi\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesi<\/p>\n
MADDE 10- (1) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda elde edilen ki\u015fisel veriler, i\u015flenme amac\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 h\u00e2linde veya her durumda iki y\u0131l\u0131n sonunda de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca silinir ve yok edilir.<\/p>\n
\u00a0(2) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait veriler iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir.<\/p>\n
\u00a0(3) Bu veriler, i\u015fleme kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde karar kesinle\u015fmeden silinemez ve yok edilemez. Mahkemelerin bu konudaki talepleri, De\u011ferlendirme Komisyonunun b\u00fcnyesinde bulundu\u011fu ilgili kurum ve kurulu\u015f taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r.\u201d<\/p>\n
8. 12. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cY\u00f6netmelik<\/p>\n
MADDE 12- (1) Devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131 ile bunu yapacak birimler ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile uygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelik ile d\u00fczenlenir.\u201d<\/p>\n
9. 13. maddesinin;<\/p>\n
a. (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 16. madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131<\/p>\n
Ek Madde 16- (Ek:7\/4\/2021-7315\/13 md.)<\/p>\n
Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen e\u011fitim kurumlar\u0131 ile Mill\u00ee Savunma \u00dcniversitesine ba\u011fl\u0131 fak\u00fclte, y\u00fcksekokul, meslek y\u00fcksekokulu ve enstit\u00fclerde e\u011fitim g\u00f6recekler hakk\u0131nda G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
b. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 2692 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131kra \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(Ek f\u0131kra:7\/4\/2021-7315\/13 md.) Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
c. (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 2803 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131kra \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(Ek f\u0131kra:7\/4\/2021-7315\/13 md.) Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler ile Jandarma ve Sahil G\u00fcvenlik Akademisi ve buna ba\u011fl\u0131 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
\u00e7. (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 4652 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 3. madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cEk Madde 3- (Ek:7\/4\/2021-7315\/13 md.)<\/p>\n
Polis Akademisi ve buna ba\u011fl\u0131 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ile akademi nam ve hesab\u0131na di\u011fer e\u011fitim kurumlar\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6recek \u00f6\u011frenciler hakk\u0131nda G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131r.\u201d<\/p>\n
B. 7354 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin iptali talep edilen kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c(1) \u00d6zel mevzuat\u0131nda yer alan h\u00fck\u00fcmler sakl\u0131 kalmak \u00fczere, aday \u00f6\u011fretmenli\u011fe atanabilmek i\u00e7in 14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanununun 48 inci maddesinde say\u0131lan \u015fartlara ek olarak, y\u00f6netmelikle belirlenen y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131ndan mezun olma, 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma ve Mill\u00ee E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131nca ve\/veya \u00d6l\u00e7me, Se\u00e7me ve Yerle\u015ftirme Merkezi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lacak s\u0131navlarda ba\u015far\u0131l\u0131 olma \u015fartlar\u0131 aran\u0131r.\u201d<\/p>\n
C. 7078 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
1. 39. maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cEk Madde 11- (Ek: 15\/8\/2017-KHK-694\/41 md.; Aynen kabul: 1\/2\/2018-7078\/39 md.)<\/p>\n
Bakanl\u0131k merkez ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131 ile ba\u011fl\u0131, ilgili ve ili\u015fkili kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapan personele ili\u015fkin istihbarat hizmetleri Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. M\u0130T, istihbarat istihsaline y\u00f6nelik faaliyetleri veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda, Bakanl\u0131k ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri personeli hakk\u0131nda k\u0131t\u2019a i\u00e7inde veya k\u0131t\u2019a d\u0131\u015f\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rma yapabilir. Bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar ile s\u00f6z konusu hizmetlerin yerine getirilmesinde di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanarak Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikle belirlenir.\u201d<\/p>\n
2. 159. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201c(De\u011fi\u015fik: 15\/8\/2017-KHK-694\/164 md.; Aynen kabul: 1\/2\/2018-7078\/159 md.) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 olumlu sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olmak; g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n sonucunun hen\u00fcz gelmedi\u011fi hallerde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 olumlu sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olmak.\u201d<\/p>\n
3. 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin;<\/p>\n
a. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cd) (Ek: 15\/8\/2017-KHK-694\/165 md.; Aynen kabul: 1\/2\/2018-7078\/160 md.) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 olumsuz sonu\u00e7lanmak.\u201d<\/p>\n
b. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendi \u015f\u00f6yledir: <\/p>\n
\u00a0\u201ch) (Ek: 15\/8\/2017-KHK-694\/165 md.; Aynen kabul: 1\/2\/2018-7078\/160 md.) G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 olumsuz sonu\u00e7lanmak.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
A. E.2021\/60 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal M\u00fcmtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI ve \u0130rfan F\u0130DAN\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 24\/6\/2021 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda, dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. E.2022\/47 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
2. An\u0131lan \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI, \u0130rfan F\u0130DAN ve Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 21\/4\/2022 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
C. E. 2018\/95 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
3. \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Burhan \u00dcST\u00dcN, Engin YILDIRIM, Serdar \u00d6ZG\u00dcLD\u00dcR, Serruh KALEL\u0130, Osman Alifeyyaz PAKS\u00dcT, Recep K\u00d6M\u00dcRC\u00dc, Nuri NEC\u0130PO\u011eLU, Hicabi DURSUN, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL ve Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ\u2019in kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 17\/5\/2018 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. AYIRMA VE B\u0130RLE\u015eT\u0130RME KARARLARI<\/p>\n
A. E.2022\/47 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
4. 3\/2\/2022 tarihli ve 7354 say\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmenlik Meslek Kanunu\u2019nun 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u20267\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na ili\u015fkin davan\u0131n E.2022\/47 say\u0131l\u0131 dosyadan ayr\u0131lmas\u0131na ve aralar\u0131ndaki hukuki irtibat nedeniyle E.2021\/60 say\u0131l\u0131 dava ile B\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130NE, esas incelemenin E.2021\/60 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 13\/7\/2023 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
B. E. 2018\/95 Say\u0131l\u0131 Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
5. 1\/2\/2018 tarihli ve 7078 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
1. 39. maddesiyle 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun \u2018a eklenen ek 11. maddede yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresinin,<\/p>\n
2. 159. maddesiyle 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendinin,<\/p>\n
3. 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendinin ve (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendinin,<\/p>\n
iptallerine ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na ili\u015fkin davan\u0131n E.2018\/95 say\u0131l\u0131 dosyadan ayr\u0131lmas\u0131na ve aralar\u0131ndaki hukuki irtibat nedeniyle E.2021\/60 say\u0131l\u0131 dava ile B\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130NE, esas incelemenin E.2021\/60 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 27\/12\/2023 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
6. Dava dilek\u00e7eleri ve ekleri, Raport\u00f6r Hilal YAZICI taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, dava konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
7. M\u00fclga 26\/10\/1994 tarihli ve 4045 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131, Baz\u0131 Nedenlerle G\u00f6revlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu G\u00f6revine Al\u0131nmayanlar\u0131n Haklar\u0131n\u0131n Geri Verilmesine ve 1402 Numaral\u0131 S\u0131k\u0131y\u00f6netim Kanununda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin Kanun, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gizlilik dereceli birimler ile asker\u00ee te\u015fkilatlarda, emniyet ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli, ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
8. Ancak 14\/7\/1965 tarihli ve 657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nun 48. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (A) bendine 31\/2\/2018 tarihli ve 7070 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la eklenen (8) numaral\u0131 alt bent ile devlet memurlu\u011funa al\u0131nacaklarda aranan genel \u015fartlar aras\u0131na g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olmak \u015fart\u0131 eklenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla daha \u00f6nce sadece m\u00fclga 4045 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da say\u0131lan belirli g\u00f6revler y\u00f6n\u00fcnden g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fken s\u00f6z konusu de\u011fi\u015fiklik sonras\u0131nda art\u0131k t\u00fcm kamu g\u00f6revlileri y\u00f6n\u00fcnden g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
9. M\u00fclga 4045 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n kimler hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 1. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, jandarma ve ceza infaz kurumlar\u0131 ile tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131, an\u0131lan soru\u015fturma ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n usul ve esaslar\u0131 ile bunu yapacak merciler ve \u00fcst kademe y\u00f6neticilerinin kimler oldu\u011funun Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6ren kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle Anayasa Mahkemesinin 3\/6\/2021 tarihli ve E.2020\/24, K.2021\/39 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla iptal edilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Anayasa Mahkemesi 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 48. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (A) bendine eklenen \u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olmak.\u201d \u015feklindeki (8) numaral\u0131 alt bendinin de Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle iptaline karar vermi\u015ftir (AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/7\/2019).<\/p>\n
11. Anayasa Mahkemesi m\u00fclga 4045 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1. maddesine 7148 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesiyle eklenen, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden bilgi ve belge almaya 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda tutulan kay\u0131tlara ula\u015fmaya, Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131, kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair kararlar ile kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131n\u0131 almaya yetkili olduklar\u0131n\u0131 h\u00fckme ba\u011flayan ikinci f\u0131kray\u0131 da Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 g\u00f6rerek iptal etmi\u015ftir (AYM, E.2018\/163, K.2020\/13, 19\/2\/2020).<\/p>\n
12. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 daha kapsaml\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131narak yeniden d\u00fczenlenmi\u015f ve an\u0131lan Kanun\u2019un 13. maddesinin (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 4045 say\u0131l\u0131 Kanun y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
13. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ama\u00e7 ve kapsam\u0131n\u0131 belirleyen 1. maddesinde an\u0131lan Kanun\u2019la, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve elde edilecek verilerin kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkelerin, s\u00f6z konusu ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturman\u0131n kimler hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n, ara\u015ft\u0131rma konusu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldu\u011funun, bu bilgilerin ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n, hangi mercilerin soru\u015fturma ve ara\u015ft\u0131rma yapaca\u011f\u0131n\u0131n, de\u011ferlendirme komisyonunun olu\u015fumu ve \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131n\u0131n, veri g\u00fcvenli\u011fi ile verilerin saklanma ve silinme s\u00fcrelerinin d\u00fczenledi\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
14. Kanun\u2019un 4. maddesinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n; ki\u015finin adli sicil kayd\u0131n\u0131n, kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) numaral\u0131 ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular ile hakk\u0131nda kamu g\u00f6revinden \u00e7\u0131kar\u0131lma ya da kesinle\u015fmi\u015f memurluktan \u00e7\u0131karma cezas\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
15. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki hususlara ilave olarak ki\u015finin; g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerinin, yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesi oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
16. Haklar\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve\/veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lacak ki\u015filer an\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu g\u00f6revine atanacaklar hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. (2) numaral\u0131 f\u0131krada ise ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla birlikte hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lacaklar belirtilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; kurum ve kurulu\u015flarda, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gizlilik dereceli birimler ile Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, jandarma, emniyet, sahil g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli ile ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri, \u00f6zel kanunlar\u0131 uyar\u0131nca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulan ki\u015filer ile mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 birlikte yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
17. Kanun 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkil\u00e2t\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve mahall\u00ee m\u00fclki idare amirlikleri taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
18. An\u0131lan maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeler ile 4. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir. (3) numaral\u0131 f\u0131krada ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerde yetkilendirilmi\u015f personelin yasaklanan eylemlerine yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re; yetkili personel, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglar\u0131nda ki\u015fisel verilerle ilgili sorgulama yapamaz, log kay\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremez veya silemez, bu \u015fekilde elde edilen bilgileri payla\u015famaz veya yay\u0131n yoluyla duyuramaz. G\u00f6revi gere\u011fi \u00f6\u011frendi\u011fi veya edindi\u011fi ki\u015fisel bilgi veya belgeleri yetkisiz ki\u015filerle payla\u015famaz ya da bas\u0131n ve yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na veya di\u011fer ileti\u015fim kanallar\u0131na veremez. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler taraf\u0131ndan bu hususlara ili\u015fkin olarak gerekli tedbirler al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
19. 7. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla bir de\u011ferlendirme komisyonu kurulur. De\u011ferlendirme komisyonu; Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u0130dari \u0130\u015fler Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticinin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda genel sekreter yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, bakanl\u0131klarda bakan yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda en \u00fcst kademe y\u00f6neticinin g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticinin, \u00fcniversitelerde rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, valiliklerde vali yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, tefti\u015f\/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun g\u00f6r\u00fclecek di\u011fer birimlerden birer \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ba\u015fkan dahil en az be\u015f ki\u015fiden ve tek say\u0131da olacak \u015fekilde olu\u015fturulur. Mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirme, ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesindeki De\u011ferlendirme Komisyonunca yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
20. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkelere ise 8. maddede yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ki\u015finin istihbar\u00ee faaliyetlere konu olmayan, kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerine ili\u015fkin tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde 24\/3\/2016 tarihli ve 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun 4. maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemeyece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek suretiyle bu hususta istisna getirilmi\u015ftir. (2) numaral\u0131 f\u0131krada ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu ki\u015fisel verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel olmas\u0131, bu verilerin i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi h\u00fckme ba\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. Ki\u015fisel veri g\u00fcvenli\u011fi ve gizlili\u011fine ili\u015fkin d\u00fczenlemelere 9. maddede yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler ile de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin \u00f6nlemleri al\u0131r. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u015flemlerinin her evresinde gizlili\u011fe uyulur. \u0130lgili bilgi ve belgeler yasal olarak bilmesi gerekenlerden ba\u015fkas\u0131na verilmez ve a\u00e7\u0131klanmaz. Bu Kanun kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel veriler amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda i\u015flenemez ve aktar\u0131lamaz.<\/p>\n
22. Kanun\u2019da ki\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesi ile ilgili d\u00fczenlemelere de yer verilmi\u015ftir. Bu kapsamda 10. madde uyar\u0131nca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda elde edilen ki\u015fisel veriler, i\u015flenme amac\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 h\u00e2linde veya her durumda iki y\u0131l\u0131n sonunda de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca silinir ve yok edilir. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan, ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait veriler iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir. Bu veriler, i\u015fleme kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde karar kesinle\u015fmeden silinemez ve yok edilemez. Mahkemelerin bu konudaki talepleri, de\u011ferlendirme komisyonunun b\u00fcnyesinde bulundu\u011fu ilgili kurum ve kurulu\u015f taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n
23. 11. maddede g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesinde g\u00f6revli olanlar taraf\u0131ndan ki\u015fisel verilerle ilgili olarak su\u00e7 i\u015flenmesi h\u00e2linde, fiil daha a\u011f\u0131r cezay\u0131 gerektiren ba\u015fka bir su\u00e7 olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131 takdirde 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 17. maddesi h\u00fck\u00fcmlerinin, kabahat i\u015flenmesi h\u00e2linde ise an\u0131lan Kanun\u2019un 18. maddesi h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
24. 12. madde uyar\u0131nca da devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131 ile bunu yapacak birimler ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile uygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenecektir.<\/p>\n
25. 2\/6\/2022 tarihli ve 5649 say\u0131l\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla d\u00fczenlenen G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Yap\u0131lmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik 3\/6\/2022 tarihli ve 31855 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. An\u0131lan Y\u00f6netmelik\u2019te g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
B. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d, \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri,\u2026\u201d ve \u201c\u2026ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler\u2026\u201d \u0130barelerinin \u0130ncelenmesi <\/p>\n
1. \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
26. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda kurum ve kurulu\u015flarda, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmas\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gizlilik dereceli birimler ile Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, jandarma, emniyet, sahil g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli ile ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri, \u00f6zel kanunlar\u0131 uyar\u0131nca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulan ki\u015filer ile mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu itibarla kuralla kurum ve kurulu\u015flarda, gizlilik dereceli birimlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personel hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
27. An\u0131lan Kanun\u2019un 12. maddesinde devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
28. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralda gizlilik dereceli birimlerin belirlenmesine imk\u00e2n verecek \u00f6l\u00e7\u00fcde bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmedi\u011fi ve bu husustaki yetkinin do\u011frudan y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kamu g\u00f6revine girme hakk\u0131yla ilgili olan bu durumun kanunilik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 70. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
29. Anayasa\u2019n\u0131n \u0130kinci K\u0131sm\u0131\u2019n\u0131n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u201cIV. Kamu hizmetlerine girme hakk\u0131\u201d kenar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 70. maddede kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na yer verilmi\u015ftir. \u201cHizmete girme\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 an\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cHer T\u00fcrk, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na sahiptir\u201d denilmek suretiyle kamu hizmetine girme hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, ikinci f\u0131kras\u0131nda ise \u201cHizmete al\u0131nmada, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilemez\u201d denilmi\u015ftir. An\u0131lan hak sadece kamu hizmetlerine girmeyi de\u011fil kamu hizmetlerinde bulunmay\u0131\/kalmay\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r (AYM, E.2021\/104, K.2021\/87, 11\/11\/2021, \u00a7\u00a7 42-48).<\/p>\n
30. Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cDevletin, kamu iktisad\u00ee te\u015febb\u00fcsleri ve di\u011fer kamu t\u00fczelki\u015filerinin genel idare esaslar\u0131na g\u00f6re y\u00fcr\u00fctmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 kamu hizmetlerinin gerektirdi\u011fi asl\u00ee ve s\u00fcrekli g\u00f6revler, memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri eliyle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.\u201d denilmektedir. Kamu hizmeti geni\u015f tan\u0131m\u0131yla, devlet ya da di\u011fer kamu t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan ya da bunlar\u0131n denetim ve g\u00f6zetimleri alt\u0131nda, ortak gereksinimleri kar\u015f\u0131lamak ve kamu yarar\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in topluma sunulmu\u015f olan s\u00fcrekli ve d\u00fczenli etkinliklerdir (AYM, E.2017\/21, K.2020\/77, 24\/12\/2020, \u00a7 216).<\/p>\n
31. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu g\u00f6revine atanacaklar hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131, ayr\u0131ca an\u0131lan maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda say\u0131lanlar bak\u0131m\u0131ndan ise ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ek olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n da yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
32. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde ki\u015filerin kamu hizmetine al\u0131nmamalar\u0131 s\u00f6z konusu olabilmektedir. Nitekim s\u00f6z konusu Kanun\u2019un genel gerek\u00e7esinde de ifade edildi\u011fi \u00fczere, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda ama\u00e7, genel olarak kamu g\u00f6revinin ve \u00f6zel olarak icra edilecek g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikleri haiz olunup olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitidir. Kamu hizmetine al\u0131nmada g\u00f6revin gerektirdi\u011fi genel ve \u00f6zel niteliklerden ba\u015fka bir ayr\u0131m g\u00f6zetilemez. Bu husus g\u00f6zetildi\u011finde, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla birlikte haklar\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n da yap\u0131laca\u011f\u0131 personeli d\u00fczenleyen kuralla, kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
33. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine uygun ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
34. Bu itibarla kamu hizmetlerine girme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik kanuni bir d\u00fczenlemenin \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
35. Esasen temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye ba\u011flanan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinde, kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye ba\u011flanan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
36. Kanun koyucu \u201cgizlilik dereceli birimler\u201d ifadesini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde sadece kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131 kapsayacak \u015fekilde kullanmam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Kanun\u2019un \u201cTan\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 2. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinde \u201ckurum ve kurulu\u015f\u201d ibaresinin, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep eden kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetleri yerine getiren di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131 kapsayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde de kurum ve kurulu\u015f tan\u0131m\u0131na, kamu kurum ve kurulu\u015fu niteli\u011finde olmayan ancak y\u00fcksek teknoloji gerektiren ar-ge faaliyetleri, bili\u015fim teknolojileri ve savunma sanayi gibi mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerin yerine getirilmesinde rol alan di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n da d\u00e2hil edildi\u011fi belirtilmi\u015ftir. Nitekim s\u00f6z konusu maddenin gerek\u00e7esinde belirtilen bu hususa Kanun\u2019un 3. maddesinin dava konusu ibarenin de yer ald\u0131\u011f\u0131 (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n devam\u0131nda milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler \u015feklinde ayr\u0131ca yer verildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
37. An\u0131lan f\u0131krada, hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lacak ki\u015filer tespit edilirken kurumlardan ve birimlerden hareket edilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu f\u0131kraya g\u00f6re Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, jandarma, emniyet, sahil g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli ile ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak t\u00fcm personel kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri, \u00f6zel kanunlar\u0131 uyar\u0131nca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulan ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekmekle birlikte di\u011fer kurum ve kurulu\u015flarda t\u00fcm personel hakk\u0131nda de\u011fil sadece gizlilik dereceli birimlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan dava konusu kural, \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan kurum veya kurulu\u015fu de\u011fil birimi esas alarak ikinci kategorideki ki\u015filerin kimler olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Bu itibarla kural\u0131n kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndaki gizlilik dereceli birimleri kapsad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
38. \u00d6te yandan her kurum ve kurulu\u015fun te\u015fkilat yap\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kanun koyucunun hangi birimlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tek tek belirlemesinin g\u00fc\u00e7 olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kanun\u2019da genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izildikten sonra bu belirlemenin teknik bir mesele olmas\u0131 ve g\u00fcncellenmesinin gerekebilmesi nedeniyle y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda kanunilik ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
39. Bu ba\u011flamda Kanun\u2019la olu\u015fturulan sistemde gizlilik dereceli birimlerin hangileri oldu\u011fu hususunda belirli bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bu hususa ili\u015fkin olarak konulan \u00f6l\u00e7\u00fct baz\u0131 bilgi ve belgelere sahip olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu bilgi ve belgeler, kurum ve kurulu\u015flarda yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerdir. Bu t\u00fcr bilgi ve belgeleri bulunduran birimler ise gizlilik dereceli birimlerdir. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu ve bu y\u00f6n\u00fcyle kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
40. Bununla birlikte temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131rlama getiren kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesine uygunlu\u011fu denetlenirken s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanuna dayanmas\u0131 yeterli olmay\u0131p ayn\u0131 zamanda anayasal ba\u011flamda me\u015fru bir nedene de dayanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
41. Anayasa\u2019n\u0131n kamu hizmetine girme hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 70. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda, hizmete al\u0131nmada g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ayr\u0131m\u0131n g\u00f6zetilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclerek bir yandan kamu hizmetine al\u0131nmada aranacak ko\u015fullar\u0131n belirlenmesi hususunda kanun koyucuya takdir yetkisi tan\u0131nm\u0131\u015f, di\u011fer yandan da s\u00f6z konusu ko\u015fullar belirlenirken bu hakka getirilecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n ancak g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle uyumlu olmas\u0131 h\u00e2linde m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Aksi takdirde getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n anayasal ba\u011flamda me\u015fru bir nedene dayand\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez (AYM, E.2020\/14, K.2020\/58, 15\/10\/2020, \u00a7 19).<\/p>\n
42. Kamu hizmetine girmeye veya kamu hizmetlerinde bulunmaya\/kalmaya s\u0131n\u0131rlama getiren bir kural\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n var oldu\u011funun tespiti ancak g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelik kavram\u0131ndan ne anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finin ortaya konulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesi g\u00f6rev ile nitelik aras\u0131nda s\u0131k\u0131 bir ili\u015fki ve ba\u011f\u0131n oldu\u011funu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda hizmete al\u0131nmada hi\u00e7bir nedenin g\u00f6zetilemeyece\u011fini, daha a\u00e7\u0131k bir anlat\u0131mla ayr\u0131m\u0131n yaln\u0131zca g\u00f6rev-nitelik ili\u015fkisi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir. O h\u00e2lde g\u00f6revle, onun gerektirdi\u011fi nitelik birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Buna g\u00f6re, o nitelikler g\u00f6revlilerde bulunmad\u0131k\u00e7a o g\u00f6rev yerine getirilemeyecek ya da g\u00f6rev iyi bir bi\u00e7imde yerine getirilemeyecekse buna ili\u015fkin niteli\u011fin g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelik olarak kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r (AYM, E.2024\/26, K.2024\/83, 14\/3\/2024, \u00a7 24).<\/p>\n
43. Kamu hizmetlerinin belli baz\u0131 \u00f6zelliklerinin oldu\u011fu ve bu hizmetleri g\u00f6ren kamu g\u00f6revlilerinin ise \u00f6zel stat\u00fclere ba\u011fl\u0131 bulundu\u011fu bilinen bir ger\u00e7ektir. Kamu g\u00f6revlilerinde kanunlarca aranan nitelikler ve onlar hakk\u0131nda kanunlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen k\u0131s\u0131tlamalar, kamu hizmetinin etkin ve verimli bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131na y\u00f6nelik olabilir. Bu nedenle bir kamu hizmetine al\u0131nacaklarla ilgili s\u0131n\u0131rlamalar getirilirken do\u011frudan do\u011fruya, o hizmetin gereklerinin g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131, ba\u015fka bir deyi\u015fle konulan nitelik ve s\u0131n\u0131rlamalarla hizmet aras\u0131nda ger\u00e7eklere uyan, nesnel ve zorunlu bir neden sonu\u00e7 ili\u015fkisinin kurulmas\u0131 gereklidir (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. AYM, E.1979\/19, K.1979\/39, 9\/10\/1979; E.2024\/26, K.2024\/83, 14\/3\/2024, \u00a7 25).<\/p>\n
44. Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kamu hizmetlerinin belli baz\u0131 \u00f6zelliklerinin de g\u00f6zetilmesi suretiyle kamu hizmetine al\u0131nacaklar\u0131n bu niteliklere uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesini sa\u011flayacak bir ara\u015ft\u0131rma niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Nitekim Kanun\u2019un 6. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bilgi, belge ve kay\u0131tlar\u0131 elde edece\u011fi, 7. maddede ise memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011fun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak, yorum i\u00e7ermeyen olgusal verilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerce de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131na iletilece\u011fi ve bu komisyonlar\u0131n kendilerine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunaca\u011f\u0131, mahkemeler taraf\u0131ndan istendi\u011finde de bu bilgilerin mahkemelere sunulaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
45. Hangi kamu hizmeti bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n gerekli olup olmad\u0131\u011f\u0131 hususu kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Kanun koyucu, gizlilik dereceli birimlerin bu kapsama al\u0131nmas\u0131n\u0131, s\u00f6z konusu ibarelerin yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada belirtildi\u011fi \u00fczere; bu t\u00fcr birimlerde, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu itibarla kural\u0131n, milli g\u00fcvenlik kapsam\u0131nda g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikleri tespit edebilmek \u015feklinde anayasal anlamda me\u015fru bir amac\u0131 g\u00f6zetti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
46. \u00d6te yandan kamu hizmetine girme hakk\u0131na y\u00f6nelik bu t\u00fcr bir s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da incelenmesi gerekir. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n ula\u015f\u0131lmak istenen amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131; gereklilik, ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n zorunlu olmas\u0131n\u0131, di\u011fer bir ifadeyle ayn\u0131 amaca daha hafif bir s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131; orant\u0131l\u0131l\u0131k ise hakka getirilen s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir.<\/p>\n
47. Anayasa’n\u0131n 129. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin bulundu\u011fu belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca devletin memurlar ve kamu g\u00f6revlilerinden \u00f6zel bir g\u00fcven ve sadakat ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile kamu g\u00f6revini yerine getirmelerini talep etme yetkisi bulunmaktad\u0131r. Bu husus devletin faaliyetlerine g\u00fcven duyulmas\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan hususlar \u00e7er\u00e7evesinde kanun koyucunun, kamu g\u00f6revlisi olarak istihdam edilen veya edilecek bireylerle ilgili olarak birtak\u0131m tedbirler alma ve bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011fe uymayanlar hakk\u0131nda yapt\u0131r\u0131m uygulama konusunda takdir yetkisinin bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
48. Belli kamu hizmetlerini y\u00fcr\u00fctecek ki\u015filerin g\u00fcvenlik y\u00f6n\u00fcnden soru\u015fturulmas\u0131n\u0131n milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli bir ara\u00e7 oldu\u011fu hususunda teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r. Devletin milli g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 konusundaki ara\u00e7lar\u0131 belirlemede takdir yetkisinin bulundu\u011fu ve ki\u015filer hakk\u0131nda belirli bir d\u00fczeyde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n ilgili kamu g\u00f6revinin gerektirdi\u011fi niteli\u011fin ya da kamu g\u00f6revi bak\u0131m\u0131ndan bu ki\u015finin istihdam\u0131n\u0131n tehlike arz edip etmedi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kuralla getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
49. Kurum ve kurulu\u015flar\u0131n gizlilik dereceli birimlerinde g\u00f6rev yapacak ki\u015filerin, kamu d\u00fczeni ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 amac\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca kuralla, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tamam\u0131nda g\u00f6rev yapacak ki\u015filer de\u011fil, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n gizlilik dereceli birimlerinde g\u00f6rev yapacak olanlar g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmak suretiyle kuralda s\u0131n\u0131rl\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmi\u015ftir. \u00d6te yandan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 neticesinde ki\u015filerin kamu hizmetine atamalar\u0131n\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki i\u015flemin yarg\u0131 denetimine tabi oldu\u011fu da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kanun\u2019un 10. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 ise atanmamaya neden olan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131ndaki bilgi ve belgelerin yarg\u0131 mercilerince istenebilece\u011fini ve bu talebin yetkili mercilerce kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015finin kamu hizmetine al\u0131nmamas\u0131 sonucunu do\u011furan kamu g\u00fcc\u00fc i\u015fleminin dayanaklar\u0131n\u0131n yarg\u0131 mercilerince denetlenebilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
50. Bu itibarla memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de g\u00f6zetildi\u011finde, kanun koyucunun \u00f6zel \u00f6nem atfetti\u011fi baz\u0131 kamu hizmetlerinde g\u00f6rev yapacaklar hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 bir \u015fart olarak \u00f6ng\u00f6rmesinin, s\u00f6z konusu kamu hizmetlerinde g\u00f6rev alacaklar bak\u0131m\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 bir k\u00fclfet do\u011furdu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu itibarla kuralla kamu hizmetine girme hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n orant\u0131l\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
51. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7. ve 128. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7. ve 128. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. \u201c\u2026 kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler,\u2026\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
52. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenlerin devletin g\u00fcvenli\u011fini ilgilendiren hassas ya da gizli bilgilere v\u00e2k\u0131f olmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, buna ra\u011fmen g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na tabi tutulacaklar kapsam\u0131na al\u0131nd\u0131klar\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131, bu durumun e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hakk\u0131na da zarar verece\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 42. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
53. 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
54. Kural, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almak suretiyle kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
55. Kural kapsam\u0131nda hangi kamu g\u00f6revlileri hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011finden kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
56. Belirli kamu hizmetlerinde g\u00f6rev alacak ki\u015filer hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla birlikte g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n da yap\u0131lmas\u0131 hususunun kanun koyucunun takdir yetkisinde oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde me\u015fru ama\u00e7 y\u00f6n\u00fcnden belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
57. Ayr\u0131ca e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hizmetlerinin, \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc benimsemi\u015f, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, demokratik ilke ve de\u011ferleri \u00f6z\u00fcmsemi\u015f bireyler olarak yeti\u015ftirilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel \u00f6nemi olan bir kamu hizmeti oldu\u011fu hususunda tart\u0131\u015fma bulunmamaktad\u0131r. Bu itibarla \u00f6\u011fretmenlerin, devletin insan kayna\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ve \u00f6zel bir kamu hizmetini yerine getirdikleri yads\u0131namaz. Buna g\u00f6re kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapacak \u00f6\u011fretmenlerin de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131n kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak y\u00f6n\u00fcnde me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
58. Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile \u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi y\u00f6n\u00fcnden belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
59. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10. ve 42. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10. ve 42. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
3. \u201c\u2026\u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri,\u2026\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
60. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralda \u00fcst kademe y\u00f6neticisi kavram\u0131n\u0131n tan\u0131mlanmad\u0131\u011f\u0131, bu hususta Cumhurba\u015fkan\u0131na do\u011frudan yetki tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu durumun kamu hizmetine girme hakk\u0131n\u0131n kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ile memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin atanmas\u0131, nitelikleri gibi hususlar\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 70., 104. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
61. Kural, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile birlikte g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n da yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almak suretiyle kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
62. Anayasa\u2019da yer verilen \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri kavram\u0131, belirli bir kamu hizmetini y\u00fcr\u00fcten kamu kurulu\u015funun hiyerar\u015fik bak\u0131mdan \u00fcst d\u00fczeylerinde g\u00f6rev alan ve ayn\u0131 zamanda o hizmet alan\u0131yla ilgili kamu politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde ve uygulanmas\u0131nda etkin bir otoriteye, yetki ve sorumlulu\u011fa sahip olan ki\u015fileri ifade etmektedir (AYM, E.2019\/111, K.2023\/63, 5\/4\/2023, \u00a7 81; E.2018\/120, K.2023\/171, 11\/10\/2023, \u00a7 34-35).<\/p>\n
63. Bu itibarla kurum i\u00e7inde klasik anlamda belirli bir sevk ve idare, ba\u015fka bir deyi\u015fle y\u00f6netim yetkisine sahip olmakla birlikte kurumun g\u00f6rev ve yetkileri \u00e7er\u00e7evesindeki politikalar\u0131n belirlenmesi s\u00fcrecine kat\u0131lmayan, y\u00f6netim yetkisi bu politikalar\u0131 uygulamakla s\u0131n\u0131rl\u0131 olan y\u00f6neticilerin ya da kurumun hizmet alan\u0131yla ilgili kamu politikalar\u0131n\u0131n tayininde sadece isti\u015fari nitelikte rol \u00fcstlenen ki\u015filerin \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticisi olarak kabul\u00fc m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (AYM, E.2019\/111, K.2023\/63, 5\/4\/2023, \u00a7 82; E.2018\/120, K.2023\/171, 11\/10\/2023, \u00a7 36).<\/p>\n
64. Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fbmet sisteminde benimsenen temel esaslardan biri \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticilerinin bizzat Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan atanmas\u0131d\u0131r. Kendilerini atayan Cumhurba\u015fkan\u0131 ile g\u00f6reve gelmeleri esas\u0131 benimsenen \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticilerinin Cumhurba\u015fkan\u0131 ile birlikte g\u00f6rev yap\u0131p onunla birlikte g\u00f6revden gitmeleri y\u00f6n\u00fcndeki yakla\u015f\u0131m da bu ilkenin bir sonucudur. Bununla birlikte bir normun \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticilerinin atanmalar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n d\u00fczenlenmesine ili\u015fkin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Kararnamesi (CBK) koyucunun nitelemesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, an\u0131lan ilkeler \u00e7er\u00e7evesinde her bir norm \u00f6zelinde \u00f6zerk \u015fekilde ele al\u0131p nihai olarak denetleme g\u00f6revi Anayasa Mahkemesine aittir (AYM, E.2019\/111, K.2023\/63, 5\/4\/2023, \u00a7\u00a7, 69, 83).<\/p>\n
65. Ayr\u0131ca ilgili kurumun hiyerar\u015fik bak\u0131mdan \u00fcst d\u00fczeylerinde g\u00f6rev alma ve ayn\u0131 zamanda o hizmet alan\u0131yla ilgili kamu politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde ve uygulanmas\u0131nda etkin bir otoriteye, yetki ve sorumlulu\u011fa sahip olma \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticilerinin belirlenmesinde esas al\u0131nacak \u00f6l\u00e7\u00fctlerdendir (AYM, E.2018\/120, K.2023\/171, 11\/10\/2023, \u00a7 40).<\/p>\n
66. Bu itibarla \u00fcst kademe y\u00f6neticilerinin anayasal bir kavram olarak Anayasa Mahkemesinin ortaya koydu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fctler \u00e7er\u00e7evesinde belirlenebilir nitelikte oldu\u011fu, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
67. Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcst kademelerinde g\u00f6rev alan ve ayn\u0131 zamanda o hizmet alan\u0131yla ilgili kamu politikalar\u0131n\u0131n belirlenmesinde ve uygulanmas\u0131nda etkin bir otoriteye, yetki ve sorumlulu\u011fa sahip olan \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 kanun koyucunun takdir yetkisinde olup bu d\u00fczeyde kamusal yetkilere sahip ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 kamu d\u00fczeni ve mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin korunmas\u0131 amac\u0131na hizmet etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n me\u015fru bir amaca y\u00f6nelik oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
68. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile \u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi y\u00f6n\u00fcnden belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
69. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 104. ve 128. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 104. ve 128. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
4. \u201c\u2026ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler\u2026\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
70. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerin neler oldu\u011fu konusunda dava konusu kuralda bir belirlili\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131, kamu g\u00f6revlisinin yan\u0131 s\u0131ra \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi \u00e7al\u0131\u015facaklar\u0131n da an\u0131lan nitelikteki birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilmeleri h\u00e2linde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na tabi tutulacaklar\u0131, kuralda belirtilen hususlarla ilgili y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na do\u011frudan d\u00fczenleme yapma yetkisinin verildi\u011fi, bu durumun yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ve hukuk devleti ilkeleri ile kamu hizmetine girme ve \u00e7al\u0131\u015fma haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi, ayr\u0131ca memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri y\u00f6n\u00fcnden kanunla d\u00fczenleme ilkesiyle \u00e7eli\u015fti\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 48., 49., 70. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
71. Anayasa\u2019n\u0131n \u201c\u00c7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyeti\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 48. maddesinde \u201cHerkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir. \u00d6zel te\u015febb\u00fcsler kurmak serbesttir.\/ Devlet, \u00f6zel te\u015febb\u00fcslerin mill\u00ee ekonominin gereklerine ve sosyal ama\u00e7lara uygun y\u00fcr\u00fcmesini, g\u00fcvenlik ve kararl\u0131l\u0131k i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirleri al\u0131r.\u201d denilerek \u00e7al\u0131\u015fma ve te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
72. \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ki\u015finin \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmama, \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 i\u015fi se\u00e7me ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u015ften ayr\u0131lma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumakta ve \u00fccretli olarak ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 kadar iktisadi ve ticari faaliyet yapma ve mesleki faaliyette bulunma hakk\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir. \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131 olan te\u015febb\u00fcs \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc de her ger\u00e7ek veya \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisinin tercih etti\u011fi alanda iktisadi-ticari faaliyette bulunmak \u00fczere te\u015febb\u00fcs kurabilmesini, diledi\u011fi mesleki faaliyete girebilmesini ve faaliyetiyle mesle\u011fini devletin veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin m\u00fcdahalesi olmaks\u0131z\u0131n diledi\u011fi bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fctebilmesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r (AYM, E.2019\/48, K.2019\/74, 19\/9\/2019, \u00a7 14).<\/p>\n
73. Anayasa\u2019n\u0131n 49. maddesinde \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n herkesin hakk\u0131 ve \u00f6devi oldu\u011fu, devletin \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayat seviyesini y\u00fckseltmek, \u00e7al\u0131\u015fma hayat\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve i\u015fsizleri korumak, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 desteklemek, i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye elveri\u015fli ekonomik bir ortam yaratmak ve \u00e7al\u0131\u015fma bar\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in gerekli tedbirleri alaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, herkesin diledi\u011fi mesle\u011fi se\u00e7mede \u00f6zg\u00fcr olmas\u0131n\u0131 ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamay\u0131 ifade eder. Birey bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kullanarak diledi\u011fi alan\u0131 ve i\u015fi se\u00e7ebilir. \u00c7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ise bireyin \u00f6zg\u00fcr iradesiyle se\u00e7ti\u011fi mesle\u011fi veya i\u015fi icra etmesi, devletin de \u00e7al\u0131\u015fmak isteyenlere i\u015f temin etmek i\u00e7in gereken tedbirleri almas\u0131d\u0131r (AYM, E.2016\/141, K.2018\/27, 28\/2\/2018, \u00a7\u00a7 13-16).<\/p>\n
74. Kuralla, mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler hakk\u0131nda da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmek suretiyle \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir.<\/p>\n
75. Hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lacak ki\u015filerin yer alaca\u011f\u0131 her bir birim, proje, tesis ve hizmetin kanunda ayr\u0131 ayr\u0131 belirtilmesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc ortadad\u0131r. Bu bak\u0131mdan kanun koyucunun s\u00f6z konusu birim, proje, tesis ve hizmetleri mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz olanlarla s\u0131n\u0131rlamas\u0131 ve bu kapsamda bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturmas\u0131, geli\u015fen ve de\u011fi\u015fen ko\u015fullara g\u00f6re bu birim, hizmet ve projelerin mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6neme sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekli olabilir. Nitekim kanun koyucu, kuralda yer alan birimlerin hangileri olaca\u011f\u0131 hususunu 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 12. maddesiyle Cumhurba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
76. Y\u00f6netmelik\u2019in \u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda izlenecek y\u00f6ntem\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 11. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (f) bendi ile (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edileceklerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin taleplerde, ilgili veya ba\u011fl\u0131 bulunulan bakanl\u0131k veya kamu kurum ve kurulu\u015fu taraf\u0131ndan bu birim, proje, tesis veya hizmetin mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 stratejik \u00f6nemin gerek\u00e7elendirilerek belirtilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
77. Bu itibarla kural\u0131n belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu ve kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
78. Anayasa\u2019n\u0131n 48. ve 49. maddelerinde \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in herhangi bir s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f olmakla birlikte \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama nedeni \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015f haklar\u0131n da o hakk\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan baz\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kabul edilmektedir. Ayr\u0131ca Anayasa’n\u0131n ba\u015fka maddelerinde yer alan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler ile devlete y\u00fcklenen \u00f6devler, \u00f6zel s\u0131n\u0131rlama sebebi g\u00f6sterilmemi\u015f hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131r te\u015fkil edebilir.<\/p>\n
79. Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesinde demokrasiyi korumak, ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak, ki\u015finin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmayacak surette s\u0131n\u0131rlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald\u0131rmaya, insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
80. Kural kapsam\u0131nda mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler hakk\u0131nda da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 \u015feklindeki me\u015fru bir amaca y\u00f6nelik oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
81. Kuralda belirtilen \u00f6nemdeki birim, proje, tesis ve hizmetlerde g\u00f6rev yapanlar\u0131n elde edebilecekleri belge ve bilgilerin devletin g\u00fcvenli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu ki\u015filerin istihdam edilme bi\u00e7imleri \u00f6nemli olmaks\u0131z\u0131n g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmalar\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu me\u015fru amaca ula\u015fma bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli bir tedbir olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
82. An\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile \u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi y\u00f6n\u00fcnden belirtilen gerek\u00e7eler bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
83. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13., 48. ve 49. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13., 48. ve 49. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 70. ve 128. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
C. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (b), (c) ve (\u00e7) Bentleri ile 6. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. (b) ve (c) Bentleri<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
84. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; kuralla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ki\u015fi hakk\u0131ndaki arama karar\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli nedenlerle verilebilece\u011fi, bu durumun su\u00e7 i\u015flendi\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla kural kapsam\u0131ndaki aramayla ilgili \u00f6l\u00e7\u00fctlerin belirlenmedi\u011fi, bu suretle ki\u015finin su\u00e7lu gibi de\u011ferlendirilerek kamu g\u00f6revine al\u0131nmamas\u0131n\u0131n olas\u0131 oldu\u011fu, ayr\u0131ca mevzuatta ki\u015filer hakk\u0131nda hangi nedenlerle, ne \u015fekilde ve hangi makamlarca tahdit karar\u0131 verilece\u011fi hususunda da bir belirlili\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131, tahditle ilgili verilerin nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011fine ili\u015fkin bir d\u00fczenlemeye de yerilmedi\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 38. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
85. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
86. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda herkesin \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu, \u00f6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da \u201cHerkes, kendisiyle ilgili ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na sahiptir. Bu hak; ki\u015finin kendisiyle ilgili ki\u015fisel veriler hakk\u0131nda bilgilendirilme, bu verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini veya silinmesini talep etme ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeyi de kapsar. Ki\u015fisel veriler, ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hallerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilir. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller kanunla d\u00fczenlenir\u201d denilerek ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin korunmas\u0131 kapsam\u0131nda g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n
87. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n, ki\u015finin insan onurunun korunmas\u0131 ve ki\u015fili\u011fini serbest\u00e7e geli\u015ftirebilmesi hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel bir bi\u00e7imi olarak bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ki\u015fisel verilerin sadece i\u015fleme \u015feklindeki s\u0131n\u0131rlamaya kar\u015f\u0131 de\u011fil ki\u015fisel verilere y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc s\u0131n\u0131rlamalara kar\u015f\u0131 g\u00fcvence getirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (AYM, E.2018\/85, K.2022\/127, 26\/10\/2022, \u00a7 85).<\/p>\n
88. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere \u201c…ad\u0131, soyad\u0131, do\u011fum tarihi ve do\u011fum yeri gibi bireyin sadece kimli\u011fini ortaya koyan bilgiler de\u011fil; telefon numaras\u0131, motorlu ta\u015f\u0131t plakas\u0131, sosyal g\u00fcvenlik numaras\u0131, pasaport numaras\u0131, \u00f6zge\u00e7mi\u015f, resim, g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ve ses kay\u0131tlar\u0131, parmak izleri, IP adresi, e-posta adresi, hobiler, tercihler, etkile\u015fimde bulunulan ki\u015filer, grup \u00fcyelikleri, aile bilgileri, sa\u011fl\u0131k bilgileri gibi ki\u015fiyi do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak belirlenebilir k\u0131lan t\u00fcm veriler\u2026\u201d ki\u015fisel veri olarak kabul edilmektedir (AYM, E.2013\/122, K.2014\/74, 9\/4\/2014; E.2014\/149, K.2014\/151, 2\/10\/2014; E.2014\/74, K.2014\/201, 25\/12\/2014; E.2014\/180, K.2015\/30, 19\/3\/2015; E.2015\/32, K.2015\/102, 12\/11\/2015).<\/p>\n
89. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla elde edilen veriler ki\u015fisel veri olup g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda kamu mercileri taraf\u0131ndan \u00f6zel ya\u015fam\u0131yla ilgili sorular sorulmas\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere bir bireyin \u00f6zel hayat\u0131, i\u015f ve sosyal ya\u015fam\u0131yla ilgili bilgilerinin al\u0131nmas\u0131, kaydedilmesi ve kullan\u0131lmas\u0131 ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama niteli\u011findedir (AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/7\/2019, \u00a7 169). Buna g\u00f6re, 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin dava konusu (b) ve (c) bentlerinde d\u00fczenlenen ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 veya ki\u015fi hakk\u0131nda tahdit i\u015flemi olup olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bilgiler ki\u015fisel veri niteli\u011finde olup bu t\u00fcr bilgilerin toplanmas\u0131na imk\u00e2n veren kurallarla an\u0131lan hakka y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir.<\/p>\n
90. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesi uyar\u0131nca ki\u015fisel veriler ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilir.<\/p>\n
91. Bu kapsamda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik d\u00fczenlemelerde kamu makamlar\u0131nca istenecek bilgi ve belgelerin neler oldu\u011fu, bunlar\u0131n ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131, hangi \u015fartlarda ne kadar s\u00fcreyle muhafaza edilece\u011fi, ilgililerin s\u00f6z konusu bilgilere itiraz etme imk\u00e2n\u0131 bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, bilgilerin belirli s\u00fcre sonunda imha edilip edilmeyece\u011fi, edilecekse hangi usul\u00fcn uygulanaca\u011f\u0131, keyf\u00ee uygulamalara, yetki a\u015f\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak denetim ve uygulanacak yapt\u0131r\u0131ma ili\u015fkin hususlara ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak yer verilmelidir (AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/7\/2019, \u00a7 171; E.2018\/163, K.2020\/13, 19\/2\/2020, \u00a7 16; E.2020\/24, K.2021\/39, 3\/6\/2021, \u00a7 48; E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 133; E.2018\/137, K.2022\/86, 30\/6\/2022, \u00a7 796; Fatih Saraman, [GK], B. No: 2014\/7256, 27\/2\/2019, \u00a7\u00a7 89, 90; Turgut Duman [1.B], B. No: 2014\/15365, 29\/5\/2019, \u00a7 88; E.2021\/28, K.2024\/11, 18\/1\/2024, \u00a7 14).<\/p>\n
92. Anayasa Mahkemesi daha \u00f6nce verdi\u011fi kararlarda, ki\u015fisel verileri i\u015fleyen t\u00fcm ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin 6698 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda oldu\u011fundan hareketle incelenen kanunda \u00f6zel bir d\u00fczenleme yer almasa dahi an\u0131lan Kanun\u2019daki genel h\u00fck\u00fcmlerin ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden gerekli g\u00fcvenceleri kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir (bkz. AYM, E.2021\/84, K.2022\/117, 13\/10\/2022, \u00a7\u00a7 65-73; E.2020\/67, K.2022\/139, 9\/11\/2022, \u00a7\u00a7 54-59; AYM, E.2021\/28, K.2024\/11, 18\/1\/2024, \u00a7 15).<\/p>\n
93. Di\u011fer yandan 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cKi\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkeler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde \u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde, 24\/3\/2016 tarihli ve 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanununun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemez.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesi ise \u201c(1) Ki\u015fisel veriler, ancak bu Kanunda ve di\u011fer kanunlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usul ve esaslara uygun olarak i\u015flenebilir. \/ (2) Ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesinde a\u015fa\u011f\u0131daki ilkelere uyulmas\u0131 zorunludur: a) Hukuka ve d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131na uygun olma. b) Do\u011fru ve gerekti\u011finde g\u00fcncel olma. c) Belirli, a\u00e7\u0131k ve me\u015fru ama\u00e7lar i\u00e7in i\u015flenme. \u00e7) \u0130\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olma. d) \u0130lgili mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veya i\u015flendikleri ama\u00e7 i\u00e7in gerekli olan s\u00fcre kadar muhafaza edilme.\u201d g\u00fcvencelerini i\u00e7ermektedir. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ki\u015fisel verilerle ilgili g\u00fcvencelerin genel olarak \u00e7er\u00e7evesini belirleyen 4. maddesine at\u0131f yap\u0131lmas\u0131, an\u0131lan Kanun\u2019un \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc di\u011fer g\u00fcvencelerin g\u00f6z ard\u0131 edilmesi sonucunu do\u011furmamaktad\u0131r. S\u00f6z konusu genel h\u00fckme yap\u0131lan at\u0131f bu h\u00fckm\u00fcn ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ortaya koyan b\u00fct\u00fcn g\u00fcvenceleri de kapsar niteliktedir.<\/p>\n
94. Bununla birlikte Kanun\u2019un \u201c\u0130stisnalar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 28. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendinde \u201cKi\u015fisel verilerin mill\u00ee savunmay\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi, kamu g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya ekonomik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kanunla g\u00f6rev ve yetki verilmi\u015f kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda i\u015flenmesi\u201d h\u00e2linde s\u00f6z konusu kanun h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
95. Dolay\u0131s\u0131yla yetkili kurum ve kurulu\u015flar taraf\u0131ndan mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesinde 6698 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmlerinde yer alan g\u00fcvenceler ge\u00e7erli olmayacakt\u0131r (AYM, E.2018\/137, K.2022\/86, 30\/6\/2022, \u00a7 800; E.2021\/28, K.2024\/11, 18\/1\/2024, \u00a7 18).<\/p>\n
96. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda yetkili makamlarca elde edilece\u011fi belirtilen verilerin tamam\u0131, ki\u015fi hakk\u0131nda devletin yetkili birimlerince ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f yarg\u0131sal ve\/veya idari nitelikli kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n tespitinden ibarettir. Esas itibar\u0131yla bu kapsamda elde edilecek veriler, genel olarak bir istihbarat faaliyetini gerektirmeksizin daha \u00f6nceden elde edilmi\u015f ve \u00e7o\u011funlukla ki\u015fi hakk\u0131nda bir idari ve yarg\u0131sal kararla sonu\u00e7land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilecek bu t\u00fcr verilerin 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 28. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendiyle istisna kapsam\u0131na al\u0131nan hususlara ili\u015fkin olmad\u0131\u011f\u0131 ve an\u0131lan Kanun\u2019un \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvencelere tabi oldu\u011fu sonucuna varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
97. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) ve (c) bentlerinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi ve ki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilece\u011fi d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n
98. Kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aranma, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenen bir su\u00e7 iddias\u0131 kapsam\u0131nda \u00e7o\u011funlukla soru\u015fturma evresinde \u00e7a\u011fr\u0131 \u00fczerine gelmeyen veya \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131lamayan \u015f\u00fcpheli hakk\u0131nda savc\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine sulh ceza h\u00e2kimi taraf\u0131ndan yakalama emri d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131, ki\u015finin adresinin tespit edilememi\u015f olmas\u0131, yurt d\u0131\u015f\u0131nda bulunmas\u0131 gibi nedenlerle hakk\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yakalama karar\u0131 kapsam\u0131nda aran\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019a g\u00f6re bu kapsamdaki bir zorla getirme usul\u00fc, sadece \u015f\u00fcpheli ve san\u0131k bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, \u00e7a\u011fr\u0131ya uymayan tan\u0131k, bilirki\u015fi, ma\u011fdur, \u015fik\u00e2yet\u00e7i hakk\u0131nda da uygulanabilmektedir.<\/p>\n
99. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n 19. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca bir mahkeme karar\u0131n\u0131n ya da kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yerine getirilmesi amac\u0131yla da ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekli olabilir ve ki\u015finin bu kapsamda aran\u0131yor olmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bununla birlikte ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla ama\u00e7lanan\u0131n ki\u015finin temel olarak kamu d\u00fczeni ve kamu g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk te\u015fkil edip etmedi\u011finin tespiti oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kuralla ki\u015fi hakk\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc araman\u0131n de\u011fil bir su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda bir araman\u0131n var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin hedeflendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
100. Di\u011fer yandan tahdit Arap\u00e7a k\u00f6kenli bir kelime olup s\u0131n\u0131rlama, \u00e7evreleme, \u00e7evresini daraltma anlam\u0131na gelmektedir. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un dava konusu (c) bendinde ki\u015fi hakk\u0131nda uygulanan tahdit i\u015fleminden bahsedilmi\u015ftir. Hukukumuzda ki\u015fi hakk\u0131nda uygulanan tahdit i\u015flemlerinin ki\u015finin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama\/k\u0131s\u0131tlama niteli\u011findeki i\u015flemler oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
101. Tahdit i\u015flemine ili\u015fkin olarak kuralla getirilen herhangi bir s\u0131n\u0131rlama bulunmamaktad\u0131r. Bu itibarla tahdit i\u015flemlerinin tamam\u0131n\u0131n kural kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir ise de ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla hedeflenenin, ki\u015finin kamu g\u00f6revini yerine getirirken mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehdit olu\u015fturup olu\u015fturmayaca\u011f\u0131n\u0131n tespiti oldu\u011fundan kuralda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu olan tahdidin bu kapsamda de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
102. Hukuk sistemimizde tahdit i\u015fleminin hangi h\u00e2llerde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti bak\u0131m\u0131ndan 15\/7\/1950 tarihli ve 5682 say\u0131l\u0131 Pasaport Kanunu\u2019nun g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. An\u0131lan Kanun\u2019un pasaport tahdit i\u015flemlerine dayanak te\u015fkil eden 22. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesine g\u00f6re yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmalar\u0131; mahkemelerce yasaklananlara, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine aidiyeti, iltisak\u0131 veya irtibat\u0131 belirlenen yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc e\u011fitim, \u00f6\u011fretim ve sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131 ile vak\u0131f, dernek veya \u015firketlerin kurucu ve y\u00f6neticisi oldu\u011fu veya bu yerlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131nca tespit edilenlere pasaport veya seyahat belgesi verilmez. Pasaport tahdidinin, an\u0131lan h\u00fckme g\u00f6re uygulanan veya bu kapsamdaki bir incelemeye dayal\u0131 bir idari i\u015flem oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
103. Ayr\u0131ca 18\/10\/2016 tarihli ve 6749 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Al\u0131nan Tedbirlere \u0130li\u015fkin Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re de mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fe tehdit olu\u015fturdu\u011fu tespit edilen yap\u0131, olu\u015fum veya gruplara ya da ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine \u00fcyeli\u011fi veya iltisak\u0131 ya da bunlarla irtibat\u0131 nedeniyle haklar\u0131nda idari i\u015flem tesis edilenler ile ayn\u0131 gerek\u00e7eyle haklar\u0131nda su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclenler, i\u015flemi yapan kurum ve kurulu\u015flarca ilgili pasaport birimine derh\u00e2l bildirilir. Bu bildirim \u00fczerine ilgili pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilebilir.<\/p>\n
104. Dolay\u0131s\u0131yla yarg\u0131 kararlar\u0131 kapsam\u0131nda bir g\u00fcvenlik tedbiri olarak veya idari mercilerin kararlar\u0131yla pasaport tahdit i\u015flemleri yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n
105. Bu de\u011ferlendirmeler neticesinde kurallarda, ki\u015fi hakk\u0131nda hangi t\u00fcr arama kararlar\u0131n\u0131n ve tahdit i\u015flemlerinin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilece\u011fi hususunda bir belirsizli\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
106. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. ve 5. maddelerinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilecek verilerin hangileri oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f; ayr\u0131ca an\u0131lan Kanun\u2019un 5., 6., 7. ve 8. maddelerinde bu verilerin nas\u0131l elde edilece\u011fi ve i\u015flenece\u011fine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir. Kanun\u2019un 6. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131, 8., 9., 10. ve 11. maddelerinde veri g\u00fcvenli\u011fi, verilerin korunmas\u0131, silinmesi ve saklanmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f, bu kapsamdaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere uyulmamas\u0131 h\u00e2linde ise idari ve cezai yapt\u0131r\u0131m \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
107. Buna g\u00f6re, kamu hizmeti veya bu niteli\u011fi haiz bir faaliyette g\u00f6rev yapacak ki\u015fi hakk\u0131nda kurallar kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilere ili\u015fkin olarak yeterli bir kanuni \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi, bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
108. Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi uyar\u0131nca ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revlerindendir. Ki\u015finin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flaman\u0131n \u00f6n ko\u015fulu kamu d\u00fczeninin ve kamu g\u00fcvenli\u011finin tesisidir. Kamu d\u00fczeninin ve kamu g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamda hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden gere\u011fi gibi yararlan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu kapsamda devletin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruma \u00f6devinin yan\u0131nda kamu d\u00fczenini ve kamu g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flama g\u00f6revi de bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
109. Hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lacak memur ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri bak\u0131m\u0131ndan da Anayasa\u2019n\u0131n 129. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda belirtilen Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunmalar\u0131n\u0131 engelleyecek bir durumun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ve b\u00f6ylece Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesinde belirtilen g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklere ayk\u0131r\u0131 bir duruma sahip olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n belirlenmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
110. Bu bak\u0131mdan ilk defa memuriyete veya kamu g\u00f6revine atanacaklar ile do\u011frudan kamu g\u00fcc\u00fc eliyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmeyen \u00e7e\u015fitli hizmetlerin mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nem ta\u015f\u0131mas\u0131 durumunda bu hizmetlerin baz\u0131 birimlerinde g\u00f6rev yapacak ki\u015filerin kolluk taraf\u0131ndan aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve haklar\u0131nda tahdit i\u015flemi olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131na katk\u0131da bulunaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kurallar anayasal ba\u011flamda me\u015fru bir ama\u00e7 ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
111. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri ile \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri kavram\u0131, \u00f6ncelikle ilgili hak y\u00f6n\u00fcnden getirilen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n demokratik toplum d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan zorunlu ya da istisnai tedbir niteli\u011finde olmas\u0131n\u0131, ba\u015fvurulabilecek en son \u00e7are ya da al\u0131nabilecek en son \u00f6nlem olarak kendisini g\u00f6stermesini gerektirmektedir. Demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerinden olma, bir s\u0131n\u0131rlaman\u0131n demokratik bir toplumda zorlay\u0131c\u0131 bir toplumsal ihtiyac\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik olmas\u0131n\u0131 ifade etmektedir (AYM, E.2018\/69, K.2018\/47, 31\/5\/2018, \u00a7 12).<\/p>\n
112. Gerek kamu g\u00f6revlileri gerekse mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde \u00e7al\u0131\u015facak personel hakk\u0131nda herhangi bir nedenle arama karar\u0131 veya tahdit i\u015flemi bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususunun tespit edilmesi ve de\u011ferlendirme mercilerine bir veri olarak sunulmas\u0131n\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri bak\u0131m\u0131ndan zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k gelmedi\u011fi s\u00f6ylenemez. Zira kamu g\u00f6revine veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir hizmete al\u0131nacak ki\u015filerin g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklere sahip olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde, adli veya idari merciler nezdinde kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nan ge\u00e7mi\u015f durumlar\u0131n\u0131n tespit edilmesi \u00f6nem arz edebilir.<\/p>\n
113. \u00d6te yandan bu durumun, devlet kurumlar\u0131n\u0131n i\u015flemlerinin tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve g\u00fcvenirlili\u011fini tesis etmeye hizmet etmeyece\u011fi de s\u00f6ylenemez. Nitekim belirli bir kamu hizmeti bak\u0131m\u0131ndan hizmetin gerektirdi\u011fi niteliklere etki etmesi m\u00fcmk\u00fcn olan bir bilginin, hizmete kabul karar\u0131 verecek idari merci taraf\u0131ndan bilinmemesi, g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 g\u00fcvenlik y\u00f6n\u00fcnden sorunlar yaratabilece\u011fi gibi bireyler ve toplum nezdinde g\u00fcvenirlilik alg\u0131s\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da olumsuz sonu\u00e7lar do\u011furabilecektir.<\/p>\n
114. Kamu hizmetlerini veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir hizmeti y\u00fcr\u00fctecek ki\u015filerin s\u00f6z konusu hizmete al\u0131nmadan \u00f6nce, g\u00fcvenlik y\u00f6n\u00fcnden haklar\u0131nda kamu makamlar\u0131nca tesis edilmi\u015f arama veya tahdit i\u015fleminin olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kamu g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli bir ara\u00e7 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Devletin kamu g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 hususundaki ara\u00e7lar\u0131 se\u00e7me konusundaki takdir yetkisinin geni\u015fli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
115. Di\u011fer yandan kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n orant\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in ki\u015filere a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fclfet y\u00fcklememesi, me\u015fru ama\u00e7 ile ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 aras\u0131nda adil bir dengenin kurulmas\u0131 gerekir. Bu ba\u011flamda s\u0131n\u0131rlaman\u0131n, Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ge\u00e7en veriler hakk\u0131nda bilgilendirilme, verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini, silinmesini talep etme ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenme g\u00fcvencelerine de uygun olmas\u0131 gerekir (Bestami Ero\u011flu [GK], B. No: 2018\/23077, 17\/9\/2020, \u00a7 142).<\/p>\n
116. Ayr\u0131ca s\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ge\u00e7en \u201c\u2026de kapsar\u201d ibaresi ayn\u0131 f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesi ile birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde anayasa koyucunun iradesinin demokratik bir toplumda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 kapsam\u0131nda tan\u0131nmas\u0131 gereken g\u00fcvenceleri ikinci c\u00fcmlede say\u0131lanlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 tutmak olmad\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu ikinci c\u00fcmledeki g\u00fcvencelerin t\u00fcketici \u015fekilde say\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 da g\u00f6zetildi\u011finde ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan uluslararas\u0131 belgelerde ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131 hukuk metinlerinde yer alan ilkelerin de anayasal ilkelere uygun d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011ferlendirilebilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (Bestami Ero\u011flu, \u00a7 143). Bu kapsamda kamu m\u00fcdahalesine konu olan ki\u015fisel verinin niteli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak \u015fu \u00f6zel g\u00fcvencelerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n veya tamam\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir:<\/p>\n
\u00a0i. ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi s\u00fcrecinin \u015feffaf bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi,<\/p>\n
\u00a0ii. \u015eeffafl\u0131\u011f\u0131n bir gere\u011fi olarak veri sahiplerine ki\u015fisel verilerine eri\u015fim imk\u00e2n\u0131n tan\u0131nmas\u0131,<\/p>\n
\u00a0iii. Ki\u015fisel verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel bir bi\u00e7imde tutulmas\u0131,<\/p>\n
\u00a0iv. Ki\u015fisel verilerin g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131,<\/p>\n
\u00a0v. Ki\u015fisel verilerin me\u015fru ama\u00e7 i\u00e7in gerekenden daha uzun s\u00fcre saklanmamas\u0131,<\/p>\n
\u00a0vi. Veri sahibi hakk\u0131nda kural olarak otomatik sonu\u00e7 \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131,<\/p>\n
\u00a0vii. \u0130\u015flenecek veya herhangi bir \u015fekilde yararlan\u0131lacak verilerin ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7la s\u0131n\u0131rl\u0131 olmas\u0131,<\/p>\n
\u00a0viii. Hakk\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerin ihlali h\u00e2linde yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 (Bestami Ero\u011flu, \u00a7 143-144).<\/p>\n
\u00a0117. Ancak i\u015fin niteli\u011finin zorunlu k\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde -istihbarat faaliyeti gibi- an\u0131lan g\u00fcvencelere istisna getirilebilir. Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde t\u00fcm temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin asgari standartlar\u0131na uyulmas\u0131 esast\u0131r (Bestami Ero\u011flu, \u00a7 145).<\/p>\n
118. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. ve 7. maddelerinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fisel verilerin nas\u0131l elde edilece\u011fi ve i\u015flenece\u011fine ili\u015fkin hususlara yer verilmek suretiyle bu s\u00fcrecin \u015feffaf bir \u015fekilde d\u00fczenlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
119. Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olmayan, kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerine ili\u015fkin tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n h\u00fckme ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 ve an\u0131lan maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde, 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemeyece\u011finin belirtildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde istihbari nitelik ta\u015f\u0131mayan ki\u015fisel verilerle ilgili olarak \u015feffafl\u0131k, bilgilendirilme ve eri\u015fim sa\u011flama g\u00fcvencelerinin yan\u0131 s\u0131ra 7315 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda elde edilen verilerin tamam\u0131n\u0131n do\u011fru ve g\u00fcncel tutulmas\u0131n\u0131n yasal \u00e7er\u00e7evesinin olu\u015fturuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
120. Kanun\u2019un 9. maddesinde s\u00f6z konusu verilerin g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan tedbirler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna g\u00f6re, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler ile de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131, veri g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin \u00f6nlemleri almakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nm\u0131\u015f, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u015flemlerinin her evresinde gizlili\u011fe uyulaca\u011f\u0131, ilgili bilgi ve belgelerin, yasal olarak bilmesi gerekenlerden ba\u015fkas\u0131na verilmeyece\u011fi ve a\u00e7\u0131klanmayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler bak\u0131m\u0131ndan kanun koyucu Kanun\u2019un 6. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla \u00f6zel bir tedbir \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015f, bu personelin, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elektronik ortamda veya bilgisayar loglar\u0131nda ki\u015fisel verilerle ilgili sorgulama yapamayaca\u011f\u0131, log kay\u0131tlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremeyece\u011fi veya silemeyece\u011fi, bu \u015fekilde elde edilen bilgileri payla\u015famayaca\u011f\u0131 veya yay\u0131n yoluyla duyuramayaca\u011f\u0131, g\u00f6revi gere\u011fi \u00f6\u011frendi\u011fi veya edindi\u011fi ki\u015fisel bilgi veya belgeleri yetkisiz ki\u015filerle payla\u015famayaca\u011f\u0131 ya da bas\u0131n ve yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131na veya di\u011fer ileti\u015fim kanallar\u0131na veremeyece\u011fi ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimler taraf\u0131ndan bu hususlara ili\u015fkin olarak gerekli tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
121. Ayr\u0131ca an\u0131lan Kanun\u2019un 10. maddesiyle de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerin istihbari nitelik ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n, i\u015flenme amac\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 h\u00e2linde veya her durumda iki y\u0131l\u0131n sonunda de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca silinip yok edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan, ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 verileri de iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir. \u00d6te yandan bu verilerin tamam\u0131, i\u015fleme kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde karar kesinle\u015fmeden silinemez ve yok edilemez. Mahkemelerin bu konudaki talepleri, de\u011ferlendirme komisyonunun b\u00fcnyesinde bulundu\u011fu ilgili kurum ve kurulu\u015f taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n
122. Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda verilerin ancak s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirli bir ama\u00e7 do\u011frultusunda elde edilebilece\u011fi, buna g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak ve ancak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bilgi ve belge toplay\u0131p veri ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131ndaki veriler, an\u0131lan maddede say\u0131lan verilerdir ve bu veriler mevcut kay\u0131tlardan tespit edilir. Benzer \u015fekilde 5. madde kapsam\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na ili\u015fkin verilerin hangileri olaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, bu verilerin mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlara ili\u015fkin olmas\u0131 gerekir ve bu veriler denetime elveri\u015fli y\u00f6ntemlerle elde edilmelidir. 9. maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu Kanun kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerin amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda i\u015flenemeyece\u011fi ve aktar\u0131lamayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n
123. Kanun\u2019da ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin veri sahibi hakk\u0131nda otomatik olarak sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131n\u0131 engelleyen g\u00fcvencelere yer verilip verilmedi\u011fi de ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
124. Kanun\u2019un 7. maddesinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen bilgileri de\u011ferlendirecek komisyon belirlendikten sonra \u00f6ncelikle komisyona memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011funun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak yorum i\u00e7ermeyen olgusal verilerin iletilece\u011fi, komisyonun ise kendisine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunaca\u011f\u0131, mahkemeler taraf\u0131ndan istenildi\u011finde bu bilgilerin mahkemelere sunulaca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
125. Kanun\u2019un \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc bu \u00e7er\u00e7eve, s\u00f6z konusu verilerin atamama i\u015flemine dayanak te\u015fkil etmesi h\u00e2linde yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lacak denetimin kapsam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etmektedir. Nitekim kanun koyucu yarg\u0131 mercilerini de Kanun\u2019un a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti\u011fi \u015fekilde ki\u015filer hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve\/veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 neticesinde elde edilen verilerin yorum i\u00e7erip i\u00e7ermedi\u011fini, olgusal bir nitelik ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131, nesnel bir bi\u00e7imde ve gerek\u00e7eli olarak ortaya konulup konulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayr\u0131ca bu t\u00fcr verilerin ilgili kamu hizmeti veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir birim, proje, tesis veya hizmetin gerektirdi\u011fi nitelikler kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgisi olmayan bir verinin, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131 Kanun\u2019la \u00f6ng\u00f6r\u00fclen sistem i\u00e7inde engellenmektedir. K\u0131sacas\u0131 \u00f6ncelikle idare, bir verinin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131c\u0131 niteli\u011fini a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koymakla y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131l\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131 mercileri de Kanun\u2019la \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bu \u00e7er\u00e7eveyi ve idarenin gerek\u00e7elerini g\u00f6zeterek verinin nitelik itibar\u0131yla ki\u015finin kamu g\u00f6revi yapmas\u0131n\u0131, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ili\u015fkili olarak mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan sak\u0131ncal\u0131 h\u00e2le getirip getirmeyece\u011fini de\u011ferlendirmek zorundad\u0131r. Bu bak\u0131mdan kanun koyucunun, Kanun kapsam\u0131nda elde edilen verilerin ki\u015filer hakk\u0131nda otomatik sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131n\u0131 \u00f6nleme noktas\u0131nda g\u00fcvenceler \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
126. Ayr\u0131ca ki\u015fisel verileri i\u015fleyen t\u00fcm ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer 6698 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda oldu\u011fundan ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin hususlar gerek an\u0131lan Kanun gerekse 7315 say\u0131l\u0131 Kanun ile istisna tutulmad\u0131\u011f\u0131ndan 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un getirdi\u011fi g\u00fcvencelerin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu veriler bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
127. Bu itibarla, 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da, ki\u015filer hakk\u0131nda bu Kanun kapsam\u0131nda yap\u0131lacak veri ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda amaca uygun olmayan uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek bak\u0131m\u0131ndan, elde edilen ve istihbari veri niteli\u011finde olmayan veriler hakk\u0131nda bilgilendirilme, bu verilere eri\u015fme, bu verilerin saklanma s\u00fcresi ve bu verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel tutulmas\u0131 ile silinmesi g\u00fcvencelerinin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131, verilerin ancak toplanmas\u0131ndaki ama\u00e7 do\u011frultusunda kullan\u0131labilece\u011fi ve verilerin g\u00fcvenli\u011fine ili\u015fkin yeterli bir hukuki \u00e7er\u00e7eve \u00e7izildi\u011fi, elde edilen verilerin veri sahibi hakk\u0131nda otomatik olarak sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131n\u0131 engelleyen g\u00fcvencelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve an\u0131lan Kanun ile 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019daki g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilmesi h\u00e2linde s\u00f6z konusu i\u015flemlere kar\u015f\u0131 yarg\u0131 denetiminin a\u00e7\u0131k oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu kapsamda kurallarla ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n orant\u0131s\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
128. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. (\u00e7) Bendi ve 6. Maddenin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
129. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu (\u00e7) bendi, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
130. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan dava konusu kuralla da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili oldu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Kural\u0131n at\u0131fta bulundu\u011fu 4. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar ise ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan karar ve kay\u0131tlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgulard\u0131r.<\/p>\n
131. An\u0131lan Kanun\u2019un 171. maddesi Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n kamu davas\u0131n\u0131 a\u00e7madaki takdir yetkisini d\u00fczenlemektedir. Bu kapsamda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 baz\u0131 \u015fartlar alt\u0131nda kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesine de karar verebilmektedir. Bu yetkinin kullan\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde an\u0131lan maddenin (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesine ili\u015fkin kararlar\u0131n bunlara mahsus sisteme kaydedilmesi zorunludur. S\u00f6z konusu kay\u0131tlar ise ancak bir soru\u015fturma veya kovu\u015fturmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, h\u00e2kim veya mahkeme taraf\u0131ndan istenebilir.<\/p>\n
132. Maddenin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca hakk\u0131nda kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesine karar verilenlerin belirlenen erteleme s\u00fcresi i\u00e7inde kas\u0131tl\u0131 bir su\u00e7 i\u015flememesi h\u00e2linde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131 verilir. Bu itibarla kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesi, fail hakk\u0131nda kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na yetecek \u015fekilde su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair var olan \u015f\u00fcphenin belirli bir s\u00fcre denetime tabi olmak \u015fart\u0131yla ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
133. Kanun\u2019un 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131n\u0131n, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilece\u011fi; bu kay\u0131tlar\u0131n, ancak bir soru\u015fturma veya kovu\u015fturmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, h\u00e2kim veya mahkeme taraf\u0131ndan istenmesi h\u00e2linde bu maddede belirtilen ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
134. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendinde ayr\u0131ca ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n da ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
135. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 158. maddesinin (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ihbar veya \u015fik\u00e2yet konusu fiilin su\u00e7 olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n herhangi bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmeksizin anla\u015f\u0131lmas\u0131 veya ihbar ve \u015fik\u00e2yetin soyut ve genel nitelikte olmas\u0131 durumunda soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilece\u011fi ve bu kararlar\u0131n kendine mahsus bir sisteme kaydedilece\u011fi, bu kay\u0131tlar\u0131n ancak Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, h\u00e2kim veya mahkeme taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
136. An\u0131lan Kanun\u2019un 172. maddesi uyar\u0131nca da Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 soru\u015fturma evresi sonunda, kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeterli \u015f\u00fcphe olu\u015fturacak delil elde edilememesi veya kovu\u015fturma imk\u00e2n\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131 h\u00e2llerinde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verir.<\/p>\n
137. 26\/9\/2004 tarihli ve 5237 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Ceza Kanunu\u2019nun 75. maddesinin (7) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise \u00f6n \u00f6deme kapsam\u0131nda kalan su\u00e7larla ilgili olarak \u00f6demede bulunulmas\u0131 \u00fczerine verilen kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair kararlar ile d\u00fc\u015fme kararlar\u0131n\u0131n bunlara mahsus bir sisteme kaydedilece\u011fi, bu kay\u0131tlar\u0131n, ancak bir soru\u015fturma veya kovu\u015fturmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak Cumhuriyet savc\u0131s\u0131, h\u00e2kim veya mahkeme taraf\u0131ndan istenmesi h\u00e2linde bu maddede belirtilen ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
138. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 223. maddesinde kovu\u015fturma sonucunda verilecek kararlar d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kovu\u015fturma, iddianamenin kabul\u00fcyle ba\u015flayan ve h\u00fckm\u00fcn kesinle\u015fmesine kadar ge\u00e7en s\u00fcreci ifade etmektedir. H\u00fckm\u00fcn, kanun yolu s\u00fcre\u00e7leri tamamlanarak, s\u00fcresinde kanun yoluna ba\u015fvurmamak suretiyle ve kanun yolu kapal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle verildi\u011fi anda kesinle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
139. An\u0131lan maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda duru\u015fman\u0131n sona erdi\u011fi a\u00e7\u0131kland\u0131ktan sonra h\u00fck\u00fcm verilece\u011fi, h\u00fckm\u00fcn ise beraat, ceza verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131, mahk\u00fbmiyet, g\u00fcvenlik tedbirine h\u00fckmedilmesi, davan\u0131n reddi ve d\u00fc\u015fmesi karar\u0131 \u015feklinde olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
140. Bu itibarla dava konusu kurallar, ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ile devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n da ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilecek ve de\u011ferlendirme merciine sunulacak bilgiler kapsam\u0131nda oldu\u011funu d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
141. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar uyar\u0131nca, kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 kapsam\u0131nda beraat karar\u0131 verilen olgular\u0131n da de\u011ferlendirmeye al\u0131naca\u011f\u0131, bu durumun ise masumiyet karinesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, memuriyete engel olu\u015fturan su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunla zaten d\u00fczenlendi\u011fi, kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve HAGB h\u00e2llerinde, kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 durumunda kanun koyucunun bu kararlar\u0131n ki\u015filer aleyhine sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, ancak kuralla bu karar ve karara dayanak te\u015fkil eden olgular\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmesi suretiyle ki\u015filerin \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi, kamu hizmetine girme hakk\u0131n\u0131n engellendi\u011fi, Anayasa Mahkemesinin daha \u00f6nce ihlal ve iptal karar\u0131 verdi\u011fi hususlarda s\u00f6z konusu kararlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 edilerek d\u00fczenleme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar\u0131n belirsiz oldu\u011fu ve me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 13., 38., 70. ve 153. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu <\/p>\n
142. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
143. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendinde belirtilen ki\u015fi hakk\u0131ndaki kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ve ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular, Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi kapsam\u0131nda ki\u015fisel veri niteli\u011finde olup bu t\u00fcr ki\u015fisel verilerin de\u011ferlendirilmek amac\u0131yla idari mercilerce elde edilmesi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
144. Kurallar, hangi t\u00fcr ve kapsamdaki kararlar\u0131n hangi ara\u015ft\u0131rma \u00e7er\u00e7evesinde tespit edilece\u011fini herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlemektedir. Ayr\u0131ca kurallar\u0131n kapsam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131sal kararlar\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131yla ilgili oldu\u011fu a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan ki\u015fi hakk\u0131nda hukuk yarg\u0131lamas\u0131nda ve idari yarg\u0131da verilen kararlar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu kapsamda kurallar\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
145. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) ve (c) bentlerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde me\u015fru ama\u00e7, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olmama ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda belirtilen gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
146. Bununla birlikte kurallar\u0131n ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 kapsam\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan devlete birtak\u0131m y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler getiren Anayasa\u2019n\u0131n 10., 41., 58., 61. ve 141. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de ele al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
147. Anayasa\u2019n\u0131n 10., 41., 58., 61. ve 141. maddelerinde devletin \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131, topluma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131n \u00f6zel h\u00fck\u00fcmlere tabi tutulmas\u0131 konular\u0131nda gerekli tedbirleri alaca\u011f\u0131, te\u015fkilat ve tesisleri kuraca\u011f\u0131 belirtilmek suretiyle baz\u0131 pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (Fatih Saraman, \u00a7 84).<\/p>\n
148. Devletin \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131yla ilgili olarak anayasal d\u00fczeydeki an\u0131lan pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kapsam\u0131nda hukukumuzda baz\u0131 kanuni d\u00fczenlemelere yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir (Fatih Saraman, \u00a7 85).<\/p>\n
149. Bunlardan biri \u00e7ocuklar\u0131n i\u015fledi\u011fi bir su\u00e7 nedeniyle kamu hizmetinden s\u00fcrekli olarak yasaklanamayaca\u011f\u0131 ilkesidir. 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 53. maddesinde kasten i\u015fledi\u011fi bir su\u00e7tan dolay\u0131 hapis cezas\u0131na mahk\u00fbm olmu\u015f ve fiili i\u015fledi\u011fi s\u0131rada on sekiz ya\u015f\u0131n\u0131 doldurmam\u0131\u015f olanlar\u0131n bir kamu g\u00f6revini \u00fcstlenmekten s\u00fcrekli olarak mahrum b\u0131rak\u0131lamayacaklar\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r (Fatih Saraman, \u00a7 85).<\/p>\n
150. Ayn\u0131 \u015fekilde 25\/5\/2005 tarihli ve 5352 say\u0131l\u0131 Adli Sicil Kanunu\u2019nun 10. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda on sekiz ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fcklerle ilgili adli sicil ve ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ancak soru\u015fturma ve kovu\u015fturma kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmek \u00fczere Cumhuriyet ba\u015fsavc\u0131l\u0131klar\u0131, h\u00e2kim veya mahkemelerce istenebilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re ki\u015filerin on sekiz ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce i\u015fledi\u011fi herhangi bir su\u00e7a ait kay\u0131tlar\u0131n idari makamlara bildirilmesi hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (Fatih Saraman, \u00a7 86).<\/p>\n
151. Bu itibarla 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da \u00e7ocuklar y\u00f6n\u00fcnden bir d\u00fczenleme yap\u0131lmam\u0131\u015f olsa dahi Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan h\u00fck\u00fcmlerinden do\u011fan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile di\u011fer kanunlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenlemelerin salt on sekiz ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce i\u015flenmi\u015f bir su\u00e7a ili\u015fkin kay\u0131tlar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek yeterli g\u00fcvencelerin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla on sekiz ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce i\u015flenen fiillere ili\u015fkin ceza mahkemesine ait karar ve kay\u0131tlar\u0131n idari ve yarg\u0131 mercilerince de\u011ferlendirilmesinde s\u00f6z konusu anayasal y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131, konuyu d\u00fczenleyen mevzuat\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
152. \u00d6te yandan kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi kapsam\u0131nda da incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
153. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cSu\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar, kimse su\u00e7lu say\u0131lamaz.\u201d denilmek suretiyle masumiyet karinesi g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
154. Masumiyet karinesi, hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir ki\u015finin adil bir yarg\u0131lama sonunda su\u00e7lu oldu\u011funa dair kesin h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar masum say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r (AYM, E.2013\/133, K.2013\/169, 26\/12\/2013). An\u0131lan karine, ki\u015finin su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kesinle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131 olmadan su\u00e7lu olarak kabul edilmemesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca hi\u00e7 kimse su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar yarg\u0131lama makamlar\u0131 ve kamu otoriteleri taraf\u0131ndan su\u00e7lu olarak nitelendirilemez ve su\u00e7lu muamelesine tabi tutulamaz (K\u00fcr\u015fat Eyol [2.B], B. No: 2012\/665, 13\/6\/2013, \u00a7 26; Turgut Duman, \u00a7101).<\/p>\n
155. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerin bir y\u00f6n\u00fc de ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda mahk\u00fbmiyet d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kuruldu\u011funda devreye girer ve daha sonraki yarg\u0131lamalarda ceza gerektiren su\u00e7la ilgili olarak ki\u015finin masumiyetinden \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini uyand\u0131racak i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir (Galip \u015eahin [1.B], B. No: 2015\/6075, 11\/6\/2018, \u00a7 40, Turgut Duman, \u00a7 104).<\/p>\n
156. Ceza muhakemesiyle e\u015f zamanl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ba\u015fka ifadeyle ki\u015finin hen\u00fcz su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu, ceza makamlar\u0131 taraf\u0131ndan hakk\u0131nda herhangi bir h\u00fck\u00fcm kurulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te devam eden disiplin soru\u015fturma ve yarg\u0131lamalar\u0131nda masumiyet karinesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olan husus; kamu makamlar\u0131n\u0131n i\u015flem ya da kararlar\u0131nda belirttikleri gerek\u00e7eler veya kulland\u0131klar\u0131 dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk y\u00fcklememeleri, ceza mahkemeleri taraf\u0131ndan hen\u00fcz su\u00e7lu bulunmam\u0131\u015f bireyin masumiyeti \u00fczerine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine sebebiyet vermemeleridir (Galip \u015eahin, \u00a7 47; Turgut Duman, \u00a7 105).<\/p>\n
157. Bununla birlikte ceza yarg\u0131lamas\u0131na konu maddi olay ve olgular\u0131n disiplin hukuku esaslar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde di\u011fer kamu makamlar\u0131nca (idari\/adli) ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi ve bu de\u011ferlendirme sonucunda ula\u015f\u0131lacak kanaate g\u00f6re i\u015flem\/karar tesis edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ba\u011flamda disiplin i\u015flem ve yarg\u0131lamalar\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131nda elde edilen bir delile dayan\u0131lmas\u0131 ya da ki\u015fi hakk\u0131nda yap\u0131lan ceza yarg\u0131lamas\u0131na bir olgu olarak at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmez. Ancak adli ve idari makamlar\u0131n kendi g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak ki\u015fiyi su\u00e7lu ilan etmesi veya bu ba\u011flamda birtak\u0131m \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunmas\u0131 masumiyet karinesinin ihlaline yol a\u00e7abilir. Masumiyet karinesi kapsam\u0131ndaki g\u00fcvencelerin sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti yap\u0131l\u0131rken karar\u0131n gerek\u00e7esinin bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesi gerekir (Galip \u015eahin, \u00a7 48 Turgut Duman, \u00a7 106).<\/p>\n
158. Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda, ki\u015fi hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen ceza soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 neticesinde verilen kararlar ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f veya devam eden soru\u015fturma veya kovu\u015fturmalara konu olgular\u0131n, ki\u015finin mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk yarat\u0131p yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirebilmek bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem arz etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bu t\u00fcr bilgilerin de\u011ferlendirme komisyonu ve sonras\u0131nda atamaya yetkili amirce bir veri olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu t\u00fcr bilgilerin do\u011frudan ki\u015fi hakk\u0131nda sonu\u00e7 do\u011furmad\u0131\u011f\u0131, ki\u015filerin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu verilere eri\u015fimi, onlar\u0131n d\u00fczeltilmesini talep edebilmesi gibi \u00f6zel g\u00fcvencelerin mevcut oldu\u011fu, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda verilen kararlar\u0131n ise yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kurallar\u0131n masumiyet karinesine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
159. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 38. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10. ve 153. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00c7. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (a), (b) ve (c) Bentlerinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
160. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131 belirlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki hususlara ilave olarak ki\u015finin dava konusu; (a) bendi uyar\u0131nca g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerinin, (b) bendi uyar\u0131nca yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin, (c) bendi uyar\u0131nca da ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesidir.<\/p>\n
2. (a) ve (b) Bentleri<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi <\/p>\n
161. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar\u0131n g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili olarak kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilere eri\u015fmeye imk\u00e2n verdi\u011fi, ancak hangi olgusal verinin hangi g\u00f6revin ya da mesle\u011fin gerekleriyle ili\u015fkili olarak ele al\u0131nabilece\u011fi hususunda herhangi bir \u00f6l\u00e7\u00fct getirmedi\u011fi, ayr\u0131ca ki\u015finin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin de ara\u015ft\u0131r\u0131lacak konular aras\u0131nda say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kurumlar\u0131n hangileri olabilece\u011finin, bu hususlar\u0131n neye g\u00f6re tespit edilece\u011finin ise belirlenmedi\u011fi ve bu konuda nihai de\u011ferlendirme yetkisinin idareye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kurallar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ki\u015fisel veriye ula\u015fma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131mas\u0131 nedeniyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi, kuralda g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fctlerin de dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n kamu hizmetine girme hakk\u0131 ile e\u015fitlik ilkesini ihlal etti\u011fi belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 13., 17., 20., 38. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu <\/p>\n
162. Kurallarla, ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilere ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ula\u015f\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmas\u0131 nedeniyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir.<\/p>\n
163. Kamu g\u00f6revine al\u0131nacaklar veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecek ki\u015filerin hizmetin gerektirdi\u011fi nitelikleri ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131nmad\u0131klar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan olgusal veri ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n, ilgili meslek kanunlar\u0131na ve di\u011fer alt mevzuatta yer alan \u015fartlara g\u00f6re yap\u0131laca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 48. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (B) bendinin (2) numaral\u0131 alt bendinde, devlet memurlar\u0131 i\u00e7in aranan \u00f6zel \u015fartlardan birisi de kurumlar\u0131n \u00f6zel kanun veya di\u011fer mevzuat\u0131nda aranan \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mak oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu (a) bendi bak\u0131m\u0131ndan ki\u015finin g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili olarak ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekecektir. Bu kapsamda kanun koyucunun, soru\u015fturmay\u0131 yapacak ve soru\u015fturmay\u0131 talep edecek birimlere bu i\u015flemin hangi kapsamda yap\u0131laca\u011f\u0131yla ilgili olarak bir \u00e7er\u00e7eve belirledi\u011fi, ilgili hizmeti veya kamu g\u00f6revlerini d\u00fczenleyen kanun ve ikincil mevzuat \u00e7er\u00e7evesinde ise bu niteliklerin neler oldu\u011fu hususunun belirlenebilir nitelikte oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
164. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu (b) bendinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n konusunu olu\u015fturan ki\u015filerin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin belirlenmesinde esas al\u0131nmas\u0131 gerekenin yabanc\u0131larla olan her t\u00fcrl\u00fc temas\u0131n de\u011fil kamu g\u00f6revi veya hizmeti yerine getirilirken veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir \u00e7al\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirilirken mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehdit ve risk olu\u015fturabilecek nitelikteki ba\u011f veya ili\u015fkinin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim kanun koyucu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin bu konuda yapacaklar\u0131 ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturmaya ili\u015fkin bir \u00e7er\u00e7eveyi Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
165. \u00d6te yandan Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin istihbari nitelik ta\u015f\u0131mayanlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00e7er\u00e7eve bir g\u00fcvence sistemi belirlenmi\u015f ve bu t\u00fcr verileri gerek Kanun ve gerekse 6698 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelerden istisna tutmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
166. Bununla birlikte \u00f6zellikle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n istihbari nitelik ta\u015f\u0131yabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesi kapsam\u0131ndaki d\u00fczenleme bi\u00e7iminden de kanun koyucunun s\u00f6z konusu Kanun kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen faaliyetlerle istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan bilgilerin elde edilebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ve bu hususa ili\u015fkin d\u00fczenlemeler getirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim an\u0131lan maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlikle ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda bilgilerin elde edilebilece\u011fine yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n lafz\u0131 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201c\u0130stisnalar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 28. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi ile uyumludur. Dolay\u0131s\u0131yla an\u0131lan Kanun\u2019la \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelerin bu t\u00fcr veriler bak\u0131m\u0131ndan istisna tutuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun ise bu t\u00fcr verilere ili\u015fkin olarak kendi sistemati\u011fi i\u00e7inde \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc b\u00fct\u00fcn g\u00fcvenceleri de\u011fil, ki\u015filerin bu verilere eri\u015fimi ve buna ba\u011fl\u0131 g\u00fcvencelerle ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapan birimlerde olanlar bak\u0131m\u0131ndan verilerin silinmesi ve yok edilmesi g\u00fcvencelerinden istisna tutmu\u015ftur. Zira an\u0131lan Kanun\u2019un 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bu t\u00fcr verilerin ki\u015filere verilmeyece\u011fi, 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla da sadece g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan, ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait verilerin iki y\u0131l\u0131n sonunda silinip yok edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
167. Ancak kanun koyucu, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen istihbari nitelikteki verilere ili\u015fkin olarak Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvence sisteminde 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemeyece\u011fi ilkesini korumu\u015ftur. Buna ek olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctecek birimlerin kendilerine iletilen taleple ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131, yaln\u0131zca g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili olarak kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerin ara\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi, de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131na, ki\u015filerin, memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011funun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak ve yorum i\u00e7ermeyen olgusal verilerinin iletilece\u011fi ve de\u011ferlendirme komisyonunun, kendisine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunmak zorunlulu\u011fu istihbari veriler y\u00f6n\u00fcnden de korunmu\u015ftur. Ayr\u0131ca kanun koyucu, mahkemeler taraf\u0131ndan istenmesi h\u00e2linde istihbari nitelikteki verilerin verilmesini engelleyecek bir d\u00fczenleme de getirmemi\u015f, istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin de mahkemelerce istenmesi h\u00e2linde verilece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 belirleyen ve usul\u00fcne ili\u015fkin d\u00fczenlemeler de getiren 5. maddesinde, an\u0131lan maddede belirtilen verilerin mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131narak salt istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan bir verinin ki\u015fi hakk\u0131nda kullan\u0131labilmesi i\u00e7in ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulundu\u011funun g\u00f6sterilmesinin ve bu verinin \u00f6zellikle yarg\u0131 mercilerince denetlenebilir bir yolla elde edilmi\u015f olmas\u0131n\u0131n arand\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
168. Bu do\u011frultuda dava konusu kurallar kapsam\u0131ndaki ki\u015fisel verilerin hangileri oldu\u011fu, s\u00f6z konusu verilerin hangi kural ve g\u00fcvencelere tabi oldu\u011fu hususunda bir belirsizlik bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve kurallar\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
169. \u0130stihbari olmayan nitelikteki veriler kapsam\u0131nda Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) ve (c) bentlerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde me\u015fru ama\u00e7, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olmama ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda belirtilen gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
170. \u00d6te yandan ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilerin mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni gibi ama\u00e7lar do\u011frultusunda elde edildi\u011fi ve istihbari nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 durumda oldu\u011fu gibi i\u015fin niteli\u011finin zorunlu k\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde an\u0131lan g\u00fcvencelere istisna getirilebilir (benzer y\u00f6nde bkz. A\u0130HM, Joanna Szulc\/Polonya, B. No: 43932\/08, 12\/11\/2012, \u00a7 85; Leander\/\u0130sve\u00e7, B. No: 9248\/81, 26\/3\/1987, \u00a7\u00a7 47-68). Ancak b\u00f6yle bir durumda da Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin asgari standartlar\u0131na uyulmas\u0131 esast\u0131r (Bestami Ero\u011flu, \u00a7 145). Dolay\u0131s\u0131yla, istihbari nitelikteki veriler bak\u0131m\u0131ndan getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
171. \u0130stihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin belirli g\u00fcvencelerden istisna tutulmas\u0131ndaki temel ama\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu t\u00fcr verilerin niteli\u011fine de uygun olarak gizli kalmalar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131mdan istihbari nitelikteki bu t\u00fcr verilerin baz\u0131 g\u00fcvencelerin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik me\u015fru bir ama\u00e7 bulundu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
172. \u0130stihbarat faaliyetlerinin etkili olabilmesi bilhassa gizlili\u011fin sa\u011flanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan bu nitelikteki verilere ili\u015fkin olarak bilgilendirilme, verilere eri\u015fme, bunu m\u00fcteakip verilerin d\u00fczeltilmesini ve silinmesini talep etme g\u00fcvencelerinden istisna tutulmalar\u0131 ve ola\u011fan nitelikteki ki\u015fisel verilerden daha uzun s\u00fcre saklanmalar\u0131na imk\u00e2n verilmesini sa\u011flayacak tedbirlerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi an\u0131lan me\u015fru ama\u00e7 do\u011frultusunda elveri\u015fli ve gerekli tedbirler olarak de\u011ferlendirilebilir. Aksinin kabul\u00fc, istihbari faaliyetle ula\u015f\u0131lmak istenen mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni gibi ama\u00e7lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesini tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrebilir.<\/p>\n
173. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin kanun koyucu taraf\u0131ndan baz\u0131 g\u00fcvencelere tabi k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ise a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim bu t\u00fcr veriler ancak mesle\u011fin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili ise ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p elde edilebilir ve elde edilme y\u00f6ntemleri denetlenebilir olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr veriler nesnel olmal\u0131 ve olgusal nitelik ta\u015f\u0131mal\u0131d\u0131r. Bu verilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca kullan\u0131labilmesi i\u00e7in gerek\u00e7eli bir \u015fekilde yetkili birimlere yaz\u0131l\u0131 olarak sunulmas\u0131 gerekir. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr veriler olumsuz etki edecek \u015fekilde atama i\u015flemine konu edildi\u011finde, atamama karar\u0131na kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yolu a\u00e7\u0131kt\u0131r ve s\u00f6z konusu verilerin yarg\u0131lama s\u00fcrecinde mahkemelerce istenmesi ve dolay\u0131s\u0131yla tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
174. Di\u011fer yandan Kanun, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131yla elde edilen verilerin verileri toplayan birimlerce elde edildikleri anda bir sonu\u00e7 meydana getirmelerini de\u011fil, a\u015famal\u0131 olarak Kanun\u2019un \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc sistematik i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilerek atamaya yetkili amirlere sunulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kanun\u2019un g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin tamam\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ge\u00e7erli k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 g\u00fcvenceler y\u00f6n\u00fcnden ise istisna getirilmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim, Kanun\u2019un 8. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu ki\u015fisel verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel olmas\u0131, bu verilerin ancak i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131, 9. maddesinin (2) ve (3) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u015flemlerinin her evresinde gizlili\u011fe uyulmas\u0131, ilgili bilgi ve belgelerin yasal olarak bilmesi gerekenlerden ba\u015fkas\u0131na verilmemesi ve a\u00e7\u0131klanmamas\u0131, Kanun kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerin amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda i\u015flenememesi ve aktar\u0131lamamas\u0131 gibi g\u00fcvencelere yer verilmi\u015f, bu t\u00fcr g\u00fcvencelere riayet edilmemesi h\u00e2linde ilgililerin disiplin, kabahat ve ceza hukuku boyutu itibar\u0131yla \u00e7e\u015fitli yapt\u0131r\u0131mlara tabi tutulaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda elde edilen istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan veri ancak elde edildi\u011fi ama\u00e7la ilgili olarak kullan\u0131labilir. Kullan\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde ise yarg\u0131 mercileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da olsa ki\u015finin bu veriden haberdar olmas\u0131, onu tart\u0131\u015fmas\u0131 ve hakk\u0131nda sonu\u00e7 do\u011furmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
175. Bu kapsamda, kurallarla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131yla elde edilen ve istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilere ili\u015fkin \u00f6zel g\u00fcvenceler y\u00f6n\u00fcnden istisnalar getirilmesinin ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na orant\u0131s\u0131z bir s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
176. A\u00e7\u0131klanan nedenle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10., 17. ve 38. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
3. (c) Bendi<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
177. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralda yer alan eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak kavramlar\u0131n\u0131n kapsam itibar\u0131yla belirli olmad\u0131\u011f\u0131 bu durumun ifade, \u00f6rg\u00fctlenme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc hakk\u0131 gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik orant\u0131s\u0131z s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi, zira kural nedeniyle ki\u015filerin etnik k\u00f6keninin ve din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda kalabilecek tercih ve eylemlerinin de g\u00fcvenlik ve istihbarat raporlar\u0131na i\u015flenebilece\u011fi, kuralda bu t\u00fcr bilgilerin mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesine ili\u015fkin belirlili\u011fin bulunmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n her t\u00fcrl\u00fc ki\u015fisel verinin elde edilmesine, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka \u00f6l\u00e7\u00fctlerin de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131na imk\u00e2n verdi\u011fi, bu durumun kamu hizmetine girme hakk\u0131 ile e\u015fitlik ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 13., 17., 20., 38. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
178. Dava konusu kural, ki\u015finin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesini g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
179. Kuralda yer alan ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kavram\u0131 12\/4\/1991 tarihli ve 3713 say\u0131l\u0131 Ter\u00f6rle M\u00fccadele Kanunu\u2019nun 7. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda cebir ve \u015fiddet kullan\u0131larak; bask\u0131, korkutma, y\u0131ld\u0131rma, sindirme veya tehdit y\u00f6ntemleriyle, Anayasa\u2019da belirtilen Cumhuriyetin niteliklerini, siyas\u00ee, hukuk\u00ee, sosyal, laik, ekonomik d\u00fczeni de\u011fi\u015ftirmek, devletin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bozmak, T\u00fcrk devletinin ve Cumhuriyetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmek, devlet otoritesini zaafa u\u011fratmak veya y\u0131kmak veya ele ge\u00e7irmek, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri yok etmek, devletin i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozmak ama\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik olarak su\u00e7 i\u015flemek \u00fczere kurulmu\u015f \u00f6rg\u00fctler olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla kuralda yer alan ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kavram\u0131n\u0131n belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
180. Kuralda bulunan bir di\u011fer kavram olan su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fct kavram\u0131n\u0131n unsurlar\u0131 ise 5237 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 220. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda kanunun su\u00e7 sayd\u0131\u011f\u0131 fiilleri i\u015flemek amac\u0131yla kurulmu\u015f olmas\u0131, \u00f6rg\u00fct\u00fcn yap\u0131s\u0131n\u0131n, sahip bulundu\u011fu \u00fcye say\u0131s\u0131 ile ara\u00e7 ve gere\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan ama\u00e7 su\u00e7lar\u0131 i\u015flemeye elveri\u015fli olmas\u0131 ve en az \u00fc\u00e7 ki\u015finin bulunmas\u0131 \u015feklinde belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bu kavram\u0131n da belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
181. Kurala konu ibarelerden biri de \u201c\u2026eylem birli\u011fi,\u2026\u201d ibaresidir. Anayasa Mahkemesi 24\/7\/2019 tarihli ve E.2018\/73, K.2019\/65 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 125. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (E) bendine eklenen (l) numaral\u0131 alt bendinde yer alan ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle eylem birli\u011fi i\u00e7erisinde olmay\u0131 devlet memurlu\u011fundan \u00e7\u0131karma cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lacak fiiller ve h\u00e2ller aras\u0131nda say\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren h\u00fckme ili\u015fkin olarak yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede \u201c\u2026eylem birli\u011fi,\u2026\u201d ibaresinin belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan kararda, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcyle eylem birli\u011fi i\u00e7inde olman\u0131n her bir ter\u00f6r eylemine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterebilece\u011fi, T\u00fcrk devletinin ve Cumhuriyetin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye d\u00fc\u015f\u00fcrmek amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen ter\u00f6r eylemleri ile devletin i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 bozmak amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen eylemlerin, amac\u0131 gere\u011fi farkl\u0131 \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilece\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla belirtilen ama\u00e7lar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirilen eylemlerde kamu g\u00f6revlilerinin ne t\u00fcr bir eylem birli\u011fi i\u00e7inde olacaklar\u0131n\u0131n \u00f6nceden belirlenmesinin zor oldu\u011fu, bu durumun kanun yapma tekni\u011finin do\u011fas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131, zira kanun kurallar\u0131n\u0131n genel olmas\u0131n\u0131n, somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015febilecek t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcmleri kural\u0131n b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rma, bir ba\u015fka ifadeyle kural\u0131n amaca uygun sonuca ula\u015ft\u0131racak herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc d\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 \u00f6nleme ihtiyac\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle eylem birli\u011fi i\u00e7inde olma fiili somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re kanuna dayal\u0131 olarak idare taraf\u0131ndan belirlenecek ise de idarenin bu i\u015fleminin mahkeme taraf\u0131ndan denetlenece\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla bu fiilin nihai olarak kapsam\u0131n\u0131n kanuna dayal\u0131 olarak yarg\u0131 karar\u0131yla ortaya konulaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir (bkz. an\u0131lan karar \u00a7 186).<\/p>\n
182. Dava konusu kural bak\u0131m\u0131ndan da Anayasa Mahkemesinin s\u00f6z konusu karar\u0131ndan ayr\u0131lmay\u0131 gerektirir bir husus bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
183. Kural uyar\u0131nca hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lan ki\u015finin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131 da ara\u015ft\u0131r\u0131lacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik bak\u0131m\u0131ndan irtibat ve iltisak i\u00e7inde olmak \u015feklinde ifade edilen eylemlerin de de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
184. Kuralda ge\u00e7en iltisak i\u00e7inde olma kavram\u0131 kavu\u015fan, biti\u015fen, birle\u015fen; irtibat i\u00e7inde olma kavram\u0131 ise ba\u011flant\u0131l\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. An\u0131lan kavramlar genel kavram niteli\u011finde olmakla birlikte bunlar\u0131n belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez nitelikte oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu kavramlar\u0131n hukuki niteli\u011fi ve objektif anlam\u0131 yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131yla belirlenebilecek durumdad\u0131r (AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 30).<\/p>\n
185. Di\u011fer yandan s\u00f6z konusu kavramlar\u0131n, i\u00e7inde bulunulan d\u00f6neme g\u00f6re farkl\u0131 yorumlanabilmesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ola\u011fan d\u00f6nemde an\u0131lan ba\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik olarak yap\u0131lacak de\u011ferlendirmenin somut olgulara dayal\u0131 bir temele sahip bulunmas\u0131 esas\u0131n\u0131n benimsenmesi, kanunlar\u0131n Anayasa\u2019ya uygun olarak yorumlanmas\u0131 gere\u011finin do\u011fal bir sonucudur (AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 31, 32).<\/p>\n
186. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle irtibatl\u0131 veya iltisakl\u0131 olma durumu farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011finden bunlar\u0131n kanun koyucu taraf\u0131ndan \u00f6nceden belirlenmesi ve kanunda tek tek say\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fundan da s\u00f6z edilemez. Zira kanunlar\u0131n genel ve soyut olmas\u0131; somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015febilecek t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcmleri kural\u0131n b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rma, bir ba\u015fka ifadeyle kural\u0131n amaca uygun sonuca ula\u015ft\u0131racak herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc d\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 \u00f6nleme ihtiyac\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r (AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 33).<\/p>\n
187. Bu itibarla kuralla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na d\u00e2hil olacak durumlar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
188. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) ve (c) bentlerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde me\u015fru ama\u00e7, demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olmama ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi y\u00f6n\u00fcnden belirtilen a\u00e7\u0131klamalar\u0131 bu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
189. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN kuralda yer alan \u201c…eylem birli\u011fi,…\u201d ibaresi y\u00f6n\u00fcnden bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 17. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 10., 17. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
D. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
190. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla de\u011ferlendirme komisyonunun olu\u015fturulaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
191. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde de\u011ferlendirme komisyonunun Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda \u0130dari \u0130\u015fler Ba\u015fkan\u0131n\u0131n g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticinin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda genel sekreter yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, bakanl\u0131klarda bakan yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, di\u011fer kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda en \u00fcst y\u00f6neticinin g\u00f6revlendirece\u011fi bir \u00fcst kademe y\u00f6neticinin, \u00fcniversitelerde rekt\u00f6r yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n, valiliklerde vali yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, tefti\u015f\/denetim, personel ve hukuk birimleri ile uygun g\u00f6r\u00fclecek di\u011fer birimlerden birer \u00fcyenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla ba\u015fkan dahil en az be\u015f ki\u015fiden ve tek say\u0131da olacak \u015fekilde olu\u015fturulaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
192. F\u0131kran\u0131n dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde ise mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmenin ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan de\u011ferlendirme komisyonunca yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
193. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler ibarelerinin belirsiz oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla bu kapsamda \u00e7al\u0131\u015facak personel hakk\u0131nda yap\u0131lacak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 neticesinde elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesinin Anayasa\u2019ya uygun olmayaca\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 48., 49., 70. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
194. Anayasan\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti; eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
195. Bu ba\u011flamda yasal d\u00fczenlemelerin kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik olmas\u0131, genel, objektif, adil kurallar i\u00e7ermesi ve kanun koyucunun hukuki d\u00fczenlemelerde kendisine tan\u0131nan takdir yetkisini anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde adalet, hakkaniyet ve kamu yarar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerini g\u00f6zeterek kullanmas\u0131 hukuk devletinin gereklerindendir.<\/p>\n
196. Anayasa Mahkemesince kamu yarar\u0131 konusunda yap\u0131lacak inceleme, kanunun kamu yarar\u0131 amac\u0131yla yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Anayasa’n\u0131n \u00e7e\u015fitli h\u00fck\u00fcmlerinde yer alan kamu yarar\u0131 kavram\u0131n\u0131n Anayasa’da bir tan\u0131m\u0131 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere kamu yarar\u0131 bireysel ve \u00f6zel \u00e7\u0131karlardan ayr\u0131 ve bunlardan \u00fcst\u00fcn olan toplumsal yarard\u0131r. Kamu yarar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesi olmaks\u0131z\u0131n, yaln\u0131zca \u00f6zel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in veya belirli ki\u015filerin yarar\u0131na kanun h\u00fckm\u00fc konulamaz. B\u00f6yle bir durumun a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde ve kesin olarak belirlenmesi h\u00e2linde s\u00f6z konusu kanun h\u00fckm\u00fc Anayasa’n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 d\u00fc\u015fer. A\u00e7\u0131klanan istisnai h\u00e2l d\u0131\u015f\u0131nda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00fclke gereksinimlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, hangi ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi bir siyasi tercih sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde oldu\u011fundan bu kapsamda kamu yarar\u0131 de\u011ferlendirmesi yapmak anayasa yarg\u0131s\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz<\/p>\n
197. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri olan belirlilik ilkesi yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131n\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesini gerektirir. Belirlilik ilkesi, hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup ki\u015finin kanunda belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisi verdi\u011fini bilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ki\u015fi ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rebilir ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilir. Hukuki g\u00fcvenlik ilkesi ise; bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar.<\/p>\n
198. Kural uyar\u0131nca mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi, bu ki\u015filerin hizmet yapaca\u011f\u0131 alanla ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan de\u011ferlendirme komisyonunca yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
199. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinde genel olarak de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n kurum ve kurulu\u015flara g\u00f6re nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131 ile ilgili \u00e7er\u00e7evenin belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir hizmetin hangi bakanl\u0131k ya da kurum ve kurulu\u015fla ilgili oldu\u011funun tespiti ve bu kurumlar\u0131n g\u00f6rev ve yetki alanlar\u0131n\u0131n da genel olarak ilgili kanunlarda d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural kapsam\u0131ndaki de\u011ferlendirme komisyonunun olu\u015fumuyla ilgili olarak herhangi bir belirsizli\u011fin bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
200. Mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde g\u00f6rev yapacak ki\u015filer hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin hizmetin \u00fcretildi\u011fi alanla ilgili kamu otoritesinin b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan birim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesinde s\u00f6z konusu hizmetin sunumu, planlanmas\u0131, g\u00fcvenli\u011fi veya d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi kapsam\u0131nda devlete y\u00fcklenen \u00f6devler kapsam\u0131nda yerine getirilmesi gereken bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr hizmetlerde \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi olarak \u00e7al\u0131\u015facak ki\u015filer hakk\u0131nda elde edilen verilerin hizmet baz\u0131nda belli bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde de\u011ferlendirilmesine imk\u00e2n tan\u0131mas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu konuda yeknesakl\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131na katk\u0131 sunaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
201. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 48. ve 49. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 48. ve 49. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 70. ve 128. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
E. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d \u0130baresi ile (3) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
202. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkeleri d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
203. Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olmayan ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerine ili\u015fkin tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresi dava konusu ilk kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
204. Maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
205. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde ise mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
2. \u0130ptal talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
206. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funun istihbari nitelikte veriler oldu\u011fu, bu verilerin olu\u015fturulma usullerinin hukuki ve nesnel olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla ki\u015filerin aleyhine kullan\u0131lmalar\u0131n\u0131n hukuk devleti ilkesiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, ki\u015filerin din ve vicdan \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal eden y\u00f6ntemlerle elde edilebildikleri, bu bilgilerin ilgilisine verilememesi nedeniyle do\u011frulu\u011funun tart\u0131\u015f\u0131lma imk\u00e2n\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, \u00f6zel hayat s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki bu verilere ili\u015fkin ger\u00e7ek bir koruman\u0131n da sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 17., 20., 25. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
207. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir. <\/p>\n
208. Kurallarda istihbari faaliyetlere konu olan ve mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerle ilgili olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen tedbirler nedeniyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir<\/p>\n
209. An\u0131lan kurallarda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetler\u2026\u201d ibaresinin soyut ve genel kavram olmas\u0131 kurallar\u0131 belirsiz h\u00e2le getirmemekte olup bu durum kanun yapma tekni\u011finin do\u011fas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Nitekim kanun kurallar\u0131n\u0131n genel ve soyut olmas\u0131; somut olay\u0131n \u00f6zelli\u011fine g\u00f6re de\u011fi\u015febilecek t\u00fcm \u00e7\u00f6z\u00fcmleri kural\u0131n b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rma, bir ba\u015fka ifadeyle kural\u0131n amaca uygun sonuca ula\u015ft\u0131racak herhangi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc d\u0131\u015flamas\u0131n\u0131 \u00f6nleme ihtiyac\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r (AYM, E.2016\/125, K.2017\/143, 28\/9\/2017, \u00a7 158).<\/p>\n
210. Bu kapsamda 4\/7\/1934 tarihli ve 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Sal\u00e2hiyet Kanunu, 1\/11\/1983 tarihli ve 2937 say\u0131l\u0131 Devlet \u0130stihbarat Hizmetleri ve Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Kanunu gibi ilgili kurulu\u015f kanunlar\u0131nda g\u00f6rev ve yetki verilen polis ve Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 veya 13\/11\/1996 tarihli ve 4208 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la kurulup 11\/10\/2006 tarihli ve 5549 say\u0131l\u0131 Su\u00e7 Gelirlerinin Aklanmas\u0131n\u0131n \u00d6nlenmesi Hakk\u0131nda Kanun\u2019la g\u00f6rev ve yetkileri belirlenen Mali Su\u00e7lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rma Kurulu gibi kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi, kamu g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini ve ekonomik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kanunla g\u00f6rev ve yetki verilen kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131d\u0131r. Bu kanunlarda, s\u00f6z konusu kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6rev ve yetkileri ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re s\u00f6z konusu g\u00f6revler T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin \u00fclkesi ve milletiyle b\u00f6l\u00fcnmez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne, varl\u0131\u011f\u0131na, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na, g\u00fcvenli\u011fine, anayasal d\u00fczenine ve mill\u00ee g\u00fcc\u00fcn\u00fc meydana getiren b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131na kar\u015f\u0131 i\u00e7ten ve d\u0131\u015ftan y\u00f6neltilen mevcut ve muhtemel faaliyetler hakk\u0131nda mill\u00ee g\u00fcvenlik istihbarat\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 veya su\u00e7 gelirlerinin aklanmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesini sa\u011flamaya y\u00f6neliktir. Bu kapsamda an\u0131lan kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclecek \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler de d\u00fczenlenmi\u015ftir (AYM, E.2016\/125, K.2017\/143, 28\/9\/2017, \u00a7\u00a7 159-160).<\/p>\n
211. Dava konusu kurallarda yer alan istihbari\/istihbarat faaliyet kavram\u0131 ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen istihbari nitelik ta\u015f\u0131yabilecek faaliyetlerle ilgilidir. Nitekim kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan ki\u015finin kamu g\u00f6revi veya hizmetine uygun nitelikleri ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in yap\u0131lan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 esnas\u0131nda, istihbari nitelik ta\u015f\u0131yabilecek verilerin de elde edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Kanun koyucunun, bu kapsamdaki bir faaliyetin kim taraf\u0131ndan talep edilebilece\u011fi ve s\u00f6z konusu faaliyeti kimin yerine getirece\u011fine, hangi verilerin toplanabilece\u011fine ve bunlar\u0131n hangi ama\u00e7la nas\u0131l toplanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin olarak belirli bir \u00e7er\u00e7eveyi olu\u015fturdu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
212. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin \u201cMaddeye g\u00f6re hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lan ki\u015fi, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgiler hari\u00e7 olmak \u00fczere ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilecek, bu verilere eri\u015febilecek, bunlar\u0131n d\u00fczeltilebilmesini ve silinmesini talep edebilecektir. Bu veriler sadece i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131lacakt\u0131r.\/6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanununda ki\u015fisel verilerin mill\u00ee savunmay\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi, kamu g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya ekonomik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kanunla g\u00f6rev ve yetki verilmi\u015f kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda i\u015flenmesi Kanunun istisna h\u00fck\u00fcmleri aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan bu d\u00fczenlemeye uygun olarak Kanunda da, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilmeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda istihbari faaliyete konu olan verilerden kastedilenin, ki\u015finin kendisiyle ilgili, ancak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik kapsam\u0131ndaki veriler oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda kalan ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilerin ilgilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen veriler oldu\u011fu, ayr\u0131ca g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 belirleyen Kanun\u2019un 4. ve 5. maddelerine ili\u015fkin olarak yap\u0131lan incelemede ise s\u00f6z konusu kurallar\u0131n herhangi bir belirsizlik i\u00e7ermedi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
213. \u00d6te yandan dava konusu kurallar kapsam\u0131nda, istihbari verilerin hangi g\u00fcvencelerden istisna tutuldu\u011fu da Kanun\u2019un lafz\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle istihbari faaliyet kavram\u0131n\u0131n belirli oldu\u011fu ve kurallar\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
214. \u0130stihbari faaliyet sonucu elde edilen verilerin ilke olarak ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n hakl\u0131 ve makul nedenlerinin oldu\u011fu, bu durumun istihbari faaliyetin niteli\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fin ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle ve istihbarat faaliyetleriyle m\u00fccadele, ekonomik g\u00fcvenlik gibi pek \u00e7ok hususun bu t\u00fcr bilgilerin ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n me\u015fru nedenlerinin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
215. \u0130stihbari nitelikteki veriler bak\u0131m\u0131ndan an\u0131lan Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) ve (b) bentlerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde me\u015fru ama\u00e7 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir. Bu itibarla kurallarla ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
216. Kurallar\u0131n ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesi kapsam\u0131nda incelenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
217. Anayasa\u2019n\u0131n \u201cHak arama h\u00fcrriyeti\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cHerkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn en \u00f6nemli iki \u00f6gesini olu\u015fturan iddia ve savunma haklar\u0131n\u0131 yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetini zedeleyecek d\u00fczeyde k\u0131s\u0131tlayacak, bunlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 engelleyecek ve adil yarg\u0131lanmaya engel olacak kanun h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Maddeyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, kendisi bir temel hak niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131n\u0131n yan\u0131nda di\u011fer temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden gereken \u015fekilde yararlan\u0131lmay\u0131 ve bunlar\u0131n korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan en etkili g\u00fcvencelerden biridir (AYM, E.2021\/9, K.2022\/4, 26\/1\/2022, \u00a7 28, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7 440).<\/p>\n
218. Anayasa’n\u0131n 36. maddesine \u201c\u2026adil yarg\u0131lanma\u2026\u201d ibaresinin eklenmesine ili\u015fkin gerek\u00e7ede, T\u00fcrkiye\u2019nin taraf\u0131 oldu\u011fu uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle de g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lama hakk\u0131n\u0131n madde metnine d\u00e2hil edildi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim Anayasa Mahkemesi de Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmelerde, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131yla adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n kapsam\u0131na d\u00e2hil edilen silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkelerinin Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde yer alan g\u00fcvencelerden oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Bu itibarla an\u0131lan ilkelere uygun y\u00fcr\u00fct\u00fclmeyen bir yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyete uygun olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (Mehmet Fidan [1. B.], B. No: 2014\/14673, 20\/9\/2017, \u00a7 38, AYM, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7 441).<\/p>\n
219. Silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi davan\u0131n taraflar\u0131n\u0131n usule ili\u015fkin haklar bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 ko\u015fullara tabi tutulmas\u0131, taraflardan birinin di\u011ferine g\u00f6re daha zay\u0131f bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmeksizin iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 makul bir \u015fekilde mahkeme \u00f6n\u00fcnde dile getirme f\u0131rsat\u0131na sahip olmas\u0131 ve yarg\u0131lamaya etkin kat\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 anlam\u0131na gelir (Ya\u015fas\u0131n Aslan [2. B], B. No: 2013\/1134, 16\/5\/2013, \u00a7 32). Silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi, mahkeme \u00f6n\u00fcnde sahip olunan hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler bak\u0131m\u0131ndan taraflar aras\u0131nda dengenin sa\u011flanmas\u0131 ve bu dengenin yarg\u0131laman\u0131n her a\u015famas\u0131nda korunmas\u0131n\u0131 ifade etmekte olup bu usul g\u00fcvencesi gere\u011fince uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n her iki taraf\u0131na da savunmas\u0131n\u0131n temel dayana\u011f\u0131 olan delillerini sunma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r (Y\u00fcksel Han\u00e7er [1. B.], B. No. 2013\/2116, 23\/1\/2014, \u00a7 18; AYM, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7 442).<\/p>\n
220. Ceza davalar\u0131 ile medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin davalar\u0131n usul kurallar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere yarg\u0131laman\u0131n t\u00fcm a\u015famalar\u0131nda silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkesinin g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131narak adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 hukuk devleti olman\u0131n bir gere\u011fidir. As\u0131l kural taraflar\u0131n e\u015fit \u015fartlarda yarg\u0131lamaya kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, g\u00f6sterilen kan\u0131tlardan ve sunulan g\u00f6r\u00fc\u015flerden bilgi sahibi olmas\u0131, bunlarla ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerini bildirebilme imk\u00e2n\u0131n\u0131n kendilerine verilmesidir (Taylan \u00d6zg\u00fcr Tor, B. No: 2013\/2454, 12\/3\/2015, \u00a7 43; G\u00f6khan B\u00fcy\u00fckkahraman, [2. B.], B. No: 2019\/17415, 2\/2\/2022, \u00a7 34).<\/p>\n
221. Kamu g\u00fcvenli\u011fi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gibi hakl\u0131 nedenlerin bulunmas\u0131 h\u00e2linde h\u00fckme esas al\u0131nan kan\u0131t ve belgelerin ilgili tarafa verilmemesi veya g\u00f6sterilmemesi makul g\u00f6r\u00fclebilir. Ancak bu h\u00e2lde dahi h\u00fckme esas al\u0131nan belge kendisine verilmeyen taraf\u0131n savunma hakk\u0131nda meydana gelen bu k\u0131s\u0131tlamay\u0131 telafi edecek kar\u015f\u0131t-dengeleyici imk\u00e2nlar\u0131n s\u00f6z konusu tarafa sa\u011flanmas\u0131 gerekir. Bu ba\u011flamda ilgili taraf\u0131n belge i\u00e7eri\u011finden haberdar edilmesinin, buna kar\u015f\u0131 savunma ve itirazlar\u0131n\u0131 mahkemeye sunabilme f\u0131rsat\u0131na sahip olmas\u0131n\u0131n dengeleyici bir imk\u00e2n oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir (Ayfer Atalm\u0131\u015f, B. No: 2016\/12198, 9\/6\/2020, \u00a7 35; G\u00f6khan B\u00fcy\u00fckkahraman, \u00a7 35).<\/p>\n
222. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda ki\u015finin kamu g\u00f6revine veya ilgili hizmete atanmamas\u0131 h\u00e2linde bu i\u015fleme kar\u015f\u0131 yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu durumda istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilere y\u00f6nelik dava konusu kurallarla getirilen g\u00fcvencelere ili\u015fkin istisnalar\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi y\u00f6n\u00fcnden incelenmesi gerekir.<\/p>\n
223. An\u0131lan ilke bak\u0131m\u0131ndan yap\u0131lacak de\u011ferlendirmede ise yarg\u0131lama s\u00fcrecinde telafi edecek y\u00f6ntemlerin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususuna dikkat edilmelidir.<\/p>\n
224. Kanun\u2019un 7. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 ile 10. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda istihbari nitelikteki verilerin de talep edilmesi h\u00e2linde mahkemelere verilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu bilgilerin ilgili taraf\u0131n talebi \u00fczerine ya da mahkemelerce resen istenmek suretiyle yarg\u0131lama kapsam\u0131nda dava dosyas\u0131na sunulmas\u0131 zorunludur. Kanun, dava dosyas\u0131na giren bu verilerin veri sahibine g\u00f6sterilmeyece\u011fi, yarg\u0131lama esnas\u0131nda bu verilerin tart\u0131\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir h\u00fck\u00fcm de getirmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla veri sahibinin yarg\u0131lama esnas\u0131nda istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan bu verileri g\u00f6rmesi ve bunlar\u0131 yarg\u0131lamada tart\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
225. Bu ba\u011flamda kanun koyucunun, s\u00f6z konusu verilerin mahkemelerce de\u011ferlendirilmesine y\u00f6nelik g\u00fcvenceleri de \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Nitekim Kanun kapsam\u0131nda elde edilen verilerin ataman\u0131n veya al\u0131m\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgisinin olmas\u0131, yorum i\u00e7ermemesi ve olgusal bir temele dayanmas\u0131, nesnel ve gerek\u00e7eli \u015fekilde yaz\u0131l\u0131 olarak ilgili mercilere sunulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
226. Dolay\u0131s\u0131yla kurallar kapsam\u0131nda istihbari nitelikteki veriler ve mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerle ilgili olarak ki\u015filerin bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesini talep edebilmesi g\u00fcvencelerinden istisna tutulmas\u0131nda, bu nitelikteki verilerin yarg\u0131lamaya konu edilmek suretiyle ilgili ki\u015finin eri\u015fmesine, itiraz etmesine ve s\u00f6z konusu bilgilerin do\u011frulu\u011funu tart\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmas\u0131 nedeniyle silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
227. A\u00e7\u0131klanan nedenle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 36. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 17., 25. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 36. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 17., 25. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
F. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d \u0130baresinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
228. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesi ki\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
229. An\u0131lan maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerin, i\u015flenme amac\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 h\u00e2linde veya her durumda iki y\u0131l\u0131n sonunda de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca silinece\u011fi ve yok edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
230. Maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait veriler iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
231. (3) numaral\u0131 f\u0131krada bu verilerle ilgili i\u015fleme kar\u015f\u0131 dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde karar kesinle\u015fmeden silme ve yok etme i\u015flemi yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla mahkemelerin bu konudaki talepleri, de\u011ferlendirme komisyonunun b\u00fcnyesinde bulundu\u011fu ilgili kurum ve kurulu\u015f taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
232. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda toplanan ki\u015fisel verilerin \u00e7o\u011funlukla istihbari nitelikte oldu\u011fu, herhangi bir hukuki kesinlik ta\u015f\u0131mayan, haz\u0131rlan\u0131\u015f\u0131 itibar\u0131yla \u00f6znel de\u011ferlendirmelere a\u00e7\u0131k olan s\u00f6z konusu verilerin silinme ve yok edilme g\u00fcvenceleri kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 ve kamu hizmetine girme haklar\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 13., 17., 20., 25. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
233. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapan birimlerde bulunan ve istihbari faaliyete konu olmayan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 verilerinin iki y\u0131l\u0131n sonunda silinip yok edilece\u011fi d\u00fczenlenmektir.<\/p>\n
234. Kural, istihbari faaliyete konu olmayan ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 yapan birimlerde bulunan verilerin saklanma s\u00fcresini ve bu s\u00fcrenin sonunda verilerin silinip yok edilece\u011fini d\u00fczenlemekte, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilebilecek istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verileri ise silme ve yok etme i\u015fleminden istisna tutmaktad\u0131r.<\/p>\n
235. Buna g\u00f6re ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari nitelik ta\u015f\u0131mayan veriler iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir. An\u0131lan maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ise dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde bu verilerin, karar kesinle\u015fmeden silinip yok edilemeyece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan kural\u0131n, konu ve s\u00fcre y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir belirsizlik i\u00e7ermedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 yapan birimlerin de 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da g\u00f6sterilmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin hangi birimlerde bulunanlar\u0131n\u0131n silinece\u011finin d\u00fczenlendi\u011fi, bu kapsamda kural\u0131n kanunilik ilkesini ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
236. \u0130stihbari nitelik ta\u015f\u0131mayan verilerin belirli bir s\u00fcre ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 yapan birimlerde kalmas\u0131nda me\u015fru bir amac\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
237. S\u00f6z konusu verilerin belirli bir s\u00fcre ilgili birimlerde saklanmas\u0131n\u0131n ki\u015filerin i\u015flemler hakk\u0131nda a\u00e7abilece\u011fi davalara ili\u015fkin olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclecek s\u00fcre\u00e7ler bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim kanun koyucu da bu durumlar\u0131 g\u00f6zeterek dava a\u00e7\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde verilerin, dava kesinle\u015fmeden silinip yok edilemeyece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan an\u0131lan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri bak\u0131m\u0131ndan zorunlu bir ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
238. Kamu d\u00fczeni ve g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu t\u00fcr verilerin belli bir s\u00fcreyle sistemde saklanmas\u0131n\u0131n elveri\u015fli ve gerekli oldu\u011fu, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 neticesinde kamu hizmetine kabul edilip edilmeme bak\u0131m\u0131ndan verilen kararlar\u0131n yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k oldu\u011fu da g\u00f6zetildi\u011finde ki\u015filerin s\u00f6z konusu verilere eri\u015fimi ve bunlarla ilgili bilgilendirilmesi h\u00e2linde bu bilgilerin d\u00fczeltilmesiyle ilgili taleplerinin de olabilece\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu t\u00fcr verilerin iki y\u0131la kadar saklanmas\u0131n\u0131n orant\u0131s\u0131z oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
239. \u00d6te yandan kuralda istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan veriler bak\u0131m\u0131ndan bu t\u00fcr verilerin silinmesi ve yok edilmesine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr verilerin saklanma ko\u015fullar\u0131 ve ak\u0131beti gibi konularda herhangi bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
240. Kuralda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerle ilgili olarak silinme ve yok edilme g\u00fcvencesinden muaf tutulan istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
241. \u0130stihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin silinme gibi ki\u015fisel verilere ili\u015fkin baz\u0131 \u00f6zel g\u00fcvencelerden istisna tutulabilece\u011fi, kanun koyucunun bu t\u00fcr verilerin saklanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki tercihinde me\u015fru bir amac\u0131n bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
242. \u0130stihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin silme ve yok etme i\u015fleminden istisna tutulmas\u0131n\u0131n, ba\u015fka bir ifadeyle istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin silinmemesinin kamu hizmetinin g\u00fcvenli bir \u015fekilde devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerekli oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla kuralda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen d\u00fczenlemenin me\u015fru ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan elveri\u015fli ve gerekli bir tedbir oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bununla birlikte kuralla istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda kalan ki\u015fisel verilerin s\u00f6z konusu g\u00fcvence kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k gelmedi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
243. \u00d6te yandan 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 28. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi uyar\u0131nca mill\u00ee savunmay\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi, kamu g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya ekonomik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kanunla g\u00f6rev ve yetki verilmi\u015f kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda kalan ki\u015fisel veriler bu Kanun\u2019un kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutulmu\u015ftur. Buna kar\u015f\u0131n, 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda herhangi bir istisnaya yer vermeksizin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu ki\u015fisel verilerin do\u011fru ve g\u00fcncel olmas\u0131 esas\u0131 kabul edilmi\u015f ve bu verilerin, i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde belirtilen \u201c\u0130lgili mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veya i\u015flendikleri ama\u00e7 i\u00e7in gerekli olan s\u00fcre kadar muhafaza edilme\u201d g\u00fcvencesinin 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla yap\u0131lan at\u0131f gere\u011fi istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan veriler bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
244. Bu itibarla kural kapsam\u0131nda istihbari faaliyete konu olan verilerin silinme ve yok edilme g\u00fcvencelerinden istisna tutulmalar\u0131n\u0131n, Kanun\u2019da ve 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da bu verilerin i\u015flendikleri ama\u00e7la ba\u011flant\u0131l\u0131, s\u0131n\u0131rl\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olarak kullan\u0131lmas\u0131 ayr\u0131ca bu verilerin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veya i\u015flendikleri ama\u00e7 i\u00e7in gerekli olan s\u00fcre kadar muhafaza edilmesi g\u00fcvencelerinin \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zetildi\u011finde \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
245. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 17., 25. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 17., 25. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
G. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 12. Maddesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
246. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 12. maddesinde devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ve meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131, ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturmay\u0131 yapacak birimler ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile uygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
247. G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Yap\u0131lmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u2019in 5. maddesiyle gizlilik dereceleri, gizlilik dereceli belgelerin s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lmas\u0131, olu\u015fturulmas\u0131, kullan\u0131m yerleri, muhteviyat\u0131, g\u00fcncelli\u011fi ve di\u011fer hususlar\u0131n d\u00fczenlenmesi, 26\/4\/2022 tarihli ve 31821 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
248. G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Yap\u0131lmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik\u2019in 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca gizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar ise kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda an\u0131lan Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u00e7ok gizli ve gizli gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri olu\u015fturan ve saklayan birim ve k\u0131s\u0131mlar olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
249. An\u0131lan maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131, gizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131 (1) numaral\u0131 f\u0131kra gere\u011fince belirler. Ancak t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n; tefti\u015f ve denetim birimleri, personel birimleri, bilgi i\u015flem birimleri ve \u00f6zel kalem m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri gizlilik dereceli birimlerden say\u0131l\u0131r.<\/p>\n
250. Maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan (2) numaral\u0131 f\u0131kra gere\u011fince belirlenen gizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilir. (4) numaral\u0131 f\u0131krada da Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na bildirilen birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n (1) numaral\u0131 f\u0131kra kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirildikten sonra uygun g\u00f6r\u00fclenlerin Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca \u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131, Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6nderilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
251. An\u0131lan Y\u00f6netmelik\u2019in 11. maddesinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda izlenecek y\u00f6ntem d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
252. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc alanlarda temel ilkeler, usul ve esaslar belirlenmeksizin d\u00fczenleme yapma yetkisinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ve hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ilkelerini ihlal etti\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 20., 70., 124. ve 128. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
253. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine (TBMM) ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 \u201cdemokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum\u201d olarak nitelendirilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir.<\/p>\n
254. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
255. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir (AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/2\/2020, \u00a7 110; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
256. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan kural olarak kanun koyucunun genel ifadelerle y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131 yetkilendirmesi yeterli olmakla birlikte Anayasa\u2019da kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konularda genel ifadelerle y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yapma yetkisi verilmesi yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturabilmektedir. Bu nedenle Anayasa\u2019da temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131, vergi ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin konmas\u0131 ve memurlar\u0131n atanmas\u0131, \u00f6zl\u00fck haklar\u0131 gibi m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konularda kanunun temel esaslar\u0131, ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi belirlemi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir. Anayasa koyucunun a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konularda yasama organ\u0131n\u0131n temel kurallar\u0131 saptad\u0131ktan sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki i\u015flemlerine b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
257. Kural, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131na ili\u015fkin hususlar ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n belirlenmesine ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rakmaktad\u0131r.<\/p>\n
258. Gizlilik dereceli belgeler, birimler, hizmetler ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personelin kimler olaca\u011f\u0131 ile bu g\u00f6rev ve hizmetlere al\u0131nacak ki\u015filer hakk\u0131nda yap\u0131lacak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lma usul ve esaslar\u0131, elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi ve korunmas\u0131 hususlar\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun ve ilgili di\u011fer kanunlarla temel ilke ve esaslar\u0131n belirlendi\u011fi, gerekli g\u00fcvencelere ili\u015fkin olarak belirli bir \u00e7er\u00e7eveye yer verildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde Cumhurba\u015fkan\u0131na y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisi verilen hususlara ili\u015fkin olarak belirli bir kanuni \u00e7er\u00e7evenin olu\u015fturuldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
259. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 20., 70., 124. ve 128. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2., 20., 70., 124. ve 128. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u011e. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 1325 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ek 16. Maddenin, (4) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 2692 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. Maddesine Eklenen On \u0130kinci F\u0131kran\u0131n, (5) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 2803 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. Maddesine Eklenen Yedinci F\u0131kran\u0131n ve (6) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 4652 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ek 3. Maddenin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
260. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cDe\u011fi\u015ftirilen ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan h\u00fck\u00fcmler\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 13. maddesi, pek \u00e7ok farkl\u0131 kanuna g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131yla ilgili h\u00fck\u00fcmler eklemekte veya mevcut h\u00fck\u00fcmleri de\u011fi\u015ftirmektedir.<\/p>\n
261. An\u0131lan maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a ek 16. madde eklenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu maddeyle Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen e\u011fitim kurumlar\u0131 ile Mill\u00ee Savunma \u00dcniversitesine ba\u011fl\u0131 fak\u00fclte, y\u00fcksekokul, meslek y\u00fcksekokulu ve enstit\u00fclerde e\u011fitim g\u00f6recekler hakk\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
262. 27\/7\/1967 tarihli ve 926 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Silahl\u0131 kuvvetleri Personel Kanunu\u2019nun 11. maddesinde fak\u00fclte ve y\u00fcksek okullar\u0131n ordunun muvazzaf subay kaynaklar\u0131ndan oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan Kanun\u2019un 14. maddesi en az d\u00f6rt y\u0131l s\u00fcreli fak\u00fclte veya y\u00fcksekokullar\u0131 ba\u015far\u0131 ile bitirenlerin an\u0131lan maddede say\u0131lan \u015fartlara ek olarak y\u00f6netmelikte \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131navlar ile uygulanacak temel askerlik e\u011fitiminde ba\u015far\u0131l\u0131 olmak kayd\u0131yla muvazzaf subay olarak nasbedileceklerini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
263. 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 7. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendine g\u00f6re de fak\u00fclte, y\u00fcksekokul veya meslek y\u00fcksekokullar\u0131ndan mezun olup da subay veya astsubay nasbedilmek i\u00e7in temel askerlik e\u011fitiminin al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
264. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 2692 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131krada Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
265. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesinin (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 2803 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131krada, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler ile Jandarma ve Sahil G\u00fcvenlik Akademisi ve buna ba\u011fl\u0131 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda e\u011fitim \u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
266. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesinin (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla da 4652 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 3. maddeye g\u00f6re, Polis Akademisi ve buna ba\u011fl\u0131 e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131 ile Akademi nam ve hesab\u0131na di\u011fer e\u011fitim kurumlar\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6recek \u00f6\u011frenciler hakk\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
267. An\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinde Polis Akademisinin, emniyet te\u015fkilat\u0131n\u0131n memur, amir ve y\u00f6netici ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla kuruldu\u011fu, Akademinin g\u00f6revlerinden birinin de bu Kanun\u2019da belirtilen ama\u00e7, nitelik ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn g\u00f6rev ve sorumluluklar\u0131na uygun olarak, mezuniyetten sonra verilecek g\u00f6revleri yapabilecek, emrindeki personeli veya birimi e\u011fitebilecek ve y\u00f6netebilecek d\u00fczeyde emniyet te\u015fkilat\u0131na amir ve y\u00f6netici yeti\u015ftirmek oldu\u011fu, Akademinin b\u00fcnyesinde \u00f6n lisans d\u00fczeyinde e\u011fitim-\u00f6\u011fretim yapan polis meslek y\u00fcksek okullar\u0131 ile polis meslek e\u011fitim merkezlerinde polis memuru yeti\u015ftirilmesini sa\u011flamak oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
268. Buna g\u00f6re dava konusu kurallarda ge\u00e7en kurumlar ad\u0131na, nam ve hesab\u0131na \u00fcniversite, y\u00fcksekokul, meslek y\u00fcksekokulu, enstit\u00fc gibi e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda e\u011fitim-\u00f6\u011fretim g\u00f6recekler hakk\u0131nda \u00f6\u011frencili\u011fe kabul i\u00e7in g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
269. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallar nedeniyle hen\u00fcz hukuken \u00e7ocuk say\u0131lan veya \u00e7ocukluk d\u00f6nemini yeni tamamlam\u0131\u015f bireyler hakk\u0131nda yap\u0131lacak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 nedeniyle s\u00f6z konusu ki\u015filerin e\u011fitim hakk\u0131ndan, dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetine girme hakk\u0131ndan hukuka uygun olmayan nedenlerle mahrum b\u0131rak\u0131laca\u011f\u0131, bu suretle inan\u00e7lar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ve kanaatlerinin sorgulanaca\u011f\u0131, kurallar kapsam\u0131ndaki ki\u015filerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulmalar\u0131n\u0131n e\u011fitim \u00f6\u011frenim hakk\u0131n\u0131 kullanan benzer ki\u015filere g\u00f6re aleyhlerine sonu\u00e7lar do\u011furaca\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10., 24., 25., 26., 42. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
270. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
271. Dava konusu kurallarla, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00f6ncesi ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim d\u00fczeyinde Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Polis Akademisi nam ve hesab\u0131na e\u011fitim g\u00f6receklerle ilgili olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir. S\u00f6z konusu ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen kurallarla ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
272. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da ve kurallarda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131, kimler taraf\u0131ndan ve nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, bu kapsamda elde edilen ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi, kullan\u0131lmas\u0131 ve korunmas\u0131 hususlar\u0131nda yeterli bir kanuni \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca kurallar, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131na ili\u015fkin olarak hangi kurum ve kurulu\u015flar\u0131n nam ve hesab\u0131na ve hangi d\u00fczeyde e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015ftir. Bu itibarla kurallar\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
273. Mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeninin tesisi gibi alanlarda hizmetin yerine getirilmesi sa\u011flayacak nitelikte uzman kadrolar\u0131n olu\u015fturulabilmesi bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6z konusu personelin yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in hizmet verecek e\u011fitim \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na kabul edileceklerin, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131na al\u0131nacak di\u011fer \u00f6\u011frencilerden farkl\u0131 ve daha kapsaml\u0131 olarak ara\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131nda kamusal bir yarar\u0131n bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Nitekim Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesinde devlete y\u00fcklenen \u00f6dev do\u011frultusunda yerine getirilecek hizmetin niteli\u011fi, devletin bu \u00f6\u011frencilere yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131m ve ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 kaynaklar, s\u00f6z konusu \u00f6\u011frencilerin di\u011fer \u00f6\u011frencilerden farkl\u0131 hukuki stat\u00fcde (\u00f6zl\u00fck haklar\u0131-mali haklar gibi) olmas\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan dava konusu kurallarda say\u0131lan kurumlar ad\u0131na e\u011fitim \u00f6\u011frenim g\u00f6recek ki\u015filer hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131nda anayasal anlamda me\u015fru bir ama\u00e7 bulundu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
274. An\u0131lan Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) ve (c) bentlerinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine ayk\u0131r\u0131 olmama ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi kapsam\u0131nda belirtilen gerek\u00e7eler uygun oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
275. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10., 42. ve 70. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 10., 42. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 24., 25. ve 26. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
H. 7354 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u20267\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma\u2026\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u0130ncelenmesi<\/p>\n
276. Dava konusu kural\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 7354 say\u0131l\u0131 Kanun 10\/10\/2024 tarihli ve 7528 say\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmenlik Mesle\u011fi Kanunu\u2019nun 36. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
277. A\u00e7\u0131klanan nedenle konusu kalmayan b\u00f6l\u00fcme ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek gerekir.<\/p>\n
I. 7078 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 39. Maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ek 11. Maddenin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d \u0130baresinin, 159. Maddesiyle 6191 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (3) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n De\u011fi\u015ftirilen (f) Bendinin, 160. Maddesiyle 6191 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131na Eklenen (d) Bendinin ve (4) numaral\u0131 F\u0131kras\u0131na Eklenen (h) Bendinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. 1325 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Ek 11. Maddesinin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesinde Yer Alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. 6771 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la Yap\u0131lan Anayasa De\u011fi\u015fikli\u011finin Yarg\u0131sal Denetime Etkileri Hakk\u0131nda Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
278. Dava dilek\u00e7esinde 7078 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la yap\u0131lan bir k\u0131s\u0131m d\u00fczenlemeyle ilgili Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddialar\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 8., 87., 104., 105., 124. ve 125. maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde dile getirilmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fctme yetkisi ve g\u00f6revi ile TBMM ve Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n g\u00f6rev ve yetkilerinin d\u00fczenlendi\u011fi 8., 87. ve 104. maddeleri ve Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n sorumluluk ve sorumsuzluk h\u00e2linin d\u00fczenlendi\u011fi 105. maddesi, \u201cY\u00f6netmelik\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 124. maddesi, yarg\u0131 yolunun d\u00fczenlendi\u011fi 125. maddesi 9\/7\/2018 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6771 say\u0131l\u0131 Kanun ile de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
279. Dava konusu kurallar\u0131n anayasall\u0131k denetiminde \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak de\u011ferlendirilebilecek anayasal h\u00fck\u00fcmlerin iptal davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihten sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkmas\u0131 veya de\u011fi\u015fikli\u011fe u\u011framas\u0131 nedeniyle kurallar\u0131n ihdas edildi\u011fi ya da anayasal denetimin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olanlardan hangisinin denetime esas al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
280. Anayasa Mahkemesinin \u00f6nceki kararlar\u0131nda bir kural\u0131n i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde Anayasa\u2019n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi gere\u011fince kural olarak denetimin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan anayasal normlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak dikkate al\u0131naca\u011f\u0131, ancak anayasa yarg\u0131s\u0131 denetimine tabi bir normun, ihdas edildi\u011fi d\u00f6nemde ge\u00e7erli olan yetki ve konu kurallar\u0131 temel al\u0131narak v\u00fccut bulmas\u0131 nedeniyle bu unsurlara ili\u015fkin denetimin ise -y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f olsa dahi- o tarihteki anayasal normlar\u0131n esas al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir (AYM, E.2022\/82, K.2022\/113, 28\/9\/2022, \u00a7 10; E.2018\/122, K.2020\/14, 19\/2\/2020, \u00a7\u00a7 11, 12; E.2018\/27, K.2020\/49, 24\/9\/2020, \u00a7 6).<\/p>\n
281. Dava konusu kurallar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 devletin y\u00fcr\u00fctme yetkisi ile ilgili konularda d\u00fczenlemeler \u00f6ng\u00f6rmektedir. Kurallar\u0131n ihdas edilmesi s\u00fcrecinde yetki ve konu unsurlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belirlenmesi ile ilgili olarak herhangi bir sorun bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kurallarla ilgili olarak i\u00e7erik y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi yap\u0131laca\u011f\u0131ndan denetim tarihindeki anayasal h\u00fck\u00fcmlerin \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
282. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla y\u00fcr\u00fctmenin alan\u0131na giren konuda Cumhurba\u015fkan\u0131na d\u00fczenleyici i\u015flem yapma yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 8. maddesinin \u00f6nceki h\u00e2linde y\u00fcr\u00fctme yetkisinin Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan Anayasa\u2019ya ve kanunlara uygun olarak birlikte kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi, Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda da bu yetkinin Cumhurba\u015fkan\u0131 ve Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan ortakla\u015fa kullan\u0131labilece\u011finin belirtildi\u011fi, kuralda ise s\u00f6z konusu yetkinin kullan\u0131m\u0131n\u0131n yaln\u0131z ba\u015f\u0131na Cumhurba\u015fkan\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu durumun Anayasa\u2019n\u0131n 6. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturaca\u011f\u0131, yine Anayasa\u2019n\u0131n 124. maddesine g\u00f6re Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisi bulunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde kuralla bu imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131 siyasal olarak kar\u015f\u0131 imza kural\u0131 ile sorumsuz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131, y\u00fcr\u00fctme yetkisinin aslen sorumlu olan Bakanlar Kurulunda oldu\u011fu, kuralla verilen yetkinin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n tek ba\u015f\u0131na yapaca\u011f\u0131 i\u015flemler kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilemeyece\u011fi, y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karman\u0131n idari i\u015flem niteli\u011finde oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kuralla verilen yetkiye g\u00f6re \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmeli\u011fe kar\u015f\u0131 dava a\u00e7ma imk\u00e2n\u0131n\u0131n da ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 87. maddesinde TBMM\u2019ye Bakanlar Kurulu ve bakanlar\u0131 denetleme yetkisinin verildi\u011fi, TBMM\u2019nin bu yetkiyi Ba\u015fbakan\u0131 denetleyerek kulland\u0131\u011f\u0131, kuralla bu yetkinin TBMM\u2019nin elinden al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 6., 8., 11., 36., 87., 104., 105. ve 125. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
283. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kural, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir. <\/p>\n
284. 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un \u201cMilli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 G\u00f6rev ve Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u201d bi\u00e7imindeki ad\u0131, 2\/7\/2018 tarihli ve 703 say\u0131l\u0131 KHK\u2019nin 23. maddesiyle \u201cAskeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar Ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
285. An\u0131lan Kanun\u2019un ek 11. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesine g\u00f6re Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 merkez ve ta\u015fra te\u015fkilat\u0131 ile ba\u011fl\u0131, ilgili ve ili\u015fkili kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapan personele ili\u015fkin istihbarat hizmetleri M\u0130T taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde M\u0130T\u2019in, istihbarat istihsaline y\u00f6nelik faaliyetleri veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda, Bakanl\u0131k ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri personeli hakk\u0131nda k\u0131ta i\u00e7inde veya k\u0131ta d\u0131\u015f\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapabilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. F\u0131kran\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi uyar\u0131nca ise bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar ile s\u00f6z konusu hizmetlerin yerine getirilmesinde di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanarak Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikle belirlenir. An\u0131lan c\u00fcmlede yer alan \u201c\u2026Cumhurba\u015fkan\u0131\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
286. Kuralla, an\u0131lan maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin hususlar ile s\u00f6z konusu hizmetlerin yerine getirilmesinde di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n belirlenmesine ili\u015fkin d\u00fczenleyici i\u015flem niteli\u011finde olan ve M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanacak y\u00f6netmeli\u011fin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n onay\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
287. Y\u00fcr\u00fctme yetki ve g\u00f6revini m\u00fcnhas\u0131r olarak yerine getiren Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kendi g\u00f6rev alan\u0131yla (Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve t\u00fczel ki\u015fili\u011fi olmayan ba\u011fl\u0131 kurulu\u015flar) ilgili olarak kanunlar\u0131n ve CBK\u2019lar\u0131n uygulanmas\u0131 amac\u0131yla y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisine sahip oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7\u00a7 101-104).<\/p>\n
288. Anayasa Mahkemesi 7078 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 21. maddesiyle 10\/7\/1953 tarihli ve 6136 say\u0131l\u0131 Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanun\u2019un ek 6. maddesinin birinci c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…\u0130\u00e7i\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlan\u0131p Ba\u015fbakanca…\u201d ibaresinin \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131nca…\u201d \u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmesinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde, kuralda ge\u00e7en \u201conaylama\u201d yetkisinin, onaylaman\u0131n i\u015flemin olu\u015fmas\u0131nda kurucu bir unsur oldu\u011funu ve Anayasa\u2019da \u00e7\u0131karma olarak ifade edilen ibare ile ayn\u0131 sonucu do\u011furan bir i\u015flem niteli\u011finde oldu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015ftir (AYM, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7 105).<\/p>\n
289. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda idarenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011fu ve kanunla d\u00fczenlenece\u011fi, 128. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda da memurlar\u0131n ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerinin g\u00f6rev ve yetkilerinin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmu\u015ftur. Kuralda Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n onaylayaca\u011f\u0131 y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenecek olan hususlar\u0131n M\u0130T\u2019in g\u00f6rev alan\u0131yla ilgili oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
290. 2937 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda M\u0130T\u2019in ana hatlar\u0131yla te\u015fkilat birimlerinin d\u00fczenlendi\u011fi, 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda ise ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak g\u00f6rev tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla M\u0130T birimlerinin g\u00f6rev yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n an\u0131lan h\u00fck\u00fcmler \u00e7er\u00e7evesinde genel olarak tespit edildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2018\/95, K.2023\/221, 27\/12\/2023, \u00a7 263).<\/p>\n
291. Kural uyar\u0131nca, M\u0130T\u2019in, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda, Bakanl\u0131k ve T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetleri personeli hakk\u0131nda k\u0131ta i\u00e7inde veya k\u0131ta d\u0131\u015f\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapabilece\u011fi, bu hususlara ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n ise Cumhurba\u015fkan\u0131 onay\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulan y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a, 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla eklenen ek 16. maddeye g\u00f6re, Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 nam ve hesab\u0131na Bakanl\u0131k\u00e7a belirlenen e\u011fitim kurumlar\u0131 ile Mill\u00ee Savunma \u00dcniversitesine ba\u011fl\u0131 fak\u00fclte, y\u00fcksekokul, meslek y\u00fcksekokulu ve enstit\u00fclerde e\u011fitim g\u00f6recekler hakk\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131l\u0131r. \u00d6te yandan an\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 h\u00fck\u00fcmleri g\u00f6zetildi\u011finde, M\u0130T personeli hakk\u0131nda yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturma i\u015flemlerinin de s\u00f6z konusu Kanun kapsam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu kapsamda Cumhurba\u015fkan\u0131na tan\u0131nan yetkinin \u00e7er\u00e7evesinin de ilgili kanunlarla belirlendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
292. Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 sonucu elde edilen verilere ili\u015fkin olarak ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 kapsam\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun ve ilgili di\u011fer kanunlarda temel ilke ve esaslar belirlenmi\u015f ve gerekli g\u00fcvencelere yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
293. Dolay\u0131s\u0131yla kural kapsam\u0131nda M\u0130T\u2019e verilen yetkinin kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik usul ve esaslar ile bu hizmetlerin yerine getirilmesinde di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131yla ilgili olarak Cumhurba\u015fkan\u0131na M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanacak y\u00f6netmeli\u011fi onaylama hususunda verilen yetkinin kanuni \u00e7er\u00e7evesinin \u00e7izildi\u011fi sonucuna varmak gerekir.<\/p>\n
294. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 6., 8., 11., 20., 87., 104., 123. ve 128. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle 6., 8., 11., 20., 87., 104., 123. ve 128. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 36., 105. ve 125. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. 6191 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (3) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (f) Bendi ile An\u0131lan Kanun\u2019un 6. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (d) Bendi ve (4) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (h) Bendi<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam <\/p>\n
295. 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda s\u00f6zle\u015fmeli er olabilmek i\u00e7in aranan nitelikler belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu (f) bendinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n sonucunun hen\u00fcz gelmedi\u011fi h\u00e2llerde ise ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131 s\u00f6zle\u015fmeli er olman\u0131n \u015fart\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
296. S\u00f6z konusu Kanun\u2019un 4. maddesinde ise gerekli \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131yarak s\u00f6zle\u015fmeli er aday\u0131 olanlar\u0131n \u00f6n s\u00f6zle\u015fmeyle asker\u00ee e\u011fitime al\u0131naca\u011f\u0131, asker\u00ee e\u011fitimi ba\u015far\u0131 ile tamamlayanlarla d\u00f6rt y\u0131ldan fazla olmamak kayd\u0131yla en az \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k s\u00f6zle\u015fme yap\u0131laca\u011f\u0131, m\u00fcteakip s\u00f6zle\u015fmelerin, bir y\u0131ldan az \u00fc\u00e7 y\u0131ldan fazla olmamak \u015fart\u0131yla azam\u00ee yedi y\u0131ll\u0131k hizmet s\u00fcresi sonuna kadar uzat\u0131labilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
297. Kurala g\u00f6re ki\u015filerin \u00f6n s\u00f6zle\u015fme ile er aday\u0131 olarak g\u00f6reve ba\u015flamalar\u0131 i\u00e7in ilke olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131 gerekmektedir. Ancak kural kapsam\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 olumlu sonu\u00e7lananlar\u0131n g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 hen\u00fcz tamamlanmasa dahi g\u00f6reve ba\u015flat\u0131labilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6zle\u015fme a\u015famas\u0131nda olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde ise yine Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu (d) bendi uyar\u0131nca s\u00f6zle\u015fmeli er adaylar\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6zle\u015fmeleri, s\u00fcresinin bitiminden \u00f6nce feshedilmektedir. Ayn\u0131 \u015fekilde an\u0131lan maddenin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n dava konusu (h) bendinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde s\u00f6zle\u015fmeli erba\u015f ve erlerin s\u00f6zle\u015fmelerinin, s\u00f6zle\u015fme s\u00fcresinin bitiminden \u00f6nce feshedilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
298. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015filerin \u00f6n s\u00f6zle\u015fme ile er aday\u0131 olarak g\u00f6reve ba\u015flamalar\u0131 i\u00e7in ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131 yeterli g\u00f6r\u00fclmekle birlikte g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6zle\u015fme a\u015famas\u0131nda olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde kurallar kapsam\u0131nda idarece \u00f6n s\u00f6zle\u015fmenin feshine karar verilebilecektir. Yine asker\u00ee e\u011fitimini ba\u015far\u0131 ile tamamlay\u0131p s\u00f6zle\u015fmeli er olarak atananlar\u0131n g\u00fcvenlik soru\u015fturmalar\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 durumunda da s\u00f6zle\u015fmelerinin feshi m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi <\/p>\n
299. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda ara\u015ft\u0131r\u0131lacak hususlarla ilgili temel ilkelerin belirlenmedi\u011fi, bu kapsamda s\u00f6zle\u015fmeli er veya erba\u015f olmaya engel durumlar ile s\u00f6zle\u015fmenin feshini gerektiren h\u00e2llerin kurallarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, kanunda genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeden verilen yetkiye dayan\u0131larak \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikle s\u00f6z konusu hususlar\u0131n d\u00fczenlenmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131, bu durumun hukuk devleti ve yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu, kamu hizmetine girmede g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ayr\u0131m\u0131n g\u00f6zetilemeyece\u011fi, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda uygulanacak \u00f6l\u00e7\u00fctlerin nesnel, objektif, tarafs\u0131z ve zorunlu bir neden sonu\u00e7 ili\u015fkisi kurmaya elveri\u015fli olmad\u0131\u011f\u0131, bu durumda ki\u015filere nesnel, e\u015fit ve hakkaniyete uygun bir \u015fekilde muamele edilemeyece\u011fi, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda elde edilen bilgilerin tamamen idarenin subjektif de\u011ferlendirilmelerine b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunun keyfi uygulamalara neden olaca\u011f\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda kullan\u0131lan bilgilerin tamam\u0131n\u0131n ki\u015fisel veri niteli\u011finde oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu soru\u015fturman\u0131n tabi oldu\u011fu esas ve usullerin de kanunla d\u00fczenlenmesi gerekti\u011fi, \u00f6zellikle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n temel unsurunu olu\u015fturan istihbarat raporlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanma s\u00fcrecinin hukuki ve nesnel \u00f6l\u00e7\u00fctlerden uzak oldu\u011fu, bireylerin ki\u015fisel bilgilerden haberdar edilme, bu verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini veya silinmesini talep etme haklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu, 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da yer alan g\u00fcvencelerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 i\u00e7in de uygulanabilir oldu\u011fu iddia edilse bile an\u0131lan Kanun\u2019da istihbar\u0131 bilgilerinin istisna kapsam\u0131nda oldu\u011funun a\u00e7\u0131k\u00e7a d\u00fczenlendi\u011fi belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa’ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
300. Kurallar, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinde istihdam edilecek s\u00f6zle\u015fmeli er olmak i\u00e7in g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n sonucunun hen\u00fcz gelmedi\u011fi h\u00e2llerde ise ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131, yine s\u00f6zle\u015fmeli er adaylar\u0131n\u0131n \u00f6n s\u00f6zle\u015fmelerinin s\u00fcresinden \u00f6nce feshedilmesi ile s\u00f6zle\u015fmeli erba\u015f ve erlerin s\u00f6zle\u015fmelerinin s\u00fcresinin bitiminden \u00f6nce feshedilmesi i\u00e7in g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 \u015fart olarak \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ile kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
301. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ibaresinin, 4. maddesinin (b), (c) ve (\u00e7) bentlerinin ve 5. maddesinin (a), (b) ve (c) bentlerinin, 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin ve (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin, 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde belirtilen gerek\u00e7eler bu kurallar y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
302. A\u00e7\u0131klanan nedenle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptalleri taleplerinin reddi gerekir.<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ve Kenan YA\u015eAR bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fse de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 70. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 7. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
V. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n
303. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kurallar\u0131n uygulanmalar\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
A. 1. 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun;<\/p>\n
a. 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d, \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler, \u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri,\u2026\u201d ve \u201c\u2026ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler\u2026\u201d ibarelerine,<\/p>\n
b. 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b), (c) ve (\u00e7) bentlerine,<\/p>\n
c. 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a), (b) ve (c) bentlerine,<\/p>\n
\u00e7. 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresine,<\/p>\n
d. 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesine,<\/p>\n
e. 8. maddesinin;<\/p>\n
i. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresine,<\/p>\n
ii. (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesine,<\/p>\n
f. 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresine,<\/p>\n
g. 12. maddesine,<\/p>\n
\u011f. 13. maddesinin;<\/p>\n
i. (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019a eklenen ek 16. maddeye,<\/p>\n
ii. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 9\/7\/1982 tarihli ve 2692 say\u0131l\u0131 Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131kraya,<\/p>\n
iii. (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 10\/3\/1983 tarihli ve 2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu\u2019nun 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131kraya,<\/p>\n
iv. (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 25\/4\/2001 tarihli ve 4652 say\u0131l\u0131 Polis Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kanunu\u2019na eklenen ek 3. maddeye,<\/p>\n
2. 1\/2\/2018 tarihli ve 7078 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
a. 39. maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresine,<\/p>\n
b. 159. maddesiyle 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendine,<\/p>\n
c. 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendine ve (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendine,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal talepleri 4\/12\/2024 tarihli ve E.2021\/60, K.2024\/200 say\u0131l\u0131 kararla reddedildi\u011finden bu maddelere, f\u0131kralara, bentlere, c\u00fcmlelere ve ibarelere ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. 3\/2\/2022 tarihli ve 7354 say\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmenlik Meslek Kanunu\u2019nun 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u20267\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcne y\u00f6nelik iptal talebi hakk\u0131nda 4\/12\/2024 tarihli ve E.2021\/60, K.2024\/200 say\u0131l\u0131 kararla karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011finden bu b\u00f6l\u00fcme ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA,<\/p>\n
4\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A. 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun;<\/p>\n
1. 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan;<\/p>\n
a. \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
b. \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler,…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
c. \u201c…\u00fcst kademe kamu y\u00f6neticileri,\u2026\u201d ve \u201c\u2026ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n istihdam edilenler\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
2. 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. (b) ve (c) bentlerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
b. (\u00e7) bendinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
3. 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n;<\/p>\n
a. (a) ve (b) bentlerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
b. i. (c) bendinde yer alan \u201c…eylem birli\u011fi,…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
ii. (c) bendinin kalan k\u0131sm\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
4. 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
5. 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
6. 8. maddesinin;<\/p>\n
a. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin,<\/p>\n
b. (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
7. 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
8. 12. maddesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Engin YILDIRIM, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
9. 13. maddesinin;<\/p>\n
a. (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019a eklenen ek 16. maddenin,<\/p>\n
b. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 9\/7\/1982 tarihli ve 2692 say\u0131l\u0131 Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131kran\u0131n,<\/p>\n
c. (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 10\/3\/1983 tarihli ve 2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu\u2019nun 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131kran\u0131n,<\/p>\n
\u00e7. (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 25\/4\/2001 tarihli ve 4652 say\u0131l\u0131 Polis Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kanunu\u2019na eklenen ek 3. maddenin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
B. 3\/2\/2022 tarihli ve 7354 say\u0131l\u0131 \u00d6\u011fretmenlik Meslek Kanunu\u2019nun 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u20267\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanununa g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olma\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin iptal talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE,<\/p>\n
C. 1\/2\/2018 tarihli ve 7078 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
1. 39. maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
2. 159. maddesiyle 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
3. 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendinin ve (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Selahaddin MENTE\u015e ile Kenan YA\u015eAR\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA,<\/p>\n
4\/12\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Kanunun 4. maddesi ile bu maddenin b ve c bentlerinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda \u201cki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan halen aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n, ki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6ncelikle Kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201car\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u201dn\u0131n 3. madde uyar\u0131nca ilk defa veya yeniden memuriyete veya kamu g\u00f6revine atanacaklar hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131na i\u015faret etmek gerekir. Bu do\u011frultuda incelenen kurallarla bireyler hakk\u0131ndaki aranma veya tahdit i\u015flemlerinin t\u00fcm devlet kay\u0131tlar\u0131ndan tespit edilerek ara\u015ft\u0131rma dosyas\u0131na toplanmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Ara\u015ft\u0131rmaya konu bilgiler bireylerin \u00f6zel ya\u015famlar\u0131na ve ki\u015fisel verilerine ili\u015fkin oldu\u011fundan kurallar ile Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinde \u00f6zel ya\u015fama sayg\u0131 hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmektedir.<\/p>\n
2. Ceza Muhakemesi Kanununa g\u00f6re ki\u015finin aranmas\u0131, yakalama karar\u0131 veya ihzar denilen kararlar bak\u0131m\u0131ndan s\u00f6z konusudur. Yani bir su\u00e7 i\u015fledi\u011fi \u015f\u00fcphesi ile ifadesine ba\u015fvurulmak \u00fczere \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda gelmedi\u011fi durumda veya hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet karar\u0131 bulunan ki\u015fi hakk\u0131nda yakalama karar\u0131 verilecektir. Yine mahkemede tan\u0131k veya m\u00fc\u015fteki olanlar\u0131n \u00e7a\u011fr\u0131ya uymamas\u0131 nedeniyle de yakalama\/ihzar karar\u0131 verilebilecektir. Hatta kollu\u011fun yakalama karar\u0131 verme yetkisi de olduk\u00e7a geni\u015ftir (bkz. Yakalama, G\u00f6zalt\u0131na Alma ve \u0130fade Alma Y\u00f6netmeli\u011fi, m. 5). Buna kar\u015f\u0131n d\u00fczenlemede ki\u015fi hakk\u0131ndaki tahdit karar\u0131n\u0131n hangi konuya ili\u015fkin oldu\u011fu belirtilmemi\u015ftir. \u0130lgili mevzuatta herhangi bir nedenle konulmu\u015f olan tahditin sebebine, niteli\u011fine bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda dosyas\u0131na aktar\u0131lmas\u0131 istenilmektedir.<\/p>\n
3. Bilindi\u011fi \u00fczere ki\u015filer hakk\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc bilgi ki\u015fisel veri niteli\u011finde kabul edilmektedir (di\u011ferleri aras\u0131nda bkz. AYM 12.11.2015, E. 2015\/32, K. 2015\/102). Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu arama ve tahdit bilgileri de bireylerin \u00f6zel ya\u015famlar\u0131n\u0131n gizlili\u011finin korunmas\u0131 hakk\u0131 ile ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 haklar\u0131na (Ay m. 20) m\u00fcdahale te\u015fkil etmektedir. Elbette an\u0131lan haklara s\u0131n\u0131rlama getirilebilir ve m\u00fcdahale edilebilir. Ancak bu m\u00fcdahalenin me\u015fru sebebinin bulunmas\u0131, demokratik toplumda gerekli ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 da Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluktur. Bir kamu g\u00f6revine girecek kimsede devletin genel olarak kamu g\u00f6revinin ve \u00f6zelde istihdam edilece\u011fi g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklere \u00f6zg\u00fc \u015fartlar belirlemesi de kamu yarar\u0131n\u0131n bir gere\u011fidir. Devletin bu ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturmalarla istihdam edece\u011fi veya belirli hizmetlerde bulunacak kimselerin Anayasa\u2019ya ve anayasal hukuk d\u00fczenine sayg\u0131 duyan d\u00fcr\u00fcst bireyler oldu\u011fundan emin olmak istemesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu anlamda m\u00fcdahalenin me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kabul edilmelidir. Bununla birlikte bir hukuk devletinde kamu g\u00f6revine al\u0131nacak bireyler i\u00e7in aranacak ko\u015fullar\u0131n belirli, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi bu ama\u00e7la temel haklar\u0131na yap\u0131lacak m\u00fcdahalenin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz olmamas\u0131na, ba\u015fka deyi\u015fle amaca elveri\u015fli olan en alt d\u00fczeyde m\u00fcdahaleyi a\u015fmamaya \u00f6zen g\u00f6sterilmesi gerekir. \u00d6te yandan m\u00fcdahalenin daha alt veya \u00fcst derecede olmas\u0131n\u0131n belirlenmesi, korunmak istenen menfaat ile m\u00fcdahale edilecek temel haklar aras\u0131ndaki gereklilik boyutuna ili\u015fkin bir \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn g\u00f6zetilmesini de zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Kanunun 3. maddesinde belirtildi\u011fi \u00fczere gizlilik dereceli birimlerde g\u00f6rev yapacak olanlar, \u00fcst kademe y\u00f6neticileri ve milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arzeden birimlerde \u00e7al\u0131\u015facak kimseler bak\u0131m\u0131ndan gerek ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 gerekse g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131ndan beklenen kamusal yarar daha \u00fcst d\u00fczeydedir. Bunlar bak\u0131m\u0131ndan devletin takdir alan\u0131n\u0131n daha geni\u015f olabilece\u011fi, m\u00fcdahalenin daha \u00fcst d\u00fczeyde yap\u0131labilece\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ancak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yaln\u0131zca bu grup i\u00e7in yap\u0131lmamakta, devletin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kamu hizmetinin istihdam\u0131nda g\u00f6rev alacak her d\u00fczeydeki personeli kapsamaktad\u0131r. Bunlar hakk\u0131ndaki m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan zorunlu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde daha alt d\u00fczeyde bir m\u00fcdahale enstr\u00fcman\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 yeterli olabilecektir. Buna kar\u015f\u0131n incelenen kurallarda, herhangi bir kamu g\u00f6revinde istihdam edilecek bir ki\u015finin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rma dosyas\u0131na tabiri yerindeyse ilgili ilgisiz, gerekli gereksiz, hakk\u0131nda ne bilgi varsa at\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Kanunun 3. maddesinin ilk f\u0131kras\u0131ndaki grup bak\u0131m\u0131ndan incelenen kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 20., 13. maddeleri ba\u011flam\u0131nda gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 ve iptal edilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim.<\/p>\n
5. Kanunun 5. maddesinin c bendinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin \u201cTer\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi \u2026 i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Okundu\u011funda kula\u011fa mant\u0131kl\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnen bu ibarenin esas\u0131nda olduk\u00e7a geni\u015f ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz bir kapsam\u0131n\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu d\u00fczenleme kar\u015f\u0131s\u0131nda bir kimsenin herhangi bir saikle ve hi\u00e7bir su\u00e7 veya ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn ama\u00e7 ve eylemleriyle sempati kurmaks\u0131z\u0131n \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle yapaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131klamalar\u0131 veya di\u011fer eylemlerinin bu kapsamda g\u00f6r\u00fclmesi ve bir kamu g\u00f6revine girmekten mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir. \u00d6te yandan eylem birli\u011fi kural\u0131na dayal\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 olumsuz sonu\u00e7lanan bir kimsenin yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n da bir sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kural \u015feklen, kategorik olarak bir kimsenin eylemlerinin herhangi bir su\u00e7 veya ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn eylemleriyle birlik arzetmesini soru\u015fturman\u0131n olumsuzlu\u011fu i\u00e7in yeterli g\u00f6rmektedir. Denetleyecek mahkemenin \u015feklen ortaya \u00e7\u0131kan bu eylem birli\u011finin asl\u0131nda masum bir anayasal hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 niteli\u011finde oldu\u011funu ay\u0131rdetmesine imkan bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural belirsiz oldu\u011fu gibi keyfili\u011fe kar\u015f\u0131 da bir g\u00fcvence i\u00e7ermemektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere esas\u0131nda kural Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma ve geli\u015ftirme hakk\u0131na m\u00fcdahale olu\u015fturmaktad\u0131r. Dahas\u0131 bu m\u00fcdahalenin me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kabul edilebilse dahi a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z nedenlerle kanunilik kriterini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gibi demokratik toplumda gerekli bir m\u00fcdahale olarak da kabul edilemez. Bu nedenle Anayasa\u2019n\u0131n 17., 13. maddeleri uyar\u0131nca iptal edilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
6. Kanunun 7. maddesinin 1 numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmenin, ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesindeki De\u011ferlendirme Komisyonu taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bu c\u00fcmlenin maddenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7erisinde yorumlanmas\u0131 gerekmektedir. Madde bir b\u00fct\u00fcn olarak De\u011ferlendirme Komisyonu\u2019nun kurulu\u015funu ve g\u00f6revlerini d\u00fczenlemektedir. Ne var ki gerek incelenen kuralda ve gerekse maddenin di\u011fer f\u0131kralar\u0131nda De\u011ferlendirme Komisyonu\u2019nun, ilgili hakk\u0131ndaki ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 dosyas\u0131nda yer alan bilgileri hangi kriterler etraf\u0131nda de\u011ferlendirece\u011fi konusunda bir d\u00fczenleme yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka deyi\u015fle kuralda Komisyonun g\u00f6revini yaparken esas alabilece\u011fi hi\u00e7bir kriter bulunmamaktad\u0131r. Bu durum ise uygulaman\u0131n ilgililerin s\u00fcbjektif g\u00f6r\u00fc\u015fleri etraf\u0131nda y\u00fcr\u00fcmesine yol a\u00e7acakt\u0131r. Bu nedenle keyfili\u011fe kap\u0131 a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f olarak bunun ilgili kanun ve mevzuatta yer ald\u0131\u011f\u0131 ve Komisyonun buna g\u00f6re de\u011ferlendirme yapaca\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclebilir. Bununla birlikte incelenen Kanun ile ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin b\u00fct\u00fcn kurallar ilk kez ve \u00f6zel olarak d\u00fczenlenmektedir. Komisyonun, ne derece var oldu\u011fu belirsiz di\u011fer mevzuattaki kriterleri dikkate alaca\u011f\u0131n\u0131n soyut olarak ileri s\u00fcr\u00fclmesi bu gereklili\u011fi kar\u015f\u0131lamaya yetmemektedir. De\u011ferlendirmeye ili\u015fkin temel kriterlerin kuralda yer almamas\u0131 nedeniyle kamu g\u00f6revine girme istemi bu nedenlerle reddedilen bireylerin a\u00e7acaklar\u0131 davalarda mahkemelerin denetimi hangi y\u00f6nden yapacaklar\u0131 da belirsiz hale gelmektedir. A\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gerek\u00e7elerle kural\u0131n belirsizli\u011fi ve keyfili\u011fe kar\u015f\u0131 g\u00fcvenceler i\u00e7ermemesi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde ifade edilen hukuk devleti ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k dolay\u0131s\u0131yla iptal edilmesi gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeyim.<\/p>\n
7. Kanunun 12. maddesi ile ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131yla ilgili usul ve esaslar\u0131n Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelik ile d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. \u015e\u00fcphesiz Anayasa\u2019n\u0131n 124. maddesi uyar\u0131nca Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n Kanunun uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla y\u00f6netmelik d\u00fczenleme yetkisi vard\u0131r, hatta bu Kanun \u00f6zelinde bunun gerekli oldu\u011fu da s\u00f6ylenmelidir. Bununla birlikte konunun, Kanunun 7. maddesindeki kurala ili\u015fkin iptal d\u00fc\u015f\u00fcncemizde s\u00f6z\u00fc edilen gerek\u00e7eler etraf\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131 gerekir. De\u011ferlendirme Komisyonu\u2019nun ilgililer hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturma bilgilerini hangi kriterlerle de\u011ferlendireceklerinin belirlenmemesi kar\u015f\u0131s\u0131nda, bunun uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131lmas\u0131, \u00f6zel ya\u015fama sayg\u0131 ve ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131 ile kamu g\u00f6revine girme hakk\u0131yla ilgili olarak kanunda \u00e7er\u00e7evesi belirlenmeyen en temel konularda idareye d\u00fczenleme yetkisi verilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Bu nedenle kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 20., 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedenleriyle iptal edilmesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eI OY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d \u0130baresi; 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (b) Bendi; (c) Bendi; \u00e7) Bendinin; 5. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (c) Bendi; 6. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d \u0130baresi; 7. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesi ve 12. Maddesi hakk\u0131ndaki \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne \u00fcyeler Yusuf \u015eevki Hakyemez, Selahattin Mente\u015f ve Kenan Ya\u015far\u2019\u0131n kar\u015f\u0131oylar\u0131nda belirttikleri gerek\u00e7elerle kat\u0131lm\u0131yorum.<\/p>\n
\u00a0 <\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1.Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun a\u015fa\u011f\u0131da ele alaca\u011f\u0131m maddelerinin, 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Milli Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 G\u00f6rev ve Te\u015fkilat\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddede yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresinin ve 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendi, 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendi ile (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendi ile ilgili ger\u00e7ekle\u015ftirilen Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 iptal isteminin reddi \u015feklindeki kanaatlere s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m gerek\u00e7elerle kat\u0131lmamaktay\u0131m.<\/p>\n
A. 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun;<\/p>\n
a. 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ibaresi:<\/p>\n
2.\u0130ptali istenen ibarenin yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada kurum ve kurulu\u015flarda, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerin bulundu\u011fu gizlilik dereceli birimlerde istihdam edilenler hakk\u0131nda da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n
3.G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131 gizlilik dereceli birimlerde istihdam edilenler \u015feklindeki ibarenin kamu hizmetine girme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi noktas\u0131nda bir ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu bu ibare ile getirilen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki kanunla s\u0131n\u0131rlama konusunda belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu ve bu y\u00f6n\u00fcyle kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 39).<\/p>\n
4.\u00c7o\u011funluk karar\u0131nda bu sonuca ula\u015f\u0131l\u0131rken ilk olarak an\u0131lan f\u0131krada, hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lacak ki\u015filer tespit edilirken kurumlardan ve birimlerden hareket edildi\u011fi ancak bunun yan\u0131nda dava konusu ibarelerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan kurum veya kurulu\u015fu de\u011fil birimi esas alarak ikinci kategorideki ki\u015filerin kimler olaca\u011f\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmekte oldu\u011funa i\u015faret edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla da dava konusu ibarelerin, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndaki gizlilik dereceli birimleri kapsad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 37).<\/p>\n
5.Akabinde ise her kurum ve kurulu\u015fun te\u015fkilat yap\u0131s\u0131n\u0131n farkl\u0131 olabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kanun koyucunun hangi birimlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 tek tek belirlemesinin g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ortada oldu\u011funa i\u015faret edilerek Kanun\u2019da genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izildikten sonra bu belirlemenin teknik bir mesele olmas\u0131 ve g\u00fcncellenmesinin gerekebilmesi nedeniyle y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda sak\u0131nca bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir (\u00a7 38).<\/p>\n
6.\u00c7o\u011funluk karar\u0131na g\u00f6re; \u201cBu ba\u011flamda Kanun\u2019la olu\u015fturulan sistemde gizlilik dereceli birimlerin hangileri oldu\u011fu hususunda belirli bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bu hususa ili\u015fkin olarak konulan \u00f6l\u00e7\u00fct baz\u0131 bilgi ve belgelere sahip olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu bilgi ve belgeler, kurum ve kurulu\u015flarda yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerdir. Bu t\u00fcr bilgi ve belgeleri bulunduran birimler ise gizlilik dereceli birimlerdir\u201d (\u00a7 39).<\/p>\n
7.Her ne kadar \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda dava konusu ibarenin \u00f6n\u00fcnde yer alan \u201ckurum ve kurulu\u015flarda yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler\u201d ibaresinin belirlili\u011fi sa\u011flamada kanuni dayanak olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilse de gerek kuraldaki d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi ve gerekse hangi birimlerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n bu kapsamda oldu\u011funu tek tek belirlemenin g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle belirlemenin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u015feklinde ortaya konulan gerek\u00e7e sorunludur. Zira ibarenin \u00f6n\u00fcnde yer alan yukar\u0131da aynen al\u0131nt\u0131lanan ifadeler gizlilik dereceli birimlerin hangileri oldu\u011fu noktas\u0131nda Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda aranan standarttaki belirlili\u011fi kar\u015f\u0131lamaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n
8.\u00d6te yandan bu Kanun\u2019un uygulamas\u0131n\u0131 g\u00f6stermek amac\u0131yla Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lan G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Yap\u0131lmas\u0131na Dair Y\u00f6netmelik, \u201cGizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 6. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bu belirlili\u011fi sa\u011flama noktas\u0131nda aynen \u015fu h\u00fckme yer vermi\u015ftir: \u201cKamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131, gizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131 birinci f\u0131kra gere\u011fince belirler. Ancak t\u00fcm kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n; tefti\u015f ve denetim birimleri, personel birimleri, bilgi i\u015flem birimleri ve \u00f6zel kalem m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri gizlilik dereceli birimlerden say\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n
9.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Y\u00f6netmelik h\u00fckm\u00fc, bir yandan gizlilik dereceli baz\u0131 birimleri Y\u00f6netmelik\u2019te saymakta, ancak di\u011fer taraftan ise Y\u00f6netmeli\u011fin bu maddesinin birinci f\u0131kras\u0131ndaki \u201cGizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda Gizlilik Dereceli Belgelerde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakk\u0131nda Y\u00f6netmelik h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re \u2018\u00e7ok gizli\u2019 ve \u2018gizli\u2019 gizlilik dereceli bilgi ve belgeleri olu\u015fturan ve saklayan birim ve k\u0131s\u0131mlard\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n gizlilik dereceli birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131 belirleyece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla gizlilik dereceli birimlerin hangileri oldu\u011fu Kanun\u2019da yeterince belirlenmedi\u011fi gibi Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lan Y\u00f6netmelik\u2019le de tam olarak belirlenmemi\u015f, Y\u00f6netmelik\u2019te belirlenenlere ek olarak kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nca da belirlenece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
10.\u0130barenin Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun denetimi noktas\u0131nda kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren kural\u0131n belirlili\u011finin mutlaka kanun h\u00fck\u00fcmleri ile sa\u011flanmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fi, burada d\u00fczenlenen konunun g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 gibi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale potansiyeli daha y\u00fcksek bir konu olmas\u0131yla do\u011frudan ilgilidir.<\/p>\n
11.Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131nda vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bir kanuni d\u00fczenlemenin \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p kurallar\u0131n keyf\u00eeli\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131 gerekmektedir (AYM, E.2018\/90, K.2019\/85, 14\/11\/2019, \u00a7 41; E.2023\/43, K.2023\/141, 26\/07\/2023, \u00a7 13). <\/p>\n
12.Kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup birey, kanundan, belirli bir kesinlik i\u00e7inde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rebilir ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilir. Zira hukuki g\u00fcvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin \u00f6nko\u015fullar\u0131ndand\u0131r. Ki\u015filerin hukuki g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan hukuki g\u00fcvenlik ilkesi, hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7\u00a7 153-154).<\/p>\n
13.Yine bu noktada \u00f6nemle vurgulamak gerekir ki Anayasa Mahkemesi temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rland\u0131ran kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funu denetlerken Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi ba\u011flam\u0131nda aranan kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 olduk\u00e7a kat\u0131 bi\u00e7imde uygulamaktad\u0131r.<\/p>\n
14.Zira Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi gere\u011fince temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale eden ve belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flayan bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131, Anayasa Mahkemesi i\u00e7tihad\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, yasaman\u0131n belirledi\u011fi ilke ve \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlara ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 ve hukuk d\u00fczeninde Anayasa’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc usule uygun olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar\u0131n alt kademelerinde yer alan d\u00fczenlemelerle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kolayl\u0131kla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini ama\u00e7layan (bkz.: \u015eerafettin Can Atalay (2) [GK], B. No: 2023\/53898, 25\/10\/2023, \u00a7 49) fevkalade \u00f6nemli bir g\u00fcvence konumundad\u0131r.<\/p>\n
15.Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren dava konusu kural\u0131n belirlili\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011finin kanun h\u00fck\u00fcmleri ile sa\u011flanmas\u0131 zorunludur. Buna ra\u011fmen dava konusu ibarenin yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada veya Kanun\u2019un ba\u015fka yerlerinde bu konuda Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi ba\u011flam\u0131nda kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek nitelikte bir belirlili\u011fin ortaya konuldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
16.Gizlilik dereceli birimlerin belirlili\u011finin kanunla kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli sak\u0131ncas\u0131 ise y\u00fcr\u00fctmenin ve hatta yukar\u0131da zikredilen Y\u00f6netmeli\u011fin 6. maddesinin de verdi\u011fi yetki ile farkl\u0131 idarelerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi olacaklar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 zamanla geni\u015fletebilmesi ve b\u00f6ylece kanun koyucunun hedeflemedi\u011fi alanlara kadar bu uygulamay\u0131 yayabilme ihtimalidir.<\/p>\n
17.Bu ba\u011flamda \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki \u201cbu belirlemenin teknik bir mesele olmas\u0131 ve g\u00fcncellenmesinin gerekebilmesi nedeniyle y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda kanunilik ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n bulunmamakta\u201d (\u00a7 38) oldu\u011funa ili\u015fkin gerek\u00e7e, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kanunilik g\u00fcvencesini d\u0131\u015flayarak idarenin zamanla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyecek bi\u00e7imde geni\u015fletmesine imkan sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n
18.Zira Anayasa Mahkemesi, tam da temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kanunilik ilkesi ba\u011flam\u0131nda hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ilgili bir konu oldu\u011funda belirlili\u011fin de mutlaka kanun h\u00fck\u00fcmlerine dayal\u0131 bi\u00e7imde sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fini, bu konuda idareye belirlili\u011fi sa\u011flama yetkisinin devredilmesinin kanunilik g\u00fcvencesini i\u015flevsiz b\u0131rakaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmektedir (bkz.: \u015eerafettin Can Atalay (2), \u00a7 49). Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu bu belirlemenin g\u00fcncellenmesinin gerekebilmesi nedeniyle y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda kanunilik ilkesi y\u00f6n\u00fcnden sorun bulmamakla \u00f6nceki i\u00e7tihad\u0131yla da a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7eli\u015fen bi\u00e7imde temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin idare taraf\u0131ndan kolayl\u0131kla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmesine kap\u0131lar\u0131 aralam\u0131\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n
19.Dolay\u0131s\u0131yla insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 noktas\u0131nda bir g\u00fcvence olmas\u0131 gereken Anayasa Mahkemesinin, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kanunilik ilkesi konusundaki yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131 ortada iken bu bi\u00e7imdeki bir yorumla kural\u0131 Anayasa\u2019ya uygun bulmas\u0131 Mahkemenin i\u015flevi ile de temelden \u00e7eli\u015fmektedir. \u00c7o\u011funluk karar\u0131nda kanunilik konusundaki hukuken sorunlu bu yakla\u015f\u0131m, 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun a\u015fa\u011f\u0131da ele alaca\u011f\u0131m di\u011fer maddelerinde de s\u0131kl\u0131kla kendisini g\u00f6stermektedir. Bu yakla\u015f\u0131m nedeniyle bu dosyada iptali gerekti\u011fi kanaatinde oldu\u011fum bir\u00e7ok kuralda Anayasa Mahkemesinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda kanunilik ilkesi ile ilgili olu\u015fturdu\u011fu standart hi\u00e7bir anlam ifade edememi\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n
20.\u00d6yle ki bu dosyada Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun kanunilik konusundaki hukuken fevkalade sorunlu yakla\u015f\u0131m\u0131, kar\u015f\u0131oy yazd\u0131\u011f\u0131m a\u015fa\u011f\u0131daki di\u011fer kurallarda da s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere bir yandan Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisini a\u015farak denetledi\u011fi kanun h\u00fck\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131k olan anlam ve kapsam\u0131n\u0131 dahi de\u011fi\u015ftirebildi\u011fi bir a\u015famaya kadar gidebilmektedir.<\/p>\n
21.\u00d6te yandan yine \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m, kanunilikle ilgili olarak dava konusu kurallar\u0131n belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 ve temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere s\u0131n\u0131rlama getiren kurallarda kamu otoritelerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvencelere ve keyfi uygulamalara kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlemlere yer verilmesi zorunlulu\u011funu arayan Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131ndan kolayl\u0131kla sap\u0131labildi\u011fini g\u00f6stermektedir. (Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesi ba\u011flam\u0131ndaki i\u00e7tihad\u0131nda kamu otoritelerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvencelere ve keyfi uygulamalara kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlemlere yer verilmesi zorunlulu\u011funu ortaya koyan baz\u0131 kararlar\u0131 i\u00e7in bkz.: AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/07\/2019, \u00a7\u00a7 169-173; E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 29; E.2023\/43, K.2023\/141, 26\/07\/2023, \u00a7 14; Fatih Saraman [GK], B. No: 2014\/7256, 27\/2\/2019, \u00a7 90; \u00dcmit Karaduman, B. No: 2020\/20874, 2\/2\/2022, \u00a7\u00a7 64-72).<\/p>\n
22. Dava konusu kurallar\u0131n iptali isteminin reddi sonucuna ula\u015fma s\u00fcrecinde Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda g\u00f6zlemlenen bu i\u00e7tihadi \u00e7eli\u015fki, hukuki g\u00fcvenlik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorunlu oldu\u011fu gibi kanunlar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun yarg\u0131sal denetiminde Anayasa Mahkemesinin temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri g\u00fcvence alt\u0131na alan demokratik hukuk devletindeki varl\u0131k nedeni ile de ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
23.Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kanunilik \u015fart\u0131n\u0131n sa\u011flanamamas\u0131 nedeniyle kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren dava konusu ibarenin Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
b.3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler\u2026\u201d ibaresi:<\/p>\n
24.Dava konusu ibare ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenlerin de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. \u00c7o\u011funluk karar\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesindeki kamu hizmetine girme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131ran kural\u0131n kanunilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131, me\u015fru amac\u0131n\u0131n bulundu\u011fu ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
25.Kanaatimizce de kuralda kanunilik noktas\u0131nda bir sorun bulunmamaktad\u0131r. Dava konusu ibare a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak t\u00fcm \u00f6\u011fretmenlerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemektedir. Kural\u0131n me\u015fru amac\u0131 ile ilgili bir Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131ktan da bahsedilemez.<\/p>\n
26.Bununla birlikte kural\u0131n e\u011fitim hizmeti ba\u011flam\u0131nda \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011finin \u00f6nemine binaen \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda belirtilen me\u015fru ama\u00e7 olan e\u011fitim \u00f6\u011fretim hizmetlerinin belirtilen niteliklere uygun standartta verilebilmesi noktas\u0131nda \u201cgereklilik\u201d ko\u015fulunu sa\u011flamada bir y\u00f6n\u00fc ile sorunlu oldu\u011funu ifade etmek gerekir.<\/p>\n
27.Elbette ki kanun koyucu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 \u015feklindeki bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kamu hizmetine girecek ki\u015filer i\u00e7in bir \u015fart olarak \u00f6ng\u00f6rebilir. Kanun koyucunun hangi kamu hizmetlerinin bu kapsama al\u0131n\u0131p hangilerinin kapsam d\u0131\u015f\u0131nda tutulaca\u011f\u0131 konusunda da geni\u015f bir takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
28.Bununla birlikte bu konuda ger\u00e7ekle\u015ftirilen Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nan kamu hizmeti ile ilgili olarak getirilen bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn kamu hizmetine girme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki g\u00fcvencelerle \u00e7eli\u015fmemesi \u00f6nem arz etmektedir. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile ilgili \u00e7\u0131kar\u0131lan bir kanunda Anayasa Mahkemesinin ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi denetimde odaklanmas\u0131 gereken husus bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmak durumundad\u0131r.<\/p>\n
29.\u0130lk ve orta \u00f6\u011fretimdeki \u00e7ocuklar\u0131n ve gen\u00e7lerin e\u011fitim hizmetinden mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen standartta faydalanabilmesi noktas\u0131nda kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapacak \u00f6\u011fretmenlerde aranacak \u015fartlar\u0131n \u00f6zel okullarda istihdam edilen \u00f6\u011fretmenlerde de ayn\u0131 \u015fekilde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi izahtan varestedir. Zira Anayasa\u2019n\u0131n e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi 42. maddesi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kamu veya \u00f6zel okul ay\u0131r\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ilk ve orta dereceli okullardaki e\u011fitimin m\u00fcfredat\u0131 ve temel amac\u0131n\u0131n farkl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bu nedenle \u00f6zel okullarda \u00e7al\u0131\u015fan \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6reve al\u0131nmas\u0131 a\u015famas\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na tabi tutulmazken, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenlerin, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na tabi tutulmas\u0131 dava konusu kural\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin alt ilkelerinden \u201cgereklilik\u201d y\u00f6n\u00fc ile hukuken sorunlu hale sokmaktad\u0131r.<\/p>\n
30.Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 \u015feklindeki bir uygulaman\u0131n sunulan kamu hizmetini esas alarak bu hizmetin sunumunda \u00e7al\u0131\u015facak t\u00fcm \u00f6\u011fretmenlere uygulanmas\u0131 \u015feklindeki bir d\u00fczenleme ancak kural\u0131n gereklilik ko\u015fulunu sa\u011flayabilecektir. Nitekim \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda kural\u0131n me\u015fru amac\u0131 olarak ortaya konulan hususlar\u0131n (\u00a7\u00a7 56-57) kamu veya \u00f6zel ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm \u00f6\u011fretmenlerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ayn\u0131 kurala tabi tutulmalar\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
31.Anayasa\u2019n\u0131n 42. maddesinde e\u011fitim ve \u00f6\u011frenim hakk\u0131 ile ilgili olarak konumuz ba\u011flam\u0131nda e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimin devletin g\u00f6zetimi ve denetimi alt\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131, devlet okullar\u0131nda paras\u0131z oldu\u011fu ve \u00f6zel ilk ve orta dereceli okullar\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu esaslar\u0131n devlet okullar\u0131 ile eri\u015filmek istenen seviyeye uygun olarak kanunla d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fitim \u00f6\u011fretim hizmeti bir b\u00fct\u00fcn olmas\u0131na ra\u011fmen \u00f6zel okullarda g\u00f6rev yapan \u00f6\u011fretmenler bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 gerekli g\u00f6r\u00fclmezken kamuda g\u00f6rev yapanlar\u0131n bu kapsama al\u0131nmas\u0131, kanun koyucunun kamudaki \u00f6\u011fretmenler bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gereklili\u011fini sorunlu hale getirmektedir.<\/p>\n
32.Burada akla belki 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sadece kamuda g\u00f6rev yapacak ki\u015filer i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc hususu gelebilir. Ancak Kanun\u2019un bu yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsemedi\u011fini de belirtmek gerekir. Nitekim dava konusu ibarenin yer ald\u0131\u011f\u0131 f\u0131krada stat\u00fcs\u00fc veya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma \u015fekline ba\u011fl\u0131 olmaks\u0131z\u0131n milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis, hizmetlerde istihdam edilenler hakk\u0131nda da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
33.Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle dava konusu ibarenin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi ba\u011flam\u0131nda gereklilik ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
c.4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cb\u201d ve \u201cc\u201d bentleri:<\/p>\n
34.Kanun\u2019un 4. maddesinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 konusu d\u00fczenlenmekte olup ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda (1) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n \u201cb\u201d bendinde \u201cki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d, \u201cc\u201d bendinde ise \u201cki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. <\/p>\n
35.Dava konusu bentlerdeki \u201cki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131\u201d ve \u201cki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131\u201d hususlar\u0131n\u0131n ki\u015fisel veri olarak kabul edilmesi nedeniyle kurallar\u0131n \u00f6ncelikle Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminin de bu hak y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u015feklindeki \u00e7o\u011funluk karar\u0131na kat\u0131lmaktay\u0131m.<\/p>\n
36.Bu ba\u011flamda kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi kapsam\u0131nda kanunla s\u0131n\u0131rlama \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n
37.Ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki d\u00fczenlemeye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kural\u0131n bu d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi ile ki\u015finin kolluk taraf\u0131ndan aranmas\u0131na sebebiyet veren t\u00fcm aramalar\u0131 kapsam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda yakalama aramas\u0131, delil aramas\u0131 ve su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 arama gibi farkl\u0131 t\u00fcrde aramalar s\u00f6z konusu olabilmektedir. Su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 arama da farkl\u0131 su\u00e7lara y\u00f6nelik olarak s\u00f6z konusu olabilir. Bunun gibi ba\u015fka kanunlarda da arama ile ilgili d\u00fczenlemeler s\u00f6z konusu olabilmektedir. S\u00f6z gelimi uygulamada s\u0131kl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan \u00f6nleme aramas\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn infaz\u0131 i\u00e7in arama da birer farkl\u0131 arama t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kural\u0131n bu y\u00f6n\u00fc ile olduk\u00e7a geni\u015f bir kapsama sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
38.Oysa \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri uyar\u0131nca ger\u00e7ekle\u015ftirilen kanunilik denetiminde kural\u0131n belirli, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve eri\u015filebilir niteli\u011fi ile ilgili bir sorun bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte \u00e7o\u011funlu\u011fun bu yakla\u015f\u0131m\u0131 dava konusu h\u00fckm\u00fcn \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda belirtilenin aksine daha geni\u015f bir kapsama sahip olmas\u0131 nedeniyle Anayasa Mahkemesinin kanunilikle ilgili i\u00e7tihad\u0131nda ortaya koydu\u011fu standartla \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n
39.Bu a\u00e7\u0131k standarda ra\u011fmen Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu \u201cki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131\u201d bi\u00e7imindeki hi\u00e7bir istisnaya yer vermeyen genel nitelikteki dava konusu h\u00fckm\u00fc \u201car\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla ama\u00e7lanan\u0131n ki\u015finin temel olarak kamu d\u00fczeni ve kamu g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk te\u015fkil edip etmedi\u011finin tespiti oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kuralla ki\u015fi hakk\u0131ndaki her t\u00fcrl\u00fc araman\u0131n de\u011fil bir su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 ve kovu\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda bir araman\u0131n var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinin hedeflendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.\u201d (\u00a7 99) \u015feklinde kabul etmi\u015ftir.<\/p>\n
40.Denetlenen kanun h\u00fckm\u00fc a\u00e7\u0131k\u00e7a genel bir ifade kullanm\u0131\u015f ve madde gerek\u00e7esinde farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131klamaya yer verilmemi\u015f iken Anayasa Mahkemesinin kural\u0131 ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n amac\u0131n\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak sadece su\u00e7 isnad\u0131na ba\u011fl\u0131 arama \u015feklinde kabul etmesi a\u00e7\u0131k\u00e7a kanun koyucunun iradesini de\u011fi\u015ftirmek anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Zira kanun koyucu kural\u0131 sadece su\u00e7 isnad\u0131 kapsamdaki bir arama olarak ihdas etmek amac\u0131 ta\u015f\u0131sayd\u0131 bunu pekala bu \u015fekilde d\u00fczenleyerek ifade edebilirdi.<\/p>\n
41.\u00d6nemle vurgulamak gerekir ki Anayasa Mahkemesinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetimindeki yetkisi kural\u0131n anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek de\u011fil kural\u0131 esas alarak denetlenen bu kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmektir. Bu y\u00f6n\u00fc ile \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m Anayasa Mahkemesini adeta kural koyucu konumuna koymakta olup bunun Mahkemenin denetim yetkisinin kapsam\u0131 ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
42.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere esas\u0131nda kuralda kanunilik ba\u011flam\u0131nda belirlilikle ilgili bir sorun bulunmamas\u0131na ra\u011fmen \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m kanunilik noktas\u0131nda sorunludur. Denetlenen kural\u0131n kendisi belirli, eri\u015filebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu a\u015famadan sonra kural\u0131n me\u015fru amac\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygunlu\u011funun denetlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
43.Kural\u0131n, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n getirilmesindeki temel hedef ba\u011flam\u0131nda kamu d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131 \u015feklinde me\u015fru bir amac\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bununla birlikte \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi ba\u011flam\u0131ndaki denetimde, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde hi\u00e7bir ayr\u0131m yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n t\u00fcm kolluk aramalar\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesinin elveri\u015fli bir ara\u00e7 olsa bile gereklilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Zira su\u00e7 isnad\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki di\u011fer aramalar\u0131n ve hatta kategorik olarak su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131ndaki t\u00fcm aramalar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde ortaya konulmas\u0131 ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda gereksiz bi\u00e7imde baz\u0131 ki\u015fisel verilerinin De\u011ferlendirme Komisyonunun \u00f6n\u00fcne getirilmesine sebebiyet verecektir.<\/p>\n
44.Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda ele al\u0131nan ikinci kural olan \u201cc\u201d bendinde de \u201cb\u201d bendindeki sorunun ayn\u0131s\u0131 mevcuttur. Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cc\u201d bendinde ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lan \u201cki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
45.Bu bentteki kural\u0131n anlam ve kapsam\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kural\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi itibariyle hi\u00e7bir istisnaya yer vermemesi ve kategorik olarak ki\u015fi hakk\u0131ndaki herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kay\u0131tlardan tespit etmeyi \u00f6ng\u00f6rmesi nedeniyle esas\u0131nda bu bentte de kanunilik boyutu ile bir belirsizli\u011fin olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde bu h\u00fckme g\u00f6re ki\u015fi hakk\u0131ndaki t\u00fcm tahdit i\u015flemlerinin tespiti gerekmektedir.<\/p>\n
46.Bununla birlikte Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda kural\u0131n kanunili\u011fi ile ilgili yap\u0131lan de\u011ferlendirmede bu kural\u0131n anlam\u0131 da farkl\u0131 bi\u00e7imde ortaya konulmu\u015ftur. Tahdit i\u015flemine ili\u015fkin olarak kuralla getirilmi\u015f herhangi bir s\u0131n\u0131rlama bulunmamas\u0131ndan hareketle tahdit i\u015flemlerinin tamam\u0131n\u0131n kural kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k olmakla birlikte \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla ki\u015finin milli g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan kamu g\u00f6revini yerine getirmesi noktas\u0131nda herhangi bir tehdit yarat\u0131p yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilebilmesi ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131ndan kuralda yer verilen tahdit ifadesinin bu kapsamda de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir (\u00a7 101).<\/p>\n
47.Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ve kural\u0131n kanunilik noktas\u0131nda belirsiz olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatinde oldu\u011fumdan kural\u0131n me\u015fru amac\u0131 ve demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun bir s\u0131n\u0131rlama boyutuyla yukar\u0131da \u201cb\u201d bendinde yap\u0131lan de\u011ferlendirmelerin burada da ge\u00e7erli oldu\u011funu ifade etmek gerekir. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu \u201cc\u201d bendi de ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde ki\u015fisel verilerin t\u00fcm\u00fcne gerekli olmayan bir m\u00fcdahalede bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
48.Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cb\u201d ve \u201cc\u201d bentlerinin \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygun s\u0131n\u0131rlama ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
\u00e7.4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u00e7\u201d bendi ve 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131ndaki \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresi:<\/p>\n
49.Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 konusunun d\u00fczenlenmekte oldu\u011fu Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u00e7\u201d bendinde \u201cki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin be\u015finci ve 231 inci maddesinin on\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n\u201d mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
50.Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131ndaki \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d \u015feklindeki dava konusu ibare ile de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden ayn\u0131 zamanda bu Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili olduklar\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r. <\/p>\n
51.Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu bent ve ibarelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinde ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 171. maddesinin be\u015finci ve 231. maddesinin on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 \u00f6n plana \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
52.Dava konusu bent ve ibarenin kapsam\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda burada d\u00fczenlenen bilgilerin Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi kapsam\u0131nda ki\u015fisel verilerle do\u011frudan ilgili olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kurallarla bu kapsamdaki ki\u015fisel verilerin de\u011ferlendirilmek amac\u0131yla idari mercilerce elde edilmesi, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik birer s\u0131n\u0131rlama niteli\u011findedir.<\/p>\n
53.Dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinde ilk olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Kanun\u2019da \u201ckesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131\u201d ile ilgili ba\u015fka hi\u00e7bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde mahkumiyet kararlar\u0131 olabilece\u011fi gibi beraat kararlar\u0131, d\u00fc\u015fme kararlar\u0131, ceza verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar veya ba\u015fka kararlar da dahil edilebilir. \u00d6te yandan yine kural\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi itibariyle ki\u015fi hakk\u0131ndaki sadece ceza davalar\u0131 de\u011fil hukuk davalar\u0131 ve hatta idari davalar\u0131n da bu kapsamda g\u00f6r\u00fclmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
54.Kanun\u2019da hi\u00e7bir belirleme yapmaks\u0131z\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f t\u00fcm mahkeme kararlar\u0131na yer verilmesi kanunilik noktas\u0131nda ciddi sorunlara sebebiyet verebilecek, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 m\u00fcdahalelere ve dolay\u0131s\u0131yla farkl\u0131 d\u00f6nemlerde hak ihlallerine sebebiyet veren keyfi uygulamalara yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
55.Bu ba\u011flamda her ne kadar \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda, \u201c\u00e7\u201d bendindeki t\u00fcm kurallardan da hareketle an\u0131lan bentte hangi t\u00fcr ve kapsamda al\u0131nan kararlar\u0131n hangi ara\u015ft\u0131rma \u00e7er\u00e7evesinde tespit edilece\u011finin herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi ve s\u00f6z konusu bendin kapsam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131sal kararlar\u0131n ceza yarg\u0131lamas\u0131 ile ilgili oldu\u011fu a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan ki\u015fi hakk\u0131ndaki adli ve idari yarg\u0131daki kararlar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmedi\u011finin anla\u015f\u0131lmakta oldu\u011funa vurgu yap\u0131larak kuralda kanunilik ba\u011flam\u0131nda bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmakta ise de (\u00a7 144) bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
56.Bir \u00f6nceki ba\u015fl\u0131kta denetlenen kurallarda da belirtildi\u011fi gibi burada da dava konusu ibaredeki a\u00e7\u0131k h\u00fckme ra\u011fmen Anayasa Mahkemesi \u00e7o\u011funlu\u011funun s\u00f6z konusu bendin kapsam\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 yarg\u0131sal kararlar\u0131n sadece ceza yarg\u0131lamas\u0131 ile ilgili oldu\u011fu bi\u00e7imindeki yakla\u015f\u0131m\u0131 esas\u0131nda kanun koyucunun iradesini de\u011fi\u015ftirmek ve b\u00f6ylece kural koyucu konuma ge\u00e7mek anlam\u0131 ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Oysa kanun koyucu kural\u0131 sadece ceza yarg\u0131lamas\u0131 bi\u00e7iminde ihdas etme d\u00fc\u015f\u00fcncesinde olsayd\u0131 kural\u0131n lafz\u0131n\u0131 bu \u015fekilde d\u00fczenleyebilirdi.<\/p>\n
57.Anayasa Mahkemesinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetimindeki yetkisi denetledi\u011fi kural\u0131n a\u00e7\u0131k anlam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek de\u011fil metin olarak yaz\u0131l\u0131 kural\u0131 esas alarak bu kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmektir. Bu y\u00f6n\u00fc ile \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m\u0131n Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisinin kapsam\u0131 ile ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
58.Dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinde ikinci olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 171. maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar\u0131n da mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Bahse konu 171. maddenin be\u015finci f\u0131kras\u0131nda kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n
59.Bunun yan\u0131nda ayn\u0131 bentte \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak yine ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 231. maddesinin on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar\u0131n da mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. 231. maddenin on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131 d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n
60.Kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kararlar\u0131n\u0131n kesinle\u015fmi\u015f mahkumiyet kararlar\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa ra\u011fmen kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kararlar\u0131 esas al\u0131narak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde olumsuz de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde bu y\u00f6n\u00fc ile ki\u015filer a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir g\u00fcvence say\u0131labilecek h\u00fckme yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclememektedir.<\/p>\n
61.Oysa Anayasa Mahkemesinin kanunilik ilkesi ile ilgili i\u00e7tihad\u0131nda da bu boyutla ilgili ifade edildi\u011fi \u00fczere temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri s\u0131n\u0131rland\u0131ran kanunun hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131 yan\u0131nda ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekmektedir (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7 153).<\/p>\n
62. Bu y\u00f6n\u00fc ile dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinin ve \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresinin kanunilik y\u00f6n\u00fc ile Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kanaatindeyim.<\/p>\n
63.Esas\u0131nda dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinde d\u00fczenlenen hususlar hem ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda kullan\u0131lacak hem de bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda denetlenen dava konusu ibarede \u201c\u00e7\u201d bendine yap\u0131lan at\u0131f nedeniyle bu hususlar g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulacakt\u0131r.<\/p>\n
64.Bu kapsam\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde dava konusu ibarelerdeki kanunilik ba\u011flam\u0131ndaki sorunun daha \u00f6nemli oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclecektir. Zira ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde hem ki\u015fi hakk\u0131nda verilen kesinle\u015fmi\u015f her mahkeme karar\u0131 hem de ki\u015fi hakk\u0131nda verilen kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kararlar\u0131 de\u011ferlendirmede dikkate al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n
65.Bir an i\u00e7in burada \u00f6zellikle de dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinin en sonunda \u201colgular\u201d kavram\u0131na yer verilmesinden hareketle mahkeme kararlar\u0131n\u0131n de\u011fil sadece olgular\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda dikkate al\u0131naca\u011f\u0131 yorumu akla gelebilirse de dava konusu kurallar\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
66.Birinci olarak dava konusu \u201c\u00e7\u201d bendinin d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7iminde kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131na, kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesi karar\u0131na ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131na yer verilmekte, sonras\u0131nda ise ayr\u0131ca ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturma kapsam\u0131ndaki olgulara de\u011finilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla kuraldan \u201colgular\u201d\u0131n sadece ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturma kapsam\u0131nda esas al\u0131nabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
67.\u0130kincisi ve daha da \u00f6nemlisi ise dava konusu di\u011fer ibare olan Kanun\u2019un 6. maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131ndaki ibare g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda \u201colgular\u201da de\u011fil do\u011frudan \u201ckarar\u201dlara at\u0131f yapmaktad\u0131r. Bu nedenle dava konusu kurallarda do\u011frudan mahkeme kararlar\u0131na dayal\u0131 bi\u00e7imde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131labilece\u011fi konusunda bir teredd\u00fct bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
68.Hal b\u00f6yle olunca dava konusu kurallar\u0131n ayn\u0131 zamanda Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesindeki ilkeler y\u00f6n\u00fc ile de incelenmesi gerekmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinde d\u00fczenlenen ve masumiyet karinesi olarak da an\u0131lan ilke gere\u011fi su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar kimse su\u00e7lu say\u0131lamayacakt\u0131r.<\/p>\n
69.Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde dava konusu ibarelerde belirtildi\u011fi \u00fczere ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f t\u00fcm mahkeme kararlar\u0131 ile ki\u015fi hakk\u0131nda verilen kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n ertelenmesi kararlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 masumiyet karinesini ihlal edebilecektir.<\/p>\n
70.Bilindi\u011fi \u00fczere masumiyet karinesi, hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir ki\u015finin adil bir yarg\u0131lama sonunda su\u00e7lu oldu\u011funa dair kesin h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar masum say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r An\u0131lan karine, ki\u015finin su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kesinle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131 olmadan su\u00e7lu olarak kabul edilmemesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca hi\u00e7 kimse su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar yarg\u0131lama makamlar\u0131 ve kamu otoriteleri taraf\u0131ndan su\u00e7lu olarak nitelendirilemez ve su\u00e7lu muamelesine tabi tutulamaz (Turgut Duman, B. No: 2014\/15365, 29\/5\/2019, \u00a7101).<\/p>\n
71.Masumiyet karinesinin konumuz ba\u011flam\u0131nda sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemli bir g\u00fcvence ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda mahk\u00fbmiyet d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kuruldu\u011funda devreye girer ve daha sonraki yarg\u0131lamalarda ceza gerektiren su\u00e7la ilgili olarak ki\u015finin masumiyetinden \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini uyand\u0131racak i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir (Galip \u015eahin, B. No: 2015\/6075, 11\/6\/2018, \u00a7 40; Turgut Duman, \u00a7 104).<\/p>\n
72.Bununla birlikte dava konusu kurallarla ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 de\u011ferlendirme s\u00fcre\u00e7lerinde haklar\u0131nda \u00f6nceden verilmi\u015f olan ve cezai mahkumiyetle sonu\u00e7lanmayan mahkeme kararlar\u0131 ile herhangi bir kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi veya h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131n\u0131n bu ki\u015filer aleyhine olumsuz kanaate ula\u015fma noktas\u0131nda etkisi olabilecektir.<\/p>\n
73.Hukuk d\u00fczeninde herkes\u00e7e de kabul edildi\u011fi \u00fczere kamu davas\u0131n\u0131n ertelenmesi ve h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 kararlar\u0131 hi\u00e7bir \u015fekilde ki\u015finin mahkum oldu\u011fu anlam\u0131na gelmemektedir. Bu a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa ra\u011fmen dava konusu kurallar nedeniyle s\u0131rf bu bi\u00e7imdeki kararlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer hakk\u0131nda masumiyet karinesini ihlal edecek bi\u00e7imde kamusal tasarruflarda olumsuz sonu\u00e7 do\u011furabilecek i\u015flemlere dayanak te\u015fkil edebilecektir.<\/p>\n
74.Zira Kanun\u2019un hi\u00e7bir yerinde bu t\u00fcr sak\u0131ncal\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 engelleyecek, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcre\u00e7lerinde idarenin masumiyet karinesini ihlal edebilecek uygulamalar\u0131na engel olabilecek bir g\u00fcvenceye yer verilmemektedir. Bu durum kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini uyand\u0131racak i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131 \u015feklindeki masumiyet karinesinin \u00f6nemli bir g\u00fcvencesini anlams\u0131z k\u0131labilecektir.<\/p>\n
75.Yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201c\u00e7\u201d bendi ve 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131ndaki \u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d ibaresinin kanunilik ilkesine uygun s\u0131n\u0131rlama ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131klar\u0131 ve baz\u0131 y\u00f6nleri ile masumiyet karinesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131ndan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
d.5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201ca\u201d ve \u201cb\u201d bendi:<\/p>\n
76.G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi 5. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201ca\u201d bendinde \u201cg\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerinin\u201d, \u201cb\u201d bendinde ise \u201cyabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin\u201d mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesi suretiyle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
77.Bu kurallarla da ki\u015filerin \u00f6zel hayat\u0131 ba\u011flam\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesindeki ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmektedir. Burada \u00f6ncelikle bu hakka m\u00fcdahale eden kanunun Anayasa Mahkemesinin arad\u0131\u011f\u0131 (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7\u00a7 153-154) ko\u015fullara uygun belirlilik, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve eri\u015filebilirli\u011fi sa\u011flayan niteliklere sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmak gerekir.<\/p>\n
78.\u00c7o\u011funluk karar\u0131nda dava konusu kurallar kapsam\u0131ndaki ki\u015fisel verilerin hangileri oldu\u011fu, s\u00f6z konusu verilerin hangi kural ve g\u00fcvencelere tabi tutuldu\u011fu hususunda bir belirsizlik bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle her iki ibarenin de kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7\u00a7 163-168).<\/p>\n
79.Kanaatimizce dava konusu her iki ibare de belirsiz nitelikte olup bu ibarelerdeki belirsizlik bu hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 a\u015famas\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez sonu\u00e7lara yol a\u00e7ma ihtimalini b\u00fcnyesinde ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bu nedenle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131 Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde s\u0131n\u0131rland\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
80.Zira dava konusu \u201ca\u201d bendinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin \u201cg\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verileri\u201d ara\u015ft\u0131r\u0131larak tespit edilecektir. Bununla birlikte kuraldaki \u201cg\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler\u201din ne oldu\u011funa ili\u015fkin hi\u00e7bir belirleme bu maddede veya Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
81.657 say\u0131l\u0131 Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nda memurlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler elbette ki d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ancak 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenen konu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 olup bu konu ile ilgili bir belirleme veya daha a\u00e7\u0131k bir ifadeyle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde g\u00f6revin gerektirdi\u011fi nitelikler ba\u011flam\u0131nda nelere bak\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hususu ile ilgili bir belirleme bu Kanun\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f de\u011fildir. Bu nitelikler Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nda da yer alm\u0131\u015f de\u011fildir. 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 konusunu d\u00fczenleyen \u00f6zel bir kanun oldu\u011funa g\u00f6re bu belirlemenin Devlet Memurlar\u0131 Kanunu\u2019nda yap\u0131lmas\u0131n\u0131 beklemek zaten kanun tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da uygun de\u011fildir.<\/p>\n
82.Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir durumda uygulamada g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal veriler g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi s\u00fcrecinde her bir idari birimin kendi inisiyatifine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r. Bu ba\u011flamda Kanun\u2019da bir belirleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan her bir De\u011ferlendirme Komisyonu pekala kendi belirledi\u011fi \u015fartlara g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilecektir. Bu durum farkl\u0131 konjonkt\u00fcrlerde ve farkl\u0131 siyasi iktidarlarda idarelerin de\u011fi\u015febilen tercihlerine g\u00f6re fevkalade farkl\u0131 uygulamalara ve dolay\u0131s\u0131yla \u00f6nemli hak ihlallerine yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
83.Her ne kadar 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeler ile bu Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6rmekte ise de bu d\u00fczenleme idarelerin takdirini engelleyebilecek bir g\u00fcvence olarak g\u00f6r\u00fclemez. Zira hangi meslekte g\u00f6reve ili\u015fkin ne t\u00fcr nitelik aranaca\u011f\u0131 belirlenmedi\u011fi i\u00e7in farkl\u0131 idareler kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verileri tamamen kendi yorumlamalar\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 bi\u00e7imde de\u011ferlendirebilecektir. Bu sorun ise tamamen Kanun\u2019da bu konuya ili\u015fkin bir belirleme yap\u0131lmamas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
84.Ek olarak, istihbarat kay\u0131tlar\u0131nda mevcut olan bilgilerin kapsam\u0131n\u0131n olduk\u00e7a geni\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, idareye tan\u0131nan takdir yetkisinin geni\u015fli\u011fi daha a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde kendisini g\u00f6sterecektir. \u0130stihbarat birimlerindeki bilgilerin kapsam\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi yan\u0131nda \u00e7e\u015fitlili\u011fi de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda dava konusu d\u00fczenlemedeki belirsizli\u011fin uygulamada farkl\u0131 zamanlarda fevkalade \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bi\u00e7imde bu yetkinin kullan\u0131lmas\u0131 sonucunu do\u011furabilecek potansiyele sahip oldu\u011funu akla getirmektedir.<\/p>\n
85.Dava konusu \u201cb\u201d bendinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin \u201cyabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011fi\u201d ara\u015ft\u0131r\u0131larak tespit edilecektir. \u201ca\u201d bendindeki Anayasa\u2019ya uygunluk de\u011ferlendirmesi s\u00fcrecinde kanunilik ba\u011flam\u0131nda s\u00f6z konusu olan sorunlar\u0131n burada daha bariz bi\u00e7imde kendisini g\u00f6stermekte oldu\u011fu ifade edilmelidir. Zira g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011fin ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p tespit edilmesi konusunda hi\u00e7bir s\u0131n\u0131rlama veya belirleme ne 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da ne de ba\u015fka bir kanunda yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle \u201cb\u201d bendindeki d\u00fczenleme bi\u00e7imi esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ki\u015filerin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik, ticari, akademik, turistik, ailevi veya ba\u015fka bir boyuttaki herhangi bir ili\u015fi\u011fi ki\u015filerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde dikkate al\u0131n\u0131p de\u011ferlendirilebilecektir.<\/p>\n
86.Bu y\u00f6n\u00fc ile kural belirlilikten uzak oldu\u011fu gibi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi de hi\u00e7bir \u015fekilde sa\u011flayamayan bir niteli\u011fe sahiptir. Oysa g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda pek \u00e7ok ki\u015finin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla \u00e7ok farkl\u0131 d\u00fczlemlerde ili\u015fkisi olabilmektedir. K\u00fcreselle\u015fen d\u00fcnyada g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan bu yo\u011fun etkile\u015fime ra\u011fmen kuralda bu konuya ili\u015fkin hi\u00e7bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmemi\u015f olmas\u0131 g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ki\u015filer \u00fczerinde idarelerin takdirine ba\u011fl\u0131 olarak \u201cdemokles\u2019in k\u0131l\u0131c\u0131\u201d bi\u00e7iminde bir tehdit olarak durmas\u0131 sonucunu do\u011furacakt\u0131r. Bu sorun ise keyfi uygulamalara sebebiyet verebilecek \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f olan kanun h\u00fckm\u00fcnden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
87.Bu ba\u011flamda \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda dava konusu \u201cb\u201d bendinin anlam\u0131n\u0131n \u201cAn\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu (b) bendinde ise g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n konusunu olu\u015fturan ki\u015filerin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin belirlenmesinde esas al\u0131nmas\u0131 gerekenin yabanc\u0131larla olan her t\u00fcrl\u00fc temas\u0131n de\u011fil kamu g\u00f6revi veya hizmeti yerine getirilirken veya mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz bir \u00e7al\u0131\u015fma ger\u00e7ekle\u015ftirilirken mill\u00ee g\u00fcvenlik ve kamu d\u00fczeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan tehdit ve risk olu\u015fturabilecek nitelikteki ba\u011f veya ili\u015fkinin oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d (\u00a7 164) \u015feklinde ortaya konulmas\u0131 ise \u00f6nceki ba\u015fl\u0131klarda da ifade etti\u011fimiz \u00fczere kanun koyucunun kurala y\u00f6nelik koydu\u011fu anlam\u0131 ve kapsam\u0131 de\u011fi\u015ftirerek adeta yeni bir kural ihdas etmektedir. Bu bi\u00e7imdeki yakla\u015f\u0131m anayasa yarg\u0131s\u0131nda Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi kapsam\u0131nda kabul edilemez.<\/p>\n
88.Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201ca\u201d ve \u201cb\u201d bentlerinin kanunilik ilkesine uygun s\u0131n\u0131rlama ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Buna g\u00f6re kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmalar\u0131 nedeniyle iptali gerekmektedir.<\/p>\n
e.5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cc\u201d bendi:<\/p>\n
89.G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fi 5. maddenin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cc\u201d bendinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n \u201cTer\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesi \u015feklinde yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
90.Bu kuralla da ki\u015finin \u00f6zel hayat\u0131 ba\u011flam\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesindeki ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmektedir.<\/p>\n
91.\u00c7o\u011funluk karar\u0131nda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc, eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak kavramlar\u0131n\u0131n anlam ve kapsam\u0131 ortaya konulduktan sonra dava konusu kuralla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na dahil olacak durumlar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlendi\u011fi ve kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bkz.: \u00a7\u00a7 179-187).<\/p>\n
92.Kanaatimizce dava konusu kural\u0131n d\u00fczenleme amac\u0131 ve ba\u011flam\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olma noktas\u0131nda \u201cirtibat ve iltisak\u201d kavramlar\u0131 belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik boyutlar\u0131yla sorunludur. Zira ifade etmek gerekir ki burada konuyu de\u011ferlendirirken kural\u0131n d\u00fczenleni\u015fi itibariyle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n istihbari bilgilere dayal\u0131 bi\u00e7imde yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutmak gerekmektedir.<\/p>\n
93.Bilindi\u011fi \u00fczere 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve mahalli m\u00fclki idare amirlikleri taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131 belirtilmektedir. Ayn\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201ca\u201d bendinde g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerin de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda kullan\u0131laca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
94.Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde gerek bu soru\u015fturmay\u0131 yapacak mahalli m\u00fclki idari amir yan\u0131nda Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yer almas\u0131 ve gerekse g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecinde istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerin de\u011ferlendirmede dikkate al\u0131nmas\u0131 \u00f6nemli hak ihlallerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebebiyet verebilecektir. Bu bi\u00e7imdeki sorunlar esas\u0131nda bir y\u00f6n\u00fc ile dava konusu kural\u0131n d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7iminden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
95.\u00c7o\u011funluk karar\u0131nda, Anayasa Mahkemesinin bir karar\u0131na da at\u0131fla irtibat ve iltisak bi\u00e7imindeki kavramlar\u0131n i\u00e7inde bulunulan d\u00f6neme g\u00f6re farkl\u0131 yorumlanabilmesinin de m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, ola\u011fan d\u00f6nemde an\u0131lan ba\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik olarak yap\u0131lacak de\u011ferlendirmenin somut olgulara dayal\u0131 bir temele sahip bulunmas\u0131 esas\u0131n\u0131n benimsenmesinin kanunlar\u0131n Anayasa\u2019ya uygun olarak yorumlanmas\u0131 gere\u011finin do\u011fal bir sonucu oldu\u011fu ve ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle irtibatl\u0131 veya iltisakl\u0131 olma durumunun farkl\u0131 \u015fekillerde ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011finden bunlar\u0131n kanun koyucu taraf\u0131ndan \u00f6nceden belirlenmesi ve kanunda tek tek say\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011fundan da s\u00f6z edilemeyece\u011finden hareketle kanunilik noktas\u0131nda kuralda bir sorun olmad\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir (bahse konu karar i\u00e7in bkz.: AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7\u00a7 31-33).<\/p>\n
96.\u00c7o\u011funlu\u011fun at\u0131f yapt\u0131\u011f\u0131 kararda, 1512 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda \u201cter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcyle iltisakl\u0131 veya irtibatl\u0131 bulunanlar\u0131n\u201d noterli\u011fe kabul edilemeyeceklerini h\u00fckme ba\u011flayan kural\u0131n denetiminde, bu kural\u0131n uygulanmas\u0131ndan do\u011facak uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n yarg\u0131ya ta\u015f\u0131nabilmesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, bu kapsamda kural\u0131n yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurma g\u00fcvencesi bak\u0131m\u0131ndan herhangi bir s\u0131n\u0131rlama getirmemesi nedeniyle noterli\u011fe kabul edilmeyen bireylerin kural\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fulun ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi ya da bir ba\u015fka deyi\u015fle herhangi bir ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fcyle iltisakl\u0131 veya irtibatl\u0131 bulunmad\u0131klar\u0131 iddias\u0131yla yarg\u0131 yoluna ba\u015fvurmalar\u0131nda ve yarg\u0131 yerlerince hakl\u0131 bulunmalar\u0131 h\u00e2linde noterli\u011fe girmelerinde bir engel bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda keyfi olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek yasal g\u00fcvenceye yer verildi\u011finden kuralla ula\u015f\u0131lmak istenen amaca ili\u015fkin kamu yarar\u0131 ile bireyin kamu hizmetine girme hakk\u0131 aras\u0131nda bulunmas\u0131 gereken makul dengenin g\u00f6zetildi\u011fine de\u011finilerek kural\u0131n orant\u0131s\u0131z bir m\u00fcdahaleye de neden olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (bkz.: AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 37).<\/p>\n
97.Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda referans olarak g\u00f6sterilen karardaki tespitler hukuken isabetli olmakla birlikte kanaatimizce 7315 say\u0131l\u0131 Kanun ba\u011flam\u0131nda burada denetlenmekte olan irtibat ve iltisakla ilgili kanuni d\u00fczenleme at\u0131f yap\u0131lan Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda denetlenmi\u015f ve iptal istemi reddedilmi\u015f noterlikle ilgili kuraldan daha farkl\u0131d\u0131r. Buradaki dava konusu kural yine irtibat ve iltisak konusunu d\u00fczenleyen ancak Anayasa Mahkemesinin denetleyip iptal etti\u011fi ba\u015fka bir kurala benzemektedir. Kanaatimizce o kurala ili\u015fkin yap\u0131lan de\u011ferlendirme dava konusu kural a\u00e7\u0131s\u0131ndan emsal niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
98.Anayasa Mahkemesinin oybirli\u011fi ile iptal etti\u011fi bahse konu kuralda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine iltisak\u0131 yahut bunlarla irtibat\u0131 oldu\u011fu Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan bildirilen ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filer ile bu kapsamda oldu\u011fu Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 M\u00fcste\u015farl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan bildirilen yurt d\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131l\u0131 ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin do\u011frudan veya dolayl\u0131 veya alt y\u00fcklenici olarak, kendileri veya ba\u015fkalar\u0131 ad\u0131na hi\u00e7bir \u015fekilde kamu ihalelerine kat\u0131lamayacaklar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekteydi. (Bkz.: 1\/2\/2018 tarihli ve 7071 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un 29. maddesiyle 4\/1\/2002 tarihli ve 4734 say\u0131l\u0131 Kamu \u0130hale Kanunu\u2019nun 11. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131na eklenen (g) bendi).<\/p>\n
99.Anayasa Mahkemesi bu karar\u0131nda kural\u0131n ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle iltisakl\u0131 yahut irtibatl\u0131 olma bak\u0131m\u0131ndan Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bildirimi esas almakta oldu\u011funa dikkat \u00e7ekerek bu y\u00f6nde bir bildirim yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde belli bir s\u00fcreyle de s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan bi\u00e7imde ki\u015filerin otomatik olarak kamu ihalelerine kat\u0131lamamas\u0131 veya ihale d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131lmas\u0131 durumunun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Mahkeme ayr\u0131ca kural\u0131n bu konuda yap\u0131lacak yarg\u0131sal denetimin etkinli\u011fini s\u0131n\u0131rlayabilecek \u015fekilde d\u00fczenlendi\u011fini ve yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7te ihaleye kat\u0131lacak ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle iltisak\u0131 yahut irtibat\u0131 oldu\u011fu konusunda ilgili kolluk biriminin bildiriminin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir denetim yetkisi verildi\u011finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek (AYM, E.2018\/90, K.2019\/85, 14\/11\/2019, \u00a7 46) kuralda keyfilikleri \u00f6nleyecek yasal g\u00fcvence eksikli\u011finin do\u011furaca\u011f\u0131 soruna \u015fu \u015fekilde vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
\u201cEmniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Mill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bildirimin kural olarak ceza soru\u015fturmas\u0131na esas al\u0131nabilecek nitelikte bilgi ve belgelere dayanma zorunlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle bu kapsamdaki de\u011ferlendirmeye esas al\u0131nan olay ve olgular\u0131n istihbar\u00ee nitelikte olmas\u0131 kuvvetle muhtemeldir. Bu nedenle kamu ihalelerini ger\u00e7ekle\u015ftiren idarelerce tesis edilecek i\u015flemlerle ilgili yarg\u0131sal denetim daha da \u00f6nemli h\u00e2le gelmektedir. Ceza soru\u015fturmas\u0131na esas al\u0131nabilecek nitelikte bilgi ve belgelere dayanma zorunlulu\u011fu olmayan g\u00fcvenlik kurumlar\u0131nca yap\u0131lacak de\u011ferlendirmenin otomatik sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131 ile idarelere ve idari i\u015flemi denetleyecek mahkemelere ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle iltisak\u0131 yahut irtibat\u0131 bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususunda de\u011ferlendirme yapma yetkisinin verilmemesi, s\u00f6z konusu bildirimlerin do\u011frulu\u011funu denetleme ve ger\u00e7ek duruma g\u00f6re idari i\u015flem tesis etme imk\u00e2n\u0131n\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r. Kanun\u2019da an\u0131lan yetkinin kural\u0131n getirili\u015f amac\u0131na uygun olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak ve bu konudaki olas\u0131 keyfilikleri \u00f6nleyecek yasal g\u00fcvencelere de yer verilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.\u201d (AYM, E.2018\/90, K.2019\/85, 14\/11\/2019, \u00a7 47).<\/p>\n
100.G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda denetlenmekte olan dava konusu kural da kanaatimizce Mahkememizin 2018\/90 Esas say\u0131l\u0131 karar\u0131ndaki duruma \u00e7ok fazla benzemektedir. Zira her iki kuralda da ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ile irtibat ve iltisak i\u00e7inde olma durumu belirlenirken Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn konuya ili\u015fkin istihbari nitelikteki bilgileri esas al\u0131narak bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmakta olup bu bi\u00e7imdeki istihbari bilgilere dayal\u0131 tesis edilen i\u015flemlerin yarg\u0131sal denetimi s\u00fcre\u00e7lerinde keyfi kullan\u0131mlar\u0131 engelleyici yarg\u0131sal g\u00fcvencelere yer verilmemi\u015f olmas\u0131 \u00f6nemli bir eksikliktir.<\/p>\n
101.Esas\u0131nda bu ba\u011flamda Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuru incelemelerinde konumuz ba\u011flam\u0131nda ortaya koydu\u011fu standart da kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun denetiminde \u00f6nem arz etmektedir. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re ki\u015finin devlete sadakat g\u00f6stermeyece\u011fine y\u00f6nelik ku\u015fku ki\u015fisel de\u011ferlendirme ve kanaatlere de\u011fil somut ve maddi tespitlere dayanmal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucu elde edilen verilerin somut olmamas\u0131 h\u00e2linde bunlara dayan\u0131larak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz olarak nitelenmesi keyf\u00eeli\u011fe yol a\u00e7abilir ve kural\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmaktan \u00e7\u0131karabilir. Bu nedenle ki\u015fi hakk\u0131nda yap\u0131lan tespitler g\u00f6zetildi\u011finde atamas\u0131n\u0131n yap\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fvurucu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve kamu makamlar\u0131n\u0131n yorumlar\u0131n\u0131n keyf\u00eelik ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir (Sebiha Kaya, B. No: 2018\/34124, 20\/5\/2021, \u00a7 53).<\/p>\n
102.Nitekim Anayasa Mahkemesi memuriyete giri\u015f s\u0131nav\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131lmas\u0131 akabinde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 nedeniyle memuriyete al\u0131m i\u015flemi sonland\u0131r\u0131lan ki\u015filerin bu i\u015fleme kar\u015f\u0131 idari yarg\u0131da a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu davalarda idari yarg\u0131 mercilerince istihbari bilgilerin idari i\u015flemi neden ve nas\u0131l hakl\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 hususunun hi\u00e7bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmeden ve davac\u0131ya bu bilgilerin i\u00e7eri\u011fi ile ilgili hi\u00e7bir bilgi verilmeden iptal isteminin reddi ile sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak kabul etmektedir.<\/p>\n
103.Bu konu ile ilgili olarak Anayasa Mahkemesi benzer bir\u00e7ok ba\u015fvuruda istikrarl\u0131 bi\u00e7imde ba\u015fvurucular\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. (Bu konuda verilen bir\u00e7ok ihlal karar\u0131 i\u00e7erisinden \u00f6rnek olarak baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in bkz.: Osman K\u0131l\u0131\u00e7, B. No: 2019\/26816, 28\/2\/2024; Keziban Karabulutlu, B. No: 2019\/42860, 9\/2\/2023; Medet K\u00fcsek, B. No: 2019\/24573, 31\/1\/2023; Erdem Dinler, B. No: 2019\/35692, 8\/2\/2023; \u00d6mer \u0130\u015fsever, B. No: 2019\/37867, 8\/2\/2023; Mustafa K\u0131ska\u00e7, B. No: 2019\/26668, 9\/1\/2024; \u0130rfan Ka\u00e7maz, B. No: 2018\/3863, 1\/2\/2023; G\u0131yaseddin \u00d6zmen, B. No: 2019\/41786, 30\/3\/2023; Mehmet Emin Ad\u0131g\u00fczel, B. No: 2019\/38833, 12\/1\/2023; Engin U\u011fur ve di\u011ferleri, B. No: 2019\/86, 11\/5\/2023; Zeynep Durmu\u015f, B. No: 2019\/39733, 15\/3\/2023; Abdulalim Bitkin, B. No: 2020\/2017, 19\/1\/2023; G\u00fclbahar S\u0131r\u00e7a, B. No: 2019\/24988, 11\/5\/2023).<\/p>\n
104.Anayasa Mahkemesinin bu kararlar\u0131nda ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 a\u015famas\u0131nda istihbari verilerin kullan\u0131m\u0131 ve bunlar\u0131n ki\u015fi hakk\u0131nda tesis edilen i\u015flemin dava konusu yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ile ilgili do\u011furdu\u011fu sorunlara ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 \u015fu tespitler konumuz ba\u011flam\u0131nda denetlenen kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha net bi\u00e7imde anlamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilecek niteliktedirler:<\/p>\n
\u201cBu nedenle, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak atanmamaya dair tesis edilen i\u015fleme kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan bir davada, davac\u0131n\u0131n hangi sebeple g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz olarak sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 neticesinde elde edilen verinin ki\u015finin yapaca\u011f\u0131 g\u00f6revi neden olumsuz olarak etkiledi\u011finin a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konulmas\u0131 \u00f6nemlidir. Bu kapsamda derece mahkemelerinden beklenen, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 sonucunda elde edilen bilgilerin neler oldu\u011funu karar\u0131nda belirtmesi ve s\u00f6z konusu bilgiyi, davac\u0131n\u0131n yerle\u015ftirildi\u011fi kurumu ve alaca\u011f\u0131 g\u00f6revi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak de\u011ferlendirmesidir. Burada \u00f6nemli olan husus g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 do\u011furan tespitlerin davac\u0131n\u0131n \u015fahs\u0131ndan kaynaklanmas\u0131 ya da davac\u0131n\u0131n \u015fahs\u0131yla g\u00fcncel ve ki\u015fisel bir ba\u011flant\u0131y\u0131 ortaya koyabilecek nitelikte olmas\u0131d\u0131r. Yine bu noktada derece mahkemelerince s\u00f6z konusu ba\u011flant\u0131n\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011funun detayl\u0131 bir \u015fekilde gerek\u00e7elendirilmesi, keyf\u00eeli\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmek ad\u0131na \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n
\u2026<\/p>\n
Mahkeme karar\u0131ndan ba\u015fvurucunun g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n neden olumsuz olarak kabul edildi\u011fi anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Karar\u0131n dayana\u011f\u0131 olan istihbari nitelikteki bilginin i\u00e7eri\u011finde yer alan tespit aktar\u0131lmam\u0131\u015f, bu nedenle de g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n davac\u0131n\u0131n \u015fahs\u0131na ba\u011fl\u0131 hangi nedenden kaynakland\u0131\u011f\u0131 kararda yer almam\u0131\u015ft\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra kararda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 sonucunda elde edilen bilginin ba\u015fvurucunun yapaca\u011f\u0131 g\u00f6reve hangi nedenle olumsuz bir etki yapt\u0131\u011f\u0131 da ortaya konulmam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda yap\u0131lan tespitlerin neden ba\u015fvurucu ile payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 kararda belirtilmedi\u011fi gibi payla\u015f\u0131lmama nedeniyle savunma hakk\u0131nda meydana gelen k\u0131s\u0131tlamay\u0131 telafi edecek herhangi bir yolun denendi\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131klama da yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d Medet K\u00fcsek, B. No: 2019\/24573, 31\/1\/2023, \u00a7\u00a7 39, 41).<\/p>\n
105.Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kuraldaki d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7iminde Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn istihbari bilgilerinin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131nda esas al\u0131narak ki\u015finin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ile irtibat ve iltisak i\u00e7inde olma durumunun tespit edilmesi ve bunlar\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin yarg\u0131sal g\u00fcvencelere yer verilmemesi ki\u015fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a g\u00fcvencesiz sonu\u00e7lar do\u011furma potansiyelini b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Bu durum ki\u015fisel verileri koruma hakk\u0131na orant\u0131s\u0131z bir s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
106.Nitekim Anayasa Mahkemesi yine bireysel ba\u015fvurularda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 s\u00fcrecine ili\u015fkin ba\u015fvurucular\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 davalarda haklar\u0131nda tesis edilen i\u015flemde esas al\u0131nan istihbari bilgilerin kendilerine g\u00f6sterilmeyip \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinden faydalanma imkan\u0131 sa\u011flanmadan h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131n\u0131 silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkelerinin ihlali olarak g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
107.Bu ba\u011flamda Anayasa Mahkemesi g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131ndan bahisle vergi m\u00fcfetti\u015fli\u011fine atanmama i\u015flemine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davada sadece idarece sunulan bilgi ve belgeler uyar\u0131nca karar verilmesini ve h\u00fckme esas al\u0131nan bilgi ve belgelerin tebli\u011f edilmemesini somut yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ba\u015fvurucunun h\u00fckme esas al\u0131nan belgeleri inceleyip bu belgelere y\u00f6nelik yorumda ve itirazda bulunabilmesi i\u00e7in pratik ve etkin imk\u00e2nlardan yoksun kalmas\u0131 nedeniyle silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmaz bularak adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlali olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir (R\u0131dvan Batur, B. No: 2018\/17680, 3\/12\/2020).<\/p>\n
108.Benzer \u015fekilde s\u00f6zle\u015fmeli subayl\u0131k ve muvazzaf astsubay temini s\u0131navlar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle al\u0131m i\u015flemleri sonland\u0131r\u0131lan ba\u015fvurucu hakk\u0131nda elde edilen bilgilerin idare taraf\u0131ndan dava dosyas\u0131na sunuldu\u011fu ve mahkemenin de gizli ibareli olarak sunulan belgeleri esas almak suretiyle davan\u0131n reddine karar verdi\u011fi bir di\u011fer ba\u015fvuruda da ihlal karar\u0131 verilmi\u015ftir. Bu kararda Anayasa Mahkemesi, bahse konu bilgilerin ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan incelenmesi imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanmadan (ve yarg\u0131lama s\u00fcrecinde mahkemenin, gizli ibareli bilgi ve belgelerin ba\u015fka \u015fah\u0131s ve makamlar\u0131n \u00f6zel bilgileri ile \u015feref, haysiyet ve g\u00fcvenli\u011finin korunmas\u0131 veya idarenin soru\u015fturma metotlar\u0131n\u0131n gizli tutulmas\u0131 ya da benzeri hakl\u0131 g\u00f6r\u00fclebilecek hususlar nedeniyle ba\u015fvurucuya verilmedi\u011fini g\u00f6sterecek hi\u00e7bir arg\u00fcman ortaya konulmadan) ba\u015fvurucuya h\u00fckme esas al\u0131nan gizli ibareli belgelere kar\u015f\u0131 savunma yapma imk\u00e2n\u0131 verilmemesini silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkelerinin ihlali olarak g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr (B\u00fcnyamin U\u00e7ar, B. No: 2017\/32004, 3\/6\/2020. (G\u00fcvenlik soru\u015fturmalar\u0131na ili\u015fkin hi\u00e7bir bilgi ve belge ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lamalar s\u0131ras\u0131nda ba\u015fvurucularla payla\u015f\u0131lmadan ve derece mahkemelerinin gerek\u00e7elerinde de g\u00fcvenlik soru\u015fturmalar\u0131n\u0131n neden olumsuz oldu\u011funa dair hi\u00e7bir bilgiye yer verilmeden sonu\u00e7lanan davalar \u00fczerine yap\u0131lan bireysel ba\u015fvurularda benzer y\u00f6nde verilen baz\u0131 ihlal kararlar\u0131 i\u00e7in bkz.: Salih D\u00fczg\u00fcn ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/32202, 7\/10\/2021; T\u00fclay Y\u0131lmaz ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/34721, 12\/1\/2022; Murat De\u011fer ve di\u011ferleri, B. No: 2019\/3077, 29\/3\/2023; K.\u015e., B. No: 2019\/4752, 23\/11\/2021; Mehmet Kaya, B. No: 2019\/36493, 18\/1\/2022).<\/p>\n
\u00a0109.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere buradaki sorun g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 gibi istihbari bilgilerin do\u011frudan esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7lerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Konumuz ba\u011flam\u0131nda istihbari bilgilere dayal\u0131 bi\u00e7imde ki\u015filer aleyhine sonu\u00e7 do\u011furan idari bir i\u015flemin tesisi ihtimali her zaman mevcuttur.<\/p>\n
110.Dolay\u0131s\u0131yla 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un iptali gerekti\u011fi kanaatinde oldu\u011fum di\u011fer kurallar\u0131ndaki Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7eleri de dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda irtibat ve iltisak i\u00e7inde olma durumunun Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve Emniyet Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn etkin rol oynad\u0131\u011f\u0131 bir de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde tespit edilmesi belirsizli\u011fi ve s\u00fcbjektifli\u011fi daha da art\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n
111.Bundan dolay\u0131d\u0131r ki bu s\u00fcre\u00e7te etkin bir yarg\u0131sal denetimin varl\u0131\u011f\u0131 daha zorunlu bir hal almaktad\u0131r. Bununla birlikte ki\u015finin irtibat ve iltisak i\u00e7inde olma durumunun etkin bir yarg\u0131sal denetime tabi tutulmas\u0131, yukar\u0131da Anayasa Mahkemesinin bu konularla ilgili yap\u0131lan bireysel ba\u015fvuru incelemeleri sonucunda vermi\u015f oldu\u011fu ihlal kararlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere her zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Kanun\u2019da bu konuda etkin yarg\u0131sal denetimi sa\u011flayacak nitelikte g\u00fcvencelere yer verilmemesi yukar\u0131da zikredilen Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde uygulamada \u00f6nemli hak ihlallerine sebebiyet verecektir.<\/p>\n
112.Yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cc\u201d bendinin yeterli g\u00fcvenceler \u00f6ng\u00f6rmemesi nedeniyle kanunilik ilkesine uygun s\u0131n\u0131rlama ko\u015fulunu sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7esiyle iptali gerekmektedir.<\/p>\n
f. 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi:<\/p>\n
113.Dava konusu c\u00fcmlenin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ilk c\u00fcmlesinde yapt\u0131r\u0131lan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla bir de\u011ferlendirme komisyonu kurulaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte olup, ikinci c\u00fcmlede bu komisyonun olu\u015fumu d\u00fczenlenmektedir. Dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlede ise milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmenin ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesindeki De\u011ferlendirme Komisyonunca yap\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
114.Maddenin sonraki iki f\u0131kras\u0131nda ise memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011fun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak yorum i\u00e7ermeyen olgusal verilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerce ilgili kurum ve kurulu\u015f b\u00fcnyesinde kurulan De\u011ferlendirme Komisyonuna iletilece\u011fi ve De\u011ferlendirme Komisyonunun kendisine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunaca\u011f\u0131 ve mahkemeler taraf\u0131ndan istenildi\u011finde bu bilgilerin sunulaca\u011f\u0131 hususlar\u0131na yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
115.G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 konusunda De\u011ferlendirme Komisyonu ile ilgili yukar\u0131da s\u0131ralanan bilgiler d\u0131\u015f\u0131nda maddede ba\u015fka hi\u00e7bir husus d\u00fczenlenmi\u015f de\u011fildir. Oysa g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131, de\u011ferlendirmenin ne \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilece\u011fi, hangi \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde olumsuz kanaate ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131 hususlar\u0131 bu konunun en \u00f6nemli boyutudur.<\/p>\n
116.Kanunilik ilkesi ba\u011flam\u0131nda Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n s\u00f6z konusu olmamas\u0131 i\u00e7in bu Kanun\u2019da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n farkl\u0131 boyutlar\u0131yla ilgili hususlar\u0131n detayl\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlenmesi gerekir. Zira g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile ilgili olarak ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik en yo\u011fun hak ihlali iddialar\u0131 bu de\u011ferlendirme s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
117.Dava konusu kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesindeki ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na ve Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesindeki \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale etti\u011fi a\u00e7\u0131k oldu\u011funa g\u00f6re burada ilk olarak bu haklara s\u0131n\u0131rlama getiren kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki kanunilik ko\u015fulunu sa\u011flay\u0131p sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek gerekmektedir.<\/p>\n
118.\u00c7o\u011funluk karar\u0131nda kural\u0131n belirsiz olmad\u0131\u011f\u0131 ve Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k iddialar\u0131n\u0131n reddi sonucuna ula\u015f\u0131l\u0131rken mill\u00ee g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde g\u00f6rev yapacak ki\u015filer hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin hizmetin \u00fcretildi\u011fi alanla ilgili bir kamu otoritesinin b\u00fcnyesinde olu\u015fturulan birim taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesinin s\u00f6z konusu hizmetin sunumu, planlanmas\u0131, g\u00fcvenli\u011fi veya d\u00fczeni bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi kapsam\u0131nda devlete y\u00fcklenen \u00f6devler kapsam\u0131nda yerine getirilmesi gereken bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck oldu\u011funa vurgu yap\u0131lm\u0131\u015f ve kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7\u00a7 199-200).<\/p>\n
119.Ancak Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu dava konusu d\u00fczenlemeyi sadece Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden denetlemi\u015f olup kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 48. ve 49. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 48. ve 49. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi kanaatine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
120.\u00d6ncelikle \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki denetimin bu y\u00f6n\u00fc ile eksik oldu\u011funu ifade etmek gerekir. Zira dava konusu kuralda belirtilen yerlerde istihdam edileceklerde de\u011ferlendirme komisyonunca ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 s\u00fcrecinde de\u011ferlendirme komisyonunun \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile ilgili hi\u00e7bir kural bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda bu hususlar hi\u00e7bir \u015fekilde Anayasa\u2019ya uygunluk de\u011ferlendirmesinde dikkate al\u0131nm\u0131\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
121.Dolay\u0131s\u0131yla de\u011ferlendirme komisyonunun yapaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirme hem ki\u015filerin Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesindeki ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na hem de Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesindeki \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne m\u00fcdahale te\u015fkil etmektedir. Anayasa Mahkemesinin inceleme y\u00f6ntemi boyutu ile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi s\u00fcrecinde bunlar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmemi\u015f olmas\u0131 fevkalade \u00f6nemli bir sorundur.<\/p>\n
122.Zira, ifade etmek gerekir ki Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinden hareketle yap\u0131lan belirlilik denetimi ile Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi ba\u011flam\u0131ndaki belirlilik denetimi aras\u0131nda \u00f6nemli farkl\u0131l\u0131klar bulunmaktad\u0131r. Esas\u0131nda kural\u0131n belirlili\u011fiyle ilgili olarak Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funca Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi ba\u011flam\u0131nda bir denetim yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131ndan denetlenen kuralla ki\u015filerin Anayasa\u2019n\u0131n 20. ve 48. maddelerinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan haklar\u0131na m\u00fcdahalede bulunulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fi anlam\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
123.Oysa dava konusu kural bahse konu haklara y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamada bulunmaktad\u0131r. Bu durum Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun dava konusu kural\u0131 eksik bir Anayasa\u2019ya uygunluk denetimine tabi tuttu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karmaktad\u0131r.<\/p>\n
124.Nitekim Anayasa Mahkemesi daha \u00f6nce iptal etti\u011fi g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili d\u00fczenlemeyi Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden (hatta temel haklarla ilgili maddeler yan\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesini de dahil ederek) incelemi\u015ftir. Esas\u0131nda ilk dosyada denetlenip iptal edilen kural \u201cG\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olmak\u201d \u015feklinde iken burada denetlenen kural milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilecekler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ba\u011flam\u0131ndaki de\u011ferlendirmenin ilgili bakanl\u0131k ya da kamu kurumlar\u0131 b\u00fcnyesindeki De\u011ferlendirme Komisyonunca yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
125.Dolay\u0131s\u0131yla her iki kural\u0131n da ayn\u0131 \u015fekilde baz\u0131 temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Buna ra\u011fmen bu dosyada Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun y\u00f6ntemsel olarak \u00f6nceki karardan farkl\u0131 bi\u00e7imde sadece Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi ba\u011flam\u0131nda denetim yapmas\u0131 dava konusu kural kar\u015f\u0131s\u0131nda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri daha g\u00fcvencesiz halde b\u0131rakma sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
126.\u00d6te yandan \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki bu gerek\u00e7e, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 s\u00fcrecindeki de\u011ferlendirmenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda Kanun\u2019un hi\u00e7bir belirleme i\u00e7ermedi\u011fi a\u00e7\u0131k oldu\u011fu halde idareye tan\u0131nan geni\u015f takdir yetkisinde hi\u00e7bir sorun g\u00f6rmemektedir. Bu y\u00f6n\u00fc ile \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir g\u00fcvence olan \u201ckanunla s\u0131n\u0131rlama\u201d ile ba\u011flant\u0131l\u0131 bi\u00e7imde kanunun temel haklara y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalarda konunun de\u011fi\u015fik boyutlar\u0131n\u0131 da mutlaka belirleyecek nitelikte olmas\u0131 zorunlulu\u011funu tamamen g\u00f6z ard\u0131 etmektedir.<\/p>\n
127.Nitekim Anayasa Mahkemesi, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili ilk d\u00fczenlemeyi 2019 y\u0131l\u0131nda tam olarak belirtti\u011fimiz bu sorunu da \u00f6n plana \u00e7\u0131kararak konunun de\u011fi\u015fik boyutlar\u0131 ile ilgili belirlemelerin Kanun\u2019da yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131na dayal\u0131 bi\u00e7imde Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 bularak \u015fu gerek\u00e7elerle iptal etmi\u015fti:<\/p>\n
\u201cAnayasa’n\u0131n 129. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda memurlar ve kamu g\u00f6revlilerinin Anayasa ve kanunlara sad\u0131k kalarak faaliyette bulunma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri d\u00fczenlenmi\u015ftir. Belirtilen hususlar g\u00f6zetilerek kamu g\u00f6revlerine atanacak ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan birtak\u0131m \u015fartlar getirilmesi do\u011fald\u0131r. Bu \u015fekilde aranan nitelikler kamu hizmetinin etkin ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131na y\u00f6neliktir. Dolay\u0131s\u0131yla kamu g\u00f6revine atanmadan \u00f6nce ki\u015filerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural kanun koyucunun takdir yetkisindedir. Ancak bu alanda d\u00fczenleme getiren kurallar\u0131n kamu makamlar\u0131na hangi ko\u015fullarda ve hangi s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde tedbirler uygulama ve \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011fine y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerde bulunma yetkisi verildi\u011fini yeterince a\u00e7\u0131k olarak g\u00f6stermesi ve olas\u0131 k\u00f6t\u00fcye kullanmalara kar\u015f\u0131 yeterli g\u00fcvenceleri sa\u011flamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Kuralda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 memurlu\u011fa al\u0131mlarda genel \u015fartlar aras\u0131nda say\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldu\u011funa, bu bilgilerin ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131na, hangi mercilerin soru\u015fturma ve ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapaca\u011f\u0131na ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer bir ifadeyle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve elde edilecek verilen kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkeler belirlenmeksizin kuralla sadece g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 devlet memurlu\u011funa al\u0131mlarda aranacak \u015fartlar aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda devlet memurlu\u011funa atanmada esas al\u0131nacak ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilerin al\u0131nmas\u0131na, kullan\u0131lmas\u0131na ve i\u015flenmesine y\u00f6nelik g\u00fcvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar\u0131n al\u0131nmas\u0131na ve kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmesi Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.\u201d (AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/07\/2019, \u00a7\u00a7 170-172).<\/p>\n
128. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Anayasa Mahkemesi g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 devlet memurlu\u011funa al\u0131mlarda genel \u015fartlar aras\u0131nda sayan kural\u0131 iptal ederken temel ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7elerinden birisi olarak elde edilecek verilerin kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin ilkelerin kanunda belirlenmemi\u015f olmas\u0131na i\u015faret etmi\u015ftir.<\/p>\n
129.Konunun farkl\u0131 boyutlar\u0131 ile ilgili daha detayl\u0131 d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen -ki o d\u00fczenlemelerin dava konusu yap\u0131lanlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda bu kar\u015f\u0131oyda belirtti\u011fim birtak\u0131m Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131klar bulundu\u011fu kanaatindeyim- 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 s\u00fcrecinde elde edilen verilerin ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve de\u011ferlendirilece\u011fi, de\u011ferlendirme kurulunun s\u00fcre\u00e7te ki\u015fi ile ilgili olumlu veya olumsuz kanaate hangi \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde ula\u015faca\u011f\u0131 gibi hususlarda hi\u00e7bir kriter yer almamaktad\u0131r. Maddede sadece De\u011ferlendirme Komisyonunun olu\u015fumu net bir bi\u00e7imde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
130.Verilen iptal karar\u0131 sonras\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da De\u011ferlendirme Komisyonunun s\u00fcre\u00e7te ki\u015fi ile ilgili olumlu veya olumsuz kanaate hangi \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 halinde ula\u015fabilece\u011finin belirlenmemi\u015f olmas\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lan hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler a\u00e7\u0131s\u0131ndan uygulamada \u00f6nemli hak ihlallerine yol a\u00e7abilecektir. Zira komisyonunun nas\u0131l de\u011ferlendirme yapaca\u011f\u0131na ili\u015fkin Kanun\u2019da bir belirleme yer almamas\u0131 hem farkl\u0131 iktidarlar\u0131n ve idarelerin farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla hareket etmesine hem de farkl\u0131 konjonkt\u00fcrlerde farkl\u0131 endi\u015felerin \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131larak olduk\u00e7a g\u00fcvencesiz bir yakla\u015f\u0131mla ki\u015filer hakk\u0131nda olumsuz sonu\u00e7lara ula\u015f\u0131lmas\u0131na sebebiyet verebilecektir. Bu bi\u00e7imdeki sak\u0131nca ise dava konusu kuralda veya Kanun\u2019un ba\u015fka maddelerinde idarenin keyfi m\u00fcdahalelerini engelleyecek a\u00e7\u0131kl\u0131kta h\u00fck\u00fcmlere yer verilmemesinden ve kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez sonu\u00e7lara sebebiyet verebilecek \u015fekilde d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n
131.\u0130\u015fte tam da bu bi\u00e7imdeki sak\u0131ncalar\u0131n \u00f6nlenmesi amac\u0131yla Anayasa Mahkemesi yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131nda kanunilik ilkesi ba\u011flam\u0131nda belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlikle ilgili olarak temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerle ilgili kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gere\u011fine \u0131srarla vurgu yap\u0131lmaktad\u0131r. Anayasa Mahkemesine g\u00f6re ki\u015filerin hukuki g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan hukuki g\u00fcvenlik ilkesi, hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7\u00a7 153-154). Oysa bu bi\u00e7imdeki bir standart dava konusu kurallar ba\u011flam\u0131nda bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da sa\u011flanabilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
132.Dolay\u0131s\u0131yla yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
g.8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresi ve (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesi:<\/p>\n
133.Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin temel ilkelerin d\u00fczenlendi\u011fi Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olmayan kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerine ili\u015fkin tedbirler al\u0131naca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
134.Bu f\u0131kradaki d\u00fczenleme bi\u00e7iminden \u201cistihbari faaliyete konu olan\u201d nitelikteki kendisiyle ilgili ki\u015fisel veriler hakk\u0131nda ise ki\u015finin belirtilen g\u00fcvencelerden faydalanamayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Yani bu f\u0131kra h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olan kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilme, bu verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesini talep etme g\u00fcvencesi s\u00f6z konusu olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
135.Maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclen i\u015f ve i\u015flemlerde, 24\/3\/2016 tarihli ve 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun 4. maddesinde belirtilen genel ilkelere ayk\u0131r\u0131 hareket edilemeyece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015f olmakla birlikte dava konusu ikinci c\u00fcmlede ise a\u00e7\u0131k\u00e7a mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
136.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere dava konusu kurallarla ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla burada da kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun denetiminde ilk olarak kanunilik \u015fart\u0131n\u0131n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
137.Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu 8. maddenin gerek\u00e7esini esas alarak ilk f\u0131kradaki ibare ile \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kradaki dava konusu c\u00fcmleyi uyumla\u015ft\u0131racak bi\u00e7imde istihbari faaliyete konu olan verilerden kastedilenin, ki\u015finin kendisiyle ilgili ancak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik kapsam\u0131ndaki veriler oldu\u011fu kanaatine ula\u015farak kuralda bu y\u00f6n\u00fc ile bir belirsizlik bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (bkz.: \u00a7 212).<\/p>\n
138.Dava konusu ibarenin d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imi ve yine (3) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda bu kanaate kat\u0131lmak zordur. Kanun koyucu gerek\u00e7ede bu vurguyu yapm\u0131\u015f olabilir ancak anayasa yarg\u0131s\u0131nda denetlenen kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn anlam\u0131n\u0131 belirlerken \u00f6zellikle kanun metnine bak\u0131l\u0131r. E\u011fer kanun metninde bir belirsizlik ve mu\u011flakl\u0131k varsa ancak bu durumda kanun maddesinin gerek\u00e7esinden hareketle kural\u0131n anlam\u0131 ve kapsam\u0131 belirlenebilir.<\/p>\n
139.Dolay\u0131s\u0131yla 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesindeki dava konusu ibarelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kural\u0131n \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda ifade edildi\u011fi \u015fekilde istihbari faaliyete konu olan verilerden kastedilenin sadece ki\u015finin kendisiyle ilgili ancak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik kapsam\u0131ndaki veriler oldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Zira Kanun\u2019un (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131ndaki \u201cistihbari faaliyete konu olmayan\u201d \u015feklindeki dava konusu ibare bu bi\u00e7imdeki yorumu imkans\u0131z k\u0131lacak a\u00e7\u0131kl\u0131kta bir d\u00fczenleme i\u00e7ermektedir.<\/p>\n
140.Kald\u0131 ki (1) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n d\u00fczenledi\u011fi husus istihbari faaliyete konu olan kendisiyle ilgili ki\u015fisel veriler hakk\u0131nda bilgilendirme, bu verilere eri\u015fme ve bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesini talep etme g\u00fcvencelerinden yoksun b\u0131rak\u0131lma ile ilgilidir. (3) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesi ise farkl\u0131 bir konu olarak mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilememesi hususunu d\u00fczenlemektedir. Dolay\u0131s\u0131yla ilk f\u0131krada d\u00fczenlenen konu ki\u015fisel verilerle ilgili bilgilendirilme, verilere eri\u015fme ve bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi talepleri ile ilgili iken (3) numaral\u0131 f\u0131kra sadece ki\u015fisel verilerin ilgili ki\u015fiye verilmesi konusunu d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
141.Bu y\u00f6n\u00fc ile bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7o\u011funluk karar\u0131ndaki yakla\u015f\u0131m kural\u0131n anlam ve kapsam\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmekte olup bu bi\u00e7imdeki bir de\u011ferlendirme Anayasa Mahkemesinin denetim yetkisi ile ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
142.Kurallar\u0131n belirlili\u011fi ve kapsam\u0131 ile ilgili sorunlar yan\u0131nda dava konusu kurallar nedeniyle istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel veriler noktas\u0131nda kanunilik ilkesi ba\u011flam\u0131nda keyfi kullan\u0131m\u0131n \u00f6nlenmesi ve k\u00f6t\u00fcye kullanmalara kar\u015f\u0131 yeterli g\u00fcvencelere yer verilmemesi bir di\u011fer \u00f6nemli Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7esidir.<\/p>\n
143.Bununla birlikte burada \u00f6nemli bir di\u011fer Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k mevcuttur. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n ki\u015fisel verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini veya silinmesini talep etmeyi de kapsad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmesine ra\u011fmen dava konusu kurallarla ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olan kendisiyle ilgili ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi talepleri \u015feklindeki g\u00fcvencelerin kar\u015f\u0131lanmayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin bu a\u00e7\u0131k h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda dava konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ifade etmek gerekir.<\/p>\n
144. (3) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde say\u0131lan bilgilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclerek 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un g\u00fcvencelerinin burada ge\u00e7erli olmayaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda sorunludur. Zira mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgiler yine de ki\u015fisel veri oldu\u011funa g\u00f6re Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n \u201cki\u015finin kendisiyle ilgili ki\u015fisel veriler hakk\u0131nda bilgilendirilme, bu verilere eri\u015fme, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesini veya silinmesini talep etme ve ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeyi de kapsar.\u201d \u015feklindeki kapsam\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda yine ayn\u0131 f\u0131kradaki \u201cKi\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller kanunla d\u00fczenlenir.\u201d h\u00fckm\u00fc gere\u011fince bu konuda bir kanuni d\u00fczenlemeye ihtiya\u00e7 duyuldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
145.Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n amir h\u00fck\u00fcmleri ortada iken istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel verilerin ve yine mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerle ilgili ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir kanuni d\u00fczenlemeye yer verilmesi anayasal bir zorunluluktur.<\/p>\n
146.Ek olarak bu verilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda de\u011ferlendirilmesi nedeniyle ki\u015fi hakk\u0131nda hukuki sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa g\u00f6re burada da idari i\u015fleme ili\u015fkin muhtemel yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7lerde \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama g\u00fcvencelerinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak d\u00fczenlemelere yer verilmesi gerekmektedir. Zira dava konusu kurallar a\u00e7\u0131k\u00e7a bu kapsamdaki ki\u015fisel verilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Bunun gibi 2931 say\u0131l\u0131 Devlet \u0130stihbarat Hizmetleri ve Milli \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 Kanunu\u2019nun Ek. 1. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda da bu bilgilerin verilemeyece\u011fine dair \u201cMill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 uhdesindeki istihbari nitelikteki bilgi, belge, veri ve kay\u0131tlar ile yap\u0131lan analizler, T\u00fcrk Ceza Kanununun \u0130kinci Kitap D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m Yedinci B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere, adli mercilerce istenemez.\u201d h\u00fckm\u00fc yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
147. Bireysel ba\u015fvuruya konu yap\u0131larak Anayasa Mahkemesinin \u00f6n\u00fcne gelen \u00f6rneklerde de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere (\u00f6rnek olarak bkz.: Salih D\u00fczg\u00fcn ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/32202, 7\/10\/2021; T\u00fclay Y\u0131lmaz ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/34721, 12\/1\/2022; Murat De\u011fer ve di\u011ferleri, B. No: 2019\/3077, 29\/3\/2023; K.\u015e., B. No: 2019\/4752, 23\/11\/2021; Mehmet Kaya, B. No: 2019\/36493, 18\/1\/2022), bu konu ciddi adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlallerine sebebiyet verebilmektedir. Bundan dolay\u0131d\u0131r ki bu bi\u00e7imdeki ihlalleri ortadan kald\u0131ran ve dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6t\u00fcye kullanmalara kar\u015f\u0131 yeterli g\u00fcvenceleri i\u00e7eren hususlara yer verilmemesi dava konusu kuralda kanunilik noktas\u0131nda belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi ayr\u0131ca daha sorunlu hale getirmektedir.<\/p>\n
148.Yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d ibaresi ve (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamamas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
h.10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresi:<\/p>\n
149.Ki\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesi ile ilgili hususlar\u0131 d\u00fczenleyen Kanun\u2019un 10. maddesinin dava konusu ibarenin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait verilerin iki y\u0131l\u0131n sonunda silinece\u011fi ve yok edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
150.Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kuralda istihbari faaliyete konu olmayan verilerin saklanma s\u00fcresi ve bu s\u00fcrenin sonunda bu verilerin silinip yok edilmesi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kural\u0131n d\u00fczenlenme bi\u00e7iminden g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin silinip yok edilmesinin \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi anlam\u0131 \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
151.Dava konusu ibare de ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama i\u00e7ermekte oldu\u011fundan bu ibarenin Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun denetiminde ilk olarak kanunilik \u015fart\u0131n\u0131n sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
152.Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde as\u0131l \u00fczerinde odaklan\u0131lmas\u0131 gereken husus istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel verilerin silinmemesi ve yok edilmemesi hususunda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira bu nitelikteki verilerin de Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi kapsam\u0131nda ki\u015fisel veri oldu\u011fu konusunda \u015f\u00fcphe bulunmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re ki\u015filerin bu verilerinin silinmesini talep etmesi ile ilgili hususlar\u0131 da i\u00e7eren bir kanuni d\u00fczenlemenin varl\u0131\u011f\u0131 kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde \u00f6nem arz etmektedir.<\/p>\n
153.Bilindi\u011fi \u00fczere 6698 say\u0131l\u0131 Ki\u015fisel Verilerin Korunmas\u0131 Kanunu\u2019nun istisnalar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 28. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi uyar\u0131nca \u201cki\u015fisel verilerin mill\u00ee savunmay\u0131, mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi, kamu g\u00fcvenli\u011fini, kamu d\u00fczenini veya ekonomik g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flamaya y\u00f6nelik olarak kanunla g\u00f6rev ve yetki verilmi\u015f kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00f6nleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler kapsam\u0131nda i\u015flenmesi\u201d durumunda bu Kanun h\u00fckm\u00fc uygulanmamaktad\u0131r. Her ne kadar 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (d) bendinde \u201c\u0130lgili mevzuatta \u00f6ng\u00f6r\u00fclen veya i\u015flendikleri ama\u00e7 i\u00e7in gerekli olan s\u00fcre kadar muhafaza edilme\u201d g\u00fcvencesi yer almakta ve 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 6698 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesine at\u0131f yap\u0131lmakta ise de bu maddede veya ba\u015fka hi\u00e7bir kanunda istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel verilerin azami ne kadar s\u00fcreyle saklanaca\u011f\u0131, hangi ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda silinip yok edilece\u011fi ile ilgili bir h\u00fck\u00fcm yer almamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu y\u00f6n\u00fc ile istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel veriler Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131ndaki g\u00fcvenceden faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
154.Ger\u00e7ekten \u00fclkenin milli g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, milli savunma ve benzeri me\u015fru ama\u00e7lar\u0131na binaen istihbari faaliyete konu olan ki\u015fisel verilerin di\u011fer ki\u015fisel verilere g\u00f6re daha farkl\u0131 bir kategoride d\u00fczenlenmeleri ve bu ba\u011flamda istihbari faaliyete konu ki\u015fisel verilerin daha uzun s\u00fcre saklanmas\u0131 gerekli olabilir. Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ba\u011flam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvencelerin bu veriler i\u00e7in de ge\u00e7erli oldu\u011fu izahtan varestedir.<\/p>\n
155.Hal b\u00f6yle iken istihbari faaliyete konu ki\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesi ile ilgili kanuni bir d\u00fczenlemenin olmamas\u0131 ve bu konuda bir temel \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmemi\u015f olmas\u0131 bu verilerin ileriki zamanlarda ki\u015filerin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131labilmesine neden olabilecektir. Zira bu bi\u00e7imdeki bir g\u00fcvence eksikli\u011fi bu verilerin s\u0131n\u0131rs\u0131z s\u00fcreyle kay\u0131tlarda kalmas\u0131na ve tekraren kullan\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7abilecektir.<\/p>\n
156.Bu ba\u011flamda Anayasa Mahkemesinin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ile ilgili 2019 y\u0131l\u0131nda verdi\u011fi iptal karar\u0131nda yer verilen g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda devlet memurlu\u011funa atanmada esas al\u0131nacak ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilerin al\u0131nmas\u0131na, kullan\u0131lmas\u0131na ve i\u015flenmesine y\u00f6nelik g\u00fcvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar\u0131n al\u0131nmas\u0131na ve kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmesinin Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 128. maddeleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 \u015feklindeki gerek\u00e7e (bkz.: AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/07\/2019, \u00a7\u00a7 170-172) ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 noktas\u0131nda kanunda kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gereken bu bi\u00e7imdeki g\u00fcvencelerin \u00f6nemini daha net bi\u00e7imde ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
157.Ek olarak, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin silinip yok edilmesini \u00f6ng\u00f6ren bir kanuni d\u00fczenlemenin bulunmamas\u0131, bir \u00f6nceki ba\u015fl\u0131kta denetlenen kuralda oldu\u011fu gibi burada da kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n ki\u015fisel verilerin silinmesini talep etmeyi de kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ifade etmek gerekir.<\/p>\n
158.Bu ba\u011flamda kurala ili\u015fkin \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda yap\u0131lan de\u011ferlendirmede, kuralda istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan veriler bak\u0131m\u0131ndan bu t\u00fcr verilerin silinmesi ve yok edilmesine ili\u015fkin bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi ve dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr verilerin saklanma ko\u015fullar\u0131 ve ak\u0131beti gibi konularda herhangi bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015f oldu\u011fu belirtildi\u011fi halde kuralda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen ki\u015fisel verilerle ilgili silinme ve yok edilme g\u00fcvencesinden muaf tutulan istihbari nitelik ta\u015f\u0131yan verilerin kapsam\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f (\u00a7\u00a7 239-240) ve ard\u0131ndan kural\u0131n me\u015fru amac\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile ilgili de\u011ferlendirme a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu kural\u0131n kanunilik incelemesinde Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne uygunlu\u011funu denetlememi\u015ftir.<\/p>\n
159.Her ne kadar Mahkememiz yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131nda mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu d\u00fczeni, devletin mali menfaatleri, su\u00e7lar\u0131n \u00f6nlenmesi, ilgili ki\u015finin veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin korunmas\u0131, istatistik\u00ee veya bilimsel ara\u015ft\u0131rma gibi ama\u00e7larla yap\u0131lan s\u0131n\u0131rlama ve m\u00fcdahaleler bak\u0131m\u0131ndan kimi durumlarda i\u015fin niteli\u011finin zorunlu k\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama ve m\u00fcdahaleler y\u00f6n\u00fcnden ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6zel g\u00fcvencelere istisna getirilebilece\u011fi belirtilmekteyse de bu durumlarda bile Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde t\u00fcm temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olan s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin asgari standartlar\u0131na uyulmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmektedir (bkz.: Bestami Ero\u011flu, [GK], B. No: 2018\/23077, 17\/9\/2020, \u00a7 145).<\/p>\n
160.Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesindeki \u00f6zel g\u00fcvencelerden birisinin de kanunla yap\u0131lan s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n \u201cAnayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne\u201d uygun olmas\u0131 gere\u011fidir. Oysa Mahkememiz \u00e7o\u011funluk karar\u0131nda dava konusu kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne uygunlu\u011fu hi\u00e7bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
161.Vurgulamak gerekir ki herhangi bir temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 demokratik toplum d\u00fczeninin korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ne kadar gerekli olursa olsun Anayasa\u2019ya uygun bir s\u0131n\u0131rlama olarak hukuk d\u00fczeninde yer alabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle bu s\u0131n\u0131rlaman\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fc ile \u00e7eli\u015fmeyen, belirli, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir ve kamu otoritelerinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131mlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00fcvencelere yer veren bir kanun h\u00fckm\u00fcne dayal\u0131 bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi zorunludur.<\/p>\n
162.Bununla birlikte Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu, Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k s\u00f6z\u00fcne ra\u011fmen dava konusu ibare ile istihbari faaliyete konu olan verilerin silinme ve yok edilme g\u00fcvencelerinden istisna tutulmas\u0131nda bu y\u00f6n\u00fcyle bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131\u015f ve dolay\u0131s\u0131yla bir ayk\u0131r\u0131l\u0131k tespitinde bulunmam\u0131\u015ft\u0131r. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n, konumuz ba\u011flam\u0131nda, a\u00e7\u0131k\u00e7a ki\u015fisel verilerin silinmesini talep etmeyi de kapsad\u0131\u011f\u0131 ve Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n bir gere\u011fi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc a\u015fikard\u0131r.<\/p>\n
163.Hal b\u00f6yle iken Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funun dava konusu kurala ili\u015fkin ortaya koydu\u011fu bu yakla\u015f\u0131mla ger\u00e7ekle\u015ftirilen Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminin eksik bi\u00e7imde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve anayasa yarg\u0131s\u0131 inceleme tekni\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan fevkalade sorunlu oldu\u011fu ifade edilmelidir.<\/p>\n
164.Sonu\u00e7 olarak yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan dava konusu \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamamas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
\u0131.12. maddesi:<\/p>\n
165.Dava konusu bu maddede devletin g\u00fcvenli\u011finin, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131 ile bunu yapacak birimler ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile uygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
166.G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere dava konusu kural, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile ilgili farkl\u0131 boyutlar\u0131 Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikle detayl\u0131 bi\u00e7imde d\u00fczenlemeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Burada \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte elbette ki 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu h\u00fck\u00fcmleri dikkate al\u0131nacakt\u0131r.<\/p>\n
167.Bununla birlikte bu maddenin Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan temel mesele, \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenecek konular olarak \u201cgizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131\u201d, \u201cg\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131\u201d, \u201cde\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131\u201d ve \u201cuygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar\u201d\u0131n temel \u00e7er\u00e7evesinin Kanun\u2019da d\u00fczenlenmi\u015f olup olmamas\u0131yla ilgilidir.<\/p>\n
168.Buradaki meselenin sadece s\u0131radan bir y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisi verilmesinden daha farkl\u0131 oldu\u011fu vurgulanmal\u0131d\u0131r. Zira y\u00f6netmelik konusu olan hususlar do\u011frudan ki\u015fisel verilerin kullan\u0131m\u0131 ile ilgilidir. Ek olarak konu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 ile do\u011frudan ilgili oldu\u011fundan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlamalar getirme potansiyeli y\u00fcksek bir konu oldu\u011fu da burada dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
169.Bunun i\u00e7indir ki 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ile do\u011frudan ilgili olan hususlar ilk elden d\u00fczenlenmeden bunun y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131lmas\u0131 temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kanunilik ilkesi ile \u00e7eli\u015fecektir.<\/p>\n
170.Nitekim, yukar\u0131da da zikredilmi\u015f olmakla birlikte bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda denetlenen konunun \u00f6nemine binaen tekraren vurgulamak gerekir ki, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerle ilgili oldu\u011funda kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup birey, kanundan, belirli bir kesinlik i\u00e7inde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmelidir. Birey ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rebilir ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilir. Zira hukuki g\u00fcvenlik ile belirlilik ilkeleri, hukuk devletinin \u00f6nko\u015fullar\u0131ndand\u0131r. Ki\u015filerin hukuki g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan hukuki g\u00fcvenlik ilkesi, hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 04\/05\/2017, \u00a7\u00a7 153-154).<\/p>\n
171.Dolay\u0131s\u0131yla buradaki konunun g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 gibi s\u00fcbjektif de\u011ferlendirme yap\u0131lma ihtimali olan ve ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na bu y\u00f6n\u00fc ile s\u0131n\u0131rlamalar getirebilen bir niteli\u011fe sahip olmas\u0131, kural\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun denetiminde Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi ba\u011flam\u0131nda aranan kanunilik \u015fart\u0131n\u0131n olduk\u00e7a kat\u0131 bi\u00e7imde uygulanmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
172.Zira Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi gere\u011fince temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale eden ve belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flayan bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131, Mahkememiz i\u00e7tihad\u0131nda da vurguland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n, yasaman\u0131n belirledi\u011fi ilke ve \u00e7izdi\u011fi s\u0131n\u0131rlara ba\u011fl\u0131 kalmas\u0131n\u0131 ve hukuk d\u00fczeninde Anayasa’n\u0131n \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc usule uygun olarak \u00e7\u0131kar\u0131lan kanunlar\u0131n alt kademelerinde yer alan d\u00fczenlemelerle temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kolayl\u0131kla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini ama\u00e7layan (bkz.: \u015eerafettin Can Atalay (2) [GK], B. No: 2023\/53898, 25\/10\/2023, \u00a7 49) fevkalade \u00f6nemli bir g\u00fcvence konumundad\u0131r.<\/p>\n
173.\u00d6nemle vurgulamak gerekir ki, buradaki y\u00f6netmelikte d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konularda oldu\u011fu gibi, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kullan\u0131m\u0131n\u0131 etkileyebilecek nitelikteki hususlar\u0131n kanun koyucu taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmesi ki\u015filer i\u00e7in \u00f6zellikle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131na daha fazla ihtiya\u00e7 duyulabilece\u011fi zamanlarda \u00f6nemli bir g\u00fcvence olacakt\u0131r.<\/p>\n
174.Yine farkl\u0131 iktidarlar d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kabilecek farkl\u0131 ama\u00e7larla bu konuda idareler y\u00f6netmelik de\u011fi\u015fikli\u011fi ile daha rahat bi\u00e7imde bu kapsam\u0131 geni\u015fletme yoluna ba\u015fvurabilirler. Bu nedenle konunun temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale eden boyutlar\u0131n\u0131n mutlaka kanunda d\u00fczenlenmesi \u00f6nemli bir g\u00fcvence olarak kabul edilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
175.\u00d6te yandan Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine (TBMM) ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa’n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 “demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum” olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, gerek\u00e7ede “Millet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez” denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa’n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2021\/73, K.2022\/51, 21\/4\/2022, \u00a7 15).<\/p>\n
176.Bununla birlikte Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi konularda kanunda genel ifadelerle d\u00fczenleme yap\u0131larak ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u00fczenlenmesinin y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen konularda yasaman\u0131n aslili\u011fi ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnameleri haricinde ge\u00e7erli olan y\u00fcr\u00fctmenin t\u00fcrevselli\u011fi ilkeleri gere\u011fi idari i\u015flemlerin kanuna dayanmas\u0131 zorunlulu\u011fu vard\u0131r. Ancak bu durumda kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir. Ba\u015fka bir ifadeyle Anayasa\u2019ya g\u00f6re kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmeyen bir konu, kanuni dayana\u011f\u0131 olmak kayd\u0131yla idarenin d\u00fczenleyici i\u015flemlerine b\u0131rak\u0131labilir (AYM, E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 56).<\/p>\n
177.Bu esaslar dahilinde dava konusu kurala bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u201cgizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131\u201d, \u201cg\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131\u201d, \u201cde\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131\u201d ve \u201cuygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar\u201d\u0131n Kanun\u2019da yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde belirlenmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
178.Her ne kadar 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lacaklar, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n tan\u0131m\u0131, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapacak birimler, de\u011ferlendirme komisyonu, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131, silinmesi ve yok edilmesi konular\u0131nda detayl\u0131 birtak\u0131m d\u00fczenlemeler yer alsa da de\u011ferlendirme komisyonunun hangi kriterleri esas alarak bahse konu verileri ne \u015fekilde de\u011ferlendirece\u011fi hususu ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok konudaki \u00f6nemli hususlar Kanun\u2019da belirlenmi\u015f de\u011fildir.<\/p>\n
179.Kanunilik ilkesinin gereklerini kar\u015f\u0131lamamas\u0131 nedeniyle dava konusu 12. maddenin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fekilde y\u00f6netmeli\u011fin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 yasama yetkisinin devri anlam\u0131na geldi\u011fi gibi bu durum temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131ndaki kanunilik ilkesi ile de \u00e7eli\u015fmektedir.<\/p>\n
180. Sonu\u00e7 olarak, yukar\u0131da s\u0131ralanan gerek\u00e7elerle Kanun\u2019un dava konusu 12. maddesinin Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fundan iptali gerekmektedir.<\/p>\n
i.13. maddesinin<\/p>\n
1. (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 31\/7\/1970 tarihli ve 1325 say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019a eklenen ek 16. maddesi,<\/p>\n
2. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 9\/7\/1982 tarihli ve 2692 say\u0131l\u0131 Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u2019nun 7. maddesine eklenen on ikinci f\u0131kras\u0131,<\/p>\n
3. (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 10\/3\/1983 tarihli ve 2803 say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu\u2019nun 13. maddesine eklenen yedinci f\u0131kras\u0131,<\/p>\n
4. (6) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla 25\/4\/2001 tarihli ve 4652 say\u0131l\u0131 Polis Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kanunu\u2019na eklenen ek 3. maddesi:<\/p>\n
181.Dava konusu kurallarla bu kurallarda zikredilen kurumlar nam ve hesab\u0131na e\u011fitim-\u00f6\u011frenim g\u00f6recekler hakk\u0131nda G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019na g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
182. G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile ilgili kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kanaatinde oldu\u011fumdan bu kurallar\u0131n da ayn\u0131 gerek\u00e7elerle iptali gerekti\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n
B. 1\/2\/2018 tarihli ve 7078 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Yap\u0131lmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
a. 39. maddesiyle 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d ibaresi: <\/p>\n
183.Dava konusu kuralla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n uygulamas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n maddede belirtilen esaslar dahilinde y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
184. G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun \u201cy\u00f6netmelik\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 12. maddesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kanaatinde oldu\u011fumdan bu kural\u0131n da ayn\u0131 gerek\u00e7elerle iptali gerekti\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n
b. 159. maddesiyle 10\/3\/2011 tarihli ve 6191 say\u0131l\u0131 S\u00f6zle\u015fmeli Erba\u015f ve Er Kanunu\u2019nun 3. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilen (f) bendi ve 160. maddesiyle 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (d) bendinin ve (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen (h) bendi:<\/p>\n
185.Dava konusu kurallarla bu kurallarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen kapsamda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak bahse konu g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019daki usul ve esaslara g\u00f6re yap\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
186. G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ile ilgili kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kanaatinde oldu\u011fumdan bu kurallar\u0131n da ayn\u0131 gerek\u00e7elerle iptali gerekti\u011fi kanaatindeyim.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0 \u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eI OY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. 7\/4\/2021 tarihli ve 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen baz\u0131 f\u0131kra ve ibarelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na dair mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu kararlar\u0131na i\u015ftirak edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
A. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d \u0130baresi; <\/p>\n
2. Kuralla, kurum ve kurulu\u015flarda, gizlilik dereceli birimlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personel hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
3. Kanun\u2019un 12. maddesinde devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131n\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131nca y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe konulacak y\u00f6netmelikle d\u00fczenlenece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
4. Anayasa\u2019n\u0131n 70. maddesinde kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na yer verilmi\u015ftir. Maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cHer T\u00fcrk, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na sahiptir\u201d denilmek suretiyle kamu hizmetine girme hakk\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f, ikinci f\u0131kras\u0131nda ise \u201cHizmete al\u0131nmada, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka hi\u00e7bir ay\u0131r\u0131m g\u00f6zetilemez\u201d denilmi\u015ftir. An\u0131lan hak sadece kamu hizmetlerine girmeyi de\u011fil kamu hizmetlerinde bulunmay\u0131\/kalmay\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r (AYM, E.2021\/104, K.2021\/87, 11\/11\/2021, \u00a7\u00a7 42-48).<\/p>\n
5. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde kamu hizmetine al\u0131nman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla birlikte haklar\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n da yap\u0131laca\u011f\u0131 personeli belirten kuralla kamu hizmetine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu ba\u011flamda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesine uyulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesine g\u00f6re kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131, an\u0131lan hakka s\u0131n\u0131rlama getirilebilmesinin ilk \u015fart\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
7. Bu itibarla kamu hizmetlerine girme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik kanuni bir d\u00fczenlemenin \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyfili\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
8. Esasen temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye ba\u011flanan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye ba\u011flanan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
9. Gizlilik dereceli birimler ifadesinin kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, s\u00f6z konusu Kanun\u2019un lafz\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131lamamaktad\u0131r. Nitekim Kanun\u2019un \u201cTan\u0131mlar\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 2. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinde \u201ckurum ve kurulu\u015f\u201d ibaresinin, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep eden kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ile milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetleri yerine getiren di\u011fer kurum ve kurulu\u015fu kapsayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Gizlilik dereceli birimlerin belirlenmesi bak\u0131m\u0131ndan ise 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda konulan \u00f6l\u00e7\u00fct baz\u0131 bilgi ve belgelere sahip olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcd\u00fcr. Bu bilgi ve belgeler, yetkili olmayan ki\u015filerin bilgi sahibi olmalar\u0131 h\u00e2linde devlet g\u00fcvenli\u011finin, ulusal varl\u0131\u011f\u0131n ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn, i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgelerdir. Bu t\u00fcr bilgi ve belgeleri bulunduran birimler ise gizlilik dereceli birimlerdir.<\/p>\n
10. An\u0131lan f\u0131krada bu \u00e7er\u00e7evede bir kapsam \u00e7izilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015fsa da bu birimlerin hangi kamu hizmetlerine ili\u015fkin olabilece\u011fi, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n hangi birimlerinin bu niteli\u011fe sahip olabilece\u011fi gibi hususlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flayacak nitelikte ve a\u00e7\u0131kl\u0131kta bir belirleme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim yukar\u0131da da i\u015faret edildi\u011fi gibi bu bilgi, belge ve birimlerin tespiti Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
11. \u00d6te yandan an\u0131lan f\u0131kran\u0131n devam\u0131nda Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Genelkurmay Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, jandarma, emniyet, sahil g\u00fcvenlik ve istihbarat te\u015fkilatlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak kamu personeli ile ceza infaz kurumlar\u0131 ve tutukevlerinde \u00e7al\u0131\u015facak personel hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 hususu a\u00e7\u0131k\u00e7a ve ayr\u0131ca ifade edilmi\u015f ve bu kurumlar y\u00f6n\u00fcnden bir belirleme zaten yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece g\u00fcvenlik ve gizlilik gerek\u00e7esiyle an\u0131lan bu kurumlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan hangi kamu hizmetlerinin gizlilik derecesi stat\u00fcs\u00fcne al\u0131naca\u011f\u0131 daha da tart\u0131\u015fmal\u0131 bir hale gelmektedir.<\/p>\n
12. Bu itibarla gizlilik dereceli birimlerin ne t\u00fcr birimler olabilece\u011fine ili\u015fkin nesnel \u00f6l\u00e7\u00fctlerin kanunla getirilmedi\u011fi, kamu hizmetlerine girme hakk\u0131na ili\u015fkin bir s\u0131n\u0131rlaman\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir yasal \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeden, temel ilkeler belirlenmeden s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi nedeniyle kural\u0131n temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 gereklili\u011fiyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
13. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
B. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler \u2026\u201d \u0130baresi;<\/p>\n
14. Kural, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler hakk\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n birlikte yap\u0131lmas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Kural\u0131n kamu hizmetine girme hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
15. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesi uyar\u0131nca kamu hizmetlerine girme hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik kanuni d\u00fczenlemenin, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebeplerine uygun olmas\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
16. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde kamu hizmetlerine girme hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z bir hak olarak d\u00fczenlenmemi\u015f, bu kapsamda maddenin ikinci f\u0131kras\u0131na g\u00f6re kamu hizmetine girme hakk\u0131na ko\u015ful belirlemek suretiyle getirilecek s\u0131n\u0131rlama g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerden ba\u015fka bir \u015farta ba\u011flanamaz. Bu husus, an\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde \u201c\u2026Kamu hizmetine al\u0131nacak memur ve kamu g\u00f6revlileri ile ilgili d\u00fczenlemede bu hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek h\u00fck\u00fcmler getirilmi\u015ftir\u201d bi\u00e7iminde vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.2018\/89, K.2019\/84, 14\/11\/2019, \u00a7 16).<\/p>\n
17. E\u011fitim \u00f6\u011fretim hizmetlerinin \u00e7ocuk ve gen\u00e7lerin hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc benimsemi\u015f, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, demokratik ilke ve de\u011ferleri \u00f6z\u00fcmsemi\u015f bireyler olarak yeti\u015ftirilebilmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel \u00f6nemi olan bir kamu hizmeti oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla \u00f6\u011fretmenlerin, devletin insan kayna\u011f\u0131n\u0131n yeti\u015ftirilmesi hususunda \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 ve \u00f6zel bir kamu hizmetini yerine getirdikleri yads\u0131namaz. Bununla birlikte e\u011fitim \u00f6\u011fretim hizmetleri, ilk\u00f6\u011fretim \u00f6ncesi de dahil olmak \u00fczere ilk ve orta dereceli e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda devletin g\u00f6zetim ve denetiminde olmak \u00fczere, ancak \u00f6zel ki\u015filer arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da sunulabilen bir hizmettir. Bu bak\u0131mdan devletin, e\u011fitim \u00f6\u011fretim hizmetleri bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcksek d\u00fczeyde \u00f6zel bir g\u00fcvenlik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimsedi\u011fi s\u00f6ylenemez. Nitekim \u00f6\u011fretmenlerin g\u00f6rev yapt\u0131klar\u0131 kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda devletin milli g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni, savunma gibi alanlarda \u00f6zel nitelikli belge ve bilgilere ula\u015fmas\u0131 ve bunlar\u0131 kullanabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
18. Devletlerin, milli g\u00fcvenli\u011fin, milli savunman\u0131n, kamu d\u00fczeninin, ekonomik ve sosyal d\u00fczen ve g\u00fcven ortam\u0131n\u0131n tesisi bak\u0131m\u0131ndan daha kat\u0131 bi\u00e7imde \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131 benimsemesinin hakl\u0131 ve me\u015fru nedenleri oldu\u011funu kabul etmek gerekir. Ancak g\u00fcvenlik\u00e7i politikalar her ne kadar bir b\u00fct\u00fcn olarak devletin, toplumun ve anayasal d\u00fczenin korunmas\u0131n\u0131 hedeflemekteyse de tek tek birey hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini zedeleyici bir nitelik ta\u015f\u0131rlar. Bu durum toplamda demokratik toplumun varl\u0131\u011f\u0131, geli\u015fimi ve kurumsalla\u015fabilmesi bak\u0131m\u0131ndan derin sorunlar yaratabilir. Bu nedenle devletin ve anayasal d\u00fczenin korunmas\u0131, ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleriyle m\u00fccadele gibi olduk\u00e7a me\u015fru temellere dayanan ve kamu yarar\u0131 g\u00f6zeten d\u00fczenlemelerin demokratik toplumun temellerini sarsmayacak hassasiyetlerle haz\u0131rlanmas\u0131 elzemdir. A\u011f\u0131r g\u00fcvenlik\u00e7i politikalar, demokratik tavr\u0131n, \u00f6zg\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnce ve ifade ortam\u0131n\u0131n k\u00f6relmesine, dolay\u0131s\u0131yla toplumsal geli\u015fmeye engel olabilir, bir korku toplumunun olu\u015fumuna imk\u00e2n verebilir. Bu t\u00fcr g\u00fcvenlik politikalar\u0131n\u0131n toplumun geni\u015f kesimlerini etkileyecek \u015fekilde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu bir ihtiya\u00e7tan kaynaklanmas\u0131 halinde me\u015fru kabul edilebilece\u011fi de a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak zorunlu bir ihtiya\u00e7 yoksa, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere y\u00f6nelik a\u011f\u0131r m\u00fcdahaleler nedeniyle demokratik toplumun temelleri zarar g\u00f6rme tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131r.<\/p>\n
19. Kamu g\u00f6revine giri\u015f bak\u0131m\u0131ndan 7315 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131, 657 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 48. maddesinde d\u00fczenlenen genel ve \u00f6zel \u015fartlar ile 7354 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u015fartlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fi hususu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00f6\u011fretmenlik mesle\u011fine kabulde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lacak nedenlerin var oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla d\u00fczenlemenin zorunlu bir ihtiya\u00e7tan kaynakland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
20. Bu ba\u011flamda, kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapacak \u00f6\u011fretmenlerin, bu hususta herhangi bir s\u0131n\u0131rlama \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeksizin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131n, kamu hizmetine girme hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygun oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
21. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
C. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (b) Bendi;<\/p>\n
22. Kural, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan h\u00e2len aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
23. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda herkesin \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu, \u00f6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131ndaki d\u00fczenleme ile ise ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin korunmas\u0131 kapsam\u0131nda g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n
24. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131, ki\u015finin insan onurunun korunmas\u0131 ve ki\u015fili\u011fini serbest\u00e7e geli\u015ftirebilmesi hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel bir bi\u00e7imi olarak bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda korumay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
25. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla elde edilen veriler ki\u015fisel veri olup g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda kamu mercileri taraf\u0131ndan \u00f6zel ya\u015fam\u0131 ile ilgili sorular sorulmas\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere bir bireyin \u00f6zel hayat\u0131, i\u015f ve sosyal ya\u015fam\u0131yla ilgili bilgilerinin al\u0131nmas\u0131, kaydedilmesi ve kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama niteli\u011findedir (AYM, E.2018\/73, K.2019\/65, 24\/7\/2019, \u00a7 169). Bu itibarla ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aran\u0131p aranmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin bilginin de ki\u015fisel veri niteli\u011finde oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu t\u00fcr ki\u015fisel verilerin de\u011ferlendirilmek amac\u0131yla idari mercilerce elde edilmesi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
26. Kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aranma, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da d\u00fczenlenen, bir su\u00e7 iddias\u0131 kapsam\u0131nda \u00e7o\u011funlukla soru\u015fturma evresinde \u00e7a\u011fr\u0131 \u00fczerine gelmeyen veya \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131lamayan \u015f\u00fcpheli hakk\u0131nda savc\u0131n\u0131n talebi \u00fczerine sulh ceza h\u00e2kimi taraf\u0131ndan yakalama emri d\u00fczenlenmi\u015f olmas\u0131, ki\u015finin adresinin tespit edilememi\u015f olmas\u0131, yurt d\u0131\u015f\u0131nda bulunmas\u0131 gibi nedenlerle hakk\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan yakalama karar\u0131 kapsam\u0131nda aran\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019a g\u00f6re bu kapsamdaki bir zorla getirme usul\u00fcn\u00fcn sadece \u015f\u00fcpheli ve san\u0131k bak\u0131m\u0131ndan de\u011fil, \u00e7a\u011fr\u0131ya uymayan tan\u0131k, bilirki\u015fi, ma\u011fdur, \u015fik\u00e2yet eden hakk\u0131nda da uygulanacak bir usul oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6te yandan, Anayasa\u2019n\u0131n 19. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda bir mahkeme karar\u0131n\u0131n ya da kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yerine getirilmesi amac\u0131yla da ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerekli olabilir ve ki\u015finin bu kapsamda aran\u0131yor olmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
27. Kural, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu olacak kolluk taraf\u0131ndan aranma h\u00e2linin hangi nedenlerle veya hangi su\u00e7lara ili\u015fkin olaca\u011f\u0131 hususunda veya arama i\u015flemine konu ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir ayr\u0131m yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda ki\u015fi hakk\u0131nda su\u00e7 \u015f\u00fcphesine dayal\u0131 bir arama karar\u0131 olmasa bile herhangi bir nedenle al\u0131nm\u0131\u015f arama kararlar\u0131na ili\u015fkin t\u00fcm kay\u0131tlar\u0131n idari mercilerce ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilebilece\u011fi, aranma nedenleri bak\u0131m\u0131ndan bir kriter getirilmemi\u015f olmas\u0131 veya bir \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmemi\u015f olmas\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde idarenin bu hususta farkl\u0131 veya keyfi uygulamalarda bulunabilmesini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
28. Bu itibarla kural\u0131n a\u00e7\u0131k, belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olma ve keyfi uygulamalara imk\u00e2n vermeme \u00f6zelliklerini ta\u015f\u0131mamas\u0131 nedeniyle kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
29. \u00d6te yandan kural\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck y\u00f6n\u00fcnden de\u011ferlendirecek olursak 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u00f6zel g\u00fcvenceleri g\u00f6zetme noktas\u0131nda titiz bir yakla\u015f\u0131m ortaya koydu\u011fu s\u00f6ylenemez. Bu kapsamda Kanun\u2019un \u00f6zellikle, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla elde edilen verilerin hangi hallerde ara\u015ft\u0131rma ve\/veya soru\u015fturman\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanabilece\u011fine ili\u015fkin herhangi bir kriter getirmedi\u011fi, bu hususta bir belirleme yapmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu bak\u0131mdan incelemeye konu kural da dahil olmak \u00fczere ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 veya g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131ndaki di\u011fer verilerin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde sonuca etki edebilece\u011fine ili\u015fkin hi\u00e7bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izmeksizin bu husustaki takdirin t\u00fcm\u00fcyle de\u011ferlendirmeyi yapacak idari birimlere b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu itibarla idari merciinin, ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan arand\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin tespite dayal\u0131 olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde karar almas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde yasal bir engel bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu ki\u015fisel veri tek ba\u015f\u0131na ki\u015fi aleyhine sonu\u00e7 do\u011furabilecek \u015fekilde kullan\u0131labilecektir.<\/p>\n
30. Ki\u015finin kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aran\u0131yor olmas\u0131n\u0131n g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ba\u011fda\u015fmaz bir durum olarak de\u011ferlendirilmesi hususu ilke olarak yasama organ\u0131n\u0131n takdirindedir. Ancak b\u00f6yle bir durumda kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aranma h\u00e2llerinden hangilerinin, hangi su\u00e7lar kapsam\u0131ndaki aranma durumunun ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilebilece\u011fi hususunun belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekir. Kuralda bu y\u00f6nde bir belirlili\u011fin sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. \u00d6te yandan herhangi bir nedenle aran\u0131yor olma halinin sonuca do\u011frudan etki etmemesi y\u00f6n\u00fcnde bir g\u00fcvence getirilmedi\u011fi durumda bu sefer, salt bu verinin sonuca etki etmemesini sa\u011flayacak nitelikte bir talep hakk\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn usul\u00fc g\u00fcvenceleriyle birlikte sa\u011flanmas\u0131 gerekmektedir. Bu bak\u0131mdan, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve\/veya ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurulacak yarg\u0131 yolunda, yarg\u0131 mercilerinin bu hususu \u00f6zel olarak g\u00f6zetmesini sa\u011flayacak bir g\u00fcvencenin de Kanun\u2019la \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
31. Bununla birlikte \u00f6zel g\u00fcvencelere istisna getirilmesine neden olabilecek bir durumun var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de de\u011ferlendirilmesi gerekir. Kamu yarar\u0131 ve kamu g\u00fcvenli\u011fi gibi nedenlere dayal\u0131 olarak i\u015fin niteli\u011finin zorunlu k\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama ve m\u00fcdahaleler y\u00f6n\u00fcnden ortaya \u00e7\u0131kan \u00f6zel g\u00fcvencelere istisna getirilebilecektir. Ancak, kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aran\u0131yor olma durumu, hali haz\u0131rda kamu g\u00f6revlileri bak\u0131m\u0131ndan kamu hizmetini yerine getirmeye do\u011frudan engel olu\u015fturacak bir h\u00e2l olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu ki\u015fisel veri bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel g\u00fcvencelerin g\u00f6z ard\u0131 edilmesine gerektirecek zorunlu bir nedenin bulundu\u011fu da s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
32. Ayr\u0131ca kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan aranma h\u00e2line ili\u015fkin olarak Kanun\u2019un koydu\u011fu bir de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc bulunmamas\u0131 nedeniyle bu hususun de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131nca farkl\u0131 \u015fekillerde uygulanmas\u0131 da imk\u00e2n dahilindedir.<\/p>\n
33. Bu itibarla ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n sonucunu ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyece\u011fi hususunda herhangi bir de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u00f6ng\u00f6rmeyen kural\u0131n, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel g\u00fcvenceleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
34. A\u00e7\u0131lanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
D. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (c) Bendi;<\/p>\n
35. Kural ki\u015fi hakk\u0131nda herhangi bir tahdit olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilece\u011fini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
36. Kuralda tahditle neyin kastedildi\u011fi tam olarak anla\u015f\u0131lamamakla birlikte ki\u015fi hakk\u0131ndaki k\u0131s\u0131tlama karar ve i\u015flemlerine ili\u015fkin bilgilerin ki\u015fisel veri oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu t\u00fcr verilerin toplanmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmesi, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama niteli\u011fi ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
37. Hukuk sistemimizde tahdit i\u015flemi 5682 say\u0131l\u0131 Pasaport Kanunu\u2019na g\u00f6re idari bir i\u015flemle yap\u0131lmaktad\u0131r. Yine 6749 say\u0131l\u0131 Ola\u011fan\u00fcst\u00fc Hal Kapsam\u0131nda Al\u0131nan Tedbirlere \u0130li\u015fkin Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamenin De\u011fi\u015ftirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun’un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na g\u00f6re de milli g\u00fcvenli\u011fe tehdit olu\u015fturdu\u011fu tespit edilen yap\u0131, olu\u015fum veya gruplara ya da ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerine \u00fcyeli\u011fi veya iltisak\u0131 ya da bunlarla irtibat\u0131 nedeniyle haklar\u0131nda idari i\u015flem tesis edilenler ile ayn\u0131 gerek\u00e7eyle haklar\u0131nda su\u00e7 soru\u015fturmas\u0131 veya kovu\u015fturmas\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclenler, i\u015flemi yapan kurum ve kurulu\u015flarca ilgili pasaport birimine derhal bildirilir. Bu bildirim \u00fczerine ilgili pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir.<\/p>\n
38. Dolay\u0131s\u0131yla hukuk sistemimizde, yarg\u0131 kararlar\u0131 kapsam\u0131nda bir g\u00fcvenlik tedbiri olarak veya idari mercilerin kararlar\u0131yla pasaport tahdit i\u015flemleri yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n
39. Bu itibarla tahdit i\u015fleminden kastedilenin ne oldu\u011fu ve ki\u015fi hakk\u0131ndaki hangi t\u00fcr tahdit i\u015flemlerinin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu olup olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemeyen kural kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamamaktad\u0131r.<\/p>\n
40. \u00d6te yandan kural\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi bak\u0131m\u0131ndan da 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi k\u0131sm\u0131nda demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi bak\u0131m\u0131ndan belirtilen gerek\u00e7elerle kural Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
41. A\u00e7\u0131lanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
E. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) Bendinin \u201cKi\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanununun 171 inci maddesinin be\u015finci ve 231 inci maddesinin on\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar\u2026\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fc;<\/p>\n
42. Dava konusu kural, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ve 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar ile ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden veya sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olan soru\u015fturma ya da kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesini \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
43. Ki\u015fi hakk\u0131ndaki kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ile 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar, Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi kapsam\u0131nda ki\u015fisel veri niteli\u011finde olup bu t\u00fcr ki\u015fisel verilerin de\u011ferlendirilmek amac\u0131yla idari mercilerce elde edilmesi ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
44. Kuralla, ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan beraat, d\u00fc\u015fme, ceza verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131 veya mahk\u00fbmiyet karar\u0131 veyahut da di\u011fer yarg\u0131 d\u00fczenlerine ait kesinle\u015fmi\u015f bir mahkeme karar\u0131 olup olmamas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir ayr\u0131m g\u00f6zetilmedi\u011fi gibi hangi su\u00e7lar kapsam\u0131nda kesinle\u015fen kararlar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilece\u011fi veya kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011ferlendirmeye esas olacak \u015fekilde herhangi bir \u00f6l\u00e7\u00fct benimsenmemi\u015f ya da derecelendirme yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Kesinle\u015fmi\u015f mahk\u00fbmiyet niteli\u011finde say\u0131lmayan kamu davas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131n ertelenmesine ili\u015fkin kararlar\u0131n da tek ba\u015f\u0131na ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n sebebi olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde engel te\u015fkil edecek bir g\u00fcvence de getirilmemi\u015ftir. B\u00f6ylece ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin ki\u015fi bak\u0131m\u0131ndan do\u011frudan sonu\u00e7 do\u011furmas\u0131n\u0131 engelleyecek, idarenin keyfi uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini sa\u011flayacak g\u00fcvencelerin getirilmesi gerekti\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kuralda, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilen hususlar\u0131n, ara\u015ft\u0131rman\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etki edece\u011fi hususuna ili\u015fkin herhangi bir \u00f6l\u00e7\u00fcte yer verilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
45. Buna ek olarak kural, 18 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fckler hakk\u0131nda su\u00e7a ili\u015fkin kay\u0131tlar\u0131n da ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilebilece\u011fi noktas\u0131nda herhangi bir s\u0131n\u0131rlama i\u00e7ermemektedir. Anayasa Mahkemesi Fatih Saraman karar\u0131nda, Anayasa\u2019n\u0131n 10., 41., 58., 61. ve 141. maddeleri kapsam\u0131nda devletin, \u00e7ocuklar\u0131n korunmas\u0131, topluma kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ve yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131n \u00f6zel kurallara tabi tutulmas\u0131 konular\u0131nda gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131, te\u015fkilat ve tesislerin olu\u015fturulmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan baz\u0131 pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin oldu\u011funa i\u015faret edilmi\u015ftir. Bu bak\u0131mdan, ki\u015finin 18 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce-\u00e7ocukluk d\u00f6nemine ait su\u00e7 kay\u0131tlar\u0131n\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmesi noktas\u0131nda da \u00f6zel g\u00fcvencelere ba\u011flam\u0131ndaki pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri g\u00f6zetir tedbirlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (benzer y\u00f6nde bkz. Fatih Saraman [GK], B. No: 2014\/7256, 27\/2\/2019, \u00a7 87).<\/p>\n
46. Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cSu\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar, kimse su\u00e7lu say\u0131lamaz.\u201d denmek suretiyle masumiyet karinesi g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
47. Kural 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 171. maddesinin (5) ve 231. maddesinin (13) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131 kapsam\u0131nda al\u0131nan kararlar\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu olmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle masumiyet karinesini sayg\u0131 hakk\u0131n\u0131 ilgilendirmektedir.<\/p>\n
48. Masumiyet karinesi, hakk\u0131nda su\u00e7 isnad\u0131 bulunan bir ki\u015finin adil bir yarg\u0131lama sonunda su\u00e7lu oldu\u011funa dair kesin h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar masum say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmekte ve hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fini olu\u015fturmaktad\u0131r (AYM, E.2013\/133, K.2013\/169, 26\/12\/2013). An\u0131lan karine, ki\u015finin su\u00e7 i\u015fledi\u011fine dair kesinle\u015fmi\u015f bir yarg\u0131 karar\u0131 olmadan su\u00e7lu olarak kabul edilmemesini g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Ayr\u0131ca hi\u00e7 kimse su\u00e7lulu\u011fu h\u00fckmen sabit oluncaya kadar yarg\u0131lama makamlar\u0131 ve kamu otoriteleri taraf\u0131ndan su\u00e7lu olarak nitelendirilemez ve su\u00e7lu muamelesine tabi tutulamaz (K\u00fcr\u015fat Eyol, B. No: 2012\/665, 13\/6\/2013, \u00a7 26; Turgut Duman, B. No: 2014\/15365, 29\/5\/2019, \u00a7101).<\/p>\n
49. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerin bir y\u00f6n\u00fc de ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda mahk\u00fbmiyet d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kuruldu\u011funda devreye girer ve daha sonraki yarg\u0131lamalarda ceza gerektiren su\u00e7la ilgili olarak ki\u015finin masumiyetinden \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini uyand\u0131racak i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirir (Galip \u015eahin, B. No: 2015\/6075, 11\/6\/2018, \u00a7 40, Turgut Duman, \u00a7 104).<\/p>\n
50. Ceza muhakemesiyle e\u015f zamanl\u0131 olarak y\u00fcr\u00fct\u00fclen, bir ba\u015fka ifadeyle ki\u015finin hen\u00fcz su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu, ceza makamlar\u0131 taraf\u0131ndan hakk\u0131nda herhangi bir h\u00fck\u00fcm kurulmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te devam eden disiplin soru\u015fturma ve yarg\u0131lamalar\u0131nda masumiyet karinesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli olan husus; kamu makamlar\u0131n\u0131n i\u015flem ya da kararlar\u0131nda belirttikleri gerek\u00e7eler veya kulland\u0131klar\u0131 dil nedeniyle bireye cezai sorumluluk y\u00fcklememeleri, ceza mahkemeleri taraf\u0131ndan hen\u00fcz su\u00e7lu bulunmam\u0131\u015f bireyin masumiyeti \u00fczerine g\u00f6lge d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine sebebiyet vermemeleridir (Galip \u015eahin, \u00a7 47; Turgut Duman, \u00a7 105).<\/p>\n
51. Bununla birlikte ceza yarg\u0131lamas\u0131na konu maddi olay ve olgular\u0131n disiplin hukuku esaslar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde di\u011fer kamu makamlar\u0131nca (idari\/adli) ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi ve bu de\u011ferlendirme sonucunda ula\u015f\u0131lacak kanaate g\u00f6re i\u015flem\/karar tesis edilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu ba\u011flamda disiplin i\u015flem ve yarg\u0131lamalar\u0131nda ceza yarg\u0131lamas\u0131nda elde edilen bir delile dayan\u0131lmas\u0131 ya da ki\u015fi hakk\u0131nda yap\u0131lan ceza yarg\u0131lamas\u0131na bir olgu olarak at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelere ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmez. Ancak adli ve idari makamlar\u0131n kendi g\u00f6rev s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak ki\u015fiyi su\u00e7lu ilan etmesi veya bu ba\u011flamda birtak\u0131m \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunmas\u0131 masumiyet karinesinin ihlaline yol a\u00e7abilir. Masumiyet karinesi kapsam\u0131ndaki g\u00fcvencelerin sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti yap\u0131l\u0131rken ise karar\u0131n gerek\u00e7esinin bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirilmesi gerekir (Galip \u015eahin, \u00a7 48 Turgut Duman, \u00a7 106).<\/p>\n
52. Bu ba\u011flamda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bu t\u00fcr bilgilerin tespit edilmesi ve de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmakla birlikte masumiyet karinesinin zedelenmesine neden olacak sonu\u00e7lar\u0131n do\u011fmas\u0131n\u0131 engelleyecek nitelikte, yaln\u0131zca bu bilgilerin esas al\u0131narak ki\u015finin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n \u00f6nleyecek veya bu bilgilerin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde belirleyici olaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemek suretiyle idarenin keyfi uygulamalar\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek g\u00fcvencelere yer verilmesi gerekir. Kural bu t\u00fcr g\u00fcvenceler de i\u00e7ermemektedir.<\/p>\n
53. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 38. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
F. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) Bendinin Kalan K\u0131sm\u0131;<\/p>\n
54. Dava konusu kuralla, ki\u015fi hakk\u0131nda devam eden soru\u015fturma ve kovu\u015fturmalar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra nas\u0131l sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 hususunda herhangi bir ayr\u0131m da g\u00f6zetilmeksizin sonu\u00e7lanm\u0131\u015f t\u00fcm soru\u015fturma veya kovu\u015fturmalar kapsam\u0131ndaki olgular\u0131n ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
55. Kuralla, kanunlarda kendine mahsus sicile kaydedilen ve ancak belirli ki\u015filerin g\u00f6rmesine izin verilen kay\u0131tlara g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmaya yetkili mercilerin ula\u015fmas\u0131na izin verilmi\u015ftir.<\/p>\n
56. Kanun, ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fi hakk\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f mahkeme kararlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda kovu\u015fturman\u0131n nas\u0131l sonu\u00e7lanm\u0131\u015f oldu\u011fu hususunda bir ayr\u0131m da g\u00f6zetmeksizin kesin nitelikli b\u00fct\u00fcn h\u00fck\u00fcmlerin ve soru\u015fturman\u0131n nas\u0131l sonu\u00e7lanm\u0131\u015f oldu\u011fu hususunda bir ayr\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn kararlar\u0131n tespit edilip, de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131na sunulaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fczenlemi\u015ftir. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda bu t\u00fcr yarg\u0131sal kararlar\u0131n nedenlerini olu\u015fturan olay ve olgular\u0131n herhangi bir ayr\u0131m da g\u00f6zetilmeksizin ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilmesinin, demokratik toplum d\u00fczeninde zorunlu bir toplumsal ihtiyaca kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
57. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
G. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (a) Bendi;<\/p>\n
58. Kural, ki\u015finin atamas\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat birimlerindeki olgusal verilerinin mevcut kay\u0131tlardan tespit edilmesini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
59. Kamu g\u00f6revine al\u0131nacaklar veya milli g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan stratejik \u00f6nemi haiz birim, proje, tesis ve hizmetlerde istihdam edilenler bak\u0131m\u0131ndan hizmetin gerektirdi\u011fi niteliklerin ta\u015f\u0131n\u0131p ta\u015f\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesi bak\u0131m\u0131ndan ilgili meslek kanunlar\u0131n\u0131n ve di\u011fer alt mevzuatta yer alan \u015fartlar\u0131n belirlenmi\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ancak kural, idari mercilerin s\u00f6z konusu mevzuatla s\u0131n\u0131rlamam\u0131\u015ft\u0131r. Bu durumda, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili kolluk kuvvetleri ve istihbarat \u00fcnitelerindeki olgusal verilerin hangi ba\u011flamda ara\u015ft\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 hususu, bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131lmas\u0131n\u0131 isteyecek idari birimin takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak kanun koyucu, 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, kendilerine iletilen taleple s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda bakanl\u0131klar ile kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131 ar\u015fivlerinden ve elektronik bilgi i\u015flem merkezlerinden gerekli bilgi ve belgeler ile bu Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili oldu\u011funu d\u00fczenlemektedir dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 talep eden kurum, g\u00f6revin gerektirdi\u011fi niteliklerle ilgili bilgi ve kay\u0131tlar\u0131n elde edilmesini talep edebilecektir. Ancak bu hususta idare keyfi uygulaman\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecek nitelikte, \u00f6rne\u011fin ilgili meslek ve g\u00f6reve ili\u015fkin mevzuat\u0131n arad\u0131\u011f\u0131 \u015fartlar kapsam\u0131nda bir kay\u0131tla dahi s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapacak birimlere mesleki niteliklerle ilgili kay\u0131tlar\u0131n neler olabilece\u011fi hususunda herhangi bir \u00e7er\u00e7eve belirlenmemi\u015ftir.<\/p>\n
60. Kanun\u2019un 7. maddesinde belirtilen, memuriyet veya kamu g\u00f6revlerine uygunlu\u011funun de\u011ferlendirilmesini sa\u011flayacak yorum i\u00e7ermeyen olgusal verilerin, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerce ilgili kurum ve kurulu\u015f b\u00fcnyesinde kurulan De\u011ferlendirme Komisyonuna iletilece\u011fi ve De\u011ferlendirme Komisyonu kendisine iletilen verilere ili\u015fkin nesnel ve gerek\u00e7eli de\u011ferlendirmelerini yaz\u0131l\u0131 olarak atamaya yetkili amire sunaca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fctlerin yeterli bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izdi\u011fi s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
61. \u00d6zellikle istihbarat kay\u0131tlar\u0131nda yer alabilecek bilgilerin kapsam\u0131n\u0131n olduk\u00e7a geni\u015f olabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, idareye tan\u0131nan yetkinin de \u00e7ok geni\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Ayr\u0131ca bu t\u00fcr bilgilerin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n sonucuna etki edebilece\u011fi hususunun da d\u00fczenlenmemi\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde kural\u0131n hangi ki\u015fisel verilere ula\u015f\u0131labilece\u011fi hususunda yeterli bir \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fi sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
62. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n kalan k\u0131sm\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
H. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (b) Bendi;<\/p>\n
63. Dava konusu kural, ki\u015finin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011finin mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesini g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6rmek suretiyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
64. Kuralda, yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131 ve yabanc\u0131larla ili\u015fi\u011fin hangi kay\u0131tlardan elde edilece\u011fine ili\u015fkin bir a\u00e7\u0131kl\u0131k bulunmamaktad\u0131r. Bu durumda bu t\u00fcr bilgilerin 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendinde belirtildi\u011fi gibi kolluk kuvvetleri ve istihbarat kay\u0131tlar\u0131ndan elde edilmesinin \u00f6n\u00fcnde yasal bir engel bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
65. \u00d6te yandan ki\u015filerin yabanc\u0131 devlet kurumlar\u0131yla ve yabanc\u0131larla ili\u015fkileri e\u011fitim, ticaret, turizm, bilimsel ve sanatsal faaliyet, ebeveyn, \u00e7ocuk veya yak\u0131nlar\u0131n bak\u0131m\u0131, bireysel e\u011fitim hizmeti sunumundan faydalanma, \u00f6zel hayat ve aile hayat\u0131 kapsam\u0131ndaki ili\u015fkiler gibi \u00e7ok \u00e7e\u015fitli alanlara ili\u015fkin olabilir. Bu hususlara dair tutulabilecek kay\u0131tlardan hangilerinin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na konu edilece\u011fi hususu kanunla belirlenmemi\u015f veya bu hususta s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 bir \u00e7er\u00e7eve olu\u015fturulmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
66. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
I. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 5. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n (c) Bendi;<\/p>\n
67. Dava konusu kural, ki\u015finin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri veya su\u00e7 i\u015flemek amac\u0131yla kurulan \u00f6rg\u00fctlerle eylem birli\u011fi, irtibat ve iltisak i\u00e7inde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n mevcut kay\u0131tlardan ve ki\u015finin g\u00f6revine yans\u0131yacak hususlar\u0131n denetime elveri\u015fli olacak y\u00f6ntemlerle yerinden ara\u015ft\u0131r\u0131lmak suretiyle tespit edilmesini g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6ng\u00f6rmektedir.<\/p>\n
68. Kural kapsam\u0131ndaki g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla elde edilen veriler ki\u015fisel veri niteli\u011finde olup bu verilerin de\u011ferlendirilmesi ile g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanabilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kuralla kamu hizmetine girme hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
69. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin \u00f6zel hayat\u0131na ve aile hayat\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmesini isteme hakk\u0131na sahip oldu\u011fu, \u00f6zel hayat\u0131n ve aile hayat\u0131n\u0131n gizlili\u011fine dokunulamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f; \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda da \u201cHerkes, kendisiyle ilgili ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na sahiptir. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin esas ve usuller kanunla d\u00fczenlenir\u201d denilerek ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 \u00f6zel hayat\u0131n gizlili\u011finin korunmas\u0131 kapsam\u0131nda g\u00fcvenceye kavu\u015fturulmu\u015ftur. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde de temel hak ve h\u00fcrriyetlerin yaln\u0131zca Anayasa\u2019n\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
70. Kanuni d\u00fczenleme ilkesi, d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin kanunla konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin kanunla \u00e7izilmesini ifade etmektedir. Bu ilke uyar\u0131nca kamu g\u00f6revlilerinin nitelikleri ve atanmalar\u0131na ili\u015fkin kurallar\u0131n kanunda g\u00f6sterilmesi, kural\u0131n a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131l\u0131r ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n belli olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
71. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131, insan onurunun korunmas\u0131 ve bireyin ki\u015fili\u011fini serbest\u00e7e geli\u015ftirebilmesi hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel bir bi\u00e7imi olarak bireyin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerini ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi s\u0131ras\u0131nda korumay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
72. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi uyar\u0131nca ki\u015fisel veriler ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na sa\u011flanan anayasal g\u00fcvencenin ya\u015fama ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in bu hakk\u0131 ilgilendiren yasal d\u00fczenlemelerin a\u00e7\u0131k, anla\u015f\u0131labilir ve s\u00f6z konusu hakk\u0131n kullan\u0131labilmesine elveri\u015fli olmas\u0131 gerekir. Ancak b\u00f6yle bir d\u00fczenleme ile ki\u015filerin \u00f6zel hayatlar\u0131n\u0131 ilgilendiren veri, bilgi ve belgelerin resm\u00ee makamlar\u0131n keyf\u00ee m\u00fcdahalelerine kar\u015f\u0131 korunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn h\u00e2le gelebilir.<\/p>\n
73. Kuralda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilecek bilgi ve belgelerin neler oldu\u011funa, bu bilgilerin ne \u015fekilde kullan\u0131laca\u011f\u0131na, De\u011ferlendirme Komisyonunun bu verileri nas\u0131l de\u011ferlendirece\u011fi ili\u015fkin temel ilkeler belirlenmemi\u015ftir.<\/p>\n
74. Kurala konu ibarelerden biri de \u201c\u2026eylem birli\u011fi,\u2026\u201d ibaresidir. Kamu g\u00f6revlilerinin ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri ile ne t\u00fcr bir eylem birli\u011fi i\u00e7inde olaca\u011f\u0131 hususu belirsizdir. Kuralla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131na dahil olacak durumlar\u0131n herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlendi\u011fi ve kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
75. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasan\u0131n 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
J. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u201c\u2026bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve\u2026\u201d \u0130baresi; <\/p>\n
76. Kural, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapmakla g\u00f6revli birimlerin, bu Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendi kapsam\u0131ndaki karar ve kay\u0131tlar\u0131 almaya yetkili k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
77. Ayn\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u00e7) bendinde belirtilen Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7eleri bu ibare i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
K. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesi;<\/p>\n
78. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 7. maddesi ile g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucunda elde edilen verilerin de\u011ferlendirilmesi amac\u0131yla bir de\u011ferlendirme komisyonu olu\u015fturulaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
79. Anayasan\u0131n 2. maddesinde d\u00fczenlenen hukuk devleti; eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
80. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri olan belirlilik ilkesi yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131n\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesini gerektirir. Belirlilik ilkesi, hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup ki\u015finin kanunda belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisi verdi\u011fini bilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ki\u015fi ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6rebilir ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 ayarlayabilir. Hukuki g\u00fcvenlik ilkesi ise, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2020\/80, K.2021\/34, 29\/4\/2021, \u00a7 25).<\/p>\n
81. An\u0131lan maddeyle olu\u015fturulacak de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n nas\u0131l olu\u015fturulaca\u011f\u0131 belirlenmi\u015f ise de de\u011ferlendirmenin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda bir belirlilik yoktur. Kural, s\u00f6z konusu kanunda belirtilen hizmetlerde \u00e7al\u0131\u015facak ki\u015filer hakk\u0131nda elde edilen verilerin hizmet baz\u0131nda belirli bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmesine imk\u00e2n vermemektedir. Bu kapsamda g\u00f6rev yapacak ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan olu\u015fabilecek keyfi uygulamalar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilecek bir \u00e7er\u00e7eve belirlenmemi\u015ftir.<\/p>\n
82. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 13. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
L. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026istihbari faaliyetlere konu olmayan\u2026\u201d \u0130baresi <\/p>\n
83. Kuralla, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen, ki\u015fisel veri oldu\u011fu konusunda ku\u015fku bulunmayan, ki\u015finin istihbari faaliyetlere konu olan ve mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda kalan verilerine eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi talepleri, (1) numaral\u0131 f\u0131krada belirtilen, bu taleplerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131na ili\u015fkin tedbirlerin al\u0131naca\u011f\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda tutulmu\u015ftur.<\/p>\n
84. Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesi uyar\u0131nca ki\u015fisel veriler ancak kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen h\u00e2llerde veya ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131yla i\u015flenebilir. Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleri uyar\u0131nca ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n ki\u015finin a\u00e7\u0131k r\u0131zas\u0131n\u0131n bulundu\u011fu durumlar\u0131n haricinde ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
85. \u0130stihbari faaliyet sonucu elde edilen verilerin kural olarak ki\u015filerle payla\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n hakl\u0131 ve makul nedenleri olabilir. Ancak 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilmeyece\u011fi \u00f6ncelikle h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla s\u00f6z konusu alanlara ili\u015fkin ki\u015fisel nitelikli veri kapsam\u0131nda da olsa istihbari nitelikli verinin ki\u015filere verilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
86. \u00d6te yandan kural\u0131n \u201cMaddeye g\u00f6re hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lan ki\u015fi, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgiler hari\u00e7 olmak \u00fczere ki\u015fisel verileri hakk\u0131nda bilgilendirilecek, bu verilere eri\u015febilecek, bunlar\u0131n d\u00fczeltilebilmesini ve silinmesini talep edebilecektir.\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esi de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, istihbari faaliyete konu olan kendisiyle ilgili ki\u015fisel veri kavram\u0131ndan mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetler kapsam\u0131nda elde edilen bilgiler anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak bu t\u00fcr bir yoruma kural\u0131n lafz\u0131yla ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla dava konusu kuralda herhangi bir s\u0131n\u0131rlama yap\u0131lmaks\u0131z\u0131n her t\u00fcrl\u00fc istihbari bilginin ilgili ki\u015fiyle payla\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015fken ayn\u0131 maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde sadece mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiyle payla\u015f\u0131lmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanmak suretiyle bir belirsizli\u011fe neden olundu\u011fu ve bu itibarla kural\u0131n kanunilik ilkesini sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
87. Di\u011fer taraftan, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili olmayan ve ki\u015finin kendisi ile ilgili olan verileriyle ilgili bilgilendirilmesi, bu verilere eri\u015fmesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi ve silinmesi taleplerinin kar\u015f\u0131lanmamas\u0131n\u0131n me\u015fru amac\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
88. \u00d6te yandan kural\u0131n me\u015fru bir amac\u0131n\u0131n var oldu\u011funun kabul edilmesi durumunda da s\u0131n\u0131rlaman\u0131n demokratik bir toplumda zorunlu bir ihtiyac\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 irdelemek gerekir. Ki\u015finin mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik gibi hususlarla ilgisi olmayan istihbari nitelikteki ki\u015fisel verilerinin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na dayanak al\u0131nmas\u0131n\u0131 engelleyecek g\u00fcvence getirilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u00dcstelik Kanun bu bilgilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131na ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etki edebilece\u011fi hususunda bir \u00f6l\u00e7\u00fct de getirmemi\u015ftir. Ki\u015fi bu nedenle kamu g\u00f6revine hi\u00e7 al\u0131nmayabilir. Buna kar\u015f\u0131n ki\u015finin bu bilgilerin ne oldu\u011fu hususunda hi\u00e7bir \u015fekilde bilgilendirilmemesi, bu verilere eri\u015fememesi, bunlar\u0131n d\u00fczeltilmesi veya silinmesi talebinde bulunamamas\u0131 ki\u015fi \u00fczerinde s\u00fcrekli olarak a\u011f\u0131r bir bask\u0131 ve k\u00fclfet yarataca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bu t\u00fcr istihbari y\u00f6ntemlerle elde edilmi\u015f verilerin ki\u015filerin do\u011frudan hassas nitelikteki verilerine ili\u015fkin oldu\u011fu ortadad\u0131r.<\/p>\n
89. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde yap\u0131lacak yarg\u0131sal denetimle bu bilgilerin somut olay bak\u0131m\u0131ndan irdelenmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilecekse de bu yolla d\u00fczeltilmelerini g\u00fcvence alt\u0131na alan bir yoruma ula\u015fmay\u0131 sa\u011flayan bir d\u00fczenleme de bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
90. Ayr\u0131ca 2937 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ek 1. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201cMill\u00ee \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131 uhdesindeki istihbari nitelikteki bilgi, belge, veri ve kay\u0131tlar ile yap\u0131lan analizler, T\u00fcrk Ceza Kanununun \u0130kinci Kitap D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc K\u0131s\u0131m Yedinci B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan su\u00e7lar hari\u00e7 olmak \u00fczere, adli mercilerce istenemez.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilmektedir. Bu itibarla mevcut bir g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde, sonuca dayanak te\u015fkil edebilecek 2937 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda kalan bir bilginin yarg\u0131 mercilerince dahi denetlenememesi m\u00fcmk\u00fcn olmayabilecektir.<\/p>\n
91. Kald\u0131 ki bu t\u00fcr bilgilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na konu olmas\u0131 durumunda s\u00f6z konusu bilgiyi g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ve de\u011ferlendiren mercilerin g\u00f6ndermesinin istenece\u011fi ve bu hususta bir s\u0131n\u0131rlama getirilmemi\u015f oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde bu t\u00fcr bilgilerin de yarg\u0131lama s\u00fcrecinde de\u011ferlendirilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir ise de yarg\u0131 mercilerince verilecek kararlar, otomatik olarak o bilginin d\u00fczeltilmesi sonucunu do\u011furmayacakt\u0131r. Bu nedenle gereken her durumda sistemde mevcut olan bu bilgilerin tekrar tekrar kullan\u0131lmas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilecektir. Bu durumun ise ki\u015finin \u00fczerinde a\u011f\u0131r bir k\u00fclfet yarataca\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesizdir.<\/p>\n
92. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel g\u00fcvencelerinin bulundu\u011fu, s\u00f6z konusu \u00f6zel g\u00fcvencelerin, verinin ki\u015fi hakk\u0131nda otomatik olarak sonu\u00e7 do\u011furma ihtimali oldu\u011fu durumda, ki\u015finin veri ile \u00e7eli\u015fme imk\u00e2n\u0131na ili\u015fkin usul g\u00fcvencelerinin sa\u011flanmas\u0131 gerekti\u011fi, \u00f6zellikle g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin istihbari nitelik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131na dayanak te\u015fkil etmesi bak\u0131m\u0131ndan idarenin takdir yetkisinin herhangi bir \u015fekilde s\u0131n\u0131rlanmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel g\u00fcvencelerini g\u00f6zetir bir nitelik ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
93. A\u00e7\u0131klanan nedenle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
M.7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. Maddesinin (3) Numaral\u0131 F\u0131kran\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesi;<\/p>\n
94. Kural, mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili istihbarat faaliyetleri kapsam\u0131nda elde edilen bilgilerin ki\u015fiye verilemeyece\u011fini h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
95. 180. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kanunilik ve me\u015fru ama\u00e7 \u015fartlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirtilen gerek\u00e7eler bu kura y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
96. An\u0131lan Kanun\u2019un 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait verilerin iki y\u0131l\u0131n sonunda silinece\u011fi ve yok edilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla istihbari faaliyete ili\u015fkin ki\u015fisel veya ki\u015fisel olmayan veriler silme i\u015flemine tabi de\u011fildir.<\/p>\n
97. Kurala konu istihbari nitelikteki bilgiler ise sadece ki\u015fi ile do\u011frudan ilgili olmayan mill\u00ee savunma, mill\u00ee g\u00fcvenlik, kamu g\u00fcvenli\u011fi, kamu d\u00fczeni ve ekonomik g\u00fcvenlik ile ilgili bilgilerdir. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u00fcr bilgilerin ki\u015fiye verilmemesinin bilgilerin niteli\u011fi de g\u00f6zetildi\u011finde makul kar\u015f\u0131lanabilece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
98. Ancak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131 h\u00e2linde bu i\u015flemin yarg\u0131sal denetiminde ki\u015fi hakk\u0131nda veri olarak kullan\u0131lan bu t\u00fcr bilgilerin yanl\u0131\u015f oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 h\u00e2linde bu bilgilerin d\u00fczeltilmesine ili\u015fkin bir g\u00fcvence \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi gibi Kanun\u2019un 10. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca istihbari nitelikteki bu veriler silme i\u015flemine de tabi olmayacakt\u0131r. Bu durumda ki\u015fi ile uzak ilgisi olsa da kurala konu bilgilerin g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sistemlerde s\u00fcresiz olarak kalaca\u011f\u0131, istihbari y\u00f6ntemlerle elde edildi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde bu verilerin hassas nitelikli ki\u015fisel veri olabilece\u011fi, herhangi bir s\u00fcre \u00f6ng\u00f6rmeksizin istihbarat kay\u0131tlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 yapan birimlerde de bu verilerin s\u00fcresiz \u015fekilde kalabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde kural\u0131n demokratik bir toplumda zorunlu bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131n\u0131n \u00f6zel g\u00fcvencelerini g\u00f6zetir bir nitelik ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
99. 184. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
N. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 10. Maddesinin (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d \u0130baresi;<\/p>\n
100. Kural, ki\u015fisel verilerin silinmesi ve yok edilmesine ili\u015fkin istisnalar\u0131 d\u00fczenlemektedir. Buna g\u00f6re g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapan birimlerdeki istihbari faaliyete konu olmayan ilgilisine ait g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ait veriler iki y\u0131l\u0131n sonunda silinir ve yok edilir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
101. Kuralla, ilgilisine ait veya ki\u015fiyle do\u011frudan ilgisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131maks\u0131z\u0131n istihbari faaliyete konu verilerin silme ve yok etme i\u015fleminden istisna tutuldu\u011fu, bu hususta da farkl\u0131 bir d\u00fczenleme getirilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
102. Anayasa Mahkemesi pek \u00e7ok karar\u0131nda, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131na ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na konu edilecek bilgi ve belgelerin ne suretle ve ne kadar s\u00fcre ile saklanaca\u011f\u0131na, ilgililerin s\u00f6z konusu bilgilere itiraz etme imk\u00e2n\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131na, bilgilerin bir m\u00fcddet sonra silinip silinmeyece\u011fine, silinecekse bu s\u0131rada izlenecek usul\u00fcn ne oldu\u011funa, yetkinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemeye y\u00f6nelik nas\u0131l bir denetim yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenleme yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131na ve elde edilecek verilerin kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin keyfili\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kanuni g\u00fcvencelere yer verilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k y\u00f6n\u00fcnde sonu\u00e7lara ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (\u00f6rne\u011fin AYM, E.2018\/91, K.2020\/10, 19\/02\/2020, \u00a7 133).<\/p>\n
103. Bu itibarla kuralla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istihbari faaliyete konu ilgilisine ait verilerin silme ve yok etme i\u015fleminden istisna tutulmas\u0131, silme ve yok etme i\u015fleminin bu veriler y\u00f6n\u00fcnden daha uzun bir s\u00fcreye dahi tabi k\u0131l\u0131nmamas\u0131, bu verilerin s\u0131n\u0131rs\u0131z s\u00fcreyle sitemde kalmas\u0131 ve tekrar kullan\u0131labilir olmas\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n demokratik toplum d\u00fczeninin gerekleri bak\u0131m\u0131ndan zorunlu bir ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
104. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
O. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 12. Maddesi;<\/p>\n
105. Kuralla g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin olarak devletin g\u00fcvenli\u011fini, ulusun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc i\u00e7 ve d\u0131\u015f menfaatlerinin zarar g\u00f6rebilece\u011fi veya tehlikeye d\u00fc\u015febilece\u011fi bilgi ve belgeler ile gizlilik dereceli kamu personeli ile meslek gruplar\u0131n\u0131n tespiti, birim ve k\u0131s\u0131mlar\u0131n tan\u0131mlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, s\u00f6z konusu soru\u015fturma ve ara\u015ft\u0131rman\u0131n usul ve esaslar\u0131 ile bunu yapacak birimler ve de\u011ferlendirme komisyonlar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile uygulamaya ili\u015fkin di\u011fer hususlar Cumhurba\u015fkan\u0131nca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmeli\u011fe b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
106. Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir.<\/p>\n
107. \u00d6zellikle gizlilik dereceli belgeler, birimler, hizmetler ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lacak personelin kimler olaca\u011f\u0131 hususu ile g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 sonucu elde edilecek verilerin nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011fine ili\u015fkin \u00f6l\u00e7\u00fct ve ilkelerin kanunla belirlenmedi\u011fi, verilerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve d\u00fczeltilmesi ile sistemde ne kadar s\u00fcreyle kalacaklar\u0131na ili\u015fkin g\u00fcvencelerin yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde kanunla belirlenmedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
108. G\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 kapsam\u0131nda ki\u015fisel verilerin elde edilmesi, bu verilerin de\u011ferlendirilmesi sonucu ki\u015filerin kamu hizmetine girme hakk\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131 ile memur ve di\u011fer kamu g\u00f6revlilerine ili\u015fkin birtak\u0131m \u00f6zel g\u00fcvencelere yer veren Anayasa\u2019n\u0131n 128. maddesi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, bu alanlar\u0131 ilgilendiren hususlarda d\u00fczenleme yapma yetkisinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda kanunla belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7evenin daha kat\u0131 bi\u00e7imde yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fi sonucuna varmak gerekir.<\/p>\n
109. Bu itibarla kural yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi ve kanunilik ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
110. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
P. 7315 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 13. Maddesinin; (2) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 31\/7\/1970 Tarihli ve 1325 Say\u0131l\u0131 Askeri Okullar, Askeri \u00d6\u011frenciler, Askeri Fabrikalar ve Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019a Eklenen Ek 16. Maddenin, (4) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 9\/7\/1982 Tarihli ve 2692 Say\u0131l\u0131 Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131 Kanunu\u2019nun 7. Maddesine Eklenen On \u0130kinci F\u0131kran\u0131n, (5) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 10\/3\/1983 Tarihli ve 2803 Say\u0131l\u0131 Jandarma Te\u015fkilat, G\u00f6rev ve Yetkileri Kanunu\u2019nun 13. Maddesine Eklenen Yedinci F\u0131kran\u0131n, (6) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131yla 25\/4\/2001 Tarihli ve 4652 Say\u0131l\u0131 Polis Y\u00fcksek \u00d6\u011fretim Kanunu\u2019na Eklenen ek 3. Madde;<\/p>\n
111. Dava konusu kurallarla, y\u00fcksek\u00f6\u011fretim \u00f6ncesi ve y\u00fcksek\u00f6\u011fretim d\u00fczeyinde Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131, Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131, Polis Akademisi nam ve hesab\u0131na e\u011fitim g\u00f6receklerle ilgili g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmektedir.<\/p>\n
112. Kural kapsam\u0131ndaki ki\u015filer, haklar\u0131nda yap\u0131lacak g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 nedeniyle e\u011fitim hakk\u0131ndan, dolay\u0131s\u0131yla kamu hizmetine girme hakk\u0131ndan hukuka uygun olmayan nedenlerle mahrum kalabileceklerdir.<\/p>\n
113. S\u00f6z konusu kurallar\u0131n ki\u015fisel verilerinin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirildi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu d\u00fczenleme ile ki\u015fisel verilerin i\u015flenmesi, kullan\u0131lmas\u0131 ve korunmas\u0131 hususlar\u0131nda teredd\u00fcde yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde kanuni \u00e7er\u00e7eve belirlenmemi\u015f olup kurallar\u0131n; belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
114. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
R. 1325 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ek 11. maddede yer alan \u201c…Cumhurba\u015fkan\u0131…\u201d \u0130baresi; <\/p>\n
115. Dava konusu kuralla, an\u0131lan maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin hususlar ile s\u00f6z konusu hizmetlerin yerine getirilmesinde di\u011fer kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n usul ve esaslar\u0131n\u0131n belirlenmesine ili\u015fkin d\u00fczenleyici i\u015flem niteli\u011finde olan ve M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanacak y\u00f6netmeli\u011fin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n onay\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
116. Anayasa’n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine (TBMM) ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa’n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 “demokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum” olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, gerek\u00e7ede “Millet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r” denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere, yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa’n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir. (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; AYM, E.2021\/73, K.2022\/51, 21\/4\/2022, \u00a7 15).<\/p>\n
117. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa’n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
118. Kural, \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131 kapsam\u0131nda Anayasa\u2019n\u0131n 20. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131 kapsam\u0131nda kalan pek \u00e7ok hususu ilgilendiren alanlarda M\u0130T taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan y\u00f6netmeli\u011fin Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n onay\u0131 ile y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fini d\u00fczenlemektedir.<\/p>\n
119. Ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama yapma yetkisinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lmas\u0131nda kanunla belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7evenin daha kat\u0131 bi\u00e7imde yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Kuralla, an\u0131lan hakk\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirlili\u011fi sa\u011flayabilecek nitelikte bir \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmedi\u011fi sonucuna varmak gerekir.<\/p>\n
120. Bu itibarla kural yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi ve kanunilik ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
121. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 20. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
S. 7078 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un; 159. Maddesiyle 6191 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. Maddesinin (3) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n De\u011fi\u015ftirilen (f) Bendinin, 160. Maddesiyle 6191 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131na Eklenen (d) Bendinin ve (4) numaral\u0131 F\u0131kras\u0131na Eklenen (h) Bendi;<\/p>\n
122. Kurallar, T\u00fcrk Silahl\u0131 Kuvvetlerinde istihdam edilecek s\u00f6zle\u015fmeli personelin \u00f6n s\u00f6zle\u015fme ile er aday\u0131 olarak g\u00f6reve ba\u015flamalar\u0131 i\u00e7in kural olarak ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumlu sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lmak, bu s\u00fcrecin sonucunda yap\u0131lacak s\u00f6zle\u015fmeler bak\u0131m\u0131ndan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131 ise s\u00f6zle\u015fmenin s\u00fcresinden \u00f6nce feshi nedenleri olarak belirtmek suretiyle ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131 hakk\u0131 ile kamu hizmetine girme hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
123. Anayasa Mahkemesi yine dava konusu olan 6191 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 6. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (h) bendini \u201cm\u00fclga 26\/10\/1994 tarihli ve 4045 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca yap\u0131lan g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u201d y\u00f6n\u00fcnden incelemi\u015f g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 sonucunda ki\u015fisel veri niteli\u011findeki bilgilerin al\u0131nmas\u0131na, kullan\u0131lmas\u0131na, i\u015flenmesine y\u00f6nelik g\u00fcvenceler ve temel ilkeler kanunla belirlenmeksizin bunlar\u0131n al\u0131nmas\u0131na ve kullan\u0131lmas\u0131na izin verilmesinin Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 20. maddeleriyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.2022\/33, K.2022\/67, 01\/06\/2022, \u00a7 14).<\/p>\n
124. 7315 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026gizlilik dereceli birimler ile\u2026\u201d ve \u201c\u2026kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011fretmenler,\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 70. maddelerine uygunluk denetiminde a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7eler ile 4. maddesinin (b), (c) ve (\u00e7) bentleri, 5. maddesinin (a), (b) ve (c) bentleri, 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi, 8. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026istihbari faaliyete konu olmayan\u2026\u201d ibaresi ve (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k gerek\u00e7eleri uygun oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde dava konusu kural y\u00f6n\u00fcnden de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n
125. A\u00e7\u0131klanan nedenle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13., 20. ve 70. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
126. Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan sebeplerle 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun dava konusu baz\u0131 f\u0131kra ve ibarelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na dair mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu kararlar\u0131na i\u015ftirak edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi 4\/12\/2024 tarihinde E.2021\/60 numaral\u0131 dosyada 7315 say\u0131l\u0131 G\u00fcvenlik Soru\u015fturmas\u0131 ve Ar\u015fiv Ara\u015ft\u0131rmas\u0131 Kanunu\u2019nun baz\u0131 kurallar\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin reddine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dava Konusu Kurallar Dava konusu kurallarla; hakk\u0131nda ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 yap\u0131lacaklara, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n kapsam\u0131na, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 yapacak ve elde edilen verileri de\u011ferlendirecek birimlere ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen verilerin korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler getirilmi\u015ftir. \u0130ptal Taleplerinin Gerek\u00e7esi Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; kurallarla, g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131 ve ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ili\u015fkin hususlarda d\u00fczenleme yapma yetkisinin y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kamu hizmetine girme hakk\u0131, ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na imk\u00e2n veren d\u00fczenlemelerin kanunilik ilkesini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve masumiyet ilkesini ihlal etti\u011fi, getirilen d\u00fczenlemelerin kamu yarar\u0131 amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ve g\u00fcvenlik soru\u015fturmas\u0131, kamu hizmetine al\u0131nacaklar\u0131n bu hizmetin gerektirdi\u011fi niteliklere uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesini sa\u011flamakla birlikte kamu hizmetine girme hakk\u0131 ile ki\u015fisel verilerin korunmas\u0131n\u0131 isteme hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirmektedir. S\u00f6z konusu haklara s\u0131n\u0131rlama getiren m\u00fcdahalenin kimler hakk\u0131nda yap\u0131laca\u011f\u0131na ve bu kapsamda hangi verilerin elde edilece\u011fine, ara\u015ft\u0131rma ve soru\u015fturma i\u015flemlerinin hangi birimlerce yap\u0131laca\u011f\u0131na ve verilerin de\u011ferlendirilmesi ve korunmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin genel \u00e7er\u00e7evesi kanunla \u00e7izilmi\u015f; bu \u00e7er\u00e7evede baz\u0131 hususlarda d\u00fczenleme yapma yetkisi de y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rak\u0131lan yetkinin kanunilik ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131; kurallar\u0131n belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte oldu\u011fu ve kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-37100","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n