T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
FULYA TA\u015e VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/1562)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 24\/10\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Osman KODAL<\/p>\n
Ba\u015fvurucular<\/p>\n
:<\/p>\n
1. Fulya TA\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
2. Garine OSEPYAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
3. \u0130smail Deniz TA\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
4. Mehmet YE\u015e\u0130LTEPE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
5. Naz TA\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
6. Neslihan BAYRAKTAR<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Murat YAMAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, eksik ve ay\u0131p i\u015f nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda bozma karar\u0131na uyma karar\u0131yla olu\u015fan usule ili\u015fkin m\u00fcktesep hakka dair itirazlar\u0131n de\u011ferlendirilmemesi ve ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin i\u00e7tihat de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin itirazlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedenleriyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ve davan\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Konu y\u00f6n\u00fcnden hukuki irtibat bulunmas\u0131 nedeniyle 2020\/25424, 2020\/25414, ve 2020\/25396 bireysel ba\u015fvuru numaral\u0131 dosyalar\u0131n 2020\/1562 bireysel ba\u015fvuru numaral\u0131 dosya ile birle\u015ftirilmesine, incelemenin bu ba\u015fvuru \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine Komisyonca karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
A. 2020\/1562 Numaral\u0131 Bireysel Ba\u015fvuru<\/p>\n
3. Ba\u015fvurucu Z.T. 25\/10\/2021 tarihinde vefat etmi\u015f, ba\u015fvurucunun miras\u00e7\u0131lar\u0131 Fulya Ta\u015f, \u0130smail Deniz Ta\u015f ve Naz Ta\u015f ba\u015fvuruya devam etmek istediklerine ili\u015fkin dilek\u00e7e sunmu\u015f ve bu ki\u015filer ba\u015fvurucu olarak kabul edilmi\u015ftir. Bu nedenle ba\u015fvurucu s\u0131fat\u0131, Z.T.’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ba\u015fvuruyu devam ettiren ki\u015filere aittir ancak karar yaz\u0131m\u0131na ili\u015fkin kolayl\u0131k ad\u0131na ba\u015fvurucu ifadesi Z.T. i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. Ba\u015fvurucu Z.T. sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n taahh\u00fct edildi\u011fi \u015fekilde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve eksik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle maddi ve manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f; \u0130stanbul 2. T\u00fcketici Mahkemesi (Mahkeme) daval\u0131 E.G. Yat\u0131r\u0131m Ortakl\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden a\u00e7\u0131lan davan\u0131n husumetten reddine, manevi tazminat talebinin reddine, a\u00e7\u0131k ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n kabul\u00fcne karar vermi\u015ftir. Karar taraflarca temyiz edilmi\u015f, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi (Daire) 19\/6\/2013 tarihinde h\u00fckm\u00fc bozmu\u015ftur.<\/p>\n
5. Daire bozma ilam\u0131nda \u00f6zetle yap\u0131lan incelemenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131, talep edilen hususlarla ilgili “a\u00e7\u0131k ay\u0131p” “gizli ay\u0131p” ve “eksik ifa” ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi, eksik ifa nedeniyle ihbar \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n ba\u015fvurucunun 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funun g\u00f6zetilmesinin a\u00e7\u0131k ay\u0131plar i\u00e7in teslimden itibaren otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde, gizli ay\u0131plar i\u00e7in ise ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sonras\u0131 derh\u00e2l yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Daire yap\u0131m\u0131 taahh\u00fct edilen sosyal donat\u0131lar\u0131n eksik yap\u0131lmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p de\u011fil eksik ifa oldu\u011fu, bu durumdan sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlu oldu\u011fu eksik ifa y\u00f6n\u00fcnden 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin uygulanaca\u011f\u0131na vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Daire ayr\u0131ca ay\u0131plar\u0131n bildirimi y\u00f6n\u00fcnde sat\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan al\u0131c\u0131n\u0131n oyalan\u0131p oyalanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n iyi niyet kurallar\u0131na g\u00f6re g\u00f6zetilmesinin, ay\u0131pl\u0131 ve eksik ifan\u0131n tespiti h\u00e2linde nispi metot y\u00f6ntemi uygulanarak ba\u015fvurucunun sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 konutun de\u011feri ile eksik ve ay\u0131pl\u0131 h\u00e2lindeki de\u011ferinin bilirki\u015fi marifetiyle belirlenmesinin ve bu de\u011fer fark\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Daval\u0131lar karar d\u00fczeltme talebinde bulunmu\u015flar, Dairece 27\/3\/2014 tarihinde daval\u0131lar\u0131n karar d\u00fczeltme talebi k\u0131smen kabul edilmi\u015f ve \u00f6nceki bozma karar\u0131 kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fik gerek\u00e7eyle bozma karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
6. Dairenin 27\/3\/2014 tarihli bozma ilam\u0131nda \u00f6zetle ke\u015fiften sonra ve temyiz a\u015famas\u0131nda sosyal donat\u0131 alanlar\u0131ndaki eksikliklerin tamamland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde dosyaya belge ve resimlerin sunuldu\u011fu, s\u00f6z konusu sosyal tesislerin daval\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131larak eksiklikler tamamlanm\u0131\u015f ise dava konusuz kalaca\u011f\u0131ndan bu konuda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Daire ayr\u0131ca h\u00e2len yap\u0131m\u0131na devam eden sosyal tesisler varsa bu tesislerden ba\u015fvurucunun yararlanamamas\u0131ndan do\u011fan zarar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi, yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 kesinle\u015fen sosyal tesisler varsa da bunlardan ba\u015fvurucunun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n\u0131n hesaplanarak h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Mahkeme bozma ilam\u0131na uyma karar\u0131 vermi\u015f, 18\/12\/2015 tarihinde proje kapsam\u0131ndan eksiklikler y\u00f6n\u00fcnden daval\u0131lar\u0131n s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda bunlar\u0131n yap\u0131laca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir taahh\u00fcd\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden de bir ay\u0131p ihbar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu talepler y\u00f6n\u00fcnden davay\u0131 reddetmi\u015f, gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden bilirki\u015fi raporu do\u011frultusunda davay\u0131 kabul etmi\u015ftir. Karar taraflarca temyiz edilmi\u015f, Daire 11\/11\/2019 tarihinde h\u00fckm\u00fc onam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8. Nihai karar\u0131n tebli\u011fi \u00fczerine s\u00fcresi i\u00e7erisinde bireysel ba\u015fvuruda bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
B. Di\u011fer Bireysel Ba\u015fvurular<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucular; sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n taahh\u00fct edildi\u011fi \u015fekilde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve eksik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle maddi tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, \u0130stanbul 7. T\u00fcketici Mahkemesi (Mahkeme) davan\u0131n kabul\u00fcne karar vermi\u015f, karar daval\u0131larca temyiz edilmi\u015f, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi verilen kararlar\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n
10. Daire bozma ilamlar\u0131nda \u00f6zetle gizli ay\u0131p y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan incelemenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131lan imalatlarla ilgili gizli ay\u0131plar\u0131n tek tek belirlenmesi, bu ay\u0131plarla ilgili ihbar\u0131n s\u00fcresi i\u00e7inde yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti i\u00e7in bilirki\u015fiden ek rapor al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Daire, Mahkemece eksik ifa olarak nitelendirilen sosyal donat\u0131lar ile ilgili olarak bunlar\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p oldu\u011funu, ba\u015fvurucular\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fc sat\u0131n ve teslim ald\u0131\u011f\u0131 anda bu a\u00e7\u0131k ay\u0131plar\u0131 kolayca \u00f6\u011frenebilece\u011fini, mal\u0131n teslim ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren 30 g\u00fcn i\u00e7inde sat\u0131c\u0131ya ay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu kalemler y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular karar d\u00fczeltme talebinde bulunmu\u015f, Daire karar d\u00fczeltme talebini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Mahkemelerce bozma ilam\u0131na uyma karar\u0131 verildikten sonra davalar reddedilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular kararlar\u0131 temyiz etmi\u015f, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi h\u00fck\u00fcmleri onam\u0131\u015f, ba\u015fvurucular\u0131n karar d\u00fczeltme taleplerini de reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Nihai kararlar\u0131n tebli\u011fi \u00fczerine s\u00fcresi i\u00e7erisinde bireysel ba\u015fvuruda bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
II. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
13. Yarg\u0131tay \u0130\u00e7tihad\u0131 Birle\u015ftirme B\u00fcy\u00fck Genel Kurulunun usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ile ilgili 4\/2\/1959 tarihli ve E.1957\/13, K.1959\/5 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (bkz \u0130smail Tuncel [GK], B. No: 2019\/8609, 21\/12\/2023, \u00a7 22). Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f h\u00e2l ile ilgili 20\/12\/2013 tarihli ve E.2013\/23-131, K.2013\/1681 say\u0131l\u0131 karar\u0131 (\u0130smail Tuncel [GK], \u00a7 23).<\/p>\n
14. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 2\/3\/2021 tarihli ve E.2017\/3(13)-660, K.2021\/187 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…<\/p>\n
Davac\u0131 \u0130stemi:<\/p>\n
4. Davac\u0131 vekili dava dilek\u00e7esinde; daval\u0131lar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 […] adl\u0131 projeden 08.06.2007 tarihli harici gayrimenkul sat\u0131\u015f vaadi s\u00f6zle\u015fmesine istinaden sat\u0131n al\u0131nan konutun teslim tarihinin 30.09.2008 olarak belirlenmesine kar\u015f\u0131n s\u00f6zle\u015fme ekinde bulunan teknik \u015fartnamede belirtilen i\u015f\u00e7ilik ve malzemelere uyulmayarak eksik ve kalitesiz malzeme kullan\u0131larak ge\u00e7 teslim edildi\u011fini ve proje hen\u00fcz tamamlanmad\u0131\u011f\u0131ndan ikamet etmeye ba\u015flan\u0131ld\u0131ktan bir y\u0131l sonra sosyal tesislere ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009\/326 D. \u0130\u015f say\u0131l\u0131 dosyas\u0131na sunulu 07.12.2009 tarihli bilirki\u015fi raporunda kalitesiz malzeme kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, K\u00fc\u00e7\u00fck\u00e7ekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010\/61 D. \u0130\u015f say\u0131l\u0131 dosyas\u0131na sunulan 26.04.2010 tarihli bilirki\u015fi raporunda da eksikliklerin tamamlanmas\u0131 i\u00e7in harcanacak miktar\u0131n 10.500,00TL oldu\u011funun belirlendi\u011fini ileri s\u00fcrerek daval\u0131lar taraf\u0131ndan eksik, kalitesiz i\u015f\u00e7ilik ve malzeme kullan\u0131larak ge\u00e7 teslim edilen konuttan dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n, fazlaya dair haklar\u0131 sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla, \u015fimdilik 15.000,00TL’sinin daval\u0131lardan tahsiline karar verilmesini talep etmi\u015ftir.<\/p>\n
…<\/p>\n
11. Yarg\u0131tay (Kapat\u0131lan) 13. Hukuk Dairesinin 11.09.2013 tarihli ve 2012\/29294 E., 2013\/21112 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile;<\/p>\n
‘\u20261- Mahkemece, daval\u0131 [E. K.] GYO A.\u015e.’ nin arsa maliki oldu\u011fu ve daval\u0131 ile yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile bu daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n husumet nedeniyle reddine karar verilmi\u015f ise de; Davac\u0131 ile daval\u0131lar aras\u0131nda imzalanan 08.06.2007 tarihli gayr\u0131menkul sat\u0131\u015f vaadi s\u00f6zle\u015fmesinde, daval\u0131 [E. K.] GYO A.\u015e. sat\u0131c\u0131 olarak yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Sat\u0131c\u0131 -imalat\u00e7\u0131 – \u00fcretici kavram\u0131 ve sorumlulu\u011fu 4077 Say\u0131l\u0131 Yasa’n\u0131n 3. ve 4.maddelerinde d\u00fczenlenmi\u015ftir. TKHK\u2019nun 4\/3 maddesine g\u00f6re; Sat\u0131c\u0131, imalat\u00e7\u0131-\u00fcretici, bayi, acente, ithalat\u00e7\u0131 ve 10. maddenin be\u015finci f\u0131kras\u0131na veya 10\/B maddesinin dokuzuncu f\u0131kras\u0131na g\u00f6re kredi veren, ay\u0131pl\u0131 maldan ve t\u00fcketicinin bu maddede yer alan se\u00e7imlik haklar\u0131ndan dolay\u0131 m\u00fcteselsilen sorumludur. Hal b\u00f6yle olunca, sat\u0131c\u0131 durumunda bulunan daval\u0131 [E. K.] GYO A.\u015e.’ne, husumet y\u00f6neltilebilir. Mahkemece, bu daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n esas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gerekirken, yanl\u0131\u015f gerek\u00e7eyle davan\u0131n husumet y\u00f6n\u00fcnden reddine karar verilmi\u015f olmas\u0131, usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup, bozmay\u0131 gerektirir.<\/p>\n
2-Dava, sat\u0131\u015f esnas\u0131nda sunulan projede ve tan\u0131t\u0131mlarda belirtilen ancak bunlara uygun olarak yap\u0131lmayan veya eksik yap\u0131lan i\u015fler nedeni ile davac\u0131n\u0131n sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 konutta olu\u015fan de\u011fer kayb\u0131n\u0131n \u00f6detilmesi talebine ili\u015fkindir. Daval\u0131lar, ay\u0131p ve eksik bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ay\u0131p ihbar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirerek, davan\u0131n reddine karar verilmesini istemi\u015flerdir. Mahkemece, talep edilen baz\u0131 hususlar\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p niteli\u011finde olmas\u0131 nedeniyle s\u00fcresinde yap\u0131lm\u0131\u015f bir ay\u0131p ihbar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan reddine, gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden bilirki\u015fi heyeti taraf\u0131ndan nasafete g\u00f6re belirlenen toplam 10.968.00.TL de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc bedelinin tahsiline karar verilmi\u015ftir. Davac\u0131n\u0131n, 08.06.2007 tarihinde daval\u0131lardan sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fc 29.11.2008 tarihli teslim tutana\u011f\u0131 ile teslim ald\u0131\u011f\u0131, 05.01.2011 tarihinde eldeki davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131nda bir uyu\u015fmazl\u0131k bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
4077 say\u0131l\u0131 kanunun 4.maddesinin 2. f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fcne g\u00f6re; t\u00fcketici, mal\u0131n teslimi tarihinden itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7erisinde a\u00e7\u0131k ay\u0131plar\u0131 sat\u0131c\u0131ya bildirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. T\u00fcketici bu durumda, bedel iadesini de i\u00e7eren s\u00f6zle\u015fmeden d\u00f6nme, mal\u0131n ay\u0131ps\u0131z misliyle de\u011fi\u015ftirilmesi veya ay\u0131p oran\u0131nda bedel indirimi ya da \u00fccretsiz onar\u0131m isteme haklar\u0131na sahiptir. Sat\u0131c\u0131, t\u00fcketicinin tercih etti\u011fi bu talebi yerine getirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda gizli ay\u0131plar\u0131n ne kadar s\u00fcrede sat\u0131c\u0131ya ihbar edilece\u011fine dair bir h\u00fck\u00fcm bulunmamaktad\u0131r. \u00d6yle olunca, 4077 say\u0131l\u0131 TKHK\u2019nun 30. maddesi gere\u011fince, bu kanunda h\u00fck\u00fcm bulunmayan hallerde, genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc gerekli oldu\u011fundan, Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun bu konudaki 198. maddesi uygulanacakt\u0131r. Bor\u00e7lar Kanununun 198. maddesine g\u00f6re, al\u0131c\u0131, teslim ald\u0131\u011f\u0131 mal\u0131 \u00f6rf ve \u00e2dete g\u00f6re, imk\u00e2n h\u00e2s\u0131l olur olmaz muayene etmek ve sat\u0131c\u0131n\u0131n tekeff\u00fcl\u00fc alt\u0131nda olan bir ay\u0131p g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zaman bunu sat\u0131c\u0131ya derhal ihbar etmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bunu ihmal etti\u011fi takdirde, sat\u0131lan\u0131 kabul etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Ancak, sat\u0131landa adi bir muayene ile meydana \u00e7\u0131kar\u0131lamayacak bir ay\u0131p mevcut olup da, bu ay\u0131p sonradan meydana \u00e7\u0131karsa, bu durumu da derhal sat\u0131c\u0131ya ihbar etmedi\u011fi takdirde yine sat\u0131lan\u0131 bu ay\u0131p ile birlikte kabul etmi\u015f say\u0131l\u0131r. BK.\u2019nun 198. maddesinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u00fcre i\u00e7inde ihbar edilmeyen ay\u0131plar i\u00e7in dava a\u00e7\u0131lamaz. Ancak sat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan bu ay\u0131plar\u0131n giderilece\u011fi hususunda al\u0131c\u0131 oyalan\u0131rsa T\u00fcrk Medeni Kanununun 2. maddesi gere\u011fince hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 kanun himaye etmeyece\u011fi i\u00e7in bu yasal korumadan sat\u0131c\u0131 yararlanamaz. <\/p>\n
Hemen belirtmek gerekir ki, eksik i\u015f, yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi halde yap\u0131lmayan i\u015fleri, ay\u0131pl\u0131 i\u015f ise, eserde olmas\u0131 gereken vas\u0131fla fiilen mevcut olan aras\u0131ndaki farklar\u0131 ifade eder. \u0130\u015fin yap\u0131lmayan k\u0131sm\u0131n\u0131n teslim ve muayenesi s\u00f6z konusu olamayaca\u011f\u0131ndan i\u015f sahibinin eksik i\u015fler y\u00f6n\u00fcnden ihbarda bulunmas\u0131na ya da ihtiraz\u0131 kay\u0131t koymas\u0131na gerek yoktur. \u0130\u015f sahibinin muayene ve ihbar y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sadece ay\u0131pl\u0131 i\u015fler i\u00e7indir. 4077 say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 30. maddesine g\u00f6re, s\u00f6zle\u015fmeden kaynaklanan edimin ifas\u0131ndaki eksiklik nedeniyle davac\u0131n\u0131n 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi i\u00e7erisinde sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlulu\u011funa gidebilece\u011fi kabul edilmelidir.<\/p>\n
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olaya bak\u0131lacak olursa; […] adl\u0131 proje kapsam\u0131nda yap\u0131lacak konut ve i\u015fyeri sat\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin internet ilanlar\u0131nda, reklam ve tan\u0131t\u0131m bro\u015f\u00fcrlerinde, 560.000.m2 ruhsatl\u0131 alanda 1.000.000.m2 den fazla in\u015faat alan\u0131na sahip olan toplam 13 adan\u0131n, 10 adas\u0131nda 5280 modern konut ve 3 adas\u0131nda 800 adet i\u015fyerinin bulundu\u011fu al\u0131\u015fveri\u015f ve e\u011flence merkezinin yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fck marketler, sinemalar, restoran ve kafelerin yan\u0131s\u0131ra her t\u00fcrl\u00fc ihtiyaca y\u00f6nelik d\u00fckkan ve i\u015fyerlerinin burada ya\u015fayanlar\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda olaca\u011f\u0131n\u0131n, sportiv aktivitelerin yap\u0131laca\u011f\u0131 kl\u00fcp binas\u0131, iki adet ilk \u00f6\u011fretim okulu, bir adet orta\u00f6\u011fretim okulu, cami, hastane, sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131 gibi g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n olmazsa olmazlar\u0131n\u0131n da bu projede yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve 21. y\u00fczy\u0131la yak\u0131\u015f\u0131r Avrupai bir yerle\u015fim alan\u0131 olacak […] projesinin 2009 y\u0131l\u0131 sonunda her\u015feyiyle tamamlanaca\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi, ne var ki taahh\u00fct edilen bu hususlardan \u00e7o\u011funun yerine getirilmedi\u011fi dosya i\u00e7eri\u011finden anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu sosyal tesislerin yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131, al\u0131c\u0131n\u0131n sat\u0131n alma karar\u0131n\u0131 etkileyen, ta\u015f\u0131nmaz\u0131n de\u011ferini azaltan bir husus olup, edimin ifas\u0131ndaki bu y\u00f6ne ili\u015fkin eksiklik nedeniyle sat\u0131c\u0131n\u0131n al\u0131c\u0131ya kar\u015f\u0131 sorumlu oldu\u011funun kabul\u00fc gerekir. Mahkemece, bu sosyal tesislerin yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131 hususunda herhangi bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015f ise de, dava konusu olayda 4077 say\u0131l\u0131 yasada d\u00fczenlenen ‘ay\u0131pl\u0131 ifa’ de\u011fil ‘eksik ifa’ s\u00f6z konusudur. <\/p>\n
Ayr\u0131ca, mahkemece h\u00fckme esas al\u0131nan bilirki\u015fi raporunda; sosyal tesisler, asans\u00f6r v.s. i\u015fle ilgili zarar talebinin de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda tutuldu\u011fu ve de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc hesab\u0131nda denetime esas olmayacak \u015fekilde nasafet indirimi uyguland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Hal b\u00f6yle olunca, mahkemece yap\u0131lacak i\u015f, konusunda uzman ki\u015filerden olu\u015fturulacak yeni bilirki\u015fi heyeti arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile, talep edilen hususlarla ilgili ‘a\u00e7\u0131k ay\u0131p’, ‘gizli ay\u0131p’ ve ‘eksik ifa’ ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131, eksik ifa nedeniyle ihbar \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n davac\u0131n\u0131n 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi i\u00e7erisinde sat\u0131c\u0131lar\u0131n sorumlulu\u011funa gidebilece\u011finin kabul edilmesi, a\u00e7\u0131k ay\u0131plar i\u00e7in teslimden itibaren 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde ay\u0131p ihbar\u0131n\u0131n yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, gizli ay\u0131plar\u0131n ise ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sonras\u0131 derhal yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu ay\u0131plar\u0131n bildirimi y\u00f6n\u00fcnde sat\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan al\u0131c\u0131n\u0131n oyalan\u0131p oyalanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n TMK.’ nun 2. maddesi gere\u011fince g\u00f6zetilmesi, sonucunda ay\u0131p ve eksik ifan\u0131n tespiti halinde nisbi metot y\u00f6ntemi uygulanarak davac\u0131n\u0131n sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 konutun de\u011feri ile eksik ve ay\u0131pl\u0131 halindeki de\u011ferinin belirlenmesi, yap\u0131lacak oran sonras\u0131 davac\u0131n\u0131n isteyebilece\u011fi bedel indirimi miktar\u0131n\u0131n taraf, mahkeme ve Yarg\u0131tay denetimine elveri\u015fli raporla tespit edilmesi ve bu de\u011fer fark\u0131n\u0131n \u00f6detilmesine karar verilmesidir. Mahkemece, de\u011finilen bu hususlar g\u00f6z ard\u0131 edilerek, eksik ve yetersiz bilirki\u015fi raporuna dayal\u0131 yanl\u0131\u015f de\u011ferlendirme ile yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde karar verilmi\u015f olmas\u0131, usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131 olup, bozma nedenidir.<\/p>\n
3-Bozma nedenlerine g\u00f6re, davac\u0131 ile temyiz eden daval\u0131lar\u0131n di\u011fer temyiz itirazlar\u0131n\u0131n bu a\u015famada incelenmesine gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir\u2026’ gerek\u00e7esiyle karar bozulmu\u015ftur.<\/p>\n
II. UYU\u015eMAZLIK<\/p>\n
14. Direnme yolu ile Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k; somut olayda,<\/p>\n
a) Yeniden al\u0131nacak bilirki\u015fi raporu ile eldeki davaya konu konuttaki gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden 818 say\u0131l\u0131 Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun (BK) 198. maddesi h\u00fckm\u00fc nazara al\u0131narak s\u00fcresinde ihbar \u015fart\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekip gerekmedi\u011fi,<\/p>\n
b) S\u00fcresinde ihbar edilmi\u015f gizli ay\u0131plar tespit edilirse 16.02.2012 tarihli bilirki\u015fi raporu ile nefaset kesintisi yap\u0131lmak suretiyle belirlenen bedele mi yoksa nisbi metoda g\u00f6re hesaplanacak de\u011fer kayb\u0131na m\u0131 h\u00fckmedilmesi gerekti\u011fi noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
…<\/p>\n
23. Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ve uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7er\u00e7evesinde somut olay incelendi\u011finde; sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 konutun davac\u0131ya 29.11.2008 tarihinde teslim edildi\u011fi ve eldeki davan\u0131n ise yakla\u015f\u0131k 26 ay sonra 05.01.2011 tarihinde a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hususu \u00e7eki\u015fmesizdir. Mahkemece, her ne kadar gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden bilirki\u015fi raporu ile belirlenen bedel h\u00fckme esas al\u0131nm\u0131\u015f ise de, raporda ‘gizli ay\u0131p nitelikli imalatlar’ ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda belirtilen ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden kullan\u0131m ve mevsimlerdeki ya\u011fmur, kar, g\u00fcne\u015f ve \u0131s\u0131 durumlar\u0131 dikkate al\u0131narak ne zaman olu\u015ftu\u011fu ya da olu\u015faca\u011f\u0131 ve bunu normal vas\u0131flardaki t\u00fcketicinin ne zaman farkedebilece\u011fi ile ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fcn teslim tarihi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak yasal s\u00fcresi i\u00e7inde ay\u0131p ihbar\u0131nda bulunulup bulunulmad\u0131\u011f\u0131, s\u00fcresinde ihbar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek maksad\u0131yla sat\u0131c\u0131n\u0131n TMK\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde davac\u0131y\u0131 oyalay\u0131c\u0131 fiillerinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131na yeterince yer verilmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
24. BK’n\u0131n 198. maddesine g\u00f6re gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden kendisine y\u00fcklenen \u201chemenihbar\u201d m\u00fckellefiyetini yerine getirip getirmedi\u011fini ispat y\u00fck\u00fc davac\u0131dad\u0131r. H\u00e2l b\u00f6yle olunca, mahkemece bilirki\u015fi heyetinden ‘gizli ay\u0131p’ olarak nitelendirilen imalatlara ili\u015fkin ay\u0131plar\u0131n tek tek neler oldu\u011funun belirlenerek, ihbar\u0131n s\u00fcresinde yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 hususunda ay\u0131plar\u0131n niteli\u011fi ve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131 (kullan\u0131m ve mevsimlerdeki ya\u011fmur, kar, g\u00fcne\u015f ve \u0131s\u0131 durumlar\u0131 dikkate al\u0131narak bu ay\u0131plar\u0131n ne zaman olu\u015ftu\u011fu ya da olu\u015faca\u011f\u0131 ve bunu normal vas\u0131flardaki bir t\u00fcketicinin ne zaman farkedebilece\u011fi) zaman dilimi ve taraflar\u0131n delilleri dikkate al\u0131narak taraflar\u0131n ve yarg\u0131n\u0131n denetimine esas gerek\u00e7eli ek rapor tanziminin sa\u011flanmas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
\u00a0(b) \u0130kinci uyu\u015fmazl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan inceleme;<\/p>\n
25. Yap\u0131lan bu a\u00e7\u0131klamalardan sonra \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken di\u011fer uyu\u015fmazl\u0131k konusu ise s\u00fcresinde ihbar ko\u015fulunu haiz gizli ay\u0131plar\u0131n tespit edilmesi h\u00e2linde talep edilen davaya konu konutun kaybetti\u011fi de\u011ferin tayini hususunda hangi metodun uygulanaca\u011f\u0131 meselesidir.<\/p>\n
26. Eldeki uyu\u015fmazl\u0131kta oldu\u011fu gibi t\u00fcketicinin tercihini u\u011fran\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddia edilen zarar\u0131n maddi olarak telafisi y\u00f6n\u00fcnde kullanmas\u0131 h\u00e2linde, ger\u00e7ekten de tazminat gerektirir bir zarar\u0131n, ba\u015fka bir deyi\u015fle bedel indirimini gerektirir ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n var olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n objektif \u015fekilde belirlenmesi gerekir. Bu noktada ise tazminat miktar\u0131n\u0131n ne suretle tespit edilece\u011fi hususu g\u00fcndeme gelir.<\/p>\n
27. Bu konuda herhangi bir yasal d\u00fczenleme bulunmamaktad\u0131r. Ancak, ger\u00e7ek anlamda zarar, mal varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n irade d\u0131\u015f\u0131 azalmas\u0131na neden olan zarar verici olaydan sonraki durumu ile bu olay ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f olmasayd\u0131 bulunaca\u011f\u0131 durum aras\u0131ndaki fark olarak ortaya \u00e7\u0131kan madd\u00ee zarard\u0131r ve s\u00f6zle\u015fmeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k, eksik veya ay\u0131pl\u0131 i\u015fler nedenleri ile ortaya \u00e7\u0131kan bedel fark\u0131n\u0131n (semen tenzilinin) \u00f6detilmesi davalar\u0131nda, indirime konu edilecek miktar\u0131n tespiti i\u00e7in doktrinde, ‘mutlak metot’, ‘nispi metot’ ve ‘tazminat metodu’ ad\u0131yla bilinen de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fc\u015fler mevcut olmakla birlikte, somut olayda uygulanmas\u0131 gereken y\u00f6ntem, Yarg\u0131tay uygulamalar\u0131 ile de yerle\u015fmi\u015f bulunan \u201cnispi metot\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan hesaplama y\u00f6ntemidir. Bu metoda g\u00f6re sat\u0131\u015f tarihi itibariyle sat\u0131lan\u0131n, ay\u0131ps\u0131z (zarar do\u011furdu\u011fu iddia edilen durum olmaks\u0131z\u0131n halinin) ve ay\u0131pl\u0131 (iddian\u0131n dayana\u011f\u0131 durumla birlikteki halinin) de\u011ferleri aras\u0131ndaki oran\u0131n, sat\u0131\u015f bedeline yans\u0131ma miktar\u0131 belirlenmektedir. Ba\u015fka bir ifade ile sat\u0131lan\u0131n, taraflar\u0131n kararla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 sat\u0131\u015f bedeli g\u00f6zetilmeksizin, sat\u0131\u015f tarihi itibariyle ger\u00e7ek ay\u0131ps\u0131z rayi\u00e7 de\u011feri ile mevcut ay\u0131pl\u0131 h\u00e2ldeki rayi\u00e7 de\u011feri ayr\u0131 ayr\u0131 belirlenerek, bu iki de\u011ferin birbirine b\u00f6l\u00fcnmesi suretiyle elde edilecek oran, sat\u0131\u015f bedeline uygulanmaktad\u0131r (HGK\u2019n\u0131n 28.02.2018 tarihli ve 2017\/13-603 E., 2018\/414 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131).<\/p>\n
28. Yerel mahkemece a\u00e7\u0131klanan bu ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lacak inceleme sonucunda var\u0131lacak sonuca g\u00f6re karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
29. Di\u011fer taraftan, dava tarihi 05.01.2011 iken direnme karar\u0131nda 30.04.2015 olarak yaz\u0131lmas\u0131 mahallinde d\u00fczeltilebilir bir hata olarak kabul edilmi\u015f, bozma nedeni yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
…”<\/p>\n
III. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Gerek\u00e7eli Karar Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. 2020\/1562 Say\u0131l\u0131 Bireysel Ba\u015fvuru Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
15. Ba\u015fvurucu, eksik ve ay\u0131p i\u015f nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda verilen bozma karar\u0131na uyma karar\u0131yla olu\u015fan usule ili\u015fkin m\u00fcktesep hakka dair itirazlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmedi\u011fini ve ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin farkl\u0131 kararlar verildi\u011fini belirterek hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
16. Bakanl\u0131k; ba\u015fvurucunun ta\u015f\u0131nmaz\u0131 hi\u00e7bir \u00e7ekince sunmadan teslim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, en ge\u00e7 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n teslim an\u0131ndan eksiklik varsa g\u00f6rebilmesinin gerekti\u011fini, bu hususlar teslim an\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilecek a\u00e7\u0131k ay\u0131plar oldu\u011funu, Yarg\u0131tay\u0131n de\u011ferlendirmelerinin tamamen hukuki de\u011ferlendirme oldu\u011fu i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<\/p>\n
17. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucunun a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda bozma karar\u0131na uyulmas\u0131na karar verilmesi nedeniyle olu\u015fan usule ili\u015fkin m\u00fcktesep hakk\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin itiraz\u0131n de\u011ferlendirilmemesi iddias\u0131n\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinden biri olan gerek\u00e7eli karar hakk\u0131na ili\u015fkin oldu\u011funu ve bu kapsamda bir inceleme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
18. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
19. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda herkesin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu belirtilmi\u015f ancak gerek\u00e7eli karar hakk\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6z edilmemi\u015ftir. Bununla birlikte Anayasa’n\u0131n 141. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda “B\u00fct\u00fcn mahkemelerin her t\u00fcrl\u00fc kararlar\u0131 gerek\u00e7eli olarak yaz\u0131l\u0131r.” denilerek kararlar\u0131n\u0131 gerek\u00e7eli olarak yazma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc mahkemelere y\u00fcklenmi\u015ftir. Anayasa’n\u0131n 36. maddesi, 141. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumland\u0131\u011f\u0131nda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131 da g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Bu sebeple gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n temel g\u00fcvencelerinden biridir (Hilmi Kocabey ve di\u011ferleri, B. No: 2018\/27686, 17\/11\/2021, \u00a7 77).<\/p>\n
20. Gerek\u00e7eli karar hakk\u0131, ki\u015filerin adil bir \u015fekilde yarg\u0131lanmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ve denetlemeyi ama\u00e7lamaktad\u0131r. Taraflar\u0131n muhakeme s\u0131ras\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fckleri iddialar\u0131n kurallara uygun bi\u00e7imde incelenip incelenmedi\u011fini bilmeleri, ayr\u0131ca demokratik bir toplumda kendi adlar\u0131na verilen yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n sebeplerini toplumun \u00f6\u011frenmesinin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in de gereklidir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2013\/7800, 18\/6\/2014, \u00a7\u00a7 31, 34).<\/p>\n
21. Mahkemelerin an\u0131lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131lamada ileri s\u00fcr\u00fclen her t\u00fcrl\u00fc iddia ve savunmaya karar gerek\u00e7esinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yan\u0131t vermesi gerekti\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz. Ancak mahkemeler, kendilerine sunulan t\u00fcm iddialara yan\u0131t vermek zorunda de\u011filse de (Yasemin Ek\u015fi, B. No: 2013\/5486, 4\/12\/2013, \u00a7 56) mahkemelerin davan\u0131n esas sorunlar\u0131n\u0131 inceledikleri gerek\u00e7eli karardan anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
22. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar\u0131n bulunmas\u0131 gerekti\u011fi davan\u0131n niteli\u011fine ve \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Muhakeme s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k ve somut bir bi\u00e7imde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddia ve savunmalar\u0131n davan\u0131n sonucuna etkili, ba\u015fka bir deyi\u015fle davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikte olmas\u0131 h\u00e2linde davayla do\u011frudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek\u00e7e ile yan\u0131t verilmesi gerekir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri, \u00a7 35). Aksi bir tutumla mahkemenin davan\u0131n sonucuna etkili oldu\u011funu kabul etti\u011fi bir husus hakk\u0131nda ilgili ve yeterli bir yan\u0131t vermemesi veya yan\u0131t vermeyi gerektiren usul veya esasa dair iddialar\u0131 cevaps\u0131z b\u0131rakmas\u0131 hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri, \u00a7 39).<\/p>\n
23. \u00d6te yandan istinaf\/temyiz merciinin yarg\u0131lamay\u0131 yapan mahkemenin karar\u0131n\u0131 uygun bulmas\u0131 h\u00e2linde bunu ya ayn\u0131 gerek\u00e7eyi kullanarak ya da bir at\u0131fla karar\u0131na yans\u0131tmas\u0131 yeterlidir. Burada \u00f6nemli olan husus, istinaf\/temyiz merciinin bir \u015fekilde istinafta\/temyizde dile getirilmi\u015f ana unsurlar\u0131 inceledi\u011fini, mahkemenin karar\u0131n\u0131 inceleyerek onad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya da bozdu\u011funu g\u00f6stermesidir (baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle birlikte bkz. Yasemin Ek\u015fi, \u00a7 57). Ancak istinaf\/temyiz incelemesi s\u0131ras\u0131nda ayr\u0131 ve a\u00e7\u0131k bir yan\u0131t verilmesini gerektiren usul veya esasa dair iddialar\u0131n istinaf\/temyiz mercilerince cevaps\u0131z b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlaline neden olabilir (baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle birlikte bkz. Caner Kand\u0131rmaz, B. No: 2013\/3672, 30\/12\/2014, \u00a7 31).<\/p>\n
24. Anayasa Mahkemesinin gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 ba\u011flam\u0131ndaki g\u00f6revi uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n esas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u00f6nem ta\u015f\u0131yan meselelere ili\u015fkin olarak mahkemelerin ilgili ve yeterli bir gerek\u00e7e ortaya koyup koymad\u0131klar\u0131n\u0131 incelemekten ibarettir. Anayasa Mahkemesinin a\u00e7\u0131k\u00e7a keyf\u00ee olmad\u0131\u011f\u0131 veya bariz bir takdir hatas\u0131 i\u00e7ermedi\u011fi s\u00fcrece gerek\u00e7eyi denetleme gibi bir g\u00f6revi olmad\u0131\u011f\u0131 gibi kararlardaki hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131 gidermek de Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi de\u011fildir (Halit Kabada\u011f, B. No: 2019\/3589, 23\/11\/2021, \u00a7 30).<\/p>\n
25. Yukar\u0131da belirtilen ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olay de\u011ferlendirildi\u011finde; ba\u015fvurucu Z.T. sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 ta\u015f\u0131nmaz ile ilgili eksik ve ay\u0131p i\u015f nedeniyle tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015f, Mahkeme a\u00e7\u0131k ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n kabul\u00fcne karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n temyiz edilmesi \u00fczerine Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi talep edilen hususlarla ilgili “a\u00e7\u0131k ay\u0131p” “gizli ay\u0131p” ve “eksik ifa” ayr\u0131m\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini, eksik ifa nedeniyle ihbar \u015fart\u0131 aranmaks\u0131z\u0131n ba\u015fvurucunun on y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresi i\u00e7inde dava a\u00e7ma hakk\u0131n\u0131n bulundu\u011funun g\u00f6zetilmesinin, a\u00e7\u0131k ay\u0131plar i\u00e7in teslimden itibaren otuz g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7inde, gizli ay\u0131plar i\u00e7in ise ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 sonras\u0131 derh\u00e2l yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Daire ayr\u0131ca yap\u0131m\u0131 taahh\u00fct edilen sosyal donat\u0131lar\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f veya eksik yap\u0131lmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p de\u011fil eksik ifa oldu\u011funa ve bu durumdan sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlu oldu\u011funa eksik ifa y\u00f6n\u00fcnden ise on y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131 s\u00fcresinin uygulanaca\u011f\u0131na vurgu yapm\u0131\u015ft\u0131r. Daire ay\u0131pl\u0131 ve eksik ifan\u0131n tespiti h\u00e2linde nisbi metot y\u00f6ntemi uygulanarak ba\u015fvurucunun sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 konutun de\u011feri ile eksik ve ay\u0131pl\u0131 h\u00e2lindeki de\u011ferinin bilirki\u015fi marifetiyle belirlenmesinin ve bu de\u011fer fark\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
26. Daire daha sonra daval\u0131lar\u0131n karar d\u00fczeltme talebini k\u0131smen kabul ederek ke\u015fiften sonra ve temyiz a\u015famas\u0131nda sosyal donat\u0131 alanlar\u0131ndaki eksikliklerin tamamland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde dosyaya belge ve resimlerin sunuldu\u011funu, s\u00f6z konusu sosyal tesislerin daval\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131larak eksiklikler tamamlanm\u0131\u015f ise dava konusuz kalaca\u011f\u0131ndan bu konuda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmesinin gerekece\u011fini belirtmi\u015ftir. Daire ayr\u0131ca h\u00e2len yap\u0131m\u0131na devam eden sosyal tesisler varsa bu tesislerden ba\u015fvurucunun yararlanamamas\u0131ndan do\u011fan zarar\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi, yap\u0131lmayaca\u011f\u0131 kesinle\u015fen sosyal tesisler varsa da bunlardan ba\u015fvurucunun u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n\u0131n hesaplanarak h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
27. Mahkeme bozma ilam\u0131na uyma karar\u0131 vermi\u015f, proje kapsam\u0131ndan eksiklikler y\u00f6n\u00fcnden daval\u0131lar\u0131n s\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131nda bir taah\u00fcd\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131, a\u00e7\u0131k ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden de bir ay\u0131p ihbar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu talepler y\u00f6n\u00fcnden davay\u0131 reddetmi\u015f, gizli ay\u0131plar y\u00f6n\u00fcnden bilirki\u015fi raporu do\u011frultusunda davay\u0131 kabul etmi\u015f ve bu karar Daire taraf\u0131ndan onanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
28. Yarg\u0131tay\u0131n i\u00e7tihatlar\u0131nda istikrarl\u0131 bir \u015fekilde belirtildi\u011fi \u00fczere Mahkemece Yarg\u0131tay\u0131n bozma ilam\u0131na uyulmas\u0131 karar\u0131 verildi\u011fi takdirde taraflardan birisi lehine usule ili\u015fkin m\u00fcktesep hak olu\u015faca\u011f\u0131ndan bozma karar\u0131nda belirtilen hususlara ba\u011fl\u0131 kal\u0131narak de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 ve buna g\u00f6re karar verilmesi gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
29. Daire bozma ilam\u0131nda eksik yap\u0131lan sosyal donat\u0131lar\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, eksik ifa oldu\u011funu ve bundan sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlu olaca\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131ca yap\u0131m\u0131na devam eden sosyal tesisler varsa bu tesislerden ba\u015fvurucunun yararlanamamas\u0131ndan do\u011fan zararlardan sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlu oldu\u011funu belirtmi\u015f, Mahkeme bozma ilam\u0131na uymas\u0131na ra\u011fmen bu konularla ilgili sat\u0131c\u0131n\u0131n taahh\u00fcd\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bu talepler y\u00f6n\u00fcnden davay\u0131 reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
30. Ba\u015fvurucu 31\/5\/2016 tarihli temyiz ba\u015fvuru dilek\u00e7esinde Yarg\u0131tay\u0131n bozma ilam\u0131na uyulmas\u0131na ra\u011fmen bunun gere\u011finin yerine getirilmedi\u011fini, eksik yap\u0131lan sosyal tesisler ile ilgili sat\u0131c\u0131n\u0131n sorumlu oldu\u011funa ili\u015fkin Yarg\u0131tay\u0131n bozma ilam\u0131nda belirtilen hususun yerine getirilmedi\u011fini, di\u011fer bir ifadeyle usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ilkesine ayk\u0131r\u0131 karar verildi\u011fini iddia etmi\u015ftir. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun bu a\u00e7\u0131k iddias\u0131 g\u00f6zetildi\u011finde \u00f6nceki bozma karar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak \u015fekilde Mahkemece karar verilmesinin hakl\u0131 nedenlerinin onama karar\u0131nda konulmad\u0131\u011f\u0131 di\u011fer bir ifadeyle usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hakka dair hi\u00e7bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmadan Dairece onama karar\u0131 verildi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
31. Sonu\u00e7 itibar\u0131yla yarg\u0131lama s\u00fcreci bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde i\u00e7tihat hukukuyla geli\u015ftirilmi\u015f olan usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ilkesinden ayr\u0131lmay\u0131 gerektirecek \u015fekilde onama karar\u0131 verilmesini gerektiren zorlay\u0131c\u0131 ve istisnai durumlar\u0131n ortaya konulmamas\u0131 bu ba\u011flamda ba\u015fvurucunun karar\u0131n\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki esasl\u0131 iddialar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedeniyle gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
32. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Di\u011fer Bireysel Ba\u015fvurular Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
33. Ba\u015fvurucular; eksik ve ay\u0131p i\u015f nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda Yarg\u0131tay\u0131n ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin farkl\u0131 kararlar verdi\u011fini, \u0130stanbul 4. T\u00fcketici Mahkemesinin 5\/4\/2012 tarihli ve E.2010\/319, K.2012\/316 say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda eksik i\u015f nedeniyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n kabul\u00fcne ili\u015fkin verilen karar\u0131n Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi taraf\u0131ndan onand\u0131\u011f\u0131n\u0131, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesinin daha \u00f6nce verdi\u011fi yerle\u015fik i\u00e7tihad\u0131ndan neden d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin kararda a\u00e7\u0131klama bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
34. Bakanl\u0131k; ba\u015fvurucular\u0131n ta\u015f\u0131nmaz\u0131 hi\u00e7bir \u00e7ekince sunmadan teslim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, en ge\u00e7 ta\u015f\u0131nmaz\u0131n teslim an\u0131ndan eksiklik varsa g\u00f6rebilmesinin gerekti\u011fini, bu hususlar teslim an\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilecek a\u00e7\u0131k ay\u0131plar oldu\u011funu, Yarg\u0131tay\u0131n de\u011ferlendirmelerinin tamamen hukuki de\u011ferlendirme oldu\u011fu i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir.<\/p>\n
35. Ba\u015fvurucular\u0131n a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tazminat davas\u0131nda Yarg\u0131tay\u0131n ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin daha \u00f6nce verdi\u011fi i\u00e7tihad\u0131ndan farkl\u0131 karar vermesinin gerek\u00e7elerini kararda g\u00f6stermedi\u011fi iddias\u0131n\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n g\u00fcvencelerinden biri olan gerek\u00e7eli karar hakk\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu ve bu kapsamda bir inceleme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
36. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
37. Somut olayda ba\u015fvurucular; sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131nmazlar\u0131n taahh\u00fct edildi\u011fi \u015fekilde yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve eksik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle maddi tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015flar, Mahkemelerce davan\u0131n kabul\u00fcne karar verilmi\u015f, kararlar daval\u0131larca temyiz edilmi\u015f, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi verilen kararlar\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n
38. Daire; bozma ilamlar\u0131nda \u00f6zetle gizli ay\u0131p y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan incelemenin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yap\u0131lan imalatlarla ilgili gizli ay\u0131plar\u0131n tek tek belirlenmesini, bu ay\u0131plarla ilgili ihbar\u0131n s\u00fcresi i\u00e7inde yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti i\u00e7in bilirki\u015fiden ek rapor al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015ftir. Daire; Mahkemece eksik ifa olarak nitelendirilen sosyal donat\u0131lar ile ilgili olarak bunlar\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k ay\u0131p oldu\u011funu, ba\u015fvurucular\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131z b\u00f6l\u00fcm\u00fc sat\u0131n ve teslim ald\u0131\u011f\u0131 anda bu a\u00e7\u0131k ay\u0131plar\u0131 kolayca \u00f6\u011frenebilece\u011fini, mal\u0131n teslim ald\u0131\u011f\u0131 tarihten itibaren otuz g\u00fcn i\u00e7inde sat\u0131c\u0131ya ay\u0131p ihbar\u0131nda bulunmad\u0131klar\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu kalemler y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular; karar d\u00fczeltme talebinde bulunmu\u015f, Daire karar d\u00fczeltme talebini reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
39. Mahkemelerce bozma ilam\u0131na uyma karar\u0131 verildikten sonra davalar reddedilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular kararlar\u0131 temyiz etmi\u015fler, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi kararlar\u0131 onam\u0131\u015f, ba\u015fvurucular\u0131n karar d\u00fczeltme taleplerini de reddetmi\u015ftir.<\/p>\n
40. Ba\u015fvurucular, Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesinin \u00f6zellikle sosyal donat\u0131larla ilgili olarak verdi\u011fi bozma ilamlar\u0131na kar\u015f\u0131 karar d\u00fczeltme dilek\u00e7esiyle ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurucular, dilek\u00e7elerinde ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin Dairenin farkl\u0131 y\u00f6nde i\u00e7tihad\u0131 oldu\u011funu belirtmi\u015flerdir. Bu ba\u011flamda Dairenin ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin dava konusu sosyal donat\u0131lar\u0131n yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k ay\u0131p de\u011fil eksik ifa olarak kabul etti\u011fini ve bu nedenle s\u00f6z konusu taleplerinin 30 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcreye de\u011fil 10 y\u0131ll\u0131k zamana\u015f\u0131m\u0131na tabi oldu\u011funu ifade etmi\u015fler ve bu hususa ili\u015fkin ayn\u0131 Dairenin kararlar\u0131n\u0131 sunmu\u015flard\u0131r. Yarg\u0131tay 13. Hukuk Dairesi, ba\u015fvurucular\u0131n karar d\u00fczeltme dilek\u00e7esiyle ileri s\u00fcrd\u00fckleri iddialara ili\u015fkin bir di\u011fer ifadeyle ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin neden i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na gidildi\u011fine ili\u015fkin gerek\u00e7e olu\u015fturmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla ba\u015fvurucular\u0131n kararlar\u0131n\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki bu esasl\u0131 iddialar\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedeniyle gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
41. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
42. Ba\u015fvurucular, davan\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
43. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgular\u0131 somut ba\u015fvurular ile benzer nitelikte olan Veysi Ado ([GK] B. No: 2022\/100837, 27\/4\/2023) karar\u0131nda an\u0131lan \u015fik\u00e2yetle ilgili olarak uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evede Anayasa Mahkemesi 9\/1\/2013 tarihli ve 6384 say\u0131l\u0131 Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesine Yap\u0131lm\u0131\u015f Baz\u0131 Ba\u015fvurular\u0131n Tazminat \u00d6denmek Suretiyle \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcne Dair Kanun’un ge\u00e7ici 2. maddesinde 28\/3\/2023 tarihli ve 7445 say\u0131l\u0131 Kanun’un 40. maddesi ile yap\u0131lan de\u011fi\u015fikli\u011fe g\u00f6re 9\/3\/2023 tarihi (bu tarih d\u00e2hil) itibar\u0131yla derdest olan, yarg\u0131lamalar\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131yla yap\u0131lan ba\u015fvurulara ili\u015fkin olarak Tazminat Komisyonuna ba\u015fvuru yolu t\u00fcketilmeden yap\u0131lan ba\u015fvurunun incelenmesinin bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 neticesine varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
44. Somut ba\u015fvuruda an\u0131lan kararda a\u00e7\u0131klanan ilkelerden ve ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7tan ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bir durum bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddia y\u00f6n\u00fcnden ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik kriterleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmeksizin ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
IV. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
45. Ba\u015fvurucular, ihlalin tespiti ve yeniden yarg\u0131lama ile tazminat taleplerinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
46. Ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda kararlar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100)<\/p>\n
47. \u0130hlalin ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yeterli bir giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
C. Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
D. Karar\u0131n birer \u00f6rne\u011finin gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere \u0130stanbul 2. T\u00fcketici Mahkemesine (E.2014\/1449, K.2015\/2555), \u0130stanbul 7. T\u00fcketici Mahkemesine (E.2017\/560, K.2019\/439; E.2017\/819, K.2019\/487; E.2017\/798, K.2019\/459) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
E. Ba\u015fvurucular\u0131n tazminat taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
F. 364,60 TL harc\u0131n ba\u015fvurucular Fulya TA\u015e, Naz TA\u015e ve \u0130smail Deniz TA\u015e’a M\u00dc\u015eTEREKEN; 446,90 TL harc\u0131n ba\u015fvurucu Garine OSEPYAN’a; 446,90 TL harc\u0131n ba\u015fvurucu Neslihan BAYRAKTAR’a; 446,90 TL harc\u0131n Mehmet YE\u015e\u0130LTEPE’ye \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
G. 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinin ba\u015fvuruculara M\u00dc\u015eTEREKEN \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
H. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucular\u0131n Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
\u0130. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 24\/10\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 24\/10\/2024 tarihli ve 2020\/1562 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 FULYA TA\u015e VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/1562) \u00a0 Karar Tarihi: 24\/10\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR Raport\u00f6r : Osman KODAL Ba\u015fvurucular : 1. Fulya TA\u015e \u00a0 \u00a0 2. Garine OSEPYAN \u00a0 \u00a0 3. \u0130smail Deniz TA\u015e \u00a0 \u00a0 4. Mehmet YE\u015e\u0130LTEPE \u00a0 \u00a0 5. Naz TA\u015e \u00a0 \u00a0 6. Neslihan BAYRAKTAR Vekili : Av. Murat YAMAN \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru, eksik ve ay\u0131p i\u015f nedeniyle a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda bozma karar\u0131na uyma karar\u0131yla olu\u015fan usule ili\u015fkin m\u00fcktesep hakka dair itirazlar\u0131n de\u011ferlendirilmemesi ve ayn\u0131 maddi olaya ili\u015fkin i\u00e7tihat de\u011fi\u015fikli\u011fine ili\u015fkin itirazlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedenleriyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ve davan\u0131n uzun s\u00fcrmesi nedeniyle de makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. Konu y\u00f6n\u00fcnden hukuki irtibat bulunmas\u0131 nedeniyle 2020\/25424, 2020\/25414, ve 2020\/25396 bireysel ba\u015fvuru numaral\u0131 dosyalar\u0131n 2020\/1562 bireysel ba\u015fvuru numaral\u0131 dosya ile birle\u015ftirilmesine, incelemenin bu ba\u015fvuru \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine Komisyonca karar verilmi\u015ftir. A. 2020\/1562 Numaral\u0131 Bireysel Ba\u015fvuru 3. Ba\u015fvurucu Z.T. 25\/10\/2021 tarihinde vefat etmi\u015f, ba\u015fvurucunun miras\u00e7\u0131lar\u0131 Fulya Ta\u015f, \u0130smail Deniz Ta\u015f ve Naz Ta\u015f ba\u015fvuruya …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27,535],"tags":[],"class_list":["post-24165","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n