Dava Konusu \u0130\u015flem<\/p>\n
Dava konusu i\u015flem, Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin (Daire) Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019a ili\u015fkin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunarak Genel Kurula bildirilmesidir.<\/p>\n
Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmak suretiyle TBMM Genel Kuruluna bildirilmesi i\u015fleminin i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi mahiyetinde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle iptali talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
\u0130ptali talep edilen bir kural\u0131n ya da i\u015flemin Anayasa Mahkemesince incelenebilmesi s\u00f6z konusu kural ya da i\u015flemin denetlenebilir olmas\u0131na ve Anayasa Mahkemesinin denetim alan\u0131na girmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu anlamda Anayasa Mahkemesi o kural ya da i\u015flemin yaln\u0131zca nas\u0131l nitelendirildi\u011fine veya adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ya da bu i\u015flemin nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlenerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bakmakla yetinmemekte; hukuksal niteli\u011fi, etkisi ve do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 da g\u00f6zetmektedir.<\/p>\n
Bu durumda Anayasa Mahkemesince \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gereken husus s\u00f6z konusu i\u015flemin Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 84. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131ca ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u015fleminin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 zorunludur. Bu bak\u0131mdan iptali talep edilen i\u015fleme konu kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 incelenmeli ve Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi kapsam\u0131nda denetlenebilir bir i\u015flemin hukuk \u00e2leminde varl\u0131k kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin 25\/10\/2023 tarihinde verdi\u011fi\u00a0hak ihlali\u00a0karar\u0131 sonras\u0131nda Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY ile ilgili kesinle\u015fen bir h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131ndan sonra karar\u0131n h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131nda belirtildi\u011fi \u015fekliyle ihlale yol a\u00e7an karar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 anayasal bir zorunluluktur. Anayasa Mahkemesince Anayasa\u2019y\u0131 ihlal etti\u011fi tespit edilen bir yarg\u0131sal karar\u0131 mahkemeler d\u00e2hil hi\u00e7bir kamu otoritesi esas alamaz ve Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 sabit olan bir karara hukuken ge\u00e7erlilik tan\u0131namaz. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlar\u0131 yol g\u00f6sterici veya tavsiye mahiyetinde kararlar olmay\u0131p ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131 konusunda ilgili otoritelere takdir alan\u0131 b\u0131rakmayan kararlard\u0131r. Bu ba\u011flamda Anayasa Mahkemesinin \u015eerafettin Can ATALAY ba\u015fvurusunda verdi\u011fi ihlal karar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Yarg\u0131tay\u0131n\u00a0Anayasa Mahkemesi karar\u0131na uyulmamas\u0131\u00a0y\u00f6n\u00fcnde verdi\u011fi karara hukuki de\u011fer atfedilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Yarg\u0131tay\u0131n bu karar\u0131ndan hareketle kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kabul\u00fc de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
TBMM Genel Kurulunda okunan metinde yer alan Dairenin 3\/1\/2024 tarihli ve 2024\/1 De\u011fi\u015fik \u0130\u015f say\u0131l\u0131 karar\u0131 da Anayasa Mahkemesinin an\u0131lan bireysel ba\u015fvuru karar\u0131na uyulmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin T\u00fcrk hukukunda verilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan, Anayasa\u2019n\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve hukuki dayana\u011f\u0131 bulunmayan bir karard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY ile ilgili kesin bir mahk\u00fbmiyet i\u00e7ermedi\u011fi a\u00e7\u0131k olan kararlara yer verilen Daire yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunda okunmas\u0131yla Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine y\u00f6nelik i\u015flem tesis edilmi\u015f ve b\u00f6ylece fiil\u00ee (de facto) bir durum olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n
TBMM Genel Kurulunda iptal talebine konu edilen Daire yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle olu\u015fturulan bu fiil\u00ee durumun Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n kapsam\u0131na giren bir yasama i\u015flemi olarak de\u011ferlendirilmesine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Anayasa Mahkemesinin 25\/10\/2023 tarihinde verdi\u011fi 2023\/53898 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar sonras\u0131nda Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY hakk\u0131nda kesin h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmesi hukuken m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan TBMM Genel Kurulu Birle\u015fiminde Daire yaz\u0131s\u0131n\u0131n Ba\u015fkanl\u0131k\u00e7a okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015flemi ile olu\u015fan fiil\u00ee durum hakk\u0131nda Anayasa Mahkemesince karar verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle i\u015flemin iptali talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
——-<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/45<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/61<\/p>\n
Karar Tarihi : 22\/2\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih \u2013 Say\u0131 : 1\/8\/2024 – 32619<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Burcu K\u00d6KSAL, G\u00f6khan G\u00dcNAYDIN, Ali Mahir BA\u015eARIR ile birlikte 125 milletvekili<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASININ KONUSU: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesinin yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funun tespitine, Anayasa\u2019n\u0131n Ba\u015flang\u0131\u00e7 k\u0131sm\u0131 ile 2., 6., 84., 95. ve 153. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 TALEP ED\u0130LEN T\u00dcRK\u0130YE B\u00dcY\u00dcK M\u0130LLET MECL\u0130S\u0130 \u0130\u015eLEM\u0130<\/p>\n
\u0130ptali talep edilen T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) i\u015flemi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na<\/p>\n
Dairemizin 2023\/12611 esas\u0131nda kay\u0131tl\u0131 \u0130stanbul B\u00f6lge Adliye Mahkemesi 3. Ceza Dairesinin 2022\/1270 esas, 2022\/1463 say\u0131l\u0131 karar\u0131na konu \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 2021\/178 esas say\u0131l\u0131 dava dosyas\u0131nda Mahkemece verilen 27.12.2023 tarih ve 2021\/178 esas, 2022\/178 say\u0131l\u0131 ek karar \u00fczerine yap\u0131lan inceleme sonunda verilen 03.01.2024 tarih ve 2023\/12611 esas, 2024\/1 De\u011fi\u015fik \u0130\u015f say\u0131l\u0131 karar yaz\u0131m\u0131z ekinde g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
Bilgilerinize arz olunur.\u201d<\/p>\n
\u015feklindeki yaz\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunarak Genel Kurula bildirilmesi i\u015flemidir.<\/p>\n
II. AYIRMA VE B\u0130RLE\u015eT\u0130RME KARARI<\/p>\n
1.\u00a0T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesinin yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funun tespitine\u00a0ili\u015fkin talebin E.2024\/45 say\u0131l\u0131 dosyadan AYRILMASINA, s\u00f6z konusu talebin aralar\u0131ndaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024\/43 say\u0131l\u0131 dosya ile B\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130NE, esas incelemenin E.2024\/43 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 22\/2\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. \u0130NCELEME<\/p>\n
2.\u00a0Ba\u015fvuru dilek\u00e7esi ve ekleri, Raport\u00f6r Burak FIRAT taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan rapor, Anayasa ve TBMM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn ilgili kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
3. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015fleminin\u00a0i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi mahiyetinde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle\u00a0iptali talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
4.\u00a0Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda\u00a0\u201cMilletvekilli\u011finin kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma halinde d\u00fc\u015fmesi, bu husustaki kesin mahkeme karar\u0131n\u0131n Genel Kurula bildirilmesiyle olur.\u201d\u00a0h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re bir milletvekilinin milletvekilli\u011finin kesin h\u00fck\u00fcm giyme sebebiyle d\u00fc\u015febilmesi i\u00e7in milletvekilli\u011fine engel bir su\u00e7tan kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve bu karar\u0131n Genel Kurula bildirilmi\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu ba\u011flamda kesin h\u00fckm\u00fcn Genel Kurula bildirilme i\u015flemi, milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi sonucu y\u00f6n\u00fcnden kurucu bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
5. Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fc dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet bulunmadan milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 gibi bu hususta Genel Kurula bildirimde bulunulmas\u0131n\u0131n da hi\u00e7bir hukuki sonu\u00e7 do\u011furmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. K\u0131sacas\u0131 milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi sonucunun do\u011fmas\u0131, milletvekili se\u00e7ilmeye engel nitelik ta\u015f\u0131yan ve kesinle\u015fmi\u015f bulunan bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
6. \u00d6te yandan anayasa koyucu taraf\u0131ndan milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine ili\u015fkin kararlara kar\u015f\u0131 Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f olup bu kapsamda Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesinde \u201cYasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine 84 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 hallerinde, Meclis Genel Kurulu karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten ba\u015flayarak yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde ilgili milletvekili veya bir di\u011fer milletvekili, karar\u0131n, Anayasaya, kanuna veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7erisinde kesin karara ba\u011flar.\u201d denilmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Her \u015feyden \u00f6nce belirtmek gerekir ki, iptali talep edilen bir kural\u0131n ya da i\u015flemin Anayasa Mahkemesince incelenebilmesi s\u00f6z konusu kural ya da i\u015flemin denetlenebilir olmas\u0131na ve Anayasa Mahkemesinin denetim alan\u0131na girmesine ba\u011fl\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu anlamda Anayasa Mahkemesi o kural ya da i\u015flemin yaln\u0131zca nas\u0131l nitelendirildi\u011fine veya adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ya da bu i\u015flemin nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlenerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bakmakla yetinmemekte; hukuksal niteli\u011fi, etkisi ve do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 da g\u00f6zetmektedir (Anayasa Mahkemesinin benzer yakla\u015f\u0131mla verdi\u011fi kararlar i\u00e7in bkz. AYM, E.2023\/113, K.2023\/127, 26\/7\/2023; AYM, E.2007\/51, K.2007\/56, 15\/5\/2007; E.2007\/62, K.2007\/66, 5\/7\/2007).<\/p>\n
8. Bu durumda Anayasa Mahkemesince \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gereken husus s\u00f6z konusu i\u015flemin Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yukar\u0131da ifade edildi\u011fi \u00fczere 84. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131\u00a0uyar\u0131ca ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u015fleminin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 zorunludur. Bu bak\u0131mdan, iptali talep edilen i\u015fleme konu kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 incelenmeli ve Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi kapsam\u0131nda denetlenebilir bir i\u015flemin hukuk aleminde varl\u0131k kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
9. Nitekim Anayasa Mahkemesi Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca kesin h\u00fckm\u00fcn Genel Kurula bildirilmesi sonucu milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine dair yasama i\u015flemlerinin iptaline ili\u015fkin taleplerde, \u00f6ncelikle s\u00f6z konusu i\u015flemin niteli\u011fini belirlemi\u015f,\u00a0Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc\u00a0i\u015flemlerin anayasall\u0131k denetiminin yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015farak\u00a0iptal taleplerinin yetkisizlik nedeniyle reddine karar vermi\u015ftir (bkz. AYM, E.2021\/33, K.2021\/23, 31\/3\/2021; AYM, E.2020\/49, K.2020\/36, 25\/6\/2020; AYM, E.2020\/50, K.2020\/37, 25\/6\/2020).<\/p>\n
10. Bununla birlikte, somut olayda\u00a0Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u00a0ile\u00a0ilgili\u00a0TBMM Genel Kurulunda okunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan, kesinle\u015fen bir h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilemez. Bu ba\u011flamda eldeki iptal talebinin, Anayasa Mahkemesinin daha \u00f6nce verdi\u011fi ihlal kararlar\u0131n\u0131n icras\u0131 s\u00fcrecinde ger\u00e7ekle\u015fen bir i\u015fleme y\u00f6nelik oldu\u011fu g\u00f6zden uzak tutulmamal\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesinin kesinle\u015fmi\u015f mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle ger\u00e7ekle\u015fen d\u00fc\u015fme i\u015flemlerine kar\u015f\u0131 yap\u0131lan iptal ba\u015fvurular\u0131n\u0131 inceledi\u011fi \u00f6nceki olaylar\u0131n hi\u00e7birisinde okuma i\u015flemi \u00f6ncesinde verilmi\u015f bir ihlal karar\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildir\u00a0(bkz. AYM, E.2021\/33, K.2021\/23, 31\/3\/2021; AYM, E.2020\/49, K.2020\/36, 25\/6\/2020; AYM, E.2020\/50, K.2020\/37, 25\/6\/2020).\u00a0Bu y\u00f6n\u00fcyle eldeki iptal talebi \u00f6ncekilerden farkl\u0131 olup bu anlamda Anayasa Mahkemesinin \u00f6n\u00fcne ilk kez gelmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, eldeki iptal talebi hakk\u0131nda Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlar\u0131ndan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 imk\u00e2n\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
11. Bu noktada Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131na konu s\u00fcreci ve sonras\u0131n\u0131 ele almak gerekmektedir. \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinde yarg\u0131lanan \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n T\u00fcrkiye Cumhuriyeti H\u00fck\u00fbmetini ortadan kald\u0131rmaya veya g\u00f6revini yapmas\u0131n\u0131 engellemeye te\u015febb\u00fcs su\u00e7undan 25\/4\/2022 tarihinde 18 y\u0131l hapis cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na ve h\u00fck\u00fcmle birlikte tutuklanmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. An\u0131lan karara y\u00f6nelik istinaf ba\u015fvurusu da B\u00f6lge Adliye Mahkemesinin 28\/12\/2022 tarihli karar\u0131yla reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesince (Daire) karar\u0131n temyiz incelemesi a\u015famas\u0131nda \u015eerafettin Can ATALAY 14 May\u0131s 2023 tarihinde yap\u0131lan 28. D\u00f6nem Milletvekili Genel Se\u00e7imi’nde T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi Hatay milletvekili olarak se\u00e7ilmi\u015f ve milletvekili mazbatas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lgilinin, milletvekili se\u00e7ilmesi nedeniyle yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131na sahip oldu\u011funu belirterek Daireden Anayasa’n\u0131n 83. maddesi gere\u011fince durma karar\u0131 verilmesi ve tahliye edilmesi y\u00f6n\u00fcndeki talebi, Dairenin 13\/7\/2023 tarihli karar\u0131yla reddedilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu karara Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesi nezdinde yap\u0131lan itiraz da an\u0131lan kararda isabetsizlik, usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle ve oy\u00e7oklu\u011fuyla 17\/7\/2023 tarihinde kesin olarak reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Durma ve tahliye talebinin reddine dair karara kar\u015f\u0131 20\/7\/2023 tarihinde Anayasa Mahkemesine yap\u0131lan bireysel ba\u015fvuru hen\u00fcz inceleme a\u015famas\u0131ndayken Dairenin 28\/9\/2023 tarihli karar\u0131yla mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc onanm\u0131\u015f, kesinle\u015fen h\u00fckm\u00fcn bir \u00f6rne\u011fi de Anayasa’n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca gere\u011finin takdiri i\u00e7in TBMM\u2019ye g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
14. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 25\/10\/2023 tarihinde \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n se\u00e7ilme ve siyasi faaliyette bulunma hakk\u0131 ile ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir (\u015eerafettin Can Atalay (2)\u00a0[GK], B. No: 2023\/53898, 25\/10\/2023).\u00a0Anayasa Mahkemesi, tespit edilen hak ihlallerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin davac\u0131n\u0131n yeniden yarg\u0131lanmaya ba\u015flanmas\u0131, mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn infaz\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131, ceza infaz kurumundan tahliyesinin sa\u011flanmas\u0131 ve yeniden yap\u0131lacak yarg\u0131lamada durma karar\u0131 verilmesi \u015feklindeki i\u015flemlerin yerine getirilmesi i\u00e7in \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderilmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
15.\u00a0\u0130hlal karar\u0131 kendisine g\u00f6nderilen ilk derece mahkemesinin ba\u015fkan\u0131 30\/10\/2023 tarihinde, Daireye bir m\u00fczekkere yazm\u0131\u015f ve Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131n\u0131n Dairenin davac\u0131n\u0131n milletvekili se\u00e7ilmesi nedeniyle durma karar\u0131 verilmesi talebinin reddine dair karar\u0131na ili\u015fkin oldu\u011funu, bireysel ba\u015fvuru inceleme a\u015famas\u0131ndayken mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn onand\u0131\u011f\u0131n\u0131, yeni olu\u015fan bu durum sebebiyle Dairece yeni bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011funu ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
16. Daire, ilk derece mahkemesinin bahsi ge\u00e7en talebini bir m\u00fczekkereyle de\u011fil Mahkeme Heyetince verilecek bir kararla Yarg\u0131taya g\u00f6ndermesi gerekti\u011fi gerek\u00e7esiyle dosyay\u0131 iade etmi\u015ftir. \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi dosyan\u0131n kendisine iade edildi\u011fi 1\/11\/2023 tarihinde ald\u0131\u011f\u0131 bir ek kararla bahsi ge\u00e7en m\u00fczekkerede belirtti\u011fi gerek\u00e7elere dayanarak dosyan\u0131n Daireye g\u00f6nderilmesine oybirli\u011fiyle karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
17. Daire 8\/11\/2023 tarihinde, Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131na\u00a0hukuki de\u011fer ve ge\u00e7erlilik izafe edilemeyece\u011fi, ortada Anayasa’n\u0131n 153. maddesi kapsam\u0131nda uygulanmas\u0131 gereken bir karar bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle bireysel ba\u015fvurunun inceleme s\u00fcrecinde Daire karar\u0131yla onanarak kesinle\u015fen infaz\u0131 kabil mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131nda Anayasa Mahkemesi karar\u0131na uyulmamas\u0131na, davac\u0131n\u0131n kesin h\u00fck\u00fcm giyme nedeniyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik i\u015flemlerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin TBMM’ye g\u00f6nderilmesine, anayasal h\u00fck\u00fcmleri ihlal eden ve kendisine verilen yetki s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak hak ihlali y\u00f6n\u00fcnde oy kullanan Anayasa Mahkemesi \u00fcyeleri hakk\u0131nda gere\u011finin takdir ve ifas\u0131 i\u00e7in Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na su\u00e7 duyurusunda bulunulmas\u0131na oybirli\u011fiyle karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
18. Dairenin bahsi ge\u00e7en karar\u0131na y\u00f6nelik itiraz hakk\u0131nda Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesi 20\/11\/2023 tarihli karar\u0131yla itiraz konusu karar\u0131n 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 267. maddesi kapsam\u0131nda itiraza konu bir karar olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir. An\u0131lan karara kar\u015f\u0131 bireysel ba\u015fvuruda bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
19.\u00a0Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu\u00a0\u015eerafettin Can Atalay (3)\u00a0([GK], B. No: 2023\/99744, 21\/12\/2023) karar\u0131nda ihlal karar\u0131n\u0131n uygulanmamas\u0131 nedeniyle ba\u015fvurucunun bireysel ba\u015fvuru hakk\u0131n\u0131n, se\u00e7ilme ve siyasi faaliyette bulunma hakk\u0131 ile ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015f; tespit edilen hak ihlallerinin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin ba\u015fvurucunun yeniden yarg\u0131lanmas\u0131na ba\u015flanmas\u0131, mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn infaz\u0131n\u0131n durdurulmas\u0131, ceza infaz kurumundan tahliyesinin sa\u011flanmas\u0131 ve yeniden yap\u0131lacak yarg\u0131lamada durma karar\u0131 verilmesi \u015feklindeki i\u015flemlerin yerine getirilmesi i\u00e7in \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesine g\u00f6nderilmesine karar vermi\u015ftir (\u015eerafettin Can Atalay (3)\u00a0[GK], B. No: 2023\/53898, 25\/10\/2023,\u00a0\u00a7\u00a077).<\/p>\n
20. \u0130hlal karar\u0131 kendisine g\u00f6nderilen ilk derece mahkemesi\u00a027\/12\/2023 tarihli ek karar\u00a0ile dosyan\u0131n Daireye g\u00f6nderilmesine\u00a0karar vermi\u015f; Daire 3\/1\/2024 tarihinde, 8\/11\/2023 tarihli karar\u0131ndaki gerek\u00e7elerle\u00a0Anayasa Mahkemesi karar\u0131na uyulmamas\u0131na, davac\u0131n\u0131n kesin h\u00fck\u00fcm giyme nedeniyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine y\u00f6nelik i\u015flemlerin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin TBMM’ye g\u00f6nderilmesine oybirli\u011fi ile karar vermi\u015ftir. TBMM\u2019nin 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Dairenin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle ba\u015fvurucunun (davac\u0131n\u0131n) milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine y\u00f6nelik i\u015flem tesis edildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
21. \u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki TBMM Genel Kurulunun\u00a030\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde\u00a0Genel Kurulun bilgisine okunmak suretiyle sunulan yaz\u0131da yer verilen \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesinin 27\/12\/2023 tarihli ek karar\u0131 bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131 de\u011fil, Anayasa Mahkemesinin 21\/12\/2023 tarihli bireysel ba\u015fvuru karar\u0131n\u0131n, Daire taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi i\u00e7in dosyan\u0131n an\u0131lan Daireye g\u00f6nderilmesine ili\u015fkin karar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
22. Di\u011fer yandan Anayasa Mahkemesinin 25\/10\/2023 tarihinde verdi\u011fi\u00a0hak ihlali\u00a0karar\u0131 sonras\u0131nda\u00a0Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u00a0ile\u00a0ilgili\u00a0kesinle\u015fen bir h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131ndan sonra karar\u0131n h\u00fck\u00fcm f\u0131kras\u0131nda belirtildi\u011fi \u015fekliyle ihlale yol a\u00e7an karar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 anayasal bir zorunluluktur. Anayasa Mahkemesince Anayasa\u2019y\u0131 ihlal etti\u011fi tespit edilen bir yarg\u0131sal karar\u0131 mahkemeler d\u00e2hil hi\u00e7bir kamu otoritesi esas alamaz ve Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 sabit olan bir karara hukuken ge\u00e7erlilik tan\u0131namaz. Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlar\u0131 yol g\u00f6sterici veya tavsiye mahiyetinde kararlar olmay\u0131p ba\u011flay\u0131c\u0131 ve gere\u011finin yap\u0131lmas\u0131 konusunda ilgili otoritelere takdir alan\u0131 b\u0131rakmayan kararlard\u0131r. Bu kapsamda, Anayasa Mahkemesinin ihlalin kayna\u011f\u0131 olarak tespit etti\u011fi \u00f6nceki karar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 hususunda derece mahkemelerinin herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktad\u0131r (bkz.\u00a0Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018,\u00a0\u00a7 59).\u00a0Sadece mahkemeler de\u011fil ihlal sonucunun olu\u015fmas\u0131na yol a\u00e7an veya ihlalin giderilmesi s\u00fcrecinde etkin konumda bulunan di\u011fer kamu otoriteleri de ihlal karar\u0131n\u0131n gere\u011fini yerine getirmek, ihlali gidermek ve ihlalin s\u00fcrmesini \u00f6nlemekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
23. Bu bak\u0131mdan yasama organ\u0131n\u0131n da Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 25\/10\/2023 tarihinde tespit etti\u011fi ihlalin giderim s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ku\u015fkusuz olup s\u00f6z konusu karar yasama organ\u0131 y\u00f6n\u00fcnden de ba\u011flay\u0131c\u0131 niteliktedir. Nitekim Anayasa Mahkemesi, Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n ikinci ba\u015fvurusu \u00fczerine verdi\u011fi ihlal karar\u0131n\u0131n\u00a0giderimi\u00a0kapsam\u0131nda, karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin\u00a0bilgi i\u00e7in ve ilgileri nedeniyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine g\u00f6nderilmesine\u00a0h\u00fckmetmi\u015ftir (\u015eerafettin Can Atalay (3),\u00a0\u00a7\u00a078).<\/p>\n
24. \u00d6te yandan derece mahkemelerinin Anayasa Mahkemesi karar\u0131n\u0131 uygulamam\u0131\u015f olmalar\u0131 bu anayasal gereklili\u011fi ve ger\u00e7e\u011fi de\u011fi\u015ftirmemektedir. Anayasa Mahkemesinin ihlal karar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda Yarg\u0131tay\u0131n\u00a0Anayasa Mahkemesi karar\u0131na uyulmamas\u0131\u00a0y\u00f6n\u00fcnde verdi\u011fi karara hukuki de\u011fer atfedilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gibi Yarg\u0131tay\u0131n bu karar\u0131ndan hareketle kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kabul\u00fc de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
25. TBMM Genel Kurulunda okunan metinde yer alan Dairenin 3\/1\/2024 tarihli ve 2024\/1 De\u011fi\u015fik \u0130\u015f say\u0131l\u0131 karar\u0131 da Anayasa Mahkemesinin an\u0131lan bireysel ba\u015fvuru karar\u0131na uyulmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin T\u00fcrk hukukunda verilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan, Anayasa\u2019n\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda kalan ve hukuki dayana\u011f\u0131 bulunmayan\u00a0bir karard\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla\u00a0Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u00a0ile\u00a0ilgili\u00a0kesin bir mahk\u00fbmiyet i\u00e7ermedi\u011fi a\u00e7\u0131k olan kararlara yer verilen\u00a0Daire yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunda okunmas\u0131yla\u00a0Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n\u00a0milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine y\u00f6nelik i\u015flem tesis edilmi\u015f ve b\u00f6ylece\u00a0fiil\u00ee (de facto) bir durum olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n
26.\u00a0TBMM Genel Kurulunda iptal talebine konu edilen Daire yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle olu\u015fturulan bu\u00a0fiil\u00ee durumun\u00a0Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n kapsam\u0131na giren bir yasama i\u015flemi olarak de\u011ferlendirilmesine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak Anayasa Mahkemesinin 25\/10\/2023 tarihinde verdi\u011fi 2023\/53898 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar sonras\u0131nda Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY hakk\u0131nda kesin h\u00fckm\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilmesi hukuken m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611 say\u0131l\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n Ba\u015fkanl\u0131k\u00e7a okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015flemi ile olu\u015fan fiil\u00ee durum hakk\u0131nda Anayasa Mahkemesince karar verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
27. Nitekim Anayasa Mahkemesi bir\u00e7ok defa gerek norm denetimi gerekse de\u011fi\u015fik i\u015f kararlar\u0131nda \u00f6n\u00fcne gelen talepler hakk\u0131nda farkl\u0131 sebeplerle karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na kararlar\u0131 vermi\u015ftir.<\/p>\n
28. Anayasa Mahkemesi daha \u00f6nce inceleyip Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bularak iptal etti\u011fi normlara ili\u015fkin olarak yeniden iptal talebi s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bu konuda karar verdi\u011fi ve ba\u015fvurunun konusu kalmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle\u00a0karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131\u00a0kararlar\u0131 vermi\u015ftir (bkz. AYM, E.2023\/82, K.2023\/77, 4\/5\/2023; AYM, E.2023\/50, K.2023\/157, 28\/9\/2023).<\/p>\n
29. \u00d6te yandan Anayasa Mahkemesi kanunlar\u0131n madde ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, bunlar\u0131n tek ba\u015f\u0131na bir anlam\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve norm niteli\u011fi ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131ndan iptal davas\u0131na konu edilmelerinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle s\u00f6z konusu iptal talepleri hakk\u0131nda\u00a0karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131\u00a0kararlar\u0131 vermi\u015ftir (AYM, E.2013\/95, K.2014\/176, 13\/11\/2014; AYM, E.2014\/146, K.2015\/31, 19\/3\/2015).<\/p>\n
30. Yine Anayasa Mahkemesi, bir siyasi partinin isminde yer alan bir ibarenin baz\u0131 siyasi partilerce olu\u015fturulan ittifak\u0131n ismi olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n iltibasa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle yap\u0131lan tedbiren durdurulma talebine ili\u015fkin verdi\u011fi karar\u0131nda da ortada hukuken b\u00f6yle bir ittifak\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi incelemesinde ittifak isminin\u00a0hukuken varl\u0131k kazanmam\u0131\u015f oldu\u011funu belirterek konuyu incelenebilir bulmam\u0131\u015f ve talep hakk\u0131nda daha ileri bir inceleme yapmaya gerek g\u00f6rmemi\u015ftir.\u00a0Anayasa Mahkemesi bu inceleme sonucunda,\u00a0hukuken var olmayan bir olu\u015fum ile ilgili olarak yap\u0131lan ba\u015fvurunun incelenebilmesine imk\u00e2n bulunmad\u0131\u011f\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla talep hakk\u0131nda\u00a0karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na\u00a0h\u00fckmetmi\u015ftir (bkz. AYM, E.2022\/3 (De\u011fi\u015fik \u0130\u015fler), K.2022\/2, 1\/6\/2022,\u00a0\u00a7\u00a7 8-9).<\/p>\n
31. Eldeki talep bak\u0131m\u0131ndan da – yukar\u0131da yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda (bkz. \u00a7\u00a7 10-26) –\u00a0hukuken\u00a0var olmayan i\u015flem ile ilgili s\u00f6z konusu talebin incelenebilmesine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
32. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015fleminin iptali talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA, \u0130rfan F\u0130DAN, Muhterem \u0130NCE ve Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L\u00a0bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lmam\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n
IV. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n
33. Ba\u015fvuru dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, uygulanmas\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek i\u015flemin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kuruluna bildirilmesi i\u015flemi hakk\u0131nda 22\/2\/2024 tarihli ve E.2024\/45, K.2024\/61 say\u0131l\u0131 kararla karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verildi\u011finden, bu i\u015fleme ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA 22\/2\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
V. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kuruluna bildirilmesi i\u015fleminin iptali talebi hakk\u0131nda KARAR VER\u0130LMES\u0130NE YER OLMADI\u011eINA, Kadir \u00d6ZKAYA, \u0130rfan F\u0130DAN, Muhterem \u0130NCE ile Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L\u2019in\u00a0kar\u015f\u0131oylar\u0131 ve OY\u00c7OKLU\u011eUYLA\u00a022\/2\/2024 tarihinde karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Z\u00fcht\u00fc ARSLAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
M. Emin KUZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAR\u015eIOY GEREK\u00c7ES\u0130<\/p>\n
1. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015fleminin\u00a0i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi mahiyetinde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle\u00a0iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada\u00a0a\u015fa\u011f\u0131da belirtilen nedenlerle ba\u015fvurunun\u00a0g\u00f6revsizlik nedeniyle reddine karar verilmesi gerekti\u011fi kanaatinde oldu\u011fumuzdan, \u00e7o\u011funluk taraf\u0131ndan verilen karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131na kat\u0131lmamaktay\u0131z.<\/p>\n
2. \u00d6ncelikle belirtmek gerekir ki i\u015fbu dosyada -ayn\u0131 i\u015fleme y\u00f6nelik yap\u0131lan di\u011fer ba\u015fvurulardan farkl\u0131 olarak- eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131larak bir norm ihdas edildi\u011fi ve bu normun da Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclerek Anayasa\u2019n\u0131n 150. maddesi kapsam\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir iptal davas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bu itibarla, iptal talebine ili\u015fkin incelemenin ayn\u0131 konuya ili\u015fkin di\u011fer dosyalardan farkl\u0131 olarak bu kapsamda yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
3. Anayasa’n\u0131n 148. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda\u00a0\u201cAnayasa Mahkemesi, kanunlar\u0131n, kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerin ve T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Anayasaya \u015fekil ve esas bak\u0131mlar\u0131ndan uygunlu\u011funu denetler. Anayasa de\u011fi\u015fikliklerini ise sadece \u015fekil bak\u0131m\u0131ndan inceler ve denetler.\u201d, 150. maddesinde\u00a0\u201cKanunlar\u0131n, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinin, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn veya bunlar\u0131n belirli madde ve h\u00fck\u00fcmlerinin \u015fekil ve esas bak\u0131m\u0131ndan Anayasaya ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesinde do\u011frudan do\u011fruya iptal davas\u0131 a\u00e7abilme hakk\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131na, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinde en fazla \u00fcyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve \u00fcye tamsay\u0131s\u0131n\u0131n en az be\u015fte biri tutar\u0131ndaki \u00fcyelere aittir.\u201d; 85. maddesinde ise\u00a0\u201cYasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine 84 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 hallerinde, Meclis Genel Kurulu karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten ba\u015flayarak yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde ilgili milletvekili veya bir di\u011fer milletvekili, karar\u0131n, Anayasaya, kanuna veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7erisinde kesin karara ba\u011flar.\u201d\u00a0h\u00fck\u00fcmlerine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Anayasa’n\u0131n 85. maddesinde s\u00f6z\u00fc edilen yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine ili\u015fkin TBMM kararlar\u0131 ile Anayasa\u2019n\u0131n 148. maddesinde belirtilen TBMM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn hukuki nitelikleri bak\u0131m\u0131ndan birer parlamento karar\u0131 olduklar\u0131nda duraksama bulunmamaktad\u0131r. Anayasa’da say\u0131larak g\u00f6sterilen bu kararlar d\u0131\u015f\u0131nda kalan parlamento kararlar\u0131 Anayasa\u2019ya uygunluk denetimine tabi tutulamamaktad\u0131r (AYM, E.2015\/71, K.2015\/79, 3\/9\/2015, \u00a7 3). Dolay\u0131s\u0131yla olayda, \u00f6ncelikle iptali talebinin konusunun bu nitelikte olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti gerekmektedir.<\/p>\n
5. Bu ba\u011flamda \u00f6ncelikle belirtmek gerekir ki Anayasa Mahkemesinin bir\u00e7ok karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere iptali talep edilen bir normun anayasal denetime tabi tutulabilecek nitelikte olup olmad\u0131\u011f\u0131 belirlenirken sadece o normun nas\u0131l nitelendirildi\u011fine ve adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na veya bu i\u015flemin nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlenerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmas\u0131 yeterli de\u011fildir. Ayn\u0131 zamanda yap\u0131l\u0131\u015f y\u00f6ntemi ve ad\u0131 ne olursa olsun hukuksal niteli\u011fi, etkisi ve do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar da g\u00f6zetilmelidir.\u00a0Yap\u0131lacak\u00a0de\u011ferlendirme sonucunda iptali istenen normun, Anayasa’n\u0131n 148. maddesi uyar\u0131nca Anayasa Mahkemesinin denetim alan\u0131na giren kanun, CBK veya TBMM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ile ayn\u0131 de\u011fer ve etkide bir i\u015flem oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na var\u0131l\u0131rsa bu i\u015flem Anayasa Mahkemesince denetlenebilir. Aksi h\u00e2lde, hukuksal nitelikleri, etkileri ve meydana getirdikleri sonu\u00e7lar bak\u0131m\u0131ndan, Anayasa’ya uygunluk denetimine tabi tutulan kanun, CBK ve TBMM \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ile e\u015fde\u011ferde bulunan ve bu nedenle de belirtilen i\u015flemlere \u00f6zg\u00fc y\u00f6ntem ve isimlerle tesis edilip hukuki varl\u0131k kazanmas\u0131 gereken baz\u0131 normlar, farkl\u0131 y\u00f6ntem ve isimlerle hukuk sistemine d\u00e2hil edilerek Anayasa’ya uygunluk denetiminin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131labilir\u00a0(bkz. AYM, E.2023\/113, K.2023\/127, 26\/7\/2023; AYM, E.2007\/51, K.2007\/56, 15\/5\/2007; E.2007\/62, K.2007\/66, 5\/7\/2007).<\/p>\n
6. Bu ilke \u00e7er\u00e7evesinde somut davada iptal talebinin konusunun Anayasa\u2019ya uygunluk denetimine tabi tutulabilecek nitelikte bir i\u015flem olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti bak\u0131m\u0131ndan, olay\u0131 niteli\u011fi itibar\u0131yla, ilgili Anayasa h\u00fck\u00fcmlerinin tarihsel arka plan\u0131n\u0131n, an\u0131lan h\u00fck\u00fcmlerde yap\u0131lan de\u011fi\u015fikliklerin ve bunlara ili\u015fkin yasama s\u00fcre\u00e7lerinin de incelenmesi ve g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
7. 1995 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00f6ncesinde Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinde kesin h\u00fck\u00fcm giyme hali de d\u00e2hil olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fc\u015fme halleri i\u00e7in TBMM karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, 85. maddesinde ise t\u00fcm d\u00fc\u015fme kararlar\u0131 aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yapma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. 1995 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi kapsam\u0131nda 84. maddede yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle milletvekilli\u011finin \u201ckesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma halinde d\u00fc\u015fmesi\u201d bak\u0131m\u0131ndan TBMM karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 usul\u00fc kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yerine \u201cbu husustaki kesin mahkeme karar\u0131n\u0131n Genel Kurula bildirilmesi\u201d usul\u00fc getirilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Bir ba\u015fka s\u00f6yleyi\u015fle Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ilk h\u00e2linde kesin h\u00fck\u00fcm giyme h\u00e2li de d\u00e2hil olmak \u00fczere maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda d\u00fczenlenen t\u00fcm h\u00e2ller sebebiyle TBMM \u00fcyeli\u011finin sona ermesi i\u00e7in TBMM taraf\u0131ndan \u00fcyeli\u011fin d\u00fc\u015fmesine ili\u015fkin bir karar al\u0131nmas\u0131, 85. maddenin ilk halinde de t\u00fcm d\u00fc\u015fme kararlar\u0131 aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal talebiyle ba\u015fvuru yapma imk\u00e2n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekteydi.<\/p>\n
9. 23\/7\/1995 tarihli ve 4121 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la yap\u0131lan Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fiyle 84. madde yeniden d\u00fczenlenmi\u015f; d\u00fczenlemeyle istifa, milletvekilli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmayan bir g\u00f6rev veya hizmeti s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar etme ve Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6z\u00fcrs\u00fcz veya izinsiz olarak bir ay i\u00e7erisinde toplam be\u015f birle\u015fim g\u00fcn\u00fc kat\u0131lmama h\u00e2lleri nedeniyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in TBMM Genel Kurulunca bu y\u00f6nde bir karar al\u0131nmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bununla birlikte an\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda milletvekilli\u011finin\u00a0\u201ckesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma h\u00e2linde d\u00fc\u015fmesi\u201d\u00a0bak\u0131m\u0131ndan TBMM karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 usul\u00fc kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, d\u00fc\u015fmenin \u201cbu husustaki kesin mahkeme karar\u0131n\u0131n Genel Kurula bildirilmesiyle\u201d ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Belirtilen durumla birlikte 4121 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesinde yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fikli\u011fe ili\u015fkin kanun teklifinde ise yasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya \u00fcyeli\u011fin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcne Meclis\u00e7e karar verilmesi veya \u00fcyeli\u011fin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc hususunun Genel Kurula sunulmas\u0131 h\u00e2llerinde iptal talebiyle Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulabilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Bir ba\u015fka s\u00f6yleyi\u015fle Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinde yap\u0131lan de\u011fi\u015fiklikle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine ili\u015fkin usul bak\u0131m\u0131ndan d\u00fc\u015fme sebepleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan ayr\u0131ma ra\u011fmen, 85. maddeye ili\u015fkin Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fine dair kanun teklifinde\u00a0\u201c\u00fcyeli\u011fin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc hususunun Genel Kurula sunulmas\u0131\u201d\u00a0da iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131labilecek h\u00e2ller aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
11. Ancak kanun teklifinde \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bu d\u00fczenleme yasama s\u00fcrecinde Anayasa Komisyonu taraf\u0131ndan kabul g\u00f6rmemi\u015ftir. Anayasa Komisyonunun kabul etti\u011fi metinde yaln\u0131zca\u00a0\u201cyasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine 84. maddenin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2llerinde\u201d\u00a0iptal talebiyle Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulabilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla -kanun teklifinde yer alan\u0131n aksine- milletvekilli\u011finin\u00a0kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma h\u00e2linde\u00a0d\u00fc\u015fmesini d\u00fczenleyen 84. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu imk\u00e2n tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
12. Anayasa Komisyonu Raporunda konuya ili\u015fkin olarak\u00a0\u201c(\u2026) Teklif metni, t\u0131pk\u0131 mer\u2019i metinde oldu\u011fu gibi milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi sonucunu do\u011furan b\u00fct\u00fcn yasama i\u015flemlerinin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131 a\u00e7maktad\u0131r. Teklif, hernekadar k\u0131s\u0131tlama ve milletvekilli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmayan su\u00e7tan kesin h\u00fck\u00fcm giyme hallerinde Meclis\u00e7e herhangi bir karar al\u0131nmamas\u0131 esas\u0131n\u0131 benimsemi\u015fse de, bu hallerde milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Genel Kurulun bilgisine sunulmas\u0131 yoluyla kesinle\u015fmesi i\u015fleminin Anayasa Mahkemesince iptal konusu olabilmesi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc kabul etmi\u015ftir. Komisyonumuz bu kanaatte de\u011fildir. (\u2026) Komisyonumuz bu gerek\u00e7elerle, milletvekilli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcren Meclis kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 iptal istemini benimsemi\u015f ve Meclisin sadece bilgi edinmekle yetindi\u011fi k\u0131s\u0131tlama kararlar\u0131 ve kesin h\u00fck\u00fcmler aleyhine Anayasa Mahkemesine iptal isteminde bulunulabilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 reddetmi\u015ftir. (\u2026)\u201d\u00a0a\u00e7\u0131klamalar\u0131na yer verilmek suretiyle bu husus a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015ftir. Anayasa Komisyonunun kabul etti\u011fi metnin bu k\u0131sm\u0131 Genel Kurul g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde aynen kabul edilmi\u015f ve Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi\u00a0\u201cYasama dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na veya milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine 84 \u00fcnc\u00fc maddenin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc veya d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131na g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 hallerinde, Meclis Genel Kurulu karar\u0131n\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihten ba\u015flayarak yedi g\u00fcn i\u00e7erisinde ilgili milletvekili veya bir di\u011fer milletvekili, karar\u0131n, Anayasaya, kanuna veya \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011fe ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131yla iptali i\u00e7in Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurabilir. Anayasa Mahkemesi, iptal istemini onbe\u015f g\u00fcn i\u00e7erisinde kesin karara ba\u011flar.\u201d\u00a0\u015feklinde de\u011fi\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Netice itibar\u0131yla mer\u2019i Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine neden olan veya olabilecek h\u00e2ller Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin d\u00f6rt f\u0131kras\u0131nda ayr\u0131 ayr\u0131 d\u00fczenlemi\u015f; 85. maddesinde ise milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesine yaln\u0131zca\u00a0birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc\u00a0f\u0131kralara g\u00f6re karar verilmi\u015f olmas\u0131 h\u00e2llerinde Anayasa Mahkemesine iptal ba\u015fvurusu yap\u0131labilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
14. Bu durum, (istifa, milletvekilli\u011fiyle ba\u011fda\u015fmayan bir g\u00f6rev veya hizmeti s\u00fcrd\u00fcrmekte \u0131srar etme ve Meclis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6z\u00fcrs\u00fcz veya izinsiz olarak kat\u0131lmamas\u0131 gibi) an\u0131lan f\u0131kralarda d\u00fczenlenen h\u00e2ller sebebiyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in TBMM Genel Kurulunca bu hususta al\u0131nacak bir karar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 \u015fart\u0131n\u0131n aranmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131n ikinci f\u0131krada d\u00fczenlenen kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma h\u00e2li s\u00f6z konusu oldu\u011funda milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u00e7in Genel Kurul taraf\u0131ndan karar al\u0131nmas\u0131 ko\u015fulu aranmamakta, sadece ilgili milletvekili hakk\u0131ndaki kesin h\u00fckm\u00fcn Genel Kurula bildirilmesi bi\u00e7imindeki usul\u00fcn yerine getirilmesi yeterli olmaktad\u0131r.<\/p>\n
15. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi uyar\u0131nca iptal talebiyle Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nan ve Anayasa Mahkemesinin de an\u0131lan madde uyar\u0131nca inceleme g\u00f6rev ve yetkisini haiz oldu\u011fu milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi h\u00e2lleri; Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin birinci, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kralar\u0131nda belirtilen durumlar olup, maddenin kesin h\u00fck\u00fcm giyme veya k\u0131s\u0131tlanma sebebiyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesini d\u00fczenleyen ikinci f\u0131kras\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi kapsam\u0131nda Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 bulunmamaktad\u0131r (bkz. AYM, E.2021\/33, K.2021\/23, 31\/3\/2021, \u00a7 7; E.2020\/49, K.2020\/36, 25\/6\/2020, \u00a7 7; E.2020\/50, K.2020\/37, 25\/6\/2020, \u00a7 7).<\/p>\n
16. Kesin h\u00fck\u00fcm giyme sebebiyle milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi kapsam\u0131nda Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 bulunmamakla birlikte,\u00a0somut davada, Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesi i\u015fleminin\u00a0i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi mahiyetinde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle de\u00a0iptali istenilmektedir.<\/p>\n
17. Hal b\u00f6yle olunca, olayda, Anayasa Mahkemesince i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi olarak kabul edilip denetlenebilecek nitelikte bir parlamento karar\u0131 bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da de\u011ferlendirilmesi gerekmektedir. Zira TBMM karar\u0131 niteli\u011finde olmayan yasama i\u015flemleri ya da tasarruflar\u0131n\u0131n, Anayasa Mahkemesince, eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011finde kabul edilerek esas\u0131n\u0131n incelemesi imk\u00e2n\u0131 bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
18. Mahkememizin eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 ile a\u00e7\u0131lan iptal davalar\u0131nda verdi\u011fi kararlar\u0131 incelendi\u011finde de Mahkememizin, TBMM karar\u0131 niteli\u011finde olmayan yasama i\u015flemleri ya da tasarruflar\u0131n\u0131n eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011finde kabul edilip ilk inceleme a\u015famas\u0131 ge\u00e7ilerek esas incelemesi yap\u0131lan bir karar\u0131na rastlan\u0131lmamaktad\u0131r. Bununla birlikte TBMM karar\u0131 olmamalar\u0131 nedeniyle Ba\u015fkanl\u0131k ya da Ba\u015fkanl\u0131k Divan\u0131 i\u015flemlerini eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi olarak g\u00f6rmedi\u011fi kararlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6zlemlenmektedir.<\/p>\n
19. Bu ba\u011flamda Mahkememizce, eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011finde oldu\u011fu\u00a0ileri s\u00fcr\u00fclen\u00a0TBMM kararlar\u0131na ilave olarak\u00a0\u201cT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi ve Dan\u0131\u015fma Kurulu’nun 13.3.1999 g\u00fcn\u00fcnde toplant\u0131ya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 ve bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ya ili\u015fkin Genel Kurul g\u00fcndeminin belirlenmesi hakk\u0131ndaki Ba\u015fkanl\u0131k i\u015flemleri\u201dnin iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davada verdi\u011fi 25\/3\/1999 g\u00fcnl\u00fc ve E.1999\/12, K.1999\/5 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda Ba\u015fkanl\u0131k i\u015flemleri hakk\u0131nda g\u00f6revsizlik nedeniyle red sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kararda \u201c\u0130\u00e7t\u00fcz\u00fck kural\u0131 ihdas\u0131 veya de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011findeki TBMM kararlar\u0131 Anayasa Mahkemesi’nin denetim alan\u0131na girdi\u011finden, bu kapsamda bulunmayan Ba\u015fkanl\u0131k i\u015flemlerine ili\u015fkin iptal isteminin g\u00f6revsizlik nedeniyle reddi gerekir.\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirmelerde bulunulmu\u015ftur.<\/p>\n
20. Mahkememiz eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011finde oldu\u011fu\u00a0ileri s\u00fcr\u00fclen\u00a0TBMM kararlar\u0131na ilave olarak\u00a0\u201cT\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun 14.7.2015 tarihli 7. Birle\u015fiminde a\u00e7\u0131lan usul tart\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda tesis edilen, Radyo ve Televizyon \u00dcst Kurulunda (RT\u00dcK) bo\u015falacak Halklar\u0131n Demokratik Partisi Grubu (HDP) ile Milliyet\u00e7i Hareket Partisi Grubuna (MHP) d\u00fc\u015fen \u00fcyelik i\u00e7in yap\u0131lacak se\u00e7imde her iki partiden iki\u015fer aday\u0131n ad\u0131na birle\u015fik oy pusulas\u0131nda yer verilmesine ili\u015fkin TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u015fleminin\u201d\u00a0iptali istemiyle a\u00e7\u0131lan davada da Ba\u015fkanl\u0131k i\u015flemleri hakk\u0131nda g\u00f6revsizlik nedeniyle red sonucuna vard\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmektedir. 3\/9\/2015 g\u00fcnl\u00fc ve E.2015\/71, K.2015\/79 say\u0131l\u0131 an\u0131lan karar verilirken \u201c\u2026\u00a0TBMM\u00a0Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca tesis edilen i\u015flem dava konusu yap\u0131lm\u0131\u015f ise de, s\u00f6z konusu uygulamaya dair al\u0131nm\u0131\u015f bir Genel Kurul karar\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, parlamento karar\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi niteli\u011finde olmayan TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u015fleminin anayasa yarg\u0131s\u0131 denetimine t\u00e2bi olmayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. A\u00e7\u0131klanan nedenle, TBMM Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 i\u015flemine y\u00f6nelik iptal talebinin g\u00f6revsizlik nedeniyle reddi gerekir.\u201d \u015feklinde de\u011ferlendirmelerde bulunuldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
21. Sonu\u00e7 olarak konuya ili\u015fkin kararlar\u0131ndan, Mahkememizce, -di\u011fer ko\u015fullar\u0131n yan\u0131nda- ortada, ancak bir TBMM karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 halinde eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi denetimi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
22. Somut davaya konu olayda, \u015eerafettin Can ATALAY\u2019a ili\u015fkin\u00a0Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n TBMM Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunmak suretiyle Genel Kurula bildirilmesine ili\u015fkin\u00a0uygulama bak\u0131m\u0131ndan, al\u0131nm\u0131\u015f bir Genel Kurul karar\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu uygulaman\u0131n parlamento karar\u0131 (i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi) olarak nitelendirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Hal b\u00f6yle olunca anayasa yarg\u0131s\u0131 denetimine t\u00e2bi tutulmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
23. Bir ba\u015fka s\u00f6yleyi\u015fle somut davaya konu (uygulama) yasama i\u015flemi, TBMM karar\u0131 al\u0131narak tesis edilmemi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa Mahkemesinin Anayasa\u2019n\u0131n 150. maddesi kapsam\u0131nda iptal davas\u0131 yoluyla inceleyebilece\u011fi Anayasa\u2019n\u0131n 148. maddesinde (Mahkemenin g\u00f6rev alan\u0131nda) say\u0131lan normlardan herhangi birisi bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle davada g\u00f6revsizlik nedeniyle red karar\u0131 verilmesi gerekir.<\/p>\n
24. \u00d6te yandan bu ba\u011flamda ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki Mahkememizin yukar\u0131da yer verilen i\u00e7tihad\u0131 uyar\u0131nca\u00a0somut davaya konu i\u015flemle (uygulama ile) ilgili olarak Mahkememizce inceleme yap\u0131labilmesi i\u00e7in -a\u00e7\u0131k\u00e7a ya da Anayasa Mahkemesinin \u00f6zg\u00fcn yorumuna g\u00f6re- olayda eylemli i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmi\u015f olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
25. Bunun i\u00e7in de yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, olayda\u00a0Anayasa\u2019n\u0131n 150. maddesi kapsam\u0131nda iptal davas\u0131 yoluyla incelenebilecek (Anayasa\u2019n\u0131n 148. maddesinde Anayasa Mahkemesinin g\u00f6rev alan\u0131nda say\u0131lan) herhangi bir norm bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0tespit etmektir (Yukar\u0131da da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere olayda b\u00f6yle bir norm bulunmamaktad\u0131r). Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayal\u0131 kararda ise bu yap\u0131lmamaktad\u0131r. Bunu yapmak yerine Anayasa\u2019n\u0131n 84, ve 85. maddeleri kapsam\u0131nda bir de\u011ferlendirme yap\u0131larak sonuca ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
26. Kanaatimizce, Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funca ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7 gibi an\u0131lan sonuca ula\u015f\u0131l\u0131rken ba\u015fvurulan inceleme y\u00f6ntemi de isabetli de\u011fildir. Mahkememiz \u00e7o\u011funlu\u011funca ba\u015fvurulan s\u00f6z konusu inceleme y\u00f6ntemine,\u00a0Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n\u00a0T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunmas\u0131 suretiyle Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019\u0131n milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesinin yok h\u00fckm\u00fcnde oldu\u011funun tespiti ve Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi uyar\u0131nca iptali talebi ile a\u00e7\u0131lan davada verilen karara ili\u015fkin kar\u015f\u0131 oyumuzda yer verilen gerek\u00e7elerle\u00a0kat\u0131lmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
27. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle eldeki davan\u0131n (iptal talebinin) g\u00f6revsizlik nedeniyle reddi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan, \u00e7o\u011funluk g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayal\u0131 karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin karara kat\u0131lm\u0131yoruz.<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi 22\/2\/2024 tarihinde E.2024\/45 numaral\u0131 dosyada, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ekte g\u00f6nderildi\u011fine dair an\u0131lan Daire Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmas\u0131 suretiyle T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi Genel Kuruluna bildirilmesi i\u015fleminin iptali talebi hakk\u0131nda karar verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Dava Konusu \u0130\u015flem Dava konusu i\u015flem, Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin (Daire) Hatay Milletvekili \u015eerafettin Can ATALAY\u2019a ili\u015fkin 3\/1\/2024 tarihli ve E.2023\/12611, De\u011fi\u015fik \u0130\u015f. 2024\/1 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunun 30\/1\/2024 tarihli 54. Birle\u015fiminde okunarak Genel Kurula bildirilmesidir. Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131s\u0131n\u0131n okunmak suretiyle TBMM Genel Kuruluna bildirilmesi i\u015fleminin i\u00e7t\u00fcz\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi mahiyetinde oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle iptali talep edilmi\u015ftir. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi \u0130ptali talep edilen bir kural\u0131n ya da i\u015flemin Anayasa Mahkemesince incelenebilmesi s\u00f6z konusu kural ya da i\u015flemin denetlenebilir olmas\u0131na ve Anayasa Mahkemesinin denetim alan\u0131na girmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu anlamda Anayasa Mahkemesi o kural ya da i\u015flemin yaln\u0131zca nas\u0131l nitelendirildi\u011fine veya adland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ya da bu i\u015flemin nas\u0131l bir y\u00f6ntem izlenerek yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na bakmakla yetinmemekte; hukuksal niteli\u011fi, etkisi ve do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131 da g\u00f6zetmektedir. Bu durumda Anayasa Mahkemesince \u00f6ncelikle de\u011ferlendirilmesi gereken husus s\u00f6z konusu i\u015flemin Anayasa\u2019n\u0131n 84. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. 84. maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131ca ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir milletvekilli\u011finin d\u00fc\u015fmesi i\u015fleminin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilmesi i\u00e7in kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet karar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 zorunludur. Bu bak\u0131mdan iptali talep edilen i\u015fleme konu kesinle\u015fmi\u015f bir mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 incelenmeli ve Anayasa\u2019n\u0131n 85. maddesi kapsam\u0131nda denetlenebilir bir i\u015flemin hukuk \u00e2leminde varl\u0131k kazan\u0131p kazanmad\u0131\u011f\u0131 ortaya konulmal\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesinin 25\/10\/2023 tarihinde …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-1784","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n