YEN\u0130 KONULARIN MAKUS TAL\u0130H\u0130<\/p>\n
Her konu g\u00fcndemi i\u015fgal etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlerde abart\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve de\u011ferlendirmelere konu oluyor. Bir zamanlar, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma konusu bug\u00fcnk\u00fc yapay zeka konusu gibiydi ve ben o y\u0131llarda \u00fcniversitede okuyordum. Bir gazete r\u00f6portaj\u0131nda uzman ve yetkili bir ki\u015finin k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n tekstil sekt\u00f6r\u00fcne dair de\u011ferlendirmelerinde \u201con y\u0131la kadar g\u00f6mlekler t\u0131pk\u0131 selpak mendiller gibi tek kullan\u0131ml\u0131k olacak\u201d dedi\u011fini hi\u00e7 unutam\u0131yorum. Elbette, her yeni konunun bir miktar abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve makuld\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yeterince tecr\u00fcbe edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
Benzer bir durum yapay zeka ve s\u00f6zle\u015fmeler konusunda da ya\u015fand\u0131. Bundan yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l \u00f6nce T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen s\u00f6zle\u015fme inceleme e\u011fitiminin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda TBB Ba\u015fkan\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131 avukatlara hitaben \u201cart\u0131k yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131na giriyoruz, icra i\u015flemlerinin bir \u00e7o\u011fu avukats\u0131z olarak yapay zeka programlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor olacak, bizlerin s\u00f6zle\u015fme yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmesi gerekir\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131lamalarda bulunmu\u015ftu. Halbuki; yapay zeka icra i\u015flemlerinden \u00f6nce s\u00f6zle\u015fme yazma konusuna el att\u0131.<\/p>\n
Galiba yeni ve b\u00fcy\u00fck konular\u0131n, makus talihi bu: \u0130sabetsiz ve abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmak. Yapay zekan\u0131n meslek hayat\u0131na etkilerine dair tart\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00f6yle bir boyutu oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmadan ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m sergilemek \u00e7ok zor. Yapay zeka gelece\u011fi nas\u0131l \u015fekillendirir, hangi meslekleri bitirir ya da hangi mesleklerin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar, robot avukatlar ve robot hakimler g\u00f6r\u00fcr m\u00fcy\u00fcz? Bunlar hakk\u0131nda bug\u00fcnden d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur de\u011ferlendirmeler yapma imkan\u0131na hi\u00e7 kimse sahip de\u011fil. Bununla birlikte bu sorular herkesin ilgisi \u00e7eken ve herkesi az \u00e7ok ilgilendiren sorular. Bu nedenle de spek\u00fclasyona \u00e7ok a\u00e7\u0131klar. Bu tarz konular\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u00f6zelliklerinden biri, siyah-beyaz kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131nmalar\u0131d\u0131r. S\u00f6z gelimi, yapay zeka avukatl\u0131\u011f\u0131 ya da hakimli\u011fi bitirir mi sorusuna \u201cbitirir-bitirmez\u201d ikilemi i\u00e7inde cevaplamaya kalk\u0131\u015f\u0131rsak, bir \u00e7ok ihtimali yok saym\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n
Yeni konular\u0131n ba\u015f\u0131na gelen b\u00fcy\u00fck bir bela da \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok fazla istatistik bilgiye konu olmakt\u0131r. Hen\u00fcz veri az oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede istatistiki bilgi \u00e7\u0131kar\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin bir yapay zeka program\u0131na daha \u00f6nce sonu\u00e7lanm\u0131\u015f on tane davay\u0131 sorup bunlardan dokuz tanesinin sonucunu tahmin etti\u011finde hemen \u201cyapay zeka davalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin etmekte y\u00fczde doksan ba\u015far\u0131 sa\u011fl\u0131yor\u201d yarg\u0131s\u0131n\u0131 piyasa s\u00fcrebilirsiniz. Ancak, t\u00fcm istatistik bilgileri gibi bu bilgilerde son derece yan\u0131lt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu sonucu elde etmek i\u00e7in sorulan davalar\u0131n \u00f6zellikleri, soru soran ki\u015finin \u00f6zelliklerini, soru sorma tarz\u0131n\u0131 ve sonuca etkili bir\u00e7ok hususu bilmiyoruz, k\u0131ymetli istatistik bilgi sunucular\u0131 da bu konuda bizi bilgilendirmiyorlar. Mesela, sorulan on davan\u0131n da ayn\u0131 mahkeme ve ayn\u0131 hakim taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde ba\u015fka hakimlerce verilen kararlarda da ayn\u0131 sonu\u00e7 elde edilebilecek mi bilmiyoruz. \u0130statistik tekniklerinin bilimsel olmayan y\u00f6ntemlerle kullan\u0131lmas\u0131 halinde \u00e7ok tehlikeli sonu\u00e7lar ortaya koyaca\u011f\u0131na dair me\u015fhur bir alegori vard\u0131r: Bir adam\u0131n sa\u011f aya\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok so\u011fuk suya, sol aya\u011f\u0131n\u0131 da kaynar derecede s\u0131cak bir suya sokarsan\u0131z, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ortalamas\u0131 normal \u00e7\u0131kabilir ama muhtemelen adam hayat\u0131n\u0131 kaybeder.<\/p>\n
Yapay zeka tart\u0131\u015fmalar\u0131 hararetli bir \u015fekilde devam ediyor. Hangi mesleklerin yapay zekaya kurban gidece\u011fine y\u00f6nelik tahminler adeta say\u0131sal loto oynar gibi sosyal medya mecralar\u0131nda sergileniyor. Bir k\u0131s\u0131m sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131nda yapay zekan\u0131n yok edemeyece\u011fi mesleklerin ba\u015f\u0131nda avukatl\u0131k mesle\u011fi say\u0131l\u0131rken, di\u011fer bir k\u0131s\u0131m payla\u015f\u0131mlarda avukatl\u0131k mesle\u011finin yapay zekadan en \u00e7ok etkilenecek meslekler aras\u0131nda oldu\u011fu ifade ediliyor. Bireysel deneyimlere dair payla\u015f\u0131mlar daha \u00e7ok ilgi g\u00f6r\u00fcyor ve yoruma konu oluyor. Yapay zeka programlar\u0131yla dilek\u00e7e yaz\u0131p hukuki ba\u015fvuru yapanlar, olumlu sonu\u00e7 ald\u0131klar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir heyecan ile klavyeye sar\u0131l\u0131yor ve zaferini yapay zekan\u0131n avukatl\u0131k mesle\u011fine ihtiya\u00e7 b\u0131rakmamas\u0131n\u0131n bir ispat\u0131 sunumuyla payla\u015f\u0131yor. Acaba, yapay zeka hakk\u0131nda ve onun meslekler \u00fczerine etkisi hakk\u0131nda ilgili meslek dal\u0131n\u0131 ve onun bran\u015flar\u0131n\u0131 tam olarak bilmeden bu kadar rahat ahkam kesilebilir mi?<\/p>\n
MAR\u0130FET YAPAY ZEKADA MI? <\/p>\n
\u00d6ncelikle ortada bir ba\u015far\u0131 varsa saf olarak yapay zekaya ait olmad\u0131\u011f\u0131 kesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yapay zeka sorularla i\u015fleyen bir mekanizma sunuyor. Soru olmaks\u0131z\u0131n yapay zekan\u0131n sunabilece\u011fi bir \u015fey yok. O halde, yapay zekan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 do\u011frudan sorunun ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131. Daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade edecek olursak, ortada isabetli bir \u015fekilde sorulmu\u015f bir soru yoksa, yapay zekan\u0131n verece\u011fi cevap da asla yeterli olamaz. Fakat her nedense, klavyenin verdi\u011fi gizemli konfor ve hakimiyet duygusu, bizi bu ger\u00e7e\u011fi kolayca g\u00f6z ard\u0131 edece\u011fimiz dayan\u0131lmaz bir hafiflik duygusuna s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Her \u015feyi bilebilece\u011fimiz ve her \u015feyden anlayabilece\u011fimiz hususunda inan\u0131lmaz bir hafiflik duygusu kalbimizden yola \u00e7\u0131k\u0131p zihnimizi ele ge\u00e7iriyor. Peki, insan her konuyu anlayabilir mi ki; her konuda soru sorabilsin!<\/p>\n
\u00dcniversitede ders verdi\u011fim y\u0131llarda, yayg\u0131n s\u0131nav tekni\u011fi test sorular\u0131na dayanmaktayd\u0131. \u00d6\u011frenciler bu tekni\u011fe \u00f6ylesine al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ki, s\u0131nav ba\u015flamadan hemen \u00f6nce \u201chocam, s\u0131nav test mi klasik mi\u201d diye soruyor ve e\u011fer klasik oldu\u011funu \u00f6\u011frenirlerse m\u00fcsaade isteyip s\u0131nava girmeden salonu terk ediyorlard\u0131. \u015e\u00fcphesiz, test s\u0131navlar\u0131 hem \u00f6\u011frenci hem de hoca i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck imkanlar ve kolayl\u0131klar sunuyor. Fakat sorun \u015fu ki, hayatta hi\u00e7 kimse size \u015f\u0131klar\u0131 vermiyor, hatta soruyu bile kendiniz bulman\u0131z, daha do\u011frusu ke\u015ffetmeniz gerekiyor. Bu nedenle, \u00fcniversitede lojistik e\u011fitiminin daha ileriki y\u0131llar\u0131nda verilen ta\u015f\u0131ma hukuku dersinde, farkl\u0131 bir y\u00f6ntem ve s\u0131nav tekni\u011fi uygulad\u0131m: Sadece olay\u0131 verdim, sorular\u0131 da \u00f6\u011frencilerin kendilerinin olaydan \u00e7\u0131kar\u0131p yazmas\u0131n\u0131 istedim. \u00dcstelik sorular ve cevaplar, e\u015fde\u011fer puana sahipti. Bu s\u0131nav y\u00f6ntemi ve \u00f6\u011frencilerin bu konudaki ba\u015far\u0131s\u0131 ayr\u0131 bir konu; ancak yapay zekay\u0131 ilgilendiren boyutuyla \u015funu kesinlikle ifade etmek isterim. Bu uygulamadan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fuydu: Bilen sorar, bilmeyen ve konuya hakim olmayan o konuyla ilgili isabetli bir soru soramaz!<\/p>\n
Yapay zekadan \u00f6nce de \u201csoru sorma becerisi\u201d cevap bilmekten \u00e7ok daha \u00f6nemliydi. \u015eimdi, yapay zeka ile birlikte soru sorma becerisi daha kritik bir konuma y\u00fckseldi. Ger\u00e7ekten, sorulmas\u0131 gereken bir soruyu atlarsan\u0131z asla tatmin edici bir cevap bulamazs\u0131n\u0131z. Ama cevab\u0131 bilmiyor olsan\u0131z bile zaman\u0131nda sorulmas\u0131 gereken soruyu sorarsan\u0131z, bir \u015fekilde bir cevaba ula\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Yapay zeka, cevaplara ula\u015fmay\u0131 ve muhtemel cevaplar\u0131 \u00f6\u011frenmeyi son derece kolay hale getirdi. Soruyu sorma becerisi konusunda ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Unutmayal\u0131m ki, bilim kap\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 cevaplar de\u011fil, sorulard\u0131r.<\/p>\n
Bir hukuki durum ya da sorun i\u00e7in yapay zekaya hangi dava hakk\u0131n\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta hangi davay\u0131 a\u00e7man\u0131z gerekti\u011fini sorabilirsiniz. Bu, hemen hemen herkesin yapabilece\u011fi bir i\u015f. Ancak, bu davada \u0131slah\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmeniz i\u00e7in yine bu soruyu sorabilecek kadar hukuk bilimine vak\u0131f olman\u0131z gerekir. E\u011fer ilk kez dava a\u00e7\u0131yorsan\u0131z, davan\u0131n kaybedilmesi halinde kar\u015f\u0131 vekalet \u00fccretinin nispi olarak m\u0131 yoksa maktu olarak m\u0131 hesap edilece\u011fi hususunu sormay\u0131 ak\u0131l edemeyebilirsiniz. Dava hakk\u0131n\u0131z hususunda derli toplu bir bilgiye yapay zeka arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hemen eri\u015febilirsiniz, ama ayr\u0131ca sormad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece bu davada ispat y\u00fck\u00fcn\u00fcn hangi taraf \u00fczerinden oldu\u011funu yapay zeka size s\u00f6ylemeyecektir.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n verece\u011fi cevaplar\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi ve yeni sorulara konu olmas\u0131 gerekir ki, istenilen seviyede bilgi edinmek m\u00fcmk\u00fcn olsun. Tek bir soru ile meram\u0131m\u0131z\u0131 tamamen anlatabildi\u011fimiz \u00e7ok az durum vard\u0131r. Aksine, bir konuyu derli toplu \u015fekilde anlayabilmek i\u00e7in bir dizi soruyu pe\u015fi s\u0131ra sormak gerekir. Cevaplar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve sorulacak yeni sorunun tespit edilmesi yapay zekadan al\u0131nacak performans\u0131 do\u011frudan etkiler. O halde, program ayn\u0131 olsa bile yapay zekay\u0131 kullanan ki\u015finin bilgi, tecr\u00fcbe ve becerisine g\u00f6re sonu\u00e7lar birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 olabilecektir. Daha da \u00f6nemlisi, her kullan\u0131c\u0131 ki\u015fisi ya da grubu kendine \u00f6zg\u00fc olarak yapay zeka program\u0131n\u0131 e\u011fitip daha \u00f6zg\u00fcn cevaplar \u00fcretilmesini sa\u011flayabilecektir. Bu durumda yapay zeka program\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131 ayn\u0131 olsa bile ba\u015fka kullan\u0131c\u0131lar\u0131n elinde, farkl\u0131 dijital veri tabalar\u0131n\u0131n e\u011fitimiyle birbirinden farkl\u0131 cevaplar \u00fcreten yapay zeka asistanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131n fark etti\u011fi ve dile getirdi\u011fi \u00f6zelliklerden biri de yapay zekan\u0131n \u201c\u015firin ve ho\u015f g\u00f6r\u00fcnme\u201d konusunda sergiledi\u011fi performanst\u0131r. Do\u011frusu, cevap vermeye ba\u015flarken sordu\u011fum sorular\u0131 \u00f6ven birka\u00e7 c\u00fcmle ile ba\u015flamas\u0131 benim de ho\u015fuma gitmiyor de\u011fil. Fakat bu durum s\u00fcreklilik arz etti\u011finde tam da yapay zekadan beklenen bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: yapayl\u0131k. Sonu\u00e7ta \u00f6vg\u00fc, sadece do\u011fal oldu\u011funda de\u011fer arz eder. Bir m\u00fcvekkile de ayn\u0131 muamelenin yap\u0131lmas\u0131 durumunda m\u00fcvekkilin kolayca \u201chakl\u0131l\u0131k psikolojisi\u201d i\u00e7erisine girmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zaten uyu\u015fmazl\u0131k halinde olan bir ki\u015fiye methiyeler dizerseniz, ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde davay\u0131 a\u00e7\u0131p duru\u015fmaya \u00e7\u0131kmaya bile kalk\u0131\u015fabilir. Umar\u0131m, b\u00f6yle tablolar g\u00f6rmeyiz, zira sonu\u00e7lar\u0131 telafi edilemez ac\u0131lara neden olabilir.<\/p>\n
YAPAY ZEKA D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcYOR MU? <\/p>\n
Yapay zeka cevaplar\u0131nda en \u00e7ok dikkat edilmesi gereken nokta, cevaplar\u0131n olas\u0131l\u0131k hesab\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yapay zekan\u0131n faydaland\u0131\u011f\u0131 veri taban\u0131nda bir bilgi daha \u00e7ok kullan\u0131lm\u0131\u015fsa yapay zekan\u0131n ilk e\u011filimi bunu do\u011fru kabul edip buna g\u00f6re cevap haz\u0131rlamakt\u0131r. E\u011fer yapay zeka algoritmas\u0131 \u201cde\u011fi\u015fiklik\u201d, \u201cm\u00fclga\u201d, \u201cyeni kanun\u201d gibi ifadelerden sonraki bilgileri dikkate almas\u0131 konusunda bir yaz\u0131l\u0131ma sahip de\u011filse, bu kez veri taban\u0131nda daha \u00e7ok ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in eski yasal bilgileri esas alacakt\u0131r. Buna benzer yaz\u0131l\u0131m ve algoritmadan kaynaklanan bir\u00e7ok hata yapay zeka deneyimlendik\u00e7e ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n \u00e7ok temel bir hukuki esas\u0131 atlayarak cevap haz\u0131rlam\u0131\u015f olmas\u0131 her zaman ihtimal dahilindedir.<\/p>\n
Kendi deneyimlerimle uzman\u0131 oldu\u011fum konularda farkl\u0131 yapay zekan\u0131n bilgilerini s\u0131kl\u0131kla test ediyorum. \u00d6rne\u011fin, kira s\u00f6zle\u015fmesinin feshi konusunda yazd\u0131\u011f\u0131n tez s\u0131ras\u0131nda uzun zaman d\u00f6nme ile fesih aras\u0131ndaki fark\u0131 ve teorileri ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Tabi, yapay zeka \u00e7\u0131k\u0131nca ilk yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015flerden biri, fesih teorisine dair sorular sormak oldu. Yapay zeka literat\u00fcrde olmayan hi\u00e7bir bilgi sunmad\u0131, dahas\u0131 literat\u00fcrde yer alan bilgilerden de yeterince yararlanmay\u0131p son derece y\u00fczeysel say\u0131labilecek bir tak\u0131m cevaplar verdi. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnen sinir a\u011flar\u0131 \u00fcretti\u011fine ve kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne dair bir izlenim edinemedim. Yak\u0131n zamanlarda \u00e7\u0131kan ve \u00fccretli olarak hizmet veren yapay zekaya dayal\u0131 hukuk uygulamalar\u0131 i\u00e7in de bu tespit ge\u00e7erli. \u00c7ok iyi derleme ve anlat\u0131m yapmalar\u0131na ra\u011fmen daha \u00f6nce ifade edilmemi\u015f bir hususu dile getirdiklerini hi\u00e7 g\u00f6rmedim.<\/p>\n
S\u00d6ZLE\u015eMELER ve YAPAY ZEKA <\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme yaz\u0131m\u0131 konusunda da yapay zekay\u0131 s\u0131k s\u0131k kullan\u0131yorum. Soru sorma becerisi, yapay zekadan s\u00f6zle\u015fme yaz\u0131m\u0131 konusunda yard\u0131m alabilmek i\u00e7in de kritik \u00f6neme sahip. Dahas\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmenin hukuki niteli\u011fini bilmedi\u011finiz s\u00fcrece yapay zeka arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla son derece yanl\u0131\u015f mecralara s\u00fcr\u00fcklenmeniz de m\u00fcmk\u00fcn. Bununla bilirlikte yapay zeka s\u0131k\u00e7a s\u00f6zle\u015fme konusu olan hususlarda \u00e7ok g\u00fczel maddeler yaz\u0131p \u00f6nerebiliyor. \u00d6rne\u011fin, i\u015fyeri kira s\u00f6zle\u015fmelerinde i\u015fyerinin korunmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dair \u00e7ok g\u00fczel bir maddeyi yapay zekaya yazd\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Fakat, bir y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmesinde yapay zekadan yard\u0131m al\u0131rken \u00e7ok dikkatli olmak gerekir. S\u00f6z gelimi, arsa pay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 in\u015faat s\u00f6zle\u015fmesini yapay zekaya yazd\u0131rabilirsiniz ve yazd\u0131\u011f\u0131 metni \u00e7ok be\u011fenebilirsiniz, fakat bu metin arsa pay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 in\u015faat s\u00f6zle\u015fmesinin hukuki niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve onu farkl\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme mahiyetine mesela adi ortakl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesi mahiyetine b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f olabilir ki, bu durumda mahkemenin s\u00f6zle\u015fmeye uygulayaca\u011f\u0131 yasa maddeleri de de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Yayg\u0131n kullan\u0131lan s\u00f6zle\u015fme metinlerinde yapay zekadan faydalanmak hem uzmanlar i\u00e7in hem de ilgilisi olmayan insanlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131klar ve faydalar sa\u011fl\u0131yor. \u015eahsen s\u00f6zle\u015fmeler konusunda yo\u011fun olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir avukat olarak, hukuki yard\u0131m al\u0131nmadan taraflarca haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir s\u00f6zle\u015fme metniyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktansa, yapay zeka taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir metni tercih ederim. Ancak yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmayan ve \u00f6zellik arz eden durumlarda kesinlikle bir hukuk\u00e7unun kaleminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan s\u00f6zle\u015fme metnini tercih ederim. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zle\u015fme metni yasal kal\u0131plara ne kadar uygun olursa, davay\u0131 y\u00f6netmek ve sonu\u00e7 almakta o kadar kolay olur.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme metinleri konusunda ciddi kolayl\u0131klar sa\u011flayan yapay zeka maalesef s\u00f6zle\u015fme stratejisi geli\u015ftirme konusunda ayn\u0131 mahareti g\u00f6sterememektedir. Bir hususu s\u00f6zle\u015fmesel yapt\u0131r\u0131ma ya da teminata ba\u011flamak istedi\u011finizde \u00f6nerileri \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 ve yetersiz kalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle, s\u00f6zle\u015fme metinlerinde s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan ifadeleri tercih edip hukuki niteli\u011fe \u00f6nem vermemesi nedeniyle stratejik hatalara yol a\u00e7acak \u00f6neriler sunmaktad\u0131r. Yapay zekan\u0131n, bu kadar geni\u015f bilgi ve veriye sahip olmas\u0131na ra\u011fmen s\u00f6zle\u015fme stratejisi konusunda yetersiz kalmas\u0131n\u0131n nedeni s\u00f6zle\u015fme stratejisi konusunda yeterli \u00e7al\u0131\u015fma ve metin bulunmamas\u0131ndan ileri gelmektedir. Yapay zekan\u0131n kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc iddia edenlerin, literat\u00fcrde yer almayan konularda yapay zekan\u0131n bilgi verme \u015feklini g\u00f6zden ge\u00e7irmeleri isabetli olur. Bilimsel geli\u015fmeler ve bilgiler devasa boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f olsa bile hen\u00fcz \u00fczerine tek bir makale dahi yaz\u0131lmam\u0131\u015f binlerce konu bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n her \u015fey biliniyormu\u015f gibi davranmas\u0131 onu hataya s\u00fcr\u00fckleyen nedenlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n, mevcut veri tabanlar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 bilgiyi, hakikatin ve elde edilebilecek bilginin tamam\u0131 saymas\u0131 ve metni buna g\u00f6re \u00fcretmesi, okuyucuya yeni sorular sordurmayan ve merak uyand\u0131rmayan kuru bir okuma deneyimi ya\u015fatmaktad\u0131r. Yapay zeka metinleri t\u00fcm ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve sistemati\u011fine ra\u011fmen organik metinlerin sundu\u011fu yeni pencereler ve yeni ufuklar a\u00e7ma deneyimini yeterince ya\u015fatamamaktad\u0131r. Bu durum t\u0131pk\u0131 organik domates ile sera domatesi aras\u0131ndaki farka benziyor. Organik domates bi\u00e7imsiz yamuk haliyle etkili bir koku ve lezzet sunarken; sera domatesi kusursuz ve fit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ra\u011fmen ayn\u0131 lezzeti ve kokuyu sunam\u0131yor.<\/p>\n
YAPAY ZEKANIN GELECE\u011e\u0130 <\/p>\n
T\u00fcm bu hususlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, yapay zekan\u0131n bir gelece\u011finin olup olmad\u0131\u011f\u0131 da tart\u0131\u015fma konusu. \u00d6zellikle yapay zekan\u0131n t\u00fcketti\u011fi su oran\u0131na dair tart\u0131\u015fmalar ciddi kayg\u0131lar uyand\u0131r\u0131yor. Yapay zeka firmalar\u0131n\u0131n bu kadar su kayna\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l bulacaklar\u0131 ve t\u00fcm d\u00fcnyaya bu hizmeti sunmaya yetecek kayna\u011f\u0131 nas\u0131l sa\u011flayaca\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir merak konusu. Yapay zeka firmalar\u0131n\u0131n bu konuda sergiledikleri rekabet\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin hangilerinin ger\u00e7ekten bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olup olmayaca\u011f\u0131 belirsiz. Ama belli olan bir husus var ki, hen\u00fcz sadra \u015fifa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi yok, zira \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sunulan \u00f6nerilerin \u00e7evre ve enerji gibi alanlarda ba\u015fka sorunlara yol a\u00e7mas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir problem. Belki de, yapay zekan\u0131n sadece d\u00fc\u015f\u00fck versiyonlar\u0131 yayg\u0131n bir hizmet olabilecek, daha nitelikli yaz\u0131l\u0131mlar ve hizmetler \u00e7ok pahal\u0131 bir \u015fekilde sunulabilecek. O halde, yapay zekaya g\u00fcvenerek tamamen ba\u011f\u0131ml\u0131 i\u015f modellerini benimsek b\u00fcy\u00fck bir risk arz ediyor.<\/p>\n
Yapay zeka hukuk\u00e7ular\u0131 i\u015finden eder mi, ne kadar eder bilmem ama yapay zekan\u0131n kendisinin de bir hukuka ihtiyac\u0131 var ki bunu kendisinin yazmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00d6zellikle Avrupa Birli\u011fi Yapay Zeka D\u00fczenlemesinin ard\u0131ndan konunun \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde hukuki d\u00fczenlemelere konu olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yapay zeka telif haklar\u0131ndan ki\u015fisel verilere, tazminat hukukundan cezai sorumlulu\u011fa kadar onlarca hukuki sorunu b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Baz\u0131 yazarlar ve yay\u0131nevleri, yapay zekan\u0131n kendi eserlerinden yararlanmas\u0131n\u0131 bir telif hakk\u0131 ihlali olarak g\u00f6r\u00fcyorlar ki, son derece ciddi bir hukuki problem arz ediyor. Yapay zeka sitesine bir dava dilek\u00e7esini oldu\u011fu gibi kopyalarsan\u0131z, b\u00fcy\u00fck bir kolayl\u0131ktan yararlanm\u0131\u015f olabilirsiniz ama ayn\u0131 zamanda dava dilek\u00e7esinde yer alan ki\u015fisel verileri payla\u015fm\u0131\u015f, yaym\u0131\u015f ve yurtd\u0131\u015f\u0131na aktarm\u0131\u015f olursunuz. Bu eylem tek ba\u015f\u0131na KVK mevzuat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok soruna yol a\u00e7arken ayn\u0131 zamanda cezai sorumlulu\u011fun do\u011fmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Yapay zekal\u0131 robot ve makinelerin eylemlerinden kimin sorumlu olaca\u011f\u0131 da ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu. Yapay zekal\u0131 robotlar\u0131n ki\u015fi olarak tan\u0131n\u0131p tan\u0131nmayaca\u011f\u0131, malvarl\u0131\u011f\u0131na sahip olup olamayaca\u011f\u0131, yapt\u0131r\u0131ma maruz b\u0131rak\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi bir \u00e7ok problemde hen\u00fcz s\u0131rada bekliyor. Yapay zekal\u0131 yaz\u0131l\u0131m ve makine \u00fcreticisi firmalar\u0131n bu sorunlar\u0131n ne kadar\u0131ndan sorumlu olaca\u011f\u0131, yapay zekal\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi hallerde ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011funa konu olaca\u011f\u0131, y\u00fcklenen yaz\u0131l\u0131m ve veri taban\u0131n sorumluluk kapsam\u0131nda nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011fi gibi hukuki problemler ise hen\u00fcz g\u00fcndeme gelme imkan\u0131 dahi bulamad\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen sald\u0131r\u0131 ve suikastlerde yapay zekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ise konunun kayg\u0131 verici olan di\u011fer bir boyutu. Aniden, t\u00fcm sosyal medya ve yapay zeka programlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 da g\u00fcvenlik boyutunda yapay zeka programlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Atom ve elektronlar\u0131n, elektrik dalgalar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131yabilece\u011fi kapasitenin a\u015f\u0131lmas\u0131 halinde birden t\u00fcm teknolojik imkanlardan yoksun b\u0131rakan bir teknolojik k\u0131yamet ya\u015fanmas\u0131 da \u00f6zellikle fizik\u00e7i \u00e7evrelerde konu\u015fulan bir konu. Bunun ne kadar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ya da buna kar\u015f\u0131 bir tedbir al\u0131nmas\u0131 gerekip gerekmedi\u011fini bilmiyorum. Fakat \u015fundan eminim, b\u00f6yle bir risk ne kadar ciddi olursa olsun son raddesine gelinmedik\u00e7e, yetkili kurumlar konuyu g\u00fcndeme alamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu kadar h\u0131zl\u0131 geli\u015fen bir konuda do\u011fas\u0131 gere\u011fi b\u00fcrokratik yap\u0131lar\u0131n yeterince h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde aksiyon almas\u0131n\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m olmaz.<\/p>\n
T\u00fcm bu hususlar\u0131 felaket tellall\u0131\u011f\u0131 yapmak i\u00e7in yazmad\u0131m. As\u0131l amac\u0131m, konuyu de\u011fi\u015fik y\u00f6nleriyle ele al\u0131p genel bir \u00e7er\u00e7eve ve yakla\u015f\u0131m ortaya koyabilmek. Netice olarak, yapay zeka kar\u015f\u0131ndan kontroll\u00fc bir tavr\u0131n benimsenmesi gerekti\u011fi kanaatindeyim. Yapay zekan\u0131n imkanlar\u0131ndan mutlaka yararlan\u0131lmal\u0131 ama yararlan\u0131rken riskleri de mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131. Meslekler i\u00e7in \u00f6l\u00fcm fermanlar\u0131 ilan etmek hi\u00e7 kimsenin lehine de\u011fil; \u00e7\u00fcnk\u00fc meslekler sadece birer meslek de\u011fil, insanlar\u0131n hayatla ili\u015fki kurma kanal\u0131. Her birey, hayat\u0131 ve insanlar\u0131 ancak meslekler \u00fczerinden hakk\u0131yla tan\u0131yabilir. Mesleklerin hayat\u0131 ve insana katt\u0131klar\u0131 sisteme katt\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme ve de\u011fere sahip. Daha ne olaca\u011f\u0131 ve nereye varaca\u011f\u0131 belli olmayan bir teknolojiye g\u00fcvenerek meslekleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik giri\u015fimlerde bulunmak ak\u0131l kar\u0131 de\u011fil.<\/p>\n
Mesleklerin yerine yapay zekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerenlerin Sel\u00e7uk \u015e\u0130R\u0130N\u2019in yeni kitab\u0131n\u0131 okumalar\u0131 faydal\u0131 olabilir. Zira, kitapta konu hakk\u0131nda \u015fu ifadelere yer veriliyor: \u201cHen\u00fcz AI teknolojisinin bizi nereye g\u00f6t\u00fcrece\u011fi veya hayat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirece\u011fi konusunda elimizde net bir resim yok. Kar\u015f\u0131m\u0131zda s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir teknoloji var ve bu de\u011fi\u015fimin h\u0131z\u0131n\u0131 veya y\u00f6n\u00fcn\u00fc tahmin etmek, var olan bilgi birikimimizle neredeyse imkans\u0131z\u201d[1].<\/p>\n
Yapay zeka avukatl\u0131k ve hakimlik mesle\u011fini bitirir mi bitirmez mi, bilinmez ama hukuk sekt\u00f6r\u00fcnde b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc etkiler ta\u015f\u0131yan de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere neden olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek g\u00fc\u00e7 de\u011fil. Bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc okuyabilen ve buna g\u00f6re kendini haz\u0131rlayanlar\u0131n g\u00fcn\u00fcn sonunda karl\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 kuvvetle muhtemel. Tabi ki, b\u00f6yle bir okuman\u0131n ve mesleki haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ezber bilgilerle ve y\u00fczeysel de\u011ferlendirmelerle yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek zorunday\u0131z[2].<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] S. \u015e\u0130R\u0130N, Bir Mutluluk Re\u00e7etesi \u00c7a\u011f\u0131 Anlamak \u0130\u00e7in Yaz\u0131lar, 1.Bask\u0131, \u0130stanbul 2025, s.36.<\/p>\n
[2] Bu makalenin yaz\u0131m\u0131 konusunda tahlil ve tenkitlerini payla\u015farak de\u011ferli katk\u0131larda bulunan t\u00fcm arkada\u015flar\u0131ma ve meslekta\u015flar\u0131ma \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunar\u0131m.<\/p>\n
\u200bYEN\u0130 KONULARIN MAKUS TAL\u0130H\u0130<\/p>\n
Her konu g\u00fcndemi i\u015fgal etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlerde abart\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve de\u011ferlendirmelere konu oluyor. Bir zamanlar, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma konusu bug\u00fcnk\u00fc yapay zeka konusu gibiydi ve ben o y\u0131llarda \u00fcniversitede okuyordum. Bir gazete r\u00f6portaj\u0131nda uzman ve yetkili bir ki\u015finin k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n tekstil sekt\u00f6r\u00fcne dair de\u011ferlendirmelerinde \u201con y\u0131la kadar g\u00f6mlekler t\u0131pk\u0131 selpak mendiller gibi tek kullan\u0131ml\u0131k olacak\u201d dedi\u011fini hi\u00e7 unutam\u0131yorum. Elbette, her yeni konunun bir miktar abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve makuld\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yeterince tecr\u00fcbe edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
Benzer bir durum yapay zeka ve s\u00f6zle\u015fmeler konusunda da ya\u015fand\u0131. Bundan yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l \u00f6nce T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen s\u00f6zle\u015fme inceleme e\u011fitiminin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda TBB Ba\u015fkan\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131 avukatlara hitaben \u201cart\u0131k yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131na giriyoruz, icra i\u015flemlerinin bir \u00e7o\u011fu avukats\u0131z olarak yapay zeka programlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor olacak, bizlerin s\u00f6zle\u015fme yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmesi gerekir\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131lamalarda bulunmu\u015ftu. Halbuki; yapay zeka icra i\u015flemlerinden \u00f6nce s\u00f6zle\u015fme yazma konusuna el att\u0131.<\/p>\n
Galiba yeni ve b\u00fcy\u00fck konular\u0131n, makus talihi bu: \u0130sabetsiz ve abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmak. Yapay zekan\u0131n meslek hayat\u0131na etkilerine dair tart\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00f6yle bir boyutu oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmadan ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m sergilemek \u00e7ok zor. Yapay zeka gelece\u011fi nas\u0131l \u015fekillendirir, hangi meslekleri bitirir ya da hangi mesleklerin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar, robot avukatlar ve robot hakimler g\u00f6r\u00fcr m\u00fcy\u00fcz? Bunlar hakk\u0131nda bug\u00fcnden d\u00f6rt ba\u015f\u0131 mamur de\u011ferlendirmeler yapma imkan\u0131na hi\u00e7 kimse sahip de\u011fil. Bununla birlikte bu sorular herkesin ilgisi \u00e7eken ve herkesi az \u00e7ok ilgilendiren sorular. Bu nedenle de spek\u00fclasyona \u00e7ok a\u00e7\u0131klar. Bu tarz konular\u0131n en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u00f6zelliklerinden biri, siyah-beyaz kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde ele al\u0131nmalar\u0131d\u0131r. S\u00f6z gelimi, yapay zeka avukatl\u0131\u011f\u0131 ya da hakimli\u011fi bitirir mi sorusuna \u201cbitirir-bitirmez\u201d ikilemi i\u00e7inde cevaplamaya kalk\u0131\u015f\u0131rsak, bir \u00e7ok ihtimali yok saym\u0131\u015f oluruz.<\/p>\n
Yeni konular\u0131n ba\u015f\u0131na gelen b\u00fcy\u00fck bir bela da \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede \u00e7ok fazla istatistik bilgiye konu olmakt\u0131r. Hen\u00fcz veri az oldu\u011fu i\u00e7in \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede istatistiki bilgi \u00e7\u0131kar\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin bir yapay zeka program\u0131na daha \u00f6nce sonu\u00e7lanm\u0131\u015f on tane davay\u0131 sorup bunlardan dokuz tanesinin sonucunu tahmin etti\u011finde hemen \u201cyapay zeka davalar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahmin etmekte y\u00fczde doksan ba\u015far\u0131 sa\u011fl\u0131yor\u201d yarg\u0131s\u0131n\u0131 piyasa s\u00fcrebilirsiniz. Ancak, t\u00fcm istatistik bilgileri gibi bu bilgilerde son derece yan\u0131lt\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar do\u011furabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu sonucu elde etmek i\u00e7in sorulan davalar\u0131n \u00f6zellikleri, soru soran ki\u015finin \u00f6zelliklerini, soru sorma tarz\u0131n\u0131 ve sonuca etkili bir\u00e7ok hususu bilmiyoruz, k\u0131ymetli istatistik bilgi sunucular\u0131 da bu konuda bizi bilgilendirmiyorlar. Mesela, sorulan on davan\u0131n da ayn\u0131 mahkeme ve ayn\u0131 hakim taraf\u0131ndan g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 halinde ba\u015fka hakimlerce verilen kararlarda da ayn\u0131 sonu\u00e7 elde edilebilecek mi bilmiyoruz. \u0130statistik tekniklerinin bilimsel olmayan y\u00f6ntemlerle kullan\u0131lmas\u0131 halinde \u00e7ok tehlikeli sonu\u00e7lar ortaya koyaca\u011f\u0131na dair me\u015fhur bir alegori vard\u0131r: Bir adam\u0131n sa\u011f aya\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok so\u011fuk suya, sol aya\u011f\u0131n\u0131 da kaynar derecede s\u0131cak bir suya sokarsan\u0131z, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 ortalamas\u0131 normal \u00e7\u0131kabilir ama muhtemelen adam hayat\u0131n\u0131 kaybeder.<\/p>\n
Yapay zeka tart\u0131\u015fmalar\u0131 hararetli bir \u015fekilde devam ediyor. Hangi mesleklerin yapay zekaya kurban gidece\u011fine y\u00f6nelik tahminler adeta say\u0131sal loto oynar gibi sosyal medya mecralar\u0131nda sergileniyor. Bir k\u0131s\u0131m sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131nda yapay zekan\u0131n yok edemeyece\u011fi mesleklerin ba\u015f\u0131nda avukatl\u0131k mesle\u011fi say\u0131l\u0131rken, di\u011fer bir k\u0131s\u0131m payla\u015f\u0131mlarda avukatl\u0131k mesle\u011finin yapay zekadan en \u00e7ok etkilenecek meslekler aras\u0131nda oldu\u011fu ifade ediliyor. Bireysel deneyimlere dair payla\u015f\u0131mlar daha \u00e7ok ilgi g\u00f6r\u00fcyor ve yoruma konu oluyor. Yapay zeka programlar\u0131yla dilek\u00e7e yaz\u0131p hukuki ba\u015fvuru yapanlar, olumlu sonu\u00e7 ald\u0131klar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir heyecan ile klavyeye sar\u0131l\u0131yor ve zaferini yapay zekan\u0131n avukatl\u0131k mesle\u011fine ihtiya\u00e7 b\u0131rakmamas\u0131n\u0131n bir ispat\u0131 sunumuyla payla\u015f\u0131yor. Acaba, yapay zeka hakk\u0131nda ve onun meslekler \u00fczerine etkisi hakk\u0131nda ilgili meslek dal\u0131n\u0131 ve onun bran\u015flar\u0131n\u0131 tam olarak bilmeden bu kadar rahat ahkam kesilebilir mi?<\/p>\n
MAR\u0130FET YAPAY ZEKADA MI? <\/p>\n
\u00d6ncelikle ortada bir ba\u015far\u0131 varsa saf olarak yapay zekaya ait olmad\u0131\u011f\u0131 kesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc, yapay zeka sorularla i\u015fleyen bir mekanizma sunuyor. Soru olmaks\u0131z\u0131n yapay zekan\u0131n sunabilece\u011fi bir \u015fey yok. O halde, yapay zekan\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 do\u011frudan sorunun ba\u015far\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131. Daha a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ifade edecek olursak, ortada isabetli bir \u015fekilde sorulmu\u015f bir soru yoksa, yapay zekan\u0131n verece\u011fi cevap da asla yeterli olamaz. Fakat her nedense, klavyenin verdi\u011fi gizemli konfor ve hakimiyet duygusu, bizi bu ger\u00e7e\u011fi kolayca g\u00f6z ard\u0131 edece\u011fimiz dayan\u0131lmaz bir hafiflik duygusuna s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor. Her \u015feyi bilebilece\u011fimiz ve her \u015feyden anlayabilece\u011fimiz hususunda inan\u0131lmaz bir hafiflik duygusu kalbimizden yola \u00e7\u0131k\u0131p zihnimizi ele ge\u00e7iriyor. Peki, insan her konuyu anlayabilir mi ki; her konuda soru sorabilsin!<\/p>\n
\u00dcniversitede ders verdi\u011fim y\u0131llarda, yayg\u0131n s\u0131nav tekni\u011fi test sorular\u0131na dayanmaktayd\u0131. \u00d6\u011frenciler bu tekni\u011fe \u00f6ylesine al\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ki, s\u0131nav ba\u015flamadan hemen \u00f6nce \u201chocam, s\u0131nav test mi klasik mi\u201d diye soruyor ve e\u011fer klasik oldu\u011funu \u00f6\u011frenirlerse m\u00fcsaade isteyip s\u0131nava girmeden salonu terk ediyorlard\u0131. \u015e\u00fcphesiz, test s\u0131navlar\u0131 hem \u00f6\u011frenci hem de hoca i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck imkanlar ve kolayl\u0131klar sunuyor. Fakat sorun \u015fu ki, hayatta hi\u00e7 kimse size \u015f\u0131klar\u0131 vermiyor, hatta soruyu bile kendiniz bulman\u0131z, daha do\u011frusu ke\u015ffetmeniz gerekiyor. Bu nedenle, \u00fcniversitede lojistik e\u011fitiminin daha ileriki y\u0131llar\u0131nda verilen ta\u015f\u0131ma hukuku dersinde, farkl\u0131 bir y\u00f6ntem ve s\u0131nav tekni\u011fi uygulad\u0131m: Sadece olay\u0131 verdim, sorular\u0131 da \u00f6\u011frencilerin kendilerinin olaydan \u00e7\u0131kar\u0131p yazmas\u0131n\u0131 istedim. \u00dcstelik sorular ve cevaplar, e\u015fde\u011fer puana sahipti. Bu s\u0131nav y\u00f6ntemi ve \u00f6\u011frencilerin bu konudaki ba\u015far\u0131s\u0131 ayr\u0131 bir konu; ancak yapay zekay\u0131 ilgilendiren boyutuyla \u015funu kesinlikle ifade etmek isterim. Bu uygulamadan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 \u015fuydu: Bilen sorar, bilmeyen ve konuya hakim olmayan o konuyla ilgili isabetli bir soru soramaz!<\/p>\n
Yapay zekadan \u00f6nce de \u201csoru sorma becerisi\u201d cevap bilmekten \u00e7ok daha \u00f6nemliydi. \u015eimdi, yapay zeka ile birlikte soru sorma becerisi daha kritik bir konuma y\u00fckseldi. Ger\u00e7ekten, sorulmas\u0131 gereken bir soruyu atlarsan\u0131z asla tatmin edici bir cevap bulamazs\u0131n\u0131z. Ama cevab\u0131 bilmiyor olsan\u0131z bile zaman\u0131nda sorulmas\u0131 gereken soruyu sorarsan\u0131z, bir \u015fekilde bir cevaba ula\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Yapay zeka, cevaplara ula\u015fmay\u0131 ve muhtemel cevaplar\u0131 \u00f6\u011frenmeyi son derece kolay hale getirdi. Soruyu sorma becerisi konusunda ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Unutmayal\u0131m ki, bilim kap\u0131s\u0131n\u0131n anahtar\u0131 cevaplar de\u011fil, sorulard\u0131r.<\/p>\n
Bir hukuki durum ya da sorun i\u00e7in yapay zekaya hangi dava hakk\u0131n\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hatta hangi davay\u0131 a\u00e7man\u0131z gerekti\u011fini sorabilirsiniz. Bu, hemen hemen herkesin yapabilece\u011fi bir i\u015f. Ancak, bu davada \u0131slah\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmeniz i\u00e7in yine bu soruyu sorabilecek kadar hukuk bilimine vak\u0131f olman\u0131z gerekir. E\u011fer ilk kez dava a\u00e7\u0131yorsan\u0131z, davan\u0131n kaybedilmesi halinde kar\u015f\u0131 vekalet \u00fccretinin nispi olarak m\u0131 yoksa maktu olarak m\u0131 hesap edilece\u011fi hususunu sormay\u0131 ak\u0131l edemeyebilirsiniz. Dava hakk\u0131n\u0131z hususunda derli toplu bir bilgiye yapay zeka arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hemen eri\u015febilirsiniz, ama ayr\u0131ca sormad\u0131\u011f\u0131n\u0131z s\u00fcrece bu davada ispat y\u00fck\u00fcn\u00fcn hangi taraf \u00fczerinden oldu\u011funu yapay zeka size s\u00f6ylemeyecektir.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n verece\u011fi cevaplar\u0131n do\u011fru bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi ve yeni sorulara konu olmas\u0131 gerekir ki, istenilen seviyede bilgi edinmek m\u00fcmk\u00fcn olsun. Tek bir soru ile meram\u0131m\u0131z\u0131 tamamen anlatabildi\u011fimiz \u00e7ok az durum vard\u0131r. Aksine, bir konuyu derli toplu \u015fekilde anlayabilmek i\u00e7in bir dizi soruyu pe\u015fi s\u0131ra sormak gerekir. Cevaplar\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve sorulacak yeni sorunun tespit edilmesi yapay zekadan al\u0131nacak performans\u0131 do\u011frudan etkiler. O halde, program ayn\u0131 olsa bile yapay zekay\u0131 kullanan ki\u015finin bilgi, tecr\u00fcbe ve becerisine g\u00f6re sonu\u00e7lar birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 olabilecektir. Daha da \u00f6nemlisi, her kullan\u0131c\u0131 ki\u015fisi ya da grubu kendine \u00f6zg\u00fc olarak yapay zeka program\u0131n\u0131 e\u011fitip daha \u00f6zg\u00fcn cevaplar \u00fcretilmesini sa\u011flayabilecektir. Bu durumda yapay zeka program\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m\u0131 ayn\u0131 olsa bile ba\u015fka kullan\u0131c\u0131lar\u0131n elinde, farkl\u0131 dijital veri tabalar\u0131n\u0131n e\u011fitimiyle birbirinden farkl\u0131 cevaplar \u00fcreten yapay zeka asistanlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n
Yapay zeka kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131n fark etti\u011fi ve dile getirdi\u011fi \u00f6zelliklerden biri de yapay zekan\u0131n \u201c\u015firin ve ho\u015f g\u00f6r\u00fcnme\u201d konusunda sergiledi\u011fi performanst\u0131r. Do\u011frusu, cevap vermeye ba\u015flarken sordu\u011fum sorular\u0131 \u00f6ven birka\u00e7 c\u00fcmle ile ba\u015flamas\u0131 benim de ho\u015fuma gitmiyor de\u011fil. Fakat bu durum s\u00fcreklilik arz etti\u011finde tam da yapay zekadan beklenen bir sonu\u00e7 ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: yapayl\u0131k. Sonu\u00e7ta \u00f6vg\u00fc, sadece do\u011fal oldu\u011funda de\u011fer arz eder. Bir m\u00fcvekkile de ayn\u0131 muamelenin yap\u0131lmas\u0131 durumunda m\u00fcvekkilin kolayca \u201chakl\u0131l\u0131k psikolojisi\u201d i\u00e7erisine girmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r. Zaten uyu\u015fmazl\u0131k halinde olan bir ki\u015fiye methiyeler dizerseniz, ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde davay\u0131 a\u00e7\u0131p duru\u015fmaya \u00e7\u0131kmaya bile kalk\u0131\u015fabilir. Umar\u0131m, b\u00f6yle tablolar g\u00f6rmeyiz, zira sonu\u00e7lar\u0131 telafi edilemez ac\u0131lara neden olabilir.<\/p>\n
YAPAY ZEKA D\u00dc\u015e\u00dcN\u00dcYOR MU? <\/p>\n
Yapay zeka cevaplar\u0131nda en \u00e7ok dikkat edilmesi gereken nokta, cevaplar\u0131n olas\u0131l\u0131k hesab\u0131na dayand\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Yapay zekan\u0131n faydaland\u0131\u011f\u0131 veri taban\u0131nda bir bilgi daha \u00e7ok kullan\u0131lm\u0131\u015fsa yapay zekan\u0131n ilk e\u011filimi bunu do\u011fru kabul edip buna g\u00f6re cevap haz\u0131rlamakt\u0131r. E\u011fer yapay zeka algoritmas\u0131 \u201cde\u011fi\u015fiklik\u201d, \u201cm\u00fclga\u201d, \u201cyeni kanun\u201d gibi ifadelerden sonraki bilgileri dikkate almas\u0131 konusunda bir yaz\u0131l\u0131ma sahip de\u011filse, bu kez veri taban\u0131nda daha \u00e7ok ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in eski yasal bilgileri esas alacakt\u0131r. Buna benzer yaz\u0131l\u0131m ve algoritmadan kaynaklanan bir\u00e7ok hata yapay zeka deneyimlendik\u00e7e ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n \u00e7ok temel bir hukuki esas\u0131 atlayarak cevap haz\u0131rlam\u0131\u015f olmas\u0131 her zaman ihtimal dahilindedir.<\/p>\n
Kendi deneyimlerimle uzman\u0131 oldu\u011fum konularda farkl\u0131 yapay zekan\u0131n bilgilerini s\u0131kl\u0131kla test ediyorum. \u00d6rne\u011fin, kira s\u00f6zle\u015fmesinin feshi konusunda yazd\u0131\u011f\u0131n tez s\u0131ras\u0131nda uzun zaman d\u00f6nme ile fesih aras\u0131ndaki fark\u0131 ve teorileri ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Tabi, yapay zeka \u00e7\u0131k\u0131nca ilk yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015flerden biri, fesih teorisine dair sorular sormak oldu. Yapay zeka literat\u00fcrde olmayan hi\u00e7bir bilgi sunmad\u0131, dahas\u0131 literat\u00fcrde yer alan bilgilerden de yeterince yararlanmay\u0131p son derece y\u00fczeysel say\u0131labilecek bir tak\u0131m cevaplar verdi. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnen sinir a\u011flar\u0131 \u00fcretti\u011fine ve kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcne dair bir izlenim edinemedim. Yak\u0131n zamanlarda \u00e7\u0131kan ve \u00fccretli olarak hizmet veren yapay zekaya dayal\u0131 hukuk uygulamalar\u0131 i\u00e7in de bu tespit ge\u00e7erli. \u00c7ok iyi derleme ve anlat\u0131m yapmalar\u0131na ra\u011fmen daha \u00f6nce ifade edilmemi\u015f bir hususu dile getirdiklerini hi\u00e7 g\u00f6rmedim.<\/p>\n
S\u00d6ZLE\u015eMELER ve YAPAY ZEKA <\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme yaz\u0131m\u0131 konusunda da yapay zekay\u0131 s\u0131k s\u0131k kullan\u0131yorum. Soru sorma becerisi, yapay zekadan s\u00f6zle\u015fme yaz\u0131m\u0131 konusunda yard\u0131m alabilmek i\u00e7in de kritik \u00f6neme sahip. Dahas\u0131 bir s\u00f6zle\u015fmenin hukuki niteli\u011fini bilmedi\u011finiz s\u00fcrece yapay zeka arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla son derece yanl\u0131\u015f mecralara s\u00fcr\u00fcklenmeniz de m\u00fcmk\u00fcn. Bununla bilirlikte yapay zeka s\u0131k\u00e7a s\u00f6zle\u015fme konusu olan hususlarda \u00e7ok g\u00fczel maddeler yaz\u0131p \u00f6nerebiliyor. \u00d6rne\u011fin, i\u015fyeri kira s\u00f6zle\u015fmelerinde i\u015fyerinin korunmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne dair \u00e7ok g\u00fczel bir maddeyi yapay zekaya yazd\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. Fakat, bir y\u00f6netim dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fmesinde yapay zekadan yard\u0131m al\u0131rken \u00e7ok dikkatli olmak gerekir. S\u00f6z gelimi, arsa pay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 in\u015faat s\u00f6zle\u015fmesini yapay zekaya yazd\u0131rabilirsiniz ve yazd\u0131\u011f\u0131 metni \u00e7ok be\u011fenebilirsiniz, fakat bu metin arsa pay\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 in\u015faat s\u00f6zle\u015fmesinin hukuki niteli\u011fini de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve onu farkl\u0131 bir s\u00f6zle\u015fme mahiyetine mesela adi ortakl\u0131k s\u00f6zle\u015fmesi mahiyetine b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f olabilir ki, bu durumda mahkemenin s\u00f6zle\u015fmeye uygulayaca\u011f\u0131 yasa maddeleri de de\u011fi\u015fir.<\/p>\n
Yayg\u0131n kullan\u0131lan s\u00f6zle\u015fme metinlerinde yapay zekadan faydalanmak hem uzmanlar i\u00e7in hem de ilgilisi olmayan insanlar i\u00e7in b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131klar ve faydalar sa\u011fl\u0131yor. \u015eahsen s\u00f6zle\u015fmeler konusunda yo\u011fun olarak \u00e7al\u0131\u015fan bir avukat olarak, hukuki yard\u0131m al\u0131nmadan taraflarca haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir s\u00f6zle\u015fme metniyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktansa, yapay zeka taraf\u0131ndan haz\u0131rlanm\u0131\u015f bir metni tercih ederim. Ancak yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmayan ve \u00f6zellik arz eden durumlarda kesinlikle bir hukuk\u00e7unun kaleminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan s\u00f6zle\u015fme metnini tercih ederim. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zle\u015fme metni yasal kal\u0131plara ne kadar uygun olursa, davay\u0131 y\u00f6netmek ve sonu\u00e7 almakta o kadar kolay olur.<\/p>\n
S\u00f6zle\u015fme metinleri konusunda ciddi kolayl\u0131klar sa\u011flayan yapay zeka maalesef s\u00f6zle\u015fme stratejisi geli\u015ftirme konusunda ayn\u0131 mahareti g\u00f6sterememektedir. Bir hususu s\u00f6zle\u015fmesel yapt\u0131r\u0131ma ya da teminata ba\u011flamak istedi\u011finizde \u00f6nerileri \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 ve yetersiz kalmaktad\u0131r. \u00d6zellikle, s\u00f6zle\u015fme metinlerinde s\u0131k\u00e7a kullan\u0131lan ifadeleri tercih edip hukuki niteli\u011fe \u00f6nem vermemesi nedeniyle stratejik hatalara yol a\u00e7acak \u00f6neriler sunmaktad\u0131r. Yapay zekan\u0131n, bu kadar geni\u015f bilgi ve veriye sahip olmas\u0131na ra\u011fmen s\u00f6zle\u015fme stratejisi konusunda yetersiz kalmas\u0131n\u0131n nedeni s\u00f6zle\u015fme stratejisi konusunda yeterli \u00e7al\u0131\u015fma ve metin bulunmamas\u0131ndan ileri gelmektedir. Yapay zekan\u0131n kendi kendine d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc iddia edenlerin, literat\u00fcrde yer almayan konularda yapay zekan\u0131n bilgi verme \u015feklini g\u00f6zden ge\u00e7irmeleri isabetli olur. Bilimsel geli\u015fmeler ve bilgiler devasa boyutlara ula\u015fm\u0131\u015f olsa bile hen\u00fcz \u00fczerine tek bir makale dahi yaz\u0131lmam\u0131\u015f binlerce konu bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla yapay zekan\u0131n her \u015fey biliniyormu\u015f gibi davranmas\u0131 onu hataya s\u00fcr\u00fckleyen nedenlerin ba\u015f\u0131nda gelmektedir.<\/p>\n
Yapay zekan\u0131n, mevcut veri tabanlar\u0131nda kay\u0131tl\u0131 bilgiyi, hakikatin ve elde edilebilecek bilginin tamam\u0131 saymas\u0131 ve metni buna g\u00f6re \u00fcretmesi, okuyucuya yeni sorular sordurmayan ve merak uyand\u0131rmayan kuru bir okuma deneyimi ya\u015fatmaktad\u0131r. Yapay zeka metinleri t\u00fcm ak\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve sistemati\u011fine ra\u011fmen organik metinlerin sundu\u011fu yeni pencereler ve yeni ufuklar a\u00e7ma deneyimini yeterince ya\u015fatamamaktad\u0131r. Bu durum t\u0131pk\u0131 organik domates ile sera domatesi aras\u0131ndaki farka benziyor. Organik domates bi\u00e7imsiz yamuk haliyle etkili bir koku ve lezzet sunarken; sera domatesi kusursuz ve fit g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcne ra\u011fmen ayn\u0131 lezzeti ve kokuyu sunam\u0131yor.<\/p>\n
YAPAY ZEKANIN GELECE\u011e\u0130 <\/p>\n
T\u00fcm bu hususlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak, yapay zekan\u0131n bir gelece\u011finin olup olmad\u0131\u011f\u0131 da tart\u0131\u015fma konusu. \u00d6zellikle yapay zekan\u0131n t\u00fcketti\u011fi su oran\u0131na dair tart\u0131\u015fmalar ciddi kayg\u0131lar uyand\u0131r\u0131yor. Yapay zeka firmalar\u0131n\u0131n bu kadar su kayna\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l bulacaklar\u0131 ve t\u00fcm d\u00fcnyaya bu hizmeti sunmaya yetecek kayna\u011f\u0131 nas\u0131l sa\u011flayaca\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir merak konusu. Yapay zeka firmalar\u0131n\u0131n bu konuda sergiledikleri rekabet\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerilerinin hangilerinin ger\u00e7ekten bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olup olmayaca\u011f\u0131 belirsiz. Ama belli olan bir husus var ki, hen\u00fcz sadra \u015fifa bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi yok, zira \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak sunulan \u00f6nerilerin \u00e7evre ve enerji gibi alanlarda ba\u015fka sorunlara yol a\u00e7mas\u0131 da b\u00fcy\u00fck bir problem. Belki de, yapay zekan\u0131n sadece d\u00fc\u015f\u00fck versiyonlar\u0131 yayg\u0131n bir hizmet olabilecek, daha nitelikli yaz\u0131l\u0131mlar ve hizmetler \u00e7ok pahal\u0131 bir \u015fekilde sunulabilecek. O halde, yapay zekaya g\u00fcvenerek tamamen ba\u011f\u0131ml\u0131 i\u015f modellerini benimsek b\u00fcy\u00fck bir risk arz ediyor.<\/p>\n
Yapay zeka hukuk\u00e7ular\u0131 i\u015finden eder mi, ne kadar eder bilmem ama yapay zekan\u0131n kendisinin de bir hukuka ihtiyac\u0131 var ki bunu kendisinin yazmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00d6zellikle Avrupa Birli\u011fi Yapay Zeka D\u00fczenlemesinin ard\u0131ndan konunun \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde hukuki d\u00fczenlemelere konu olaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yapay zeka telif haklar\u0131ndan ki\u015fisel verilere, tazminat hukukundan cezai sorumlulu\u011fa kadar onlarca hukuki sorunu b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Baz\u0131 yazarlar ve yay\u0131nevleri, yapay zekan\u0131n kendi eserlerinden yararlanmas\u0131n\u0131 bir telif hakk\u0131 ihlali olarak g\u00f6r\u00fcyorlar ki, son derece ciddi bir hukuki problem arz ediyor. Yapay zeka sitesine bir dava dilek\u00e7esini oldu\u011fu gibi kopyalarsan\u0131z, b\u00fcy\u00fck bir kolayl\u0131ktan yararlanm\u0131\u015f olabilirsiniz ama ayn\u0131 zamanda dava dilek\u00e7esinde yer alan ki\u015fisel verileri payla\u015fm\u0131\u015f, yaym\u0131\u015f ve yurtd\u0131\u015f\u0131na aktarm\u0131\u015f olursunuz. Bu eylem tek ba\u015f\u0131na KVK mevzuat\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok soruna yol a\u00e7arken ayn\u0131 zamanda cezai sorumlulu\u011fun do\u011fmas\u0131na da yol a\u00e7abilir. Yapay zekal\u0131 robot ve makinelerin eylemlerinden kimin sorumlu olaca\u011f\u0131 da ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu. Yapay zekal\u0131 robotlar\u0131n ki\u015fi olarak tan\u0131n\u0131p tan\u0131nmayaca\u011f\u0131, malvarl\u0131\u011f\u0131na sahip olup olamayaca\u011f\u0131, yapt\u0131r\u0131ma maruz b\u0131rak\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi bir \u00e7ok problemde hen\u00fcz s\u0131rada bekliyor. Yapay zekal\u0131 yaz\u0131l\u0131m ve makine \u00fcreticisi firmalar\u0131n bu sorunlar\u0131n ne kadar\u0131ndan sorumlu olaca\u011f\u0131, yapay zekal\u0131 \u00fcr\u00fcn\u00fcn hangi hallerde ay\u0131ba kar\u015f\u0131 tekeff\u00fcl sorumlulu\u011funa konu olaca\u011f\u0131, y\u00fcklenen yaz\u0131l\u0131m ve veri taban\u0131n sorumluluk kapsam\u0131nda nas\u0131l de\u011ferlendirilece\u011fi gibi hukuki problemler ise hen\u00fcz g\u00fcndeme gelme imkan\u0131 dahi bulamad\u0131.<\/p>\n
Son d\u00f6nemde ger\u00e7ekle\u015fen sald\u0131r\u0131 ve suikastlerde yapay zekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ise konunun kayg\u0131 verici olan di\u011fer bir boyutu. Aniden, t\u00fcm sosyal medya ve yapay zeka programlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n b\u0131rak\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik bir tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015flam\u0131\u015f olmas\u0131 da g\u00fcvenlik boyutunda yapay zeka programlar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n sorgulanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Atom ve elektronlar\u0131n, elektrik dalgalar\u0131n\u0131n ta\u015f\u0131yabilece\u011fi kapasitenin a\u015f\u0131lmas\u0131 halinde birden t\u00fcm teknolojik imkanlardan yoksun b\u0131rakan bir teknolojik k\u0131yamet ya\u015fanmas\u0131 da \u00f6zellikle fizik\u00e7i \u00e7evrelerde konu\u015fulan bir konu. Bunun ne kadar m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu ya da buna kar\u015f\u0131 bir tedbir al\u0131nmas\u0131 gerekip gerekmedi\u011fini bilmiyorum. Fakat \u015fundan eminim, b\u00f6yle bir risk ne kadar ciddi olursa olsun son raddesine gelinmedik\u00e7e, yetkili kurumlar konuyu g\u00fcndeme alamayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc, bu kadar h\u0131zl\u0131 geli\u015fen bir konuda do\u011fas\u0131 gere\u011fi b\u00fcrokratik yap\u0131lar\u0131n yeterince h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde aksiyon almas\u0131n\u0131 beklemek ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m olmaz.<\/p>\n
T\u00fcm bu hususlar\u0131 felaket tellall\u0131\u011f\u0131 yapmak i\u00e7in yazmad\u0131m. As\u0131l amac\u0131m, konuyu de\u011fi\u015fik y\u00f6nleriyle ele al\u0131p genel bir \u00e7er\u00e7eve ve yakla\u015f\u0131m ortaya koyabilmek. Netice olarak, yapay zeka kar\u015f\u0131ndan kontroll\u00fc bir tavr\u0131n benimsenmesi gerekti\u011fi kanaatindeyim. Yapay zekan\u0131n imkanlar\u0131ndan mutlaka yararlan\u0131lmal\u0131 ama yararlan\u0131rken riskleri de mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131. Meslekler i\u00e7in \u00f6l\u00fcm fermanlar\u0131 ilan etmek hi\u00e7 kimsenin lehine de\u011fil; \u00e7\u00fcnk\u00fc meslekler sadece birer meslek de\u011fil, insanlar\u0131n hayatla ili\u015fki kurma kanal\u0131. Her birey, hayat\u0131 ve insanlar\u0131 ancak meslekler \u00fczerinden hakk\u0131yla tan\u0131yabilir. Mesleklerin hayat\u0131 ve insana katt\u0131klar\u0131 sisteme katt\u0131klar\u0131ndan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme ve de\u011fere sahip. Daha ne olaca\u011f\u0131 ve nereye varaca\u011f\u0131 belli olmayan bir teknolojiye g\u00fcvenerek meslekleri ortadan kald\u0131rmaya y\u00f6nelik giri\u015fimlerde bulunmak ak\u0131l kar\u0131 de\u011fil.<\/p>\n
Mesleklerin yerine yapay zekan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nerenlerin Sel\u00e7uk \u015e\u0130R\u0130N\u2019in yeni kitab\u0131n\u0131 okumalar\u0131 faydal\u0131 olabilir. Zira, kitapta konu hakk\u0131nda \u015fu ifadelere yer veriliyor: \u201cHen\u00fcz AI teknolojisinin bizi nereye g\u00f6t\u00fcrece\u011fi veya hayat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirece\u011fi konusunda elimizde net bir resim yok. Kar\u015f\u0131m\u0131zda s\u00fcrekli de\u011fi\u015fen bir teknoloji var ve bu de\u011fi\u015fimin h\u0131z\u0131n\u0131 veya y\u00f6n\u00fcn\u00fc tahmin etmek, var olan bilgi birikimimizle neredeyse imkans\u0131z\u201d[1].<\/p>\n
Yapay zeka avukatl\u0131k ve hakimlik mesle\u011fini bitirir mi bitirmez mi, bilinmez ama hukuk sekt\u00f6r\u00fcnde b\u00fcy\u00fck ve k\u00f6kl\u00fc etkiler ta\u015f\u0131yan de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlere neden olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek g\u00fc\u00e7 de\u011fil. Bu de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerinin y\u00f6n\u00fcn\u00fc okuyabilen ve buna g\u00f6re kendini haz\u0131rlayanlar\u0131n g\u00fcn\u00fcn sonunda karl\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131 kuvvetle muhtemel. Tabi ki, b\u00f6yle bir okuman\u0131n ve mesleki haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f ezber bilgilerle ve y\u00fczeysel de\u011ferlendirmelerle yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek zorunday\u0131z[2].<\/p>\n
—————<\/p>\n
[1] S. \u015e\u0130R\u0130N, Bir Mutluluk Re\u00e7etesi \u00c7a\u011f\u0131 Anlamak \u0130\u00e7in Yaz\u0131lar, 1.Bask\u0131, \u0130stanbul 2025, s.36.<\/p>\n
[2] Bu makalenin yaz\u0131m\u0131 konusunda tahlil ve tenkitlerini payla\u015farak de\u011ferli katk\u0131larda bulunan t\u00fcm arkada\u015flar\u0131ma ve meslekta\u015flar\u0131ma \u015f\u00fckranlar\u0131m\u0131 sunar\u0131m.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
YEN\u0130 KONULARIN MAKUS TAL\u0130H\u0130 Her konu g\u00fcndemi i\u015fgal etmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ilk d\u00f6nemlerde abart\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnce ve de\u011ferlendirmelere konu oluyor. Bir zamanlar, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma konusu bug\u00fcnk\u00fc yapay zeka konusu gibiydi ve ben o y\u0131llarda \u00fcniversitede okuyordum. Bir gazete r\u00f6portaj\u0131nda uzman ve yetkili bir ki\u015finin k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n tekstil sekt\u00f6r\u00fcne dair de\u011ferlendirmelerinde \u201con y\u0131la kadar g\u00f6mlekler t\u0131pk\u0131 selpak mendiller gibi tek kullan\u0131ml\u0131k olacak\u201d dedi\u011fini hi\u00e7 unutam\u0131yorum. Elbette, her yeni konunun bir miktar abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn ve makuld\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc hen\u00fcz yeterince tecr\u00fcbe edilmemi\u015ftir. Benzer bir durum yapay zeka ve s\u00f6zle\u015fmeler konusunda da ya\u015fand\u0131. Bundan yakla\u015f\u0131k be\u015f y\u0131l \u00f6nce T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen s\u00f6zle\u015fme inceleme e\u011fitiminin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131nda TBB Ba\u015fkan\u0131, kat\u0131l\u0131mc\u0131 avukatlara hitaben \u201cart\u0131k yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131na giriyoruz, icra i\u015flemlerinin bir \u00e7o\u011fu avukats\u0131z olarak yapay zeka programlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor olacak, bizlerin s\u00f6zle\u015fme yazmay\u0131 \u00f6\u011frenmesi gerekir\u201d \u015feklinde a\u00e7\u0131lamalarda bulunmu\u015ftu. Halbuki; yapay zeka icra i\u015flemlerinden \u00f6nce s\u00f6zle\u015fme yazma konusuna el att\u0131. Galiba yeni ve b\u00fcy\u00fck konular\u0131n, makus talihi bu: \u0130sabetsiz ve abart\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelere konu olmak. Yapay zekan\u0131n meslek hayat\u0131na etkilerine dair tart\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00f6yle bir boyutu oldu\u011funu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmadan ger\u00e7ek\u00e7i bir yakla\u015f\u0131m sergilemek \u00e7ok zor. Yapay zeka gelece\u011fi nas\u0131l \u015fekillendirir, hangi meslekleri bitirir ya da hangi mesleklerin do\u011fmas\u0131na yol a\u00e7ar, robot avukatlar ve robot hakimler g\u00f6r\u00fcr …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-135071","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n