\u0130tiraz Konusu Kurallar<\/p>\n
\u0130tiraz konusu kurallarda, yanan ya da a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelerde, kar\u0131 veya kocadan herhangi birisinin o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olmas\u0131 durumunda di\u011fer e\u015f hak sahiplerinin 7269 say\u0131l\u0131 Umumi Hayata M\u00fcessir Afetler Dolay\u0131siyle Al\u0131nacak Tedbirlerle Yap\u0131lacak Yard\u0131mlara Dair Kanun\u2019da belirtilen konut edindirme ya da kredi imk\u00e2nlar\u0131ndan faydalanamayacaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kurallarla afet nedeniyle yap\u0131s\u0131 a\u011f\u0131r hasar alan veya y\u0131k\u0131lan bir kimsenin 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imk\u00e2nlardan sadece e\u015fine ait hasars\u0131z yap\u0131 bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, e\u015fe ait yap\u0131n\u0131n edinilme \u015fekli ve zaman\u0131yla ilgili olarak herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmayarak 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen mal rejiminin g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fi, bu durumun bo\u015fanma h\u00e2linde ma\u011fduriyete neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca hak sahipli\u011fi i\u00e7in e\u015fe ait o yerde ayn\u0131 cins hasars\u0131z bir daire veya bina olmamas\u0131 \u015fart\u0131 getirilmekle birlikte \u201c\u2026o yer\u2026\u201d ibaresinin belirsiz oldu\u011fu, hak sahipli\u011finin tespiti bak\u0131m\u0131ndan idareye geni\u015f bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesinin itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda o yerde kendisine veya e\u015fine ait ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z bir konutu olan ailelerin an\u0131lan Kanun\u2019da devletten in\u015faat kredisi almak veya devlet taraf\u0131ndan afetzede aileler i\u00e7in yap\u0131lan veya yapt\u0131r\u0131lan konutlardan birini almak \u015feklinde d\u00fczenlenen yard\u0131mdan faydalanamayacaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan itiraz konusu \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibaresinin tabi afetler nedeniyle y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalar\u0131n ya da imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan binalar\u0131n bulundu\u011fu k\u00f6y, belde, belediye gibi yerle\u015fim yerlerini ifade etti\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla itiraz konusu \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibaresinin belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez nitelikte oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Nitekim, yarg\u0131 kararlar\u0131nda da o yerde ibaresinin y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalar\u0131n bulundu\u011fu yer s\u0131n\u0131r\u0131 olarak kabul edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imk\u00e2n, Kanun\u2019un 29. maddesi kapsam\u0131nda say\u0131lan afetler nedeniyle bar\u0131nma imk\u00e2n\u0131ndan yoksun kalan hak sahibi ailelerin acil konut ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir sosyal yard\u0131m olup ki\u015filerin bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r. Afet nedeniyle bar\u0131nma ihtiyac\u0131ndan yoksun kalan ki\u015filere kal\u0131c\u0131 konut imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanmas\u0131n\u0131n s\u00f6z konusu amaca uygun bir d\u00fczenleme oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6te yandan kurallarla konut yard\u0131m\u0131n\u0131n konutu hasar g\u00f6ren ki\u015filerin tamam\u0131na de\u011fil devletin mali kaynaklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek Kanun\u2019un 29. maddesi kapsam\u0131nda kalan binalar\u0131n bulundu\u011fu yerde ba\u015fkaca hasars\u0131z konutu olmayan ailelere tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Afetin meydana geldi\u011fi veya gelmesi muhtemel olan yerlerde bir an \u00f6nce ola\u011fan hayat d\u00fczenine d\u00f6n\u00fclmesinin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla konut imk\u00e2n\u0131ndan tamamen yoksun kalan ailelere \u00f6ncelik tan\u0131nmas\u0131 ve bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn belirlenmesinde kendisinin yan\u0131nda o yerde -edinme \u015fekline bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n- e\u015fe ait ayn\u0131 nitelikte hasars\u0131z konutun bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kurallar\u0131n devletin konut hakk\u0131ndan kaynaklanan pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u011fda\u015fmayan bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve itiraz\u0131n reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
—<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2024\/93<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2025\/98<\/p>\n
Karar Tarihi : 22\/4\/2025<\/p>\n
R.G.Tarih-Say\u0131 : 23\/6\/2025-32935<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZ YOLUNA BA\u015eVURAN: Kahramanmara\u015f 2. \u0130dare Mahkemesi<\/p>\n
\u0130T\u0130RAZIN KONUSU: 15\/5\/1959 tarihli ve 7269 say\u0131l\u0131 Umumi Hayata M\u00fcessir Afetler Dolay\u0131siyle Al\u0131nacak Tedbirlerle Yap\u0131lacak Yard\u0131mlara Dair Kanun\u2019un 31\/8\/1999 tarihli ve 574 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname\u2019nin 2. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 29. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201d\u2026veya e\u015fine\u2026\u201d ve \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptallerine karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
OLAY: Hak sahipli\u011fi talebinin reddine ili\u015fkin i\u015flemin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lan davada itiraz konusu kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kan\u0131s\u0131na varan Mahkeme, iptalleri i\u00e7in ba\u015fvurmu\u015ftur.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcKM\u00dcNDE KARARNAME KURALLARI <\/p>\n
Kanun\u2019un itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 29. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u201cMadde 29 \u2013 (De\u011fi\u015fik: 31\/8\/1999-KHK-574\/2 Md.)<\/p>\n
Y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmak \u015fart\u0131yla konut yapt\u0131r\u0131l\u0131r veya kredi verilir.<\/p>\n
Ayn\u0131 bina i\u00e7inde hak sahibi ebeveyn ile birlikte oturan evli ki\u015filerin durumu, Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131nca bu konuda haz\u0131rlanacak y\u00f6netmelik gere\u011fince takdir ve tespit edilir.<\/p>\n
Kendilerine ait olmayan arsa veya arazi \u00fczerine in\u015faat ruhsat\u0131 almaks\u0131z\u0131n bina in\u015fa eden yap\u0131 sahipleri ile yer kaymas\u0131, su bask\u0131n\u0131, kaya d\u00fc\u015fmesi ve benzeri sebeplerle imar plan\u0131nda yap\u0131 yap\u0131lmas\u0131 sak\u0131ncal\u0131 olarak belirlenen yerlerde ruhsats\u0131z olarak yap\u0131lan yap\u0131lar\u0131n sahipleri haksahibi olarak kabul edilmez.<\/p>\n
Kendisine veya e\u015fine ait o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olan ailelere bina ve in\u015faat kredisi verilemez.<\/p>\n
Y\u0131k\u0131k oldu\u011fu veya a\u011f\u0131r, orta ve az derecede hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc belirlenen binalardan m\u00fclkiyeti t\u00fczel ki\u015filere ait olanlara yard\u0131m yap\u0131lmaz.<\/p>\n
Afete u\u011framas\u0131yla ekonomik ve sosyal hayat\u0131 kesintiye u\u011fratan d\u00fckkan ve f\u0131r\u0131n gibi binalar i\u00e7in de sahiplerine, bor\u00e7land\u0131rma h\u00fck\u00fcmleri dairesinde, Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131’nca belirlenecek esaslara g\u00f6re in\u015faat kredisi verilebilir. O yerde kendisine veya e\u015fine ait m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir i\u015fyeri bulunanlar, bu yard\u0131mdan faydalanamazlar.<\/p>\n
(De\u011fi\u015fik son f\u0131kra: 29\/5\/2003-4864\/3 md.) Hasarl\u0131 bina veya i\u015fyeri sigortal\u0131 ise yap\u0131lacak yard\u0131mdan sigorta tutar\u0131 indirilmez.<\/p>\n
(Ek f\u0131kra: 9\/5\/2012-6305\/16 md.) Zorunlu deprem sigortas\u0131 kapsam\u0131ndaki binalar i\u00e7in, bu Kanundan ve ilgili di\u011fer mevzuattan do\u011fan Devletin konut kredisi a\u00e7ma ve bina yapt\u0131rma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, zorunlu deprem sigortas\u0131 yapt\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n tespit edilmesiyle birlikte ortadan kalkar.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Kadir \u00d6ZKAYA, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Basri BA\u011eCI, Engin YILDIRIM, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, \u0130rfan F\u0130DAN, Kenan YA\u015eAR, Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L ve \u00d6mer \u00c7INAR\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 9\/5\/2024 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru karar\u0131 ve ekleri, Raport\u00f6r Burcu TA\u015eYAPAN taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, itiraz konusu kanun h\u00fckm\u00fcnde kararname (KHK) kural\u0131, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. KHK\u2019lar\u0131n Yarg\u0131sal Denetimi ile 6771 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la Yap\u0131lan Anayasa De\u011fi\u015fikli\u011finin Yarg\u0131sal Denetime Etkileri Hakk\u0131nda Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
3. T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinin (TBMM) daha \u00f6nceki h\u00fck\u00fbmet sisteminde yer alan Bakanlar Kuruluna KHK \u00e7\u0131karma yetkisi verebilece\u011fini h\u00fckme ba\u011flayan ve KHK\u2019lar\u0131n hukuksal rejimini d\u00fczenleyen Anayasa\u2019n\u0131n 91. maddesi 21\/1\/2017 tarihli ve 6771 say\u0131l\u0131 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti Anayasas\u0131nda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 9\/7\/2018 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 16. maddesiyle y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, b\u00f6ylece KHK \u00e7\u0131kar\u0131labilme imk\u00e2n\u0131na anayasal olarak son verilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 6771 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la Anayasa\u2019ya eklenen ge\u00e7ici 21. maddenin (F) f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde \u201cBu Kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler, t\u00fcz\u00fckler, Ba\u015fbakanl\u0131k ve Bakanlar Kurulu taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikler ile di\u011fer d\u00fczenleyici i\u015flemler y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr\u201d denilmek suretiyle Anayasa\u2019n\u0131n 91. maddesinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lma tarihine kadar \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan KHK\u2019lar\u0131n ge\u00e7erliliklerini s\u00fcrd\u00fcrmeye devam edece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
5. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde ise \u201cY\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnameler hakk\u0131nda 152 nci ve 153 \u00fcnc\u00fc maddelerin uygulanmas\u0131na devam olunur\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilerek Anayasa Mahkemesinin ola\u011fan KHK\u2019lara ili\u015fkin yarg\u0131sal denetim yetkisinin devam etti\u011fi kabul edilmi\u015ftir<\/p>\n
6. Anayasa\u2019n\u0131n 148. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n 6771 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la de\u011fi\u015ftirilmeden \u00f6nceki h\u00e2linde Anayasa Mahkemesinin KHK\u2019lar\u0131n Anayasa\u2019ya \u015fekil ve esas bak\u0131mlar\u0131ndan uygunlu\u011funu denetleyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f ve 2017 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6z konusu Anayasa de\u011fi\u015fikli\u011fi ile KHK rejimine son verilmeden \u00f6nce Anayasa Mahkemesi; Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesini \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak esas alarak bu madde uyar\u0131nca KHK\u2019lar\u0131 yetki kanununa dayan\u0131p dayanmad\u0131\u011f\u0131, yetki kanununun kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 ve yasak alan i\u00e7inde kal\u0131p kalmad\u0131\u011f\u0131 hususlar\u0131nda denetime tabi tutmu\u015ftur. Anayasa\u2019n\u0131n ge\u00e7ici 21. maddesinin (F) f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinde KHK\u2019larla ilgili denetim yetkisinin devam\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekle birlikte s\u00f6z konusu denetimde m\u00fclga normlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak dikkate al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 hususunda bir h\u00fckme yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n
7. Bu ba\u011flamda m\u00fclga normlar\u0131n niteliklerini dikkate alan Anayasa Mahkemesi 19\/2\/2020 tarihli ve E.2018\/122, K.2020\/14 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda mevcut KHK\u2019lar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesinin \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak dikkate al\u0131nmaya devam edilmesi gerekti\u011fine karar vermi\u015ftir. An\u0131lan kararda i\u00e7erik bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde Anayasa\u2019n\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesi gere\u011fince ilke olarak denetimin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte bulunan normlar\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fc norm olarak dikkate al\u0131naca\u011f\u0131 ancak anayasa yarg\u0131s\u0131 denetimine tabi bir norm, olu\u015fturuldu\u011fu s\u00fcre\u00e7te ge\u00e7erli olan yetki kurallar\u0131 esas al\u0131narak v\u00fccut buldu\u011fundan bu unsura ili\u015fkin denetimin -y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkm\u0131\u015f olsa dahi- o tarihteki kurallar esas al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gerekece\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Ge\u00e7erlili\u011fini s\u00fcrd\u00fcren ve yetki unsuru bak\u0131m\u0131ndan da anayasal denetime tabi olan KHK\u2019lar\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131ndaki anayasal yetkinin kayna\u011f\u0131n\u0131, ilga edilmi\u015f olsa da Anayasa\u2019n\u0131n 91. maddesinin te\u015fkil etti\u011fi, bu itibarla KHK \u00e7\u0131karma yetkisinin Anayasa\u2019ya uygun olarak kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lacak denetimin ancak s\u00f6z konusu anayasal yetkinin tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131, konu y\u00f6n\u00fcnden kapsam ve s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n \u00e7izildi\u011fi normun \u00f6l\u00e7\u00fc al\u0131nmas\u0131 suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilecek bir inceleme ile m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir (AYM, E.2018\/122, K.2020\/14, 19\/2\/2020, \u00a7\u00a7 11, 12).<\/p>\n
8. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle mevcut KHK\u2019lar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesine uygunlu\u011funun denetlenmesi gerekir.<\/p>\n
9. Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesinde d\u00fczenlenen KHK\u2019lar i\u015flevsel y\u00f6nden yasama i\u015flemi niteli\u011finde oldu\u011fundan bu kurallar\u0131n yarg\u0131sal denetimlerinin yap\u0131lmas\u0131 g\u00f6rev ve yetkisi Anayasa Mahkemesine verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddede KHK\u2019lar\u0131n Anayasa\u2019ya \u015fekil ve esas bak\u0131mlar\u0131ndan uygunlu\u011funun denetlenmesinden s\u00f6z edilmekte olup Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminin i\u00e7ine KHK\u2019n\u0131n yetki kanunu kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimi de girmektedir. Nitekim Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91.maddesinde Bakanlar Kuruluna ancak yetki kanununda belirtilen s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde KHK \u00e7\u0131karma yetkisinin verilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu yetkinin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131, KHK\u2019y\u0131 Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 duruma getirir. Dolay\u0131s\u0131yla yarg\u0131sal denetimde KHK\u2019n\u0131n yetki kanunu kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131 sorununun da \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesi gerekir.<\/p>\n
10. Dayanaklar\u0131n\u0131 do\u011frudan do\u011fruya Anayasa\u2019dan alan ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u00e2l KHK\u2019lar\u0131ndan farkl\u0131 olarak ola\u011fan d\u00f6nemlerdeki KHK\u2019lar\u0131n bir yetki kanununa dayanmas\u0131 zorunludur. Bu nedenle KHK\u2019lar ile dayand\u0131klar\u0131 yetki kanunu aras\u0131nda \u00e7ok s\u0131k\u0131 bir ba\u011f vard\u0131r. KHK\u2019n\u0131n yetki kanunu ile olan ba\u011f\u0131, KHK\u2019y\u0131 aynen ya da de\u011fi\u015ftirerek kabul eden kanun ile kesilir. KHK\u2019n\u0131n Anayasa\u2019ya uygun bir yetki kanununa dayanmas\u0131, Anayasa\u2019ya uygunlu\u011funun \u00f6n ko\u015fuludur. Bir yetki kanununa dayanmadan \u00e7\u0131kar\u0131lan veya dayand\u0131\u011f\u0131 yetki kanunu iptal edilen KHK\u2019lar\u0131n i\u00e7eri\u011fi Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmasa bile bunlar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunlu\u011fundan s\u00f6z edilemez.<\/p>\n
11. KHK\u2019lar\u0131n Anayasa\u2019ya uygunluk denetimi, kanunlar\u0131n denetiminden farkl\u0131d\u0131r. Anayasa\u2019n\u0131n 11. maddesinde \u201cKanunlar Anayasaya ayk\u0131r\u0131 olamaz\u201d denilmektedir. Bu nedenle kanunlar\u0131n denetiminde, onlar\u0131n yaln\u0131zca Anayasa kurallar\u0131na uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131 saptan\u0131r. KHK\u2019lar ise konu, ama\u00e7, kapsam ve ilkeleri y\u00f6n\u00fcnden hem dayand\u0131klar\u0131 yetki kanununa hem de Anayasa\u2019ya uygun olmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
12. Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesinde kimi konular\u0131n KHK\u2019larla d\u00fczenlenmesi yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201c…s\u0131k\u0131y\u00f6netim ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc haller sakl\u0131 kalmak \u00fczere, Anayasan\u0131n ikinci k\u0131sm\u0131n\u0131n birinci ve ikinci b\u00f6l\u00fcmlerinde yer alan temel haklar, ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleri ile d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcmde yer alan siyas\u00ee haklar ve \u00f6devler kanun h\u00fckm\u00fcnde kararnamelerle d\u00fczenlenemez.\u201d denilmi\u015ftir. Bu kural uyar\u0131nca TBMM, Bakanlar Kuruluna ancak KHK ile d\u00fczenlenmesi yasaklanm\u0131\u015f alana girmeyen konularda KHK \u00e7\u0131karma yetkisi verebilir.<\/p>\n
13. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n herhangi bir maddesinde kanunla d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir konunun Anayasa\u2019n\u0131n 91. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklad\u0131\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmler ile ilgili olmad\u0131k\u00e7a ya da Anayasa\u2019n\u0131n 163. maddesinde oldu\u011fu gibi KHK \u00e7\u0131kar\u0131lamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmedik\u00e7e KHK ile d\u00fczenlenmesi Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaz (AYM, E.2011\/107, K.2012\/184, 22\/11\/2012).<\/p>\n
B. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
14. 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da deprem, yang\u0131n, su bask\u0131n\u0131, yer kaymas\u0131, kaya d\u00fc\u015fmesi, \u00e7\u0131\u011f, tasman ve benzeri afetlerde; yap\u0131lar ve kamu tesislerinin genel hayata etkili olacak derecede zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc veya g\u00f6rmesi muhtemel olan yerlerde gerekli tedbirlerin al\u0131nmas\u0131 ve zarara u\u011frayanlara yap\u0131lacak yard\u0131mlara ili\u015fkin usul ve esaslar d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
15. An\u0131lan Kanun\u2019un 29. maddesinde afetler nedeniyle konutu y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayanlara yap\u0131lacak yard\u0131mlar ve bu yard\u0131mlara y\u00f6nelik hak sahipli\u011fine ili\u015fkin \u015fartlara yer verilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda afetin ger\u00e7ekle\u015fmesinin ard\u0131ndan afet b\u00f6lgelerinde y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelere hak sahibi olmalar\u0131 \u015fart\u0131yla konut yapt\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 veya kredi verilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
16. Hak sahiplerine tan\u0131nan haklar Kanun\u2019un 40. maddesinde g\u00f6sterilen usul ve esaslara g\u00f6re geri \u00f6demek \u00fczere devletten in\u015faat kredisi almak veya devlet taraf\u0131ndan afetzede aileler i\u00e7in yap\u0131lan veya yapt\u0131r\u0131lan konutlardan birini, bedeli Kanun\u2019da belirtilen usul ve esaslar \u00e7er\u00e7evesinde taksitler h\u00e2linde \u00f6denmek \u00fczere almaktan ibarettir.<\/p>\n
17. S\u00f6z konusu maddenin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise kendisine veya e\u015fine ait o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olan ailelere bina ve in\u015faat kredisi verilmeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026veya e\u015fine\u2026\u201d ve \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibareleri itiraz konusu kurallar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
18. Bu itibarla kurallar uyar\u0131nca y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelerde, kar\u0131 veya kocadan herhangi birisinin o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olmas\u0131 durumunda di\u011fer e\u015f hak sahipleri i\u00e7in Kanun\u2019da belirtilen konut edindirme ya da kredi imk\u00e2nlar\u0131ndan faydalanamayacakt\u0131r.<\/p>\n
C. \u0130tiraz\u0131n Gerek\u00e7esi<\/p>\n
19. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kurallarla afet nedeniyle yap\u0131s\u0131 a\u011f\u0131r hasar alan veya y\u0131k\u0131lan bir kimsenin 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imk\u00e2nlardan sadece e\u015fine ait hasars\u0131z yap\u0131 bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, e\u015fe ait yap\u0131n\u0131n edinilme \u015fekli ve zaman\u0131yla ilgili olarak herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmayarak 22\/11\/2001 tarihli ve 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen mal rejiminin g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fi, bu durumun bo\u015fanma h\u00e2linde ma\u011fduriyete neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca hak sahipli\u011fi i\u00e7in e\u015fe ait o yerde ayn\u0131 cins hasars\u0131z bir daire veya bina olmamas\u0131 \u015fart\u0131 getirilmekle birlikte \u201c\u2026o yer\u2026\u201d ibaresinin belirsiz oldu\u011fu, hak sahipli\u011finin tespiti bak\u0131m\u0131ndan idareye geni\u015f bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
1. Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n M\u00fclga 91. Maddesi Y\u00f6n\u00fcnden \u0130ncelenmesi<\/p>\n
20. 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
21. Kurallar, 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a 574 say\u0131l\u0131 KHK\u2019n\u0131n 2. maddesiyle eklenmi\u015ftir. 574 say\u0131l\u0131 KHK, 27\/8\/1999 tarihli ve 4452 say\u0131l\u0131 Do\u011fal Afetlere Kar\u015f\u0131 Al\u0131nacak \u00d6nlemler ve Do\u011fal Afetler Nedeniyle Do\u011fan Zararlar\u0131n Giderilmesi \u0130\u00e7in Yap\u0131lacak D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Yetki Kanunu (Yetki Kanunu) kapsam\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan KHK\u2019lardand\u0131r.<\/p>\n
22. Yetki Kanunu\u2019nun amac\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 1. maddesiyle \u201cdo\u011fal afetlere kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemlerin belirlenmesi, bu afetler nedeniyle do\u011fan zararlar\u0131n giderilmesi, yeni yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n kurulmas\u0131, imar, ihale, m\u00fcteahhitlik, m\u00fc\u015favirlik hizmetleri ile k\u00fclt\u00fcr ve tabiat varl\u0131klar\u0131n\u0131 koruma, sivil savunma, mevcut fonlar\u0131n i\u015fleyi\u015fi ve gerekti\u011finde ilave fon kurulmas\u0131, her t\u00fcrl\u00fc ba\u011f\u0131\u015f ve yard\u0131mlar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131, ekonomik konularda d\u00fczenleme,\u2026\u201d konular\u0131nda d\u00fczenlemelerde bulunmak \u00fczere Bakanlar Kuruluna KHK \u00e7\u0131karma yetkisi verilmi\u015ftir. \u00d6te yandan an\u0131lan Kanun\u2019un 4. maddesinde verilen yetkinin Yetki Kanunu\u2019nun yay\u0131m\u0131ndan itibaren \u00fc\u00e7 ay s\u00fcreyle ge\u00e7erli oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
23. Kurallara konu konut edindirme ya da kredi imk\u00e2nlar\u0131ndan faydaland\u0131rmaya ili\u015fkin d\u00fczenlemenin afetler nedeniyle do\u011fan zarar\u0131n giderilmesine ve yard\u0131mlar\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu, dolay\u0131s\u0131yla Yetki Kanunu\u2019nun kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Yetki Kanunu\u2019nun 29\/8\/1999 tarihinde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 ve an\u0131lan KHK\u2019n\u0131n kabul tarihinin 31\/8\/1999 oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde KHK\u2019n\u0131n Yetki Kanunu\u2019nun tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre i\u00e7inde \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 da a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
24. Kurallarda y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelerde, kar\u0131 veya kocadan herhangi birisinin o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olmas\u0131 durumunda di\u011fer e\u015f hak sahiplerinin Kanun\u2019da belirtilen konut edindirme ya da kredi imk\u00e2nlar\u0131ndan faydalanamayacaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu y\u00f6n\u00fcyle ki\u015filere Anayasa\u2019n\u0131n 57. maddesinde d\u00fczenlenen konut hakk\u0131 kapsam\u0131nda sa\u011flanacak imk\u00e2nlara ili\u015fkin ko\u015fullar\u0131 d\u00fczenleyen kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n KHK ile d\u00fczenlenmesi yasaklanan \u0130kinci K\u0131s\u0131m Birinci B\u00f6l\u00fcm ve \u0130kinci B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan temel haklar, ki\u015fi haklar\u0131 ve \u00f6devleriyle D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde yer alan siyasi haklar ve \u00f6devlerle ilgili herhangi bir d\u00fczenleme de i\u00e7ermemektedir (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2019\/77, K.2021\/2, 14\/1\/2021, \u00a719; AYM, E.2019\/105, K.2020\/30, 12\/6\/2020, \u00a7\u00a7 43, 44).<\/p>\n
25. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130tiraz\u0131n reddi gerekir.<\/p>\n
2. Kurallar\u0131n \u0130\u00e7erik Y\u00f6n\u00fcnden \u0130ncelenmesi<\/p>\n
26. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 57. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
27. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
28. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan biri belirlilik ilkesidir. Anayasa Mahkemesinin yerle\u015fik kararlar\u0131na g\u00f6re an\u0131lan ilke, yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Belirlilik ilkesi, hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup birey, kanundan belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisini verdi\u011fini bilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
29. Anayasa Mahkemesi bir\u00e7ok karar\u0131nda belirlilik ilkesinin yaln\u0131zca yasal belirlili\u011fi de\u011fil daha geni\u015f anlamda hukuki belirlili\u011fi ifade etti\u011fini, yasal d\u00fczenlemeye dayanarak eri\u015filebilir, bilinebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olma gibi niteliklere ili\u015fkin gereklilikleri kar\u015f\u0131lamas\u0131 ko\u015fuluyla mahkeme i\u00e7tihatlar\u0131 ve y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleyici i\u015flemleri ile de hukuki belirlili\u011fin sa\u011flanabilece\u011fini, as\u0131l olan\u0131n muhtemel muhataplar\u0131n\u0131n mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir normun varl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.2011\/45, K.2013\/24, 31\/1\/2013; E.2014\/118, K.2015\/35, 1\/4\/2015; E.2016\/44, K.2016\/153, 7\/9\/2016, \u00a7 6; E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7 43; E.2017\/179, K.2018\/106, 8\/11\/2018, \u00a7 10; E.2017\/21, K.2020\/77, 24\/12\/2020, \u00a7 247; E.2018\/112, K.2021\/24, 31\/3\/2021, \u00a7 4).<\/p>\n
30. 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesinin itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda o yerde kendisine veya e\u015fine ait ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z bir konutu olan ailelerin an\u0131lan Kanun\u2019da devletten in\u015faat kredisi almak veya devlet taraf\u0131ndan afetzede aileler i\u00e7in yap\u0131lan veya yapt\u0131r\u0131lan konutlardan birini almak \u015feklinde d\u00fczenlenen yard\u0131mdan faydalanamayacaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan itiraz konusu \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibaresinin tabi afetler nedeniyle y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalar\u0131n ya da imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan binalar\u0131n bulundu\u011fu k\u00f6y, belde, il\u00e7e gibi yerle\u015fim yerlerini ifade etti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla itiraz konusu \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibaresinin belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez nitelikte oldu\u011fu s\u00f6ylenemez. Nitekim, yarg\u0131 kararlar\u0131nda da o yerde ibaresinin y\u0131k\u0131lan, yanan veya a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalar\u0131n bulundu\u011fu yer s\u0131n\u0131r\u0131 olarak kabul edildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir (Dan\u0131\u015ftay \u0130dari Dava Daireleri Kurulu, E.2007\/1224, K.2008\/370, 20\/3\/2008; Dan\u0131\u015ftay 11. Dairesi, E.2008\/9430, K.2011\/2405, 30\/3\/2011; Dan\u0131\u015ftay 11. Dairesi, E.2007\/12815, K.2010\/989, 12\/2\/2010; Gaziantep B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 7. \u0130dari Dava Dairesi, E.2024\/9750, K.2025\/406, 13\/2\/2025; Samsun B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 2. \u0130dari Dava Dairesi E. 19\/10\/2018, E.2018\/275, K.2018\/861; \u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. \u0130dari Dava Dairesi, E.2021\/552, K.2021\/1054, 16\/11\/2021; Ankara B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 6. \u0130dari Dava Dairesi E.2024\/739, K.2024\/1965, 2\/10\/2024).<\/p>\n
31. Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesinde devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri, T\u00fcrk milletinin ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00fclkenin b\u00f6l\u00fcnmezli\u011fini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, ki\u015filerin ve toplumun refah, huzur ve mutlulu\u011funu sa\u011flamak, ki\u015finin temel hak ve h\u00fcrriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmayacak surette s\u0131n\u0131rlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kald\u0131rmaya, insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak bi\u00e7iminde say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
32. Anayasa\u2019n\u0131n konut hakk\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen 57. maddesinde ise \u201cDevlet, \u015fehirlerin \u00f6zelliklerini ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131n\u0131 g\u00f6zeten bir planlama \u00e7er\u00e7evesinde, konut ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak tedbirleri al\u0131r, ayr\u0131ca toplu konut te\u015febb\u00fcslerini destekler.\u201d denilmi\u015ftir. An\u0131lan maddenin gerek\u00e7esinde \u201cVatanda\u015flar i\u00e7in konutun arz etti\u011fi \u00f6nem dikkate al\u0131narak, devletin konut yap\u0131m\u0131n\u0131 destekleyici, planlay\u0131c\u0131 rol\u00fcne i\u015faret edilmektedir.\u201d ifadelerine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
33. Buna g\u00f6re devlet, konut ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak tedbirleri almakla y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Bununla birlikte devletin konut yard\u0131m\u0131 konusundaki y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri Anayasa\u2019n\u0131n 65. maddesine g\u00f6re mali kaynaklar\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. An\u0131lan maddeye g\u00f6re devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen g\u00f6revlerini, bu g\u00f6revlerin ama\u00e7lar\u0131na uygun \u00f6ncelikleri g\u00f6zeterek mali kaynaklar\u0131n\u0131n yeterlili\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde yerine getirir.<\/p>\n
34. Kanun\u2019da hak sahipli\u011fi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131yanlar\u0131n faydaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kal\u0131c\u0131 konut yapt\u0131r\u0131lmas\u0131 veya konut kredisi verilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n \u00f6ncelikle hukuki niteli\u011finin ortaya konulmas\u0131 gerekmektedir. Kurallarla \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imk\u00e2n, Kanun\u2019un 29. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda say\u0131lan afetler nedeniyle bar\u0131nma imk\u00e2n\u0131ndan yoksun kalan hak sahibi ailelerin acil konut ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f bir sosyal yard\u0131m olup ki\u015filerin bar\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r.<\/p>\n
35. Afet nedeniyle bar\u0131nma ihtiyac\u0131ndan yoksun kalan ki\u015filere kal\u0131c\u0131 konut imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanmas\u0131n\u0131n amaca uygun bir d\u00fczenleme oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6te yandan kurallarla konut yard\u0131m\u0131n\u0131n konutu hasar g\u00f6ren ki\u015filerin tamam\u0131na de\u011fil, devletin mali kaynaklar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilerek Kanun\u2019un 29. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda kalan binalar\u0131n bulundu\u011fu yerde ba\u015fkaca hasars\u0131z konutu olmayan ailelere tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
36. Afetin meydana geldi\u011fi veya gelmesi muhtemel olan yerlerde bir an \u00f6nce ola\u011fan hayat d\u00fczenine d\u00f6n\u00fclmesinin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, konut imk\u00e2n\u0131ndan tamamen yoksun kalan ailelere \u00f6ncelik tan\u0131nmas\u0131 ve bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn belirlenmesinde kendisinin yan\u0131nda o yerde -edinme \u015fekline bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n- e\u015fe ait ayn\u0131 nitelikte hasars\u0131z konutun bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 kanun koyucunun takdir yetkisi kapsam\u0131ndad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kurallar\u0131n devletin konut hakk\u0131ndan kaynaklanan pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcyle ba\u011fda\u015fmayan bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
37. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5. ve 57. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130tiraz\u0131n reddi gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 35. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
15\/5\/1959 tarihli ve 7269 say\u0131l\u0131 Umumi Hayata M\u00fcessir Afetler Dolay\u0131siyle Al\u0131nacak Tedbirlerle Yap\u0131lacak Yard\u0131mlara Dair Kanun\u2019un 31\/8\/1999 tarihli ve 574 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname\u2019nin 2. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 29. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026veya e\u015fine\u2026\u201d ve \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ve i\u00e7eri\u011fi itibar\u0131yla Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve itiraz\u0131n REDD\u0130NE 22\/4\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi 22\/4\/2025 tarihinde E.2024\/93 numaral\u0131 dosyada, 7269 say\u0131l\u0131 Umumi Hayata M\u00fcessir Afetler Dolay\u0131siyle Al\u0131nacak Tedbirlerle Yap\u0131lacak Yard\u0131mlara Dair Kanun\u2019un 574 say\u0131l\u0131 Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararname\u2019nin 2. maddesiyle de\u011fi\u015ftirilen 29. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026veya e\u015fine\u2026\u201d ve \u201c\u2026o yerde\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019n\u0131n m\u00fclga 91. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ve i\u00e7eri\u011fi itibar\u0131yla Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve itiraz\u0131n reddine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130tiraz Konusu Kurallar \u0130tiraz konusu kurallarda, yanan ya da a\u011f\u0131r hasara u\u011frayan veya u\u011framas\u0131 muhtemel olan binalarla imar planlar\u0131 gere\u011fince kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda zorunluluk bulunan yerlerdeki binalarda oturan ailelerde, kar\u0131 veya kocadan herhangi birisinin o yerde ayn\u0131 cins m\u00fcstakil hasars\u0131z ba\u015fka bir binas\u0131 veya dairesi olmas\u0131 durumunda di\u011fer e\u015f hak sahiplerinin 7269 say\u0131l\u0131 Umumi Hayata M\u00fcessir Afetler Dolay\u0131siyle Al\u0131nacak Tedbirlerle Yap\u0131lacak Yard\u0131mlara Dair Kanun\u2019da belirtilen konut edindirme ya da kredi imk\u00e2nlar\u0131ndan faydalanamayacaklar\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u00f6zetle; itiraz konusu kurallarla afet nedeniyle yap\u0131s\u0131 a\u011f\u0131r hasar alan veya y\u0131k\u0131lan bir kimsenin 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen imk\u00e2nlardan sadece e\u015fine ait hasars\u0131z yap\u0131 bulundu\u011fu gerek\u00e7esiyle mahrum b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131yla ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131, e\u015fe ait yap\u0131n\u0131n edinilme \u015fekli ve zaman\u0131yla ilgili olarak herhangi bir ayr\u0131m yap\u0131lmayarak 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen mal rejiminin g\u00f6zard\u0131 edildi\u011fi, bu durumun bo\u015fanma h\u00e2linde ma\u011fduriyete neden olaca\u011f\u0131, ayr\u0131ca hak sahipli\u011fi i\u00e7in e\u015fe ait o yerde ayn\u0131 cins hasars\u0131z bir daire veya bina olmamas\u0131 \u015fart\u0131 getirilmekle birlikte \u201c\u2026o yer\u2026\u201d ibaresinin belirsiz oldu\u011fu, hak sahipli\u011finin tespiti bak\u0131m\u0131ndan idareye geni\u015f bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi 7269 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 29. maddesinin itiraz konusu kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda o yerde kendisine veya e\u015fine ait ayn\u0131 cins …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-124043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n