Ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131, dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na alan Anayasan\u0131n 17. maddesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, kimseye \u201ci\u015fkence ve eziyet\u201d yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kimsenin \u201cinsan haysiyetiyle ba\u011fda\u015fmayan bir cezaya veya muameleye\u201d tabi tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Anayasan\u0131n 15. maddesine g\u00f6re ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde dahi ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu g\u00fcvence, insan onurunun her ko\u015fulda korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 hukukunda k\u0131saca \u201ck\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan i\u015fkence, eziyet, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, onur k\u0131r\u0131c\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ceza veya muamele yasa\u011f\u0131 hakk\u0131nda, \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa Mahkemesi (\u0130HAM) ile Anayasa Mahkemesi (AYM) \u00e7ok say\u0131da ba\u015fvuruyu karara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kararlarda benimsenen ortak yakla\u015f\u0131m, bir muamelenin ancak belirli bir ciddiyet seviyesine ula\u015fmas\u0131, bir ba\u015fka ifade ile \u201casgari bir a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fini\u201d a\u015fmas\u0131 halinde Anayasa m.17\/3 ve \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130HAS) m.3 kapsam\u0131na girebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. \u201cAsgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fi\u201d, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki \u00f6nceden ve kesin olarak belirlenebilecek objektif bir \u00f6l\u00e7\u00fct de\u011fildir. Bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yap\u0131lan incelemelerde; iddia konusu muamelenin amac\u0131, niteli\u011fi, s\u00fcresi, ki\u015fi \u00fczerindeki fiziksel ve ruhsal etkileri, muameleye maruz kalan ki\u015finin ya\u015f\u0131, cinsiyeti ve sa\u011fl\u0131k durumu, ayr\u0131ca muamelenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u015fartlar, k\u0131sacas\u0131 somut vakan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
K\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullanmaya yetkili kamu g\u00f6revlilerini hedef almas\u0131 durumunda, Mahkemelerce yap\u0131lan incelemenin son derece titiz oldu\u011funu ve asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011finin olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak gerekir. Asker, polis, infaz koruma memuru gibi yasal olarak g\u00fc\u00e7 kullanmakla yetkilendirilmi\u015f kamu g\u00f6revlilerinin mutlak surette gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 halde bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullanmalar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kabul edilmektedir. G\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n kesin gerekli oldu\u011fu hallerde ise kullan\u0131lan g\u00fcc\u00fcn ki\u015finin tutumuyla orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 ve her hal\u00fckarda a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi \u00e7ok say\u0131da \u0130HAM ve AYM karar\u0131nda ifade edilmi\u015ftir (Bkz. Ali R\u0131za \u00d6zer ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2013\/3924, 6\/1\/2015 \u00a7 80-82). Buna ek olarak, savunulabilir nitelikteki k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda adli makamlar\u0131n etkili bir ceza soru\u015fturmas\u0131 y\u00fcr\u00fctme y\u00f6n\u00fcnde pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bulundu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
AYM Genel Kurulu; 26\/5\/2025 tarihli Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Bar\u0131\u015f Pehlivan karar\u0131nda, tutuklu olan ba\u015fvurucunun ceza infaz kurumunda bir infaz koruma memurunun k\u00f6t\u00fc muamelesine maruz kald\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 yukar\u0131da \u00f6zetlenen genel ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelemi\u015f ve oy\u00e7oklu\u011fu ile Anayasa m.17\/3 kapsam\u0131nda bir ihlal bulunmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirmi\u015ftir (Bar\u0131\u015f Pehlivan [GK], B. No: 2020\/17359, 12\/12\/2024). Karara konu olayda, tan\u0131nm\u0131\u015f bir gazeteci olan ba\u015fvurucu ile bir infaz koruma memuru (M.B.) aras\u0131nda ceza infaz kurumuna kay\u0131t ve kabul i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda hitap konusunda bir tart\u0131\u015fma ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucunun anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re, rencide edici davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle uyard\u0131\u011f\u0131 M.B. \u201csen kim oluyorsun, ben devletim\u201d diye kendisine ba\u011f\u0131rm\u0131\u015f ve s\u0131rt\u0131na iki kez vurmu\u015ftur. M.B.nin anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re ise ba\u015fvurucu, kendisine \u201cbey\u201d veya \u201csiz\u201d diye hitap edilmesini istemi\u015f, kendisi buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015fvurucuya \u201cBuras\u0131 devlet dairesidir, burada herkese ayr\u0131m yapmadan ismi ve soy ismi ile hitap ediyoruz\u201d demekle yetinmi\u015f, ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na vurmam\u0131\u015f, ayr\u0131ca \u201cben devletim\u201d \u015feklinde bir s\u00f6z sarf etmemi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu vekilinin; Silivri Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 duyurusunun ard\u0131ndan M.B. hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa da Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, kamera kay\u0131tlar\u0131, bilirki\u015fi raporu, t\u0131bbi raporlar, kabul-kay\u0131t i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda d\u00fczenlenen tutanaklar ile tan\u0131k beyanlar\u0131na dayanarak ba\u015fvurucunun darp edilmedi\u011finin sabit oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir. Bu karar\u0131n ard\u0131ndan ba\u015fvurucu, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k karar\u0131ndan sonra bir adli bili\u015fim uzman\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan uzman m\u00fctalaas\u0131nda \u201c\u015f\u00fcpheli memurun sol kolunu kald\u0131r\u0131p elini yumruk yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sonras\u0131nda yumru\u011funu ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na indirdi\u011finin, ba\u015fvurucunun bu hareket kar\u015f\u0131s\u0131nda aniden geri \u00e7ekildi\u011finin, g\u00f6revlinin e\u011filerek bir \u015feyler s\u00f6ylemeye devam etti\u011finin\u201d tespit edildi\u011fini belirterek, kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131na itiraz etmi\u015ftir. Bu itiraz, Silivri Sulh Ceza Hakimli\u011fince reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
Di\u011fer yandan, M.B. hakk\u0131nda disiplin soru\u015fturmas\u0131 da ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, soru\u015fturma sonunda M.B.nin ba\u015fvurucuya darp ve cebirde bulunmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirilmi\u015f; buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u201cM.B.nin muhatab\u0131n\u0131 sert ve agresif tav\u0131rlarla sindirmeye, bask\u0131 alt\u0131na almaya, tedirgin etmeye y\u00f6nelik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n ceza ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin infaz\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flarda bulunulamayaca\u011f\u0131na dair temel ilkeyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d belirtilerek, \u201cM.B.nin elini ba\u015fvurucunun omzuna koymas\u0131 nedeniyle\u201d neticede uyarma cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Ne var ki bu karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz Bak\u0131rk\u00f6y Adli Yarg\u0131 \u0130lk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Disiplin Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan, \u201cM.B.nin elini Bar\u0131\u015f Pehlivan\u2019\u0131n omzuna koydu\u011fu kabul\u00fcn\u00fcn ve gerek\u00e7esinin dosya i\u00e7eri\u011fiyle uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle kabul edilmi\u015f, bunun ard\u0131ndan Disiplin Amirli\u011fince yeniden yap\u0131lan de\u011ferlendirme sonunda ceza verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi somut vakada, olu\u015fa ili\u015fkin kabul konusunda farkl\u0131 merciler ve ki\u015filer taraf\u0131ndan farkl\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmaktad\u0131r. Kamera kay\u0131tlar\u0131 ses i\u00e7ermedi\u011finden M.B.nin, ba\u015fvurucuya \u201csen kim oluyorsun, ben devletim\u201d \u015feklinde bir s\u00f6z s\u00f6yleyip s\u00f6ylemedi\u011fi, kamera ile olay yeri aras\u0131nda bir cam bulundu\u011fundan ve M.B.nin el hareketi net olarak g\u00f6r\u00fclemedi\u011finden, M.B.nin elini ba\u015fvurucunun omzuna koyup koymad\u0131\u011f\u0131 veya elini yumruk yaparak ba\u015fvurucuya vurup vurmad\u0131\u011f\u0131 kesin bir \u015fekilde tespit edilememektedir.<\/p>\n
Bu belirsizli\u011fin ve kay\u0131tlara ili\u015fkin yorum fark\u0131n\u0131n AYM karar\u0131na da yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fvurucu vekili taraf\u0131ndan AYM\u2019ye sunulan kamera kay\u0131tlar\u0131n\u0131 izleyen \u00fcyelerin \u00e7o\u011funlu\u011fu \u201cba\u015fvuruda, soru\u015fturma makamlar\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, ceza infaz kurumundaki g\u00f6revlilerin ba\u015fvurucuya vurdu\u011funun tespit edilemedi\u011fine dair sonu\u00e7tan farkl\u0131 bir sonuca ula\u015fmaya imk\u00e2n veren ikna edici bir bulgunun bulunmad\u0131\u011f\u0131\u201d kanaatine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 43). Buna kar\u015f\u0131n \u00e7o\u011funluk, \u201cM.B.nin ba\u015fvurucunun arkas\u0131ndan e\u011filerek agresif bir \u015fekilde el kol hareketleri yap\u0131p bir \u015feyler s\u00f6ylemesini\u201d k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirme gere\u011fi duymu\u015ftur. \u00c7o\u011funluk bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede; M.B.nin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k on saniye s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ba\u015fvurucunun ruhsal durumunun bu davran\u0131\u015ftan olumsuz etkilendi\u011fine dair bir verinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bu davran\u0131\u015f\u0131n Anayasa m.17\/3\u2019in \u201ckapsam\u0131na girebilmesi i\u00e7in aranan asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fine ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 43).<\/p>\n
AYM Ba\u015fkanvekili Say\u0131n Hasan Tahsin G\u00f6kcan taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kar\u015f\u0131oyda; ba\u015fvurucunun k\u00f6t\u00fc muamele iddias\u0131n\u0131n savunulabilir nitelikte oldu\u011fu, bu iddiay\u0131 destekleyen delillerin bulunmas\u0131na ra\u011fmen kovu\u015fturman\u0131n ba\u015flat\u0131lmamas\u0131n\u0131n etkili soru\u015fturma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011fu, bu nedenle somut olayda k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Say\u0131n G\u00f6kcan; olaydaki k\u00f6t\u00fc muamele iddias\u0131n\u0131n savunulabilir oldu\u011funa kanaat getirirken, Mahkeme Heyeti huzurunda izlenen video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde, ba\u015fvurucunun sandalyede oturdu\u011fu s\u0131rada M.B.nin e\u011filerek bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011fini ve ayn\u0131 anda sol elini ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na do\u011fru uzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu hareketin ard\u0131ndan ba\u015fvurucunun irkilerek sa\u011fa do\u011fru d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ba\u015fvurucu ile M.B. aras\u0131nda bir konu\u015fma ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini, ba\u015fvurucunun iddialar\u0131 ile video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ba\u015fvurucuya kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullanman\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cg\u00f6revlinin i\u015flemleri yerine getirmek yerine g\u00f6revinin verdi\u011fi avantajdan yararlanarak sert bir tav\u0131rla s\u0131rt\u0131na eliyle de temas ederek kula\u011f\u0131na e\u011filip bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011finin\u201d video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ile ortaya koyuldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Genel Kurul karar\u0131na muhalif kalan di\u011fer d\u00f6rt \u00fcye; Mahkemeye sunulan kamera kay\u0131tlar\u0131ndan M.B.nin elini h\u0131zl\u0131ca ba\u015fvurucunun omzuna do\u011fru indirerek ve ba\u015fvurucuya do\u011fru e\u011filerek \u00e7ok yak\u0131n bir mesafeden bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, disiplin soru\u015fturmas\u0131nda tespit edilen hususlar\u0131n Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k\u00e7a yap\u0131lan soru\u015fturmada dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olayda fiziki temas\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekti\u011fini belirterek \u201cfiziksel temas, ki\u015finin \u00fczerine e\u011filerek bir kar\u0131\u015f mesafeden y\u00fcksek sesle bir \u015feyler s\u00f6ylemek i\u00e7erikten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 bir davran\u0131\u015ft\u0131r\u201d kanaatini dile getirmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak muhalif \u00fcyeler; somut olayda asgari e\u015fik seviyesinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, M.B.nin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc muamele te\u015fkil etti\u011fini, buna kar\u015f\u0131n Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan etkili bir soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fini ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Somut olayda; izleme imkan\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kamera kay\u0131tlar\u0131na dair farkl\u0131 yorumlar s\u00f6zkonusu olsa da infaz koruma memurunun sert veya agresif bir tutum sergiledi\u011fi, elini ba\u015fvurucunun omzuna do\u011fru hareket ettirdi\u011fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ba\u015fvurucunun irkilerek tepki verdi\u011fi hususlar\u0131nda bir ihtilaf bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, M.B.nin ba\u015fvurucuya fiziki temasta bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki tespitin video kay\u0131tlar\u0131 ve olay ak\u0131\u015f\u0131 ile uyumlu oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer taraftan, M.B.nin bu davran\u0131\u015f\u0131na ba\u015fvurucunun sebep oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek bir veri veya iddia bulunmamaktad\u0131r. M.B.nin ve tan\u0131k olarak ifadesine ba\u015fvurulan di\u011fer infaz koruma memurlar\u0131n\u0131n beyanlar\u0131nda, ba\u015fvurucunun yaln\u0131zca hitap konusunda uyar\u0131da bulundu\u011fu dile getirilmektedir. Bu ko\u015fullarda, M.B.nin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hakl\u0131 veya kabul edilebilir k\u0131lacak herhangi bir hususun varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Ba\u015fvurucunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun oldu\u011fu ve tamamen Devletin g\u00f6zetiminde bulundu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, somut olayda asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011finin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyiz.<\/p>\n
Bu de\u011ferlendirmenin \u0130HAM ve AYM i\u00e7tihad\u0131 ile uyum i\u00e7inde oldu\u011funu da belirtmeliyiz. Nitekim AYM, konuyla ilgili \u00e7ok say\u0131da \u0130HAM karar\u0131na at\u0131f i\u00e7eren ve i\u015fkence\/k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin en \u00f6nemli kararlar\u0131ndan biri olan Cezmi Demir ve di\u011ferleri karar\u0131nda \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131lan bir ki\u015fiye y\u00f6nelik, kendi eylem ve tav\u0131rlar\u0131 mutlaka kuvvet kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmedik\u00e7e, zora ba\u015fvurulmas\u0131, insan onurunun zedelenmesi ve ilke olarak Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasa\u011f\u0131n ihlal edilmesi sonucunu do\u011furabilir\u201d tespitinde bulunmaktad\u0131r (Cezmi Demir ve di\u011ferleri [1. B.], B. No: 2013\/293, 17\/7\/2014, \u00a7 92). Ger\u00e7ekten, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131lan bir ki\u015fi kamu g\u00f6revlileri kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z ve k\u0131r\u0131lgan durumdad\u0131r. Bu durumda bulunan bir kimsenin k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131 destekleyecek somut deliller elde etmesi olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bilhassa, darp ve cebir seviyesine ula\u015fmayan, t\u0131bbi raporlarla ortaya koyulamayan s\u00f6zl\u00fc ve\/veya fiziksel sald\u0131r\u0131lar\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131 kamera kayd\u0131 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc deliller olmadan olduk\u00e7a zordur. Bu nedenle; savunulabilir nitelikteki k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n son derece titiz bir soru\u015fturmaya tabi tutulmas\u0131, toplanan delillerin somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yine titiz bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, kamera kayd\u0131 gibi \u00f6nemli delillerin, ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Devletin g\u00f6zetiminde bulundu\u011fu dikkate al\u0131narak \u00f6zenli \u015fekilde yorumlanmas\u0131, darp-cebir seviyesine ula\u015fmayan kaba veya sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131n da k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131na girece\u011finin kabul edilmesi gerekmektedir. Somut olayda, kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, M.B.nin el hareketinin, araya giren cam\u0131n k\u00f6\u015fesinin siyah olmas\u0131 sebebiyle net olarak tespit edilemedi\u011fini, bunun tamamen ceza infaz kurumuna atfedilebilecek bir kusur oldu\u011funu belirtmek faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; AYM Genel Kurulunun Bar\u0131\u015f Pehlivan karar\u0131n\u0131n, asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fini \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lan ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan olmas\u0131 gerekenden y\u00fcksek tutan ve buna ba\u011fl\u0131 olarak kamu g\u00f6revlilerini hedef alan k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n etkili bir \u015fekilde soru\u015fturulmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir miktar zay\u0131flatan bir karar olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Erkan Duymaz<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
\u200bKi\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131, dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na alan Anayasan\u0131n 17. maddesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, kimseye \u201ci\u015fkence ve eziyet\u201d yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kimsenin \u201cinsan haysiyetiyle ba\u011fda\u015fmayan bir cezaya veya muameleye\u201d tabi tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Anayasan\u0131n 15. maddesine g\u00f6re ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde dahi ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu g\u00fcvence, insan onurunun her ko\u015fulda korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130nsan haklar\u0131 hukukunda k\u0131saca \u201ck\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan i\u015fkence, eziyet, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, onur k\u0131r\u0131c\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ceza veya muamele yasa\u011f\u0131 hakk\u0131nda, \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa Mahkemesi (\u0130HAM) ile Anayasa Mahkemesi (AYM) \u00e7ok say\u0131da ba\u015fvuruyu karara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kararlarda benimsenen ortak yakla\u015f\u0131m, bir muamelenin ancak belirli bir ciddiyet seviyesine ula\u015fmas\u0131, bir ba\u015fka ifade ile \u201casgari bir a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fini\u201d a\u015fmas\u0131 halinde Anayasa m.17\/3 ve \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130HAS) m.3 kapsam\u0131na girebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. \u201cAsgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fi\u201d, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki \u00f6nceden ve kesin olarak belirlenebilecek objektif bir \u00f6l\u00e7\u00fct de\u011fildir. Bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yap\u0131lan incelemelerde; iddia konusu muamelenin amac\u0131, niteli\u011fi, s\u00fcresi, ki\u015fi \u00fczerindeki fiziksel ve ruhsal etkileri, muameleye maruz kalan ki\u015finin ya\u015f\u0131, cinsiyeti ve sa\u011fl\u0131k durumu, ayr\u0131ca muamelenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u015fartlar, k\u0131sacas\u0131 somut vakan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
K\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullanmaya yetkili kamu g\u00f6revlilerini hedef almas\u0131 durumunda, Mahkemelerce yap\u0131lan incelemenin son derece titiz oldu\u011funu ve asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011finin olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck yorumland\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatmak gerekir. Asker, polis, infaz koruma memuru gibi yasal olarak g\u00fc\u00e7 kullanmakla yetkilendirilmi\u015f kamu g\u00f6revlilerinin mutlak surette gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 halde bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullanmalar\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu kabul edilmektedir. G\u00fc\u00e7 kullan\u0131m\u0131n kesin gerekli oldu\u011fu hallerde ise kullan\u0131lan g\u00fcc\u00fcn ki\u015finin tutumuyla orant\u0131l\u0131 olmas\u0131 ve her hal\u00fckarda a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi \u00e7ok say\u0131da \u0130HAM ve AYM karar\u0131nda ifade edilmi\u015ftir (Bkz. Ali R\u0131za \u00d6zer ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2013\/3924, 6\/1\/2015 \u00a7 80-82). Buna ek olarak, savunulabilir nitelikteki k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda adli makamlar\u0131n etkili bir ceza soru\u015fturmas\u0131 y\u00fcr\u00fctme y\u00f6n\u00fcnde pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri bulundu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
AYM Genel Kurulu; 26\/5\/2025 tarihli Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan Bar\u0131\u015f Pehlivan karar\u0131nda, tutuklu olan ba\u015fvurucunun ceza infaz kurumunda bir infaz koruma memurunun k\u00f6t\u00fc muamelesine maruz kald\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131n\u0131 yukar\u0131da \u00f6zetlenen genel ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelemi\u015f ve oy\u00e7oklu\u011fu ile Anayasa m.17\/3 kapsam\u0131nda bir ihlal bulunmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirmi\u015ftir (Bar\u0131\u015f Pehlivan [GK], B. No: 2020\/17359, 12\/12\/2024). Karara konu olayda, tan\u0131nm\u0131\u015f bir gazeteci olan ba\u015fvurucu ile bir infaz koruma memuru (M.B.) aras\u0131nda ceza infaz kurumuna kay\u0131t ve kabul i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda hitap konusunda bir tart\u0131\u015fma ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucunun anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re, rencide edici davran\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle uyard\u0131\u011f\u0131 M.B. \u201csen kim oluyorsun, ben devletim\u201d diye kendisine ba\u011f\u0131rm\u0131\u015f ve s\u0131rt\u0131na iki kez vurmu\u015ftur. M.B.nin anlat\u0131m\u0131na g\u00f6re ise ba\u015fvurucu, kendisine \u201cbey\u201d veya \u201csiz\u201d diye hitap edilmesini istemi\u015f, kendisi buna kar\u015f\u0131l\u0131k ba\u015fvurucuya \u201cBuras\u0131 devlet dairesidir, burada herkese ayr\u0131m yapmadan ismi ve soy ismi ile hitap ediyoruz\u201d demekle yetinmi\u015f, ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na vurmam\u0131\u015f, ayr\u0131ca \u201cben devletim\u201d \u015feklinde bir s\u00f6z sarf etmemi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu vekilinin; Silivri Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 su\u00e7 duyurusunun ard\u0131ndan M.B. hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fsa da Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k, kamera kay\u0131tlar\u0131, bilirki\u015fi raporu, t\u0131bbi raporlar, kabul-kay\u0131t i\u015flemleri s\u0131ras\u0131nda d\u00fczenlenen tutanaklar ile tan\u0131k beyanlar\u0131na dayanarak ba\u015fvurucunun darp edilmedi\u011finin sabit oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir. Bu karar\u0131n ard\u0131ndan ba\u015fvurucu, Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k karar\u0131ndan sonra bir adli bili\u015fim uzman\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan uzman m\u00fctalaas\u0131nda \u201c\u015f\u00fcpheli memurun sol kolunu kald\u0131r\u0131p elini yumruk yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n, sonras\u0131nda yumru\u011funu ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na indirdi\u011finin, ba\u015fvurucunun bu hareket kar\u015f\u0131s\u0131nda aniden geri \u00e7ekildi\u011finin, g\u00f6revlinin e\u011filerek bir \u015feyler s\u00f6ylemeye devam etti\u011finin\u201d tespit edildi\u011fini belirterek, kovu\u015fturma yap\u0131lmas\u0131na yer olmad\u0131\u011f\u0131 karar\u0131na itiraz etmi\u015ftir. Bu itiraz, Silivri Sulh Ceza Hakimli\u011fince reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
Di\u011fer yandan, M.B. hakk\u0131nda disiplin soru\u015fturmas\u0131 da ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f, soru\u015fturma sonunda M.B.nin ba\u015fvurucuya darp ve cebirde bulunmad\u0131\u011f\u0131na kanaat getirilmi\u015f; buna kar\u015f\u0131l\u0131k, \u201cM.B.nin muhatab\u0131n\u0131 sert ve agresif tav\u0131rlarla sindirmeye, bask\u0131 alt\u0131na almaya, tedirgin etmeye y\u00f6nelik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n ceza ve g\u00fcvenlik tedbirlerinin infaz\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flarda bulunulamayaca\u011f\u0131na dair temel ilkeyle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d belirtilerek, \u201cM.B.nin elini ba\u015fvurucunun omzuna koymas\u0131 nedeniyle\u201d neticede uyarma cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. Ne var ki bu karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz Bak\u0131rk\u00f6y Adli Yarg\u0131 \u0130lk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Disiplin Kurulu Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan, \u201cM.B.nin elini Bar\u0131\u015f Pehlivan\u2019\u0131n omzuna koydu\u011fu kabul\u00fcn\u00fcn ve gerek\u00e7esinin dosya i\u00e7eri\u011fiyle uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131\u201d gerek\u00e7esiyle kabul edilmi\u015f, bunun ard\u0131ndan Disiplin Amirli\u011fince yeniden yap\u0131lan de\u011ferlendirme sonunda ceza verilmesine yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi somut vakada, olu\u015fa ili\u015fkin kabul konusunda farkl\u0131 merciler ve ki\u015filer taraf\u0131ndan farkl\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131lmaktad\u0131r. Kamera kay\u0131tlar\u0131 ses i\u00e7ermedi\u011finden M.B.nin, ba\u015fvurucuya \u201csen kim oluyorsun, ben devletim\u201d \u015feklinde bir s\u00f6z s\u00f6yleyip s\u00f6ylemedi\u011fi, kamera ile olay yeri aras\u0131nda bir cam bulundu\u011fundan ve M.B.nin el hareketi net olarak g\u00f6r\u00fclemedi\u011finden, M.B.nin elini ba\u015fvurucunun omzuna koyup koymad\u0131\u011f\u0131 veya elini yumruk yaparak ba\u015fvurucuya vurup vurmad\u0131\u011f\u0131 kesin bir \u015fekilde tespit edilememektedir.<\/p>\n
Bu belirsizli\u011fin ve kay\u0131tlara ili\u015fkin yorum fark\u0131n\u0131n AYM karar\u0131na da yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Ba\u015fvurucu vekili taraf\u0131ndan AYM\u2019ye sunulan kamera kay\u0131tlar\u0131n\u0131 izleyen \u00fcyelerin \u00e7o\u011funlu\u011fu \u201cba\u015fvuruda, soru\u015fturma makamlar\u0131n\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131, ceza infaz kurumundaki g\u00f6revlilerin ba\u015fvurucuya vurdu\u011funun tespit edilemedi\u011fine dair sonu\u00e7tan farkl\u0131 bir sonuca ula\u015fmaya imk\u00e2n veren ikna edici bir bulgunun bulunmad\u0131\u011f\u0131\u201d kanaatine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 43). Buna kar\u015f\u0131n \u00e7o\u011funluk, \u201cM.B.nin ba\u015fvurucunun arkas\u0131ndan e\u011filerek agresif bir \u015fekilde el kol hareketleri yap\u0131p bir \u015feyler s\u00f6ylemesini\u201d k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirme gere\u011fi duymu\u015ftur. \u00c7o\u011funluk bu konuda yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede; M.B.nin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k on saniye s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ba\u015fvurucunun ruhsal durumunun bu davran\u0131\u015ftan olumsuz etkilendi\u011fine dair bir verinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, bu davran\u0131\u015f\u0131n Anayasa m.17\/3\u2019in \u201ckapsam\u0131na girebilmesi i\u00e7in aranan asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fine ula\u015fmad\u0131\u011f\u0131\u201d sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r (\u00a7 43).<\/p>\n
AYM Ba\u015fkanvekili Say\u0131n Hasan Tahsin G\u00f6kcan taraf\u0131ndan yaz\u0131lan kar\u015f\u0131oyda; ba\u015fvurucunun k\u00f6t\u00fc muamele iddias\u0131n\u0131n savunulabilir nitelikte oldu\u011fu, bu iddiay\u0131 destekleyen delillerin bulunmas\u0131na ra\u011fmen kovu\u015fturman\u0131n ba\u015flat\u0131lmamas\u0131n\u0131n etkili soru\u015fturma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturdu\u011fu, bu nedenle somut olayda k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Say\u0131n G\u00f6kcan; olaydaki k\u00f6t\u00fc muamele iddias\u0131n\u0131n savunulabilir oldu\u011funa kanaat getirirken, Mahkeme Heyeti huzurunda izlenen video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcnde, ba\u015fvurucunun sandalyede oturdu\u011fu s\u0131rada M.B.nin e\u011filerek bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011fini ve ayn\u0131 anda sol elini ba\u015fvurucunun s\u0131rt\u0131na do\u011fru uzatt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu hareketin ard\u0131ndan ba\u015fvurucunun irkilerek sa\u011fa do\u011fru d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve ba\u015fvurucu ile M.B. aras\u0131nda bir konu\u015fma ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini, ba\u015fvurucunun iddialar\u0131 ile video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, ba\u015fvurucuya kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7 kullanman\u0131n gerekli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cg\u00f6revlinin i\u015flemleri yerine getirmek yerine g\u00f6revinin verdi\u011fi avantajdan yararlanarak sert bir tav\u0131rla s\u0131rt\u0131na eliyle de temas ederek kula\u011f\u0131na e\u011filip bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011finin\u201d video g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ile ortaya koyuldu\u011funu belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
Genel Kurul karar\u0131na muhalif kalan di\u011fer d\u00f6rt \u00fcye; Mahkemeye sunulan kamera kay\u0131tlar\u0131ndan M.B.nin elini h\u0131zl\u0131ca ba\u015fvurucunun omzuna do\u011fru indirerek ve ba\u015fvurucuya do\u011fru e\u011filerek \u00e7ok yak\u0131n bir mesafeden bir \u015feyler s\u00f6yledi\u011finin anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, disiplin soru\u015fturmas\u0131nda tespit edilen hususlar\u0131n Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k\u00e7a yap\u0131lan soru\u015fturmada dikkate al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, olayda fiziki temas\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilmesi gerekti\u011fini belirterek \u201cfiziksel temas, ki\u015finin \u00fczerine e\u011filerek bir kar\u0131\u015f mesafeden y\u00fcksek sesle bir \u015feyler s\u00f6ylemek i\u00e7erikten ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ve onur k\u0131r\u0131c\u0131 bir davran\u0131\u015ft\u0131r\u201d kanaatini dile getirmi\u015ftir. Sonu\u00e7 olarak muhalif \u00fcyeler; somut olayda asgari e\u015fik seviyesinin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, M.B.nin davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fc muamele te\u015fkil etti\u011fini, buna kar\u015f\u0131n Ba\u015fsavc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan etkili bir soru\u015fturma y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fini ifade etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Somut olayda; izleme imkan\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z kamera kay\u0131tlar\u0131na dair farkl\u0131 yorumlar s\u00f6zkonusu olsa da infaz koruma memurunun sert veya agresif bir tutum sergiledi\u011fi, elini ba\u015fvurucunun omzuna do\u011fru hareket ettirdi\u011fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ba\u015fvurucunun irkilerek tepki verdi\u011fi hususlar\u0131nda bir ihtilaf bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, M.B.nin ba\u015fvurucuya fiziki temasta bulundu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki tespitin video kay\u0131tlar\u0131 ve olay ak\u0131\u015f\u0131 ile uyumlu oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Di\u011fer taraftan, M.B.nin bu davran\u0131\u015f\u0131na ba\u015fvurucunun sebep oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrecek bir veri veya iddia bulunmamaktad\u0131r. M.B.nin ve tan\u0131k olarak ifadesine ba\u015fvurulan di\u011fer infaz koruma memurlar\u0131n\u0131n beyanlar\u0131nda, ba\u015fvurucunun yaln\u0131zca hitap konusunda uyar\u0131da bulundu\u011fu dile getirilmektedir. Bu ko\u015fullarda, M.B.nin tutum ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 hakl\u0131 veya kabul edilebilir k\u0131lacak herhangi bir hususun varl\u0131\u011f\u0131ndan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Ba\u015fvurucunun \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun oldu\u011fu ve tamamen Devletin g\u00f6zetiminde bulundu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, somut olayda asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011finin a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyiz.<\/p>\n
Bu de\u011ferlendirmenin \u0130HAM ve AYM i\u00e7tihad\u0131 ile uyum i\u00e7inde oldu\u011funu da belirtmeliyiz. Nitekim AYM, konuyla ilgili \u00e7ok say\u0131da \u0130HAM karar\u0131na at\u0131f i\u00e7eren ve i\u015fkence\/k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131na ili\u015fkin en \u00f6nemli kararlar\u0131ndan biri olan Cezmi Demir ve di\u011ferleri karar\u0131nda \u201c\u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131lan bir ki\u015fiye y\u00f6nelik, kendi eylem ve tav\u0131rlar\u0131 mutlaka kuvvet kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmedik\u00e7e, zora ba\u015fvurulmas\u0131, insan onurunun zedelenmesi ve ilke olarak Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yasa\u011f\u0131n ihlal edilmesi sonucunu do\u011furabilir\u201d tespitinde bulunmaktad\u0131r (Cezmi Demir ve di\u011ferleri [1. B.], B. No: 2013\/293, 17\/7\/2014, \u00a7 92). Ger\u00e7ekten, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden mahrum b\u0131rak\u0131lan bir ki\u015fi kamu g\u00f6revlileri kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z ve k\u0131r\u0131lgan durumdad\u0131r. Bu durumda bulunan bir kimsenin k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131 destekleyecek somut deliller elde etmesi olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Bilhassa, darp ve cebir seviyesine ula\u015fmayan, t\u0131bbi raporlarla ortaya koyulamayan s\u00f6zl\u00fc ve\/veya fiziksel sald\u0131r\u0131lar\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131 kamera kayd\u0131 gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc deliller olmadan olduk\u00e7a zordur. Bu nedenle; savunulabilir nitelikteki k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n son derece titiz bir soru\u015fturmaya tabi tutulmas\u0131, toplanan delillerin somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yine titiz bir \u015fekilde de\u011ferlendirilmesi, kamera kayd\u0131 gibi \u00f6nemli delillerin, ki\u015finin \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve Devletin g\u00f6zetiminde bulundu\u011fu dikkate al\u0131narak \u00f6zenli \u015fekilde yorumlanmas\u0131, darp-cebir seviyesine ula\u015fmayan kaba veya sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131n da k\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131 kapsam\u0131na girece\u011finin kabul edilmesi gerekmektedir. Somut olayda, kamera g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, M.B.nin el hareketinin, araya giren cam\u0131n k\u00f6\u015fesinin siyah olmas\u0131 sebebiyle net olarak tespit edilemedi\u011fini, bunun tamamen ceza infaz kurumuna atfedilebilecek bir kusur oldu\u011funu belirtmek faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak; AYM Genel Kurulunun Bar\u0131\u015f Pehlivan karar\u0131n\u0131n, asgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fini \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lan ki\u015filer bak\u0131m\u0131ndan olmas\u0131 gerekenden y\u00fcksek tutan ve buna ba\u011fl\u0131 olarak kamu g\u00f6revlilerini hedef alan k\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n etkili bir \u015fekilde soru\u015fturulmas\u0131 y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bir miktar zay\u0131flatan bir karar olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi kanaatindeyiz.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Do\u00e7. Dr. Erkan Duymaz<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)\u00a0Hukuki Haber<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Ki\u015finin ya\u015fam\u0131n\u0131, dokunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131, maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruma alt\u0131na alan Anayasan\u0131n 17. maddesi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, kimseye \u201ci\u015fkence ve eziyet\u201d yap\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131, kimsenin \u201cinsan haysiyetiyle ba\u011fda\u015fmayan bir cezaya veya muameleye\u201d tabi tutulamayaca\u011f\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na almaktad\u0131r. Anayasan\u0131n 15. maddesine g\u00f6re ola\u011fan\u00fcst\u00fc hallerde dahi ask\u0131ya al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayan bu g\u00fcvence, insan onurunun her ko\u015fulda korunmas\u0131n\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u0130nsan haklar\u0131 hukukunda k\u0131saca \u201ck\u00f6t\u00fc muamele yasa\u011f\u0131\u201d olarak adland\u0131r\u0131lan i\u015fkence, eziyet, insanl\u0131k d\u0131\u015f\u0131, onur k\u0131r\u0131c\u0131 veya a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131 ceza veya muamele yasa\u011f\u0131 hakk\u0131nda, \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa Mahkemesi (\u0130HAM) ile Anayasa Mahkemesi (AYM) \u00e7ok say\u0131da ba\u015fvuruyu karara ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu kararlarda benimsenen ortak yakla\u015f\u0131m, bir muamelenin ancak belirli bir ciddiyet seviyesine ula\u015fmas\u0131, bir ba\u015fka ifade ile \u201casgari bir a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fini\u201d a\u015fmas\u0131 halinde Anayasa m.17\/3 ve \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi (\u0130HAS) m.3 kapsam\u0131na girebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. \u201cAsgari a\u011f\u0131rl\u0131k e\u015fi\u011fi\u201d, hi\u00e7 ku\u015fku yok ki \u00f6nceden ve kesin olarak belirlenebilecek objektif bir \u00f6l\u00e7\u00fct de\u011fildir. Bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda yap\u0131lan incelemelerde; iddia konusu muamelenin amac\u0131, niteli\u011fi, s\u00fcresi, ki\u015fi \u00fczerindeki fiziksel ve ruhsal etkileri, muameleye maruz kalan ki\u015finin ya\u015f\u0131, cinsiyeti ve sa\u011fl\u0131k durumu, ayr\u0131ca muamelenin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi \u015fartlar, k\u0131sacas\u0131 somut vakan\u0131n kendine \u00f6zg\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131narak bir de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. K\u00f6t\u00fc muamele iddialar\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7 kullanmaya yetkili kamu g\u00f6revlilerini hedef almas\u0131 durumunda, Mahkemelerce yap\u0131lan incelemenin son derece titiz oldu\u011funu ve …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-114156","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n