I. TOPLU \u0130\u015e S\u00d6ZLE\u015eMES\u0130 VE TOPLU S\u00d6ZLE\u015eME<\/p>\n
A. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi <\/p>\n
1. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Tan\u0131m\u0131<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin hususlar\u0131 d\u00fczenlemek \u00fczere i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile i\u015fveren sendikas\u0131 veya sendika \u00fcyesi olmayan i\u015fveren aras\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermektedir. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hak ve bor\u00e7lar\u0131n\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin uygulanmas\u0131n\u0131, denetimini ve uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ba\u015fvurulacak yollar\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fme, Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren konfederasyonlar\u0131na \u00fcye i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikalar\u0131 aras\u0131nda i\u015f kolu d\u00fczeyinde yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmekte ve s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 olan i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n \u00fcyeleri hakk\u0131nda uygulanmaktad\u0131r. \u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmenin meslek\u00ee e\u011fitim, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri i\u00e7ermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ve \u00e7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmelerin, Anayasaya ve kanunlar\u0131n emredici h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlemeler i\u00e7ermesi olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
3. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Kapsam\u0131 ve D\u00fczeyi<\/p>\n
Bir toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ayn\u0131 i\u015f kolunda bir veya birden \u00e7ok i\u015f yerini kapsayabilir. Ancak bir ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fiye veya bir kamu kurum ve kurulu\u015funa ait ayn\u0131 i\u015f kolunda birden \u00e7ok i\u015f yerinin bulundu\u011fu i\u015f yerlerinde, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ancak i\u015fletme d\u00fczeyinde yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin ayn\u0131 i\u015f kolunda bulunan iki farkl\u0131 giyim at\u00f6lyesinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler ve i\u015f yerleri i\u00e7in bir toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fczenlenmesi m\u00fcmk\u00fcnken ayn\u0131 i\u015f yerinin birden fazla \u015fubesi i\u00e7in veya ayn\u0131 ki\u015fiye ait ayn\u0131 i\u015f kolundaki birden \u00e7ok i\u015f yeri i\u00e7in ayr\u0131 toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri d\u00fczenlenmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Bu kapsamda kanun koyucunun i\u015fletme sahibini esas ald\u0131\u011f\u0131, i\u015f yeri sahibinin ayn\u0131 oldu\u011fu ayn\u0131 i\u015f kolundaki birden fazla i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin ayn\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi olmas\u0131n\u0131 arzu etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, yaln\u0131zca i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 konu almakta ve ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere kapsam\u0131na dahil olan i\u015f\u00e7iler hakk\u0131nda topluca h\u00fck\u00fcm ifade etmektedir. \u00d6rne\u011fin X i\u015f\u00e7i sendikas\u0131yla Y i\u015fveren sendikas\u0131 aras\u0131nda imzalanan toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinden sendikaya \u00fcye olan t\u00fcm i\u015f\u00e7iler faydalanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Grup toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, taraflar\u0131n anla\u015fmas\u0131 \u00fczerine bir i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile bir i\u015fveren sendikas\u0131 aras\u0131nda, birden \u00e7ok \u00fcye i\u015fverene ait ayn\u0131 i\u015f kolunda kurulu i\u015f yerleri ve i\u015fletmeleri kapsamak \u00fczere yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin \u015eekli<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yaz\u0131l\u0131 olarak yap\u0131lmak zorundad\u0131r. Buradaki \u015fekil, ge\u00e7erlilik \u015fart\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Toplu S\u00f6zle\u015fme<\/p>\n
1. Toplu S\u00f6zle\u015fmenin Kapsam\u0131<\/p>\n
Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri i\u00e7in durum farkl\u0131d\u0131r. Bu kimseler toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi de\u011fil, toplu s\u00f6zle\u015fme yapma hakk\u0131na sahiptir. Memurlar ve i\u015f\u00e7iler farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi oldu\u011fundan bu kimseler hakk\u0131nda toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Burada i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yoktur. Kapsam\u0131na dahil olan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 topluca kapsayacak \u015fekilde toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
2. Toplu S\u00f6zle\u015fme S\u0131ras\u0131nda Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u0131kmas\u0131<\/p>\n
Toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde taraflar\u0131n Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kuruluna ba\u015fvurmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kurulu kararlar\u0131 kesindir ve toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n
II. GREV VE LOKAVT<\/p>\n
A. Grev <\/p>\n
1. Grevin Tan\u0131m\u0131<\/p>\n
Grev, i\u015f\u00e7ilerin topluca \u00e7al\u0131\u015fmamak suretiyle i\u015f yerinde faaliyeti durdurmak veya i\u015fin niteli\u011fine g\u00f6re \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde aksatmak amac\u0131yla aralar\u0131nda anla\u015farak veya bir kurulu\u015fun ayn\u0131 ama\u00e7la topluca \u00e7al\u0131\u015fmamalar\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi karara uyarak i\u015fi b\u0131rakmalar\u0131d\u0131r. Bu tan\u0131m genel olarak grevin tan\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Grevin \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
Grev hukuka uygun olup olmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan ilki kanuni grev, di\u011feri kanun d\u0131\u015f\u0131 grevdir.<\/p>\n
Kanuni grev, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f\u00e7ilerin ekonomik ve sosyal durumlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 korumak veya geli\u015ftirmek amac\u0131yla 6356 say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lan grevdir. Kanuni grev i\u00e7in aranan \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden yap\u0131lan grev ise kanun d\u0131\u015f\u0131 grevdir. Kanun d\u0131\u015f\u0131 grevin \u00e7e\u015fitli ama\u00e7 ve saiklerle yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Grev yapman\u0131n yasak olmas\u0131na ra\u011fmen yap\u0131lmas\u0131 halinde de bu grev kanun d\u0131\u015f\u0131 olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan ve \u0130zmir halk\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 felce u\u011fratan \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 grevde oldu\u011fu gibi. Zira burada temizlik ve ula\u015f\u0131m hizmetlerini kapsar nitelikte b\u00fcy\u00fck bir grev yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u0130zmir halk\u0131n\u0131n zarara u\u011framas\u0131na ve ma\u011fdur olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden taraf\u0131m\u0131zca bu grevin hukuka uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kanun d\u0131\u015f\u0131 grev kapsam\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n
B. Lokavt<\/p>\n
1. Lokavt\u0131n Tan\u0131m\u0131 <\/p>\n
Lokavt, i\u015f yerinde faaliyetin tamamen durmas\u0131na sebep olacak tarzda, i\u015fveren veya i\u015fveren vekili taraf\u0131ndan kendi karar\u0131yla veya bir kurulu\u015fun verdi\u011fi karara uyarak i\u015f\u00e7ilerin topluca i\u015ften uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Lokavt\u0131n \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
T\u0131pk\u0131 grevde oldu\u011fu gibi lokavtta da ikili ayr\u0131m mevcuttur. Bunlardan ilki kanuni lokavt, di\u011feri kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavtt\u0131r. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 taraf\u0131ndan grev karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 halinde 6356 say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lan lokavta kanuni lokavt denilmektedir. Kanuni lokavt i\u00e7in aranan \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden yap\u0131lan lokavt ise kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavt olmaktad\u0131r. Lokavt\u0131n da hukuka ayk\u0131r\u0131 ama\u00e7 ve saiklerle yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde bu lokavt kanun d\u0131\u015f\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
III. TEMEL HUKUK\u0130 DAYANAKLAR<\/p>\n
1. 1982 Anayasas\u0131<\/p>\n
Anayasam\u0131zda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine, toplu s\u00f6zle\u015fmeye, grev ve lokavta ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere yer verilmektedir. Buna g\u00f6re i\u015f\u00e7iler ve i\u015fverenler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapma hakk\u0131na sahiptir. Anayasada toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte ve bu hususta ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f\u00e7iler grev hakk\u0131na sahiptir. Anayasada bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ve i\u015fverenin lokavta ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n usul ve \u015fartlar\u0131 ile kapsam ve istisnalar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
2. 6356 Say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu<\/p>\n
6356 say\u0131l\u0131 kanunda, bu kanunun amac\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikalar\u0131 ile konfederasyonlar\u0131n kurulu\u015fu, y\u00f6netimi, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenmesine ili\u015fkin usul ve esaslar ile i\u015f\u00e7ilerin ve i\u015fverenlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 belirlemek \u00fczere toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapmalar\u0131na, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine, grev ve lokavta ba\u015fvurmalar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 d\u00fczenlemek oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
6356 say\u0131l\u0131 kanun incelenmesinde, kanun kapsam\u0131nda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine, bu s\u0131rada uyu\u015fmazl\u0131k ya\u015fanmas\u0131 durumuna, grev ve lokavt\u0131n tan\u0131mlar\u0131na ve hukuka uygun olup olmas\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan ayr\u0131mlara yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
3. 2822 Say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu (M\u00fclga)<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere 2822 Say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte de\u011fildir. Halihaz\u0131rda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, grev ve lokavt hakk\u0131nda 6356 say\u0131l\u0131 kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Bu sonuca 6356 say\u0131l\u0131 kanunun \u2018Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan h\u00fck\u00fcmler\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 81. maddesiyle ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re 5\/5\/1983 tarihli ve 2821 say\u0131l\u0131 Sendikalar Kanunu, 5\/5\/1983 tarihli ve 2822 say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ve 30\/1\/1950 tarihli ve 5521 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Mahkemeleri Kanununun 1 inci maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (A) bendi y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer mevzuatta 2821 ve 2822 say\u0131l\u0131 kanunlara yap\u0131lan at\u0131flar, 6356 say\u0131l\u0131 kanuna yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
IV. GREV VE LOKAVTIN SINIRLARI<\/p>\n
A. Genel Olarak<\/p>\n
Grev ve lokavt\u0131n nitelik bak\u0131m\u0131ndan birbirinden farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hukuki olay ve m\u00fcesseseler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Her iki m\u00fcessesenin de Anayasal ve yasal dayanaklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Grev bir hakt\u0131r. Ancak lokavt y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. Bir k\u0131s\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0131pk\u0131 grev gibi lokavt\u0131n da hak oldu\u011funu, bir k\u0131s\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fse lokavt\u0131n Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fcnce (ILO) hak olarak say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve bu sebeple hak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Taraf\u0131m\u0131zca lokavt\u0131n da bir hak oldu\u011fu de\u011ferlendirilmektedir. Her hakta oldu\u011fu gibi bu haklar da s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Her \u015feyden \u00f6nce genel hukuk kurallar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 ve bir hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n su\u00e7 te\u015fkil etmemesi gereklidir. \u00d6rne\u011fin grev sebebiyle ve esnas\u0131nda i\u015f verene ait i\u015f yerinin camlar\u0131na ta\u015f atmak veya i\u015f verene sopalarla sald\u0131rmak su\u00e7tur. Yap\u0131lan grev bu davran\u0131\u015flar\u0131 yasal hale getirmemekte, hatta bu halde i\u015fverenin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu madde 2\u2019de yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fczere haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda ve bor\u00e7lar\u0131n ifas\u0131nda hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmamas\u0131 esast\u0131r. Hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 halinde bu k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m hukuk d\u00fczenince korunmamaktad\u0131r. Bu genel s\u0131n\u0131rlamalar d\u0131\u015f\u0131nda yaln\u0131zca grev ve lokavt i\u00e7in ge\u00e7erli olan ba\u015fkaca s\u0131n\u0131rlamalar ve yasaklar da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Anayasal S\u0131n\u0131rlamalar<\/p>\n
Grev ve lokavt\u0131n, iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda, toplum zarar\u0131na ve milli serveti tahrip edecek \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan ve \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ile i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 konu alan grevde \u0130zmir halk\u0131 \u00e7e\u015fitli ma\u011fduriyetler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce yak\u0131n zamanda sona eren grevden \u00f6t\u00fcr\u00fc temizlik hizmeti neredeyse tamamen durmu\u015f ve her yer \u00e7\u00f6plerle dolmu\u015ftur. \u0130zmir halk\u0131 \u00e7\u00f6plerini atacak bo\u015f \u00e7\u00f6p konteyneri bulamam\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6pler sokaklara, kald\u0131r\u0131mlara ve yollara kadar ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli sinek, b\u00f6cek ve ha\u015fereler etraf\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131r. Sokaklarda kokular olu\u015fmu\u015f ve \u00e7\u00f6p konteynerinin yak\u0131n\u0131ndaki evler t\u00fcm bu olaylardan fazlas\u0131yla etkilenmi\u015ftir. Hatta bir\u00e7ok i\u015f yeri ve \u00f6zellikle de g\u0131da sat\u0131\u015f\u0131 yapan yerler \u00e7ok fazla rahats\u0131zl\u0131k duymu\u015ftur. Restoranlara gelen m\u00fc\u015fteriler kokudan yemek dahi yiyememi\u015f ve bu olup bitenlerden yaln\u0131zca \u0130zmir halk\u0131, i\u015fletmeler ve i\u015f yerleri de\u011fil, \u0130zmir\u2019e gelen yerli ve yabanc\u0131 turistler de etkilenmi\u015ftir. Benzer \u015fekilde ula\u015f\u0131m neredeyse tamamen durmu\u015f ve i\u015f yerine \u00e7al\u0131\u015fmaya veya okula gitmek isteyenler g\u00fcnl\u00fck rutin hayatlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli mahrumiyetler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel arac\u0131 olmayanlar, ehliyeti olmayanlar, \u00f6zellikle hastane randevusu olanlar, 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc vatanda\u015flar ve daha bir\u00e7ok kesim gitmek istedikleri yerlere gidememi\u015f veya vaktinde yeti\u015fememi\u015ftir. Dolmu\u015flar\u0131n doluluk oranlar\u0131 artm\u0131\u015f ve vatanda\u015flar otob\u00fcs duraklar\u0131nda kuyruklar halinde beklemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette bu halde toplum zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halk do\u011frudan ma\u011fdur olmu\u015ftur. Burada \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclmesi suretiyle \u00f6zel hak niteli\u011findeki \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talep hakk\u0131 ve topluca grev yapma hakk\u0131 elbette haddinden fazla olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Burada ki\u015fisel menfaatlerin kamusal menfaatlerden \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bu sebeple iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda ve toplum zarar\u0131na yap\u0131lan bir grevle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Grevin iyi niyetli olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesi, \u00e7\u00f6plerin toplanmamas\u0131 \u00fczerine di\u011fer belediyelerce harekete ge\u00e7ilmesi sonucunda buna kar\u015f\u0131 konulmak istendi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki haberler ve sair hususlar dikkate al\u0131narak yap\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca grevin \u00f6zellikle temizlik ve ula\u015f\u0131m gibi zaruri hizmetlerde yo\u011funla\u015fmas\u0131, grevin iyi niyetli \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talebinden \u00e7ok mahrumiyete yol a\u00e7mas\u0131n\u0131n istendi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Burada elbette grevin bir sopa olarak kullan\u0131lmamas\u0131 gereklidir. Grev yap\u0131l\u0131rken toplumun veya o yerde ya\u015fayanlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n veya b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n zarar\u0131na, aleyhine hareket edilmesi kamuoyunda derin yank\u0131 ve b\u00fcy\u00fck tepkilere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu ifadelerden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere grevin toplumun veya o yerde ya\u015fayanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu ma\u011fdur edecek seviyeye getirilmemesi gereklidir. Kamusal menfaatlerin unutulmas\u0131 demek, bir hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan \u00f6te bencil bir yakla\u015f\u0131m olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu durum tam anlam\u0131yla hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na i\u015faret etmektedir. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan bu grev, taraf\u0131m\u0131zca tasvip edilmedi\u011fi gibi kanunsuz bir grev olarak nitelendirilmektedir.<\/p>\n
C. Yasal S\u0131n\u0131rlamalar<\/p>\n
1. Grev ve Lokavt Yasaklar\u0131<\/p>\n
a. Can ve mal kurtarma i\u015flerinde; cenaze i\u015flerinde ve mezarl\u0131klarda; \u015fehir \u015febeke suyu, elektrik, do\u011fal gaz, petrol \u00fcretimi, tasfiyesi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ile nafta veya do\u011falgazdan ba\u015flayan petrokimya i\u015flerinde; Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 ve Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nca do\u011frudan i\u015fletilen i\u015fyerlerinde; kamu kurulu\u015flar\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen itfaiye ve hastanelerde grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
b. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n, genel hayat\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyen do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerlerde bu durumun devam\u0131 s\u00fcresince y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalmak kayd\u0131yla gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015f yerlerinde grev ve lokavt\u0131 yasaklamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde yasa\u011f\u0131n kalkmas\u0131ndan itibaren altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde alt\u0131 i\u015f g\u00fcn\u00fc \u00f6nce kar\u015f\u0131 tarafa bildirilmek kayd\u0131yla grev ve lokavt uygulamas\u0131na devam edilmektedir.<\/p>\n
c. Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fu yurt i\u00e7indeki var\u0131\u015f yerlerinde bitirmemi\u015f deniz, hava, demir ve kara ula\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131nda grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. 2822 say\u0131l\u0131 kanunda kamu kurulu\u015flar\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen itfaiye, \u015fehir i\u00e7i deniz, kara, demiryolu ve di\u011fer rayl\u0131 toplu yolcu ula\u015ft\u0131rma hizmetlerinde grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 yasakken, 6356 say\u0131l\u0131 kanunda bu h\u00fckme yer verilmedi\u011fi, yaln\u0131zca itfaiye hizmetine ili\u015fkin yasa\u011f\u0131n korundu\u011fu ancak ula\u015f\u0131ma ili\u015fkin yasa\u011f\u0131n yaln\u0131zca devam eden yolculuklara \u00f6zg\u00fclendi\u011fi ve ba\u015flay\u0131p da yurt i\u00e7indeki var\u0131\u015f yerine ula\u015fmam\u0131\u015f ara\u00e7larda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerle s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu h\u00fck\u00fcmler \u00f6nemli olup iki kanun aras\u0131ndaki bu farklara dikkat edilmesi gereklidir. \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nde ula\u015f\u0131mda g\u00f6revli i\u015f\u00e7iler bak\u0131m\u0131ndan 2822 kanuna g\u00f6re grev yasa\u011f\u0131 varken 6356 say\u0131l\u0131 kanuna g\u00f6re grev yasa\u011f\u0131 yoktur. Ancak \u00f6nceki kanunda yer alan bu h\u00fckm\u00fcn korunmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmektedir. Aksi halde yak\u0131n zamanda somut olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere ciddi anlamda b\u00fcy\u00fck ma\u011fduriyetlerin ve telafisi imkans\u0131z zararlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
d. Hi\u00e7bir surette \u00fcretim veya sat\u0131\u015fa y\u00f6nelik olmamak kayd\u0131yla niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrekli olmas\u0131nda teknik zorunluluk bulunan i\u015flerde faaliyetin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya i\u015f yeri g\u00fcvenli\u011fini, makine ve demirba\u015f e\u015fyalar\u0131n\u0131n, gere\u00e7lerinin, hammadde, yar\u0131 mamul ve mamul maddelerin bozulmamas\u0131n\u0131 ya da hayvan ve bitkilerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak say\u0131da i\u015f\u00e7inin kanuni grev ve lokavt s\u0131ras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, i\u015fverenin de bunlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 zorunludur. Ula\u015f\u0131mda tamamen grev ve lokavt yasa\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u0130zmir\u2019de 04.06.2025 tarihinde sona erdi\u011fi a\u00e7\u0131klanan grevin, bu h\u00fck\u00fcm y\u00f6n\u00fcnden de de\u011ferlendirilmesi gereklidir. Bu kapsamda de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda temizlik ve ula\u015f\u0131m hizmetlerinde \u00fcretim ve sat\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Ancak bu hizmetler s\u00fcrekli hizmetlerdendir. Bu halde kanunun lafz\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Madde metninde teknik zorunluluk denildi\u011fi i\u00e7in temizlik ve ula\u015f\u0131m\u0131n teknik zorunluluk olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan grev, bu h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca yasak kapsam\u0131nda de\u011fildir. Ancak bu ifade, grevin hukuka uygun oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmemektedir.<\/p>\n
2. Grev ve Lokavt\u0131n Ertelenmesi<\/p>\n
Karar verilmi\u015f veya ba\u015flanm\u0131\u015f olan kanuni bir grev veya lokavt, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 veya mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi bozucu nitelikte ise Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n bu uyu\u015fmazl\u0131kta grev ve lokavt\u0131 altm\u0131\u015f g\u00fcn s\u00fcre ile ertelemesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Erteleme s\u00fcresi karar\u0131n yay\u0131m\u0131 tarihinde ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan grev de\u011ferlendirildi\u011finde, grev devam ediyor olsayd\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 bu grevi altm\u0131\u015f g\u00fcn m\u00fcddetle erteleyebilirdi. Ancak grev sona erdi\u011finden buna gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Grev ve Lokavt\u0131n Uygulanmas\u0131nda Uyulmas\u0131 Zorunlu Kurallar<\/p>\n
a. \u0130\u015f\u00e7iler greve kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmamakta serbesttir. Zira grev bir hakt\u0131r. Bu hakk\u0131 kullan\u0131p kullanmama y\u00f6n\u00fcndeki tercih de elbette hak sahibine aittir. Ancak greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7iler ile lokavta maruz kalan i\u015f\u00e7iler i\u015f yerinden ayr\u0131lmak zorundad\u0131r. Greve kat\u0131lmayan veya kat\u0131lmaktan vazge\u00e7enlerin i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n engellenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak i\u015fveren greve kat\u0131lmayan i\u015f\u00e7ileri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmamakta serbesttir.<\/p>\n
b. Greve kat\u0131lan veya lokavta maruz kalan i\u015f\u00e7ilerin, i\u015f yerine giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 engellemeleri yasakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin grev yapanlar\u0131n, i\u015f yerine gelen m\u00fc\u015fterileri kap\u0131dan i\u00e7eriye sokmamalar\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 husus i\u015f yerinin di\u011fer i\u015f\u00e7ileri bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erlidir. Greve kat\u0131lmayan i\u015f\u00e7ilerin i\u015f yerlerine giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na engel olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
c. Grev ba\u015flamadan \u00f6nce \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131lmas\u0131na ve i\u015f yeri d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na engel olunmas\u0131 yasakt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm yerindedir. Zira greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin, i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7te \u00fcretim b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131ndan, sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin kendileri taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011finden ve grev sebebiyle sat\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan bahisle sat\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 koymalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
d. Greve kat\u0131lmay\u0131p \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131lmas\u0131na ve i\u015f yeri d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na, i\u015f yeri i\u00e7in gerekli maddelerin, ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin i\u015f yerine sokulmas\u0131na engel olunmas\u0131 yasakt\u0131r.<\/p>\n
e. \u0130\u015fverenin, kanuni bir grev veya lokavt s\u00fcresince, grev ve lokavt sebebiyle i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ask\u0131da kalan i\u015f\u00e7ilerin yerine, s\u00fcrekli ya da ge\u00e7ici olarak ba\u015fka i\u015f\u00e7i almas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak greve kat\u0131lamayacak ve lokavta maruz b\u0131rak\u0131lamayacak i\u015f\u00e7ilerden, \u00f6lenlerin, kendi iste\u011fi ile ayr\u0131lanlar\u0131n veya i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi i\u015fveren taraf\u0131ndan hakl\u0131 nedenle feshedilenlerin yerine yeni i\u015f\u00e7i al\u0131nabilir. \u0130\u015fverenin bu yasa\u011fa ayk\u0131r\u0131 hareketi, taraf sendikan\u0131n yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvurusu h\u00e2linde g\u00f6revli makamca denetlenmektedir.<\/p>\n
f. Greve kat\u0131lmayan veya kat\u0131lmaktan vazge\u00e7en i\u015f\u00e7ilerin kendi i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bu i\u015f\u00e7ilere, greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin i\u015fleri yapt\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n
g. Kanuni bir grev ve lokavt dolay\u0131s\u0131yla i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ask\u0131da kalan i\u015f\u00e7ilerin, grev veya lokavt s\u00fcresince ba\u015fka bir i\u015fverenin yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yasakt\u0131r. Aksi h\u00e2lde i\u015fveren i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle feshetme hakk\u0131na sahiptir. Ancak k\u0131smi s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ile \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin, kanuni haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini tamamlayacak s\u00fcreyi a\u015fmamak \u00fczere ba\u015fka bir i\u015fverenin i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fabilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
h. \u0130\u015fverenin, kanuni bir grev veya lokavt s\u00fcresince greve kat\u0131lan veya lokavta u\u011frayan i\u015f\u00e7ilerin oturduklar\u0131 ve kendisi taraf\u0131ndan sa\u011flanan konutlardan \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 istemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak i\u015fveren, bu konutlarda oturan i\u015f\u00e7ilerden, grev ve lokavt s\u00fcresi i\u00e7inde konutlar\u0131n onar\u0131m\u0131, su, gaz, ayd\u0131nlatma ve \u0131s\u0131tma giderleri ile rayi\u00e7 kiray\u0131 talep edebilir. Benzer \u015fekilde i\u015fveren, konutlar\u0131n su, gaz, ayd\u0131nlatma ve \u0131s\u0131tma hizmetlerini, kanuni grev ve lokavt s\u00fcresince k\u0131s\u0131nt\u0131ya u\u011fratamaz. Ancak bu hizmetlerin kanuni grev ve lokavt y\u00fcz\u00fcnden k\u0131s\u0131nt\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f olanlar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131n, i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan istenmesi olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
V. KANUN DI\u015eI GREV VE LOKAVTIN SONU\u00c7LARI<\/p>\n
A. Hakl\u0131 Nedenle Fesih Hakk\u0131<\/p>\n
1. Kanun D\u0131\u015f\u0131 Grev Halinde<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 grev yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde i\u015fverenin, grevin yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131na kat\u0131lan, grevin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eden, greve kat\u0131lan veya kat\u0131lmaya ya da devama te\u015fvik eden i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131 do\u011fmaktad\u0131r.<\/p>\n
2. Kanun D\u0131\u015f\u0131 Lokavt Halinde<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavt yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde i\u015f\u00e7iler i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini hakl\u0131 nedenle feshedebilmektedir. \u0130\u015fveren, bu i\u015f\u00e7ilerin lokavt s\u00fcresine ili\u015fkin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan b\u00fct\u00fcn haklar\u0131n\u0131 bir i\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00f6demek ve u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u0131 tazmin etmek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndedir.<\/p>\n
B. \u0130\u015fverenin U\u011frad\u0131\u011f\u0131 Zararlar\u0131n Tazmini<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 bir grev yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde bu grev nedeniyle i\u015fverenin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar, greve karar veren i\u015f\u00e7i kurulu\u015fu veya kanun d\u0131\u015f\u0131 grev herhangi bir i\u015f\u00e7i kurulu\u015funca kararla\u015ft\u0131r\u0131lmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015fsa, bu greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Grev esnas\u0131nda greve karar veren sendikan\u0131n kusurlu hareketi sonucu grev uygulanan i\u015f yerinde neden olunan maddi zarardan sendika, yetkili i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131n karar\u0131 olmadan i\u015f\u00e7i ya da y\u00f6neticilerin bireysel eylemlerinden kaynaklanan zararlardan kusuru olan y\u00f6netici ya da i\u015f\u00e7i sorumlu olmaktad\u0131r.<\/p>\n
VI. GREV VE LOKAVT HAKKINDA DE\u011e\u0130N\u0130LMES\u0130 GEREKEN D\u0130\u011eER \u00d6NEML\u0130 HUSUSLAR<\/p>\n
A. Tespit Davas\u0131<\/p>\n
Taraflardan her biri, karar verilen veya uygulanmakta olan bir grev veya lokavt\u0131n kanun d\u0131\u015f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitini mahkemeden her zaman talep etme hakk\u0131na sahiptir. Bu y\u00f6nde bir talep olmas\u0131 halinde mahkemece bir ay i\u00e7inde karar verilmektedir. Karar hakk\u0131nda istinaf yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2lindeyse b\u00f6lge adliye mahkemesi bir ay i\u00e7inde kesin olarak karar\u0131n\u0131 vermektedir. Karar, taraflar\u0131, i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n \u00fcyelerini ba\u011flamakta ve ceza davalar\u0131 i\u00e7in kesin delil te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
H\u00e2kimin tedbir olarak dava konusu grev veya lokavt\u0131n durdurulmas\u0131na karar vermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
B. Grev Hakk\u0131n\u0131n ve Lokavt\u0131n K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131lmas\u0131<\/p>\n
Taraflardan birinin veya \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakan\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine mahkemece, grev hakk\u0131 veya lokavt\u0131n iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda toplum zarar\u0131na veya mill\u00ee servete zarar verecek \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi h\u00e2linde, uygulanmakta olan grev veya lokavt\u0131n durdurulmas\u0131na karar verilmektedir.<\/p>\n
Kanuni bir lokavt\u0131n i\u015f yerini temelli olarak kapal\u0131 tutmak amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015fmi\u015f mahkeme karar\u0131yla belirlenmesi halinde mahkeme karar\u0131n\u0131n lokavt yapm\u0131\u015f i\u015fverene veya i\u015fveren sendikas\u0131na bildirilmesiyle birlikte lokavt durdurulmaktad\u0131r. Mahkeme karar\u0131na ra\u011fmen lokavt\u0131n uygulanmaya devam edilmesi halinde i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle fesih haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
C. Grev ve Lokavt G\u00f6zc\u00fcleri<\/p>\n
1. Grev Halinde<\/p>\n
\u0130\u015fyerinde grev ilan etmi\u015f olan i\u015f\u00e7i sendikas\u0131, kanuni bir grev karar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in g\u00fc\u00e7 kullanmaks\u0131z\u0131n ve tehditte bulunmaks\u0131z\u0131n kendi \u00fcyelerinin grev karar\u0131na uyup uymad\u0131klar\u0131n\u0131 denetlemek amac\u0131yla i\u015f yerinin giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yerlerine, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan en \u00e7ok d\u00f6rder grev g\u00f6zc\u00fcs\u00fc koyma hakk\u0131na sahiptir. Ancak grev g\u00f6zc\u00fclerinin, i\u015f yerine giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flara engel olmalar\u0131, giren ve \u00e7\u0131kanlar\u0131 kontrol amac\u0131yla dahi durdurmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nde ya\u015fanan grevde \u00e7\u00f6plerin ba\u015fka belediye taraf\u0131ndan toplanmak istenmesi halinde, g\u00f6zc\u00fclerin buna engel olmalar\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi.<\/p>\n
2. Lokavt Halinde<\/p>\n
\u0130\u015f yerinde lokavt ilan etmi\u015f olan i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n, kanuni bir lokavt karar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in g\u00fc\u00e7 kullanmaks\u0131z\u0131n ve tehditte bulunmaks\u0131z\u0131n kendi \u00fcyelerinin lokavt karar\u0131na uyup uymad\u0131klar\u0131n\u0131 denetlemek amac\u0131yla lokavt\u0131n kapsam\u0131na giren i\u015f yerlerine g\u00f6zc\u00fcler g\u00f6ndermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
D. Grev ve Lokavt H\u00e2linde M\u00fclk\u00ee Amirin Yetkileri<\/p>\n
Mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee amirleri taraf\u0131ndan halk\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 i\u00e7in zorunlu olan ve aksamas\u0131 muhtemel hizmet ve ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layacak, i\u015f yerinde faaliyetin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirler al\u0131nmaktad\u0131r. Ancak grev ve lokavt\u0131n uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee amirinin kamu d\u00fczenine ili\u015fkin alaca\u011f\u0131 tedbirlerin, kanuni bir grev veya lokavt\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 engelleyici nitelik ta\u015f\u0131mamas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
E. Grev ve Lokavt\u0131 Sona Erdirme Karar\u0131<\/p>\n
Kanuni bir grev veya lokavt\u0131 sona erdirme karar\u0131n\u0131n, karar\u0131 alan taraf\u00e7a ertesi i\u015f g\u00fcn\u00fc sonuna kadar yaz\u0131 ile kar\u015f\u0131 tarafa ve g\u00f6revli makama bildirilmesi gerekmektedir. Ayr\u0131ca grevin veya lokavt\u0131n sona erdi\u011fi, g\u00f6revli makam taraf\u0131ndan i\u015f yerinde ilan edilmekte ve kanuni grev ve lokavt, ilan\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ile sona ermektedir.<\/p>\n
Grevin uygulanmas\u0131na son verilmesi lokavt\u0131n, lokavt\u0131n uygulanmas\u0131na son verilmesi grevin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmemektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere grev ve lokavt birbirinden farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hukuki olaylard\u0131r.<\/p>\n
Grevi uygulayan i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131n herhangi bir nedenle kapat\u0131lmas\u0131, feshedilmesi veya infisah etmesi h\u00e2llerinde grev ve al\u0131nm\u0131\u015f bir karar varsa lokavt kendili\u011finden sona ermekte ve yetki belgesi h\u00fck\u00fcms\u00fcz olmaktad\u0131r. Lokavt\u0131 uygulayan i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n herhangi bir nedenle kapat\u0131lmas\u0131, feshedilmesi veya infisah etmesi h\u00e2llerindeyse lokavt kendili\u011finden sona ermektedir.<\/p>\n
Grevi uygulayan sendikan\u0131n, yetki tespiti i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu tarihte i\u015f yerindeki \u00fcyesi i\u015f\u00e7ilerin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn sendika \u00fcyeli\u011finden ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde, ilgililerden birinin grevin sona erdirilmesi i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde mahkemece belirlenecek tarihte grevin sona erece\u011fi ilan edilmek zorundad\u0131r.<\/p>\n
\u200bI. TOPLU \u0130\u015e S\u00d6ZLE\u015eMES\u0130 VE TOPLU S\u00d6ZLE\u015eME<\/p>\n
A. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi <\/p>\n
1. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Tan\u0131m\u0131<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin hususlar\u0131 d\u00fczenlemek \u00fczere i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile i\u015fveren sendikas\u0131 veya sendika \u00fcyesi olmayan i\u015fveren aras\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmektedir.<\/p>\n
2. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi H\u00fck\u00fcmleri<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermektedir. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hak ve bor\u00e7lar\u0131n\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin uygulanmas\u0131n\u0131, denetimini ve uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ba\u015fvurulacak yollar\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fme, Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren konfederasyonlar\u0131na \u00fcye i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikalar\u0131 aras\u0131nda i\u015f kolu d\u00fczeyinde yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmekte ve s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 olan i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n \u00fcyeleri hakk\u0131nda uygulanmaktad\u0131r. \u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmenin meslek\u00ee e\u011fitim, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri i\u00e7ermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ve \u00e7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmelerin, Anayasaya ve kanunlar\u0131n emredici h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlemeler i\u00e7ermesi olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
3. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Kapsam\u0131 ve D\u00fczeyi<\/p>\n
Bir toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ayn\u0131 i\u015f kolunda bir veya birden \u00e7ok i\u015f yerini kapsayabilir. Ancak bir ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fiye veya bir kamu kurum ve kurulu\u015funa ait ayn\u0131 i\u015f kolunda birden \u00e7ok i\u015f yerinin bulundu\u011fu i\u015f yerlerinde, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ancak i\u015fletme d\u00fczeyinde yap\u0131lmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin ayn\u0131 i\u015f kolunda bulunan iki farkl\u0131 giyim at\u00f6lyesinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7iler ve i\u015f yerleri i\u00e7in bir toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi d\u00fczenlenmesi m\u00fcmk\u00fcnken ayn\u0131 i\u015f yerinin birden fazla \u015fubesi i\u00e7in veya ayn\u0131 ki\u015fiye ait ayn\u0131 i\u015f kolundaki birden \u00e7ok i\u015f yeri i\u00e7in ayr\u0131 toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri d\u00fczenlenmesi olanaks\u0131zd\u0131r. Bu kapsamda kanun koyucunun i\u015fletme sahibini esas ald\u0131\u011f\u0131, i\u015f yeri sahibinin ayn\u0131 oldu\u011fu ayn\u0131 i\u015f kolundaki birden fazla i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin ayn\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi olmas\u0131n\u0131 arzu etti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, yaln\u0131zca i\u015f s\u00f6zle\u015fmesiyle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 konu almakta ve ad\u0131ndan da anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere kapsam\u0131na dahil olan i\u015f\u00e7iler hakk\u0131nda topluca h\u00fck\u00fcm ifade etmektedir. \u00d6rne\u011fin X i\u015f\u00e7i sendikas\u0131yla Y i\u015fveren sendikas\u0131 aras\u0131nda imzalanan toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinden sendikaya \u00fcye olan t\u00fcm i\u015f\u00e7iler faydalanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Grup toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, taraflar\u0131n anla\u015fmas\u0131 \u00fczerine bir i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile bir i\u015fveren sendikas\u0131 aras\u0131nda, birden \u00e7ok \u00fcye i\u015fverene ait ayn\u0131 i\u015f kolunda kurulu i\u015f yerleri ve i\u015fletmeleri kapsamak \u00fczere yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
4. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin \u015eekli<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yaz\u0131l\u0131 olarak yap\u0131lmak zorundad\u0131r. Buradaki \u015fekil, ge\u00e7erlilik \u015fart\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Toplu S\u00f6zle\u015fme<\/p>\n
1. Toplu S\u00f6zle\u015fmenin Kapsam\u0131<\/p>\n
Memurlar ve di\u011fer kamu g\u00f6revlileri i\u00e7in durum farkl\u0131d\u0131r. Bu kimseler toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi de\u011fil, toplu s\u00f6zle\u015fme yapma hakk\u0131na sahiptir. Memurlar ve i\u015f\u00e7iler farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlere tabi oldu\u011fundan bu kimseler hakk\u0131nda toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Burada i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yoktur. Kapsam\u0131na dahil olan \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 topluca kapsayacak \u015fekilde toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
2. Toplu S\u00f6zle\u015fme S\u0131ras\u0131nda Uyu\u015fmazl\u0131k \u00c7\u0131kmas\u0131<\/p>\n
Toplu s\u00f6zle\u015fme yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde taraflar\u0131n Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kuruluna ba\u015fvurmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kamu G\u00f6revlileri Hakem Kurulu kararlar\u0131 kesindir ve toplu s\u00f6zle\u015fme h\u00fckm\u00fcndedir.<\/p>\n
II. GREV VE LOKAVT<\/p>\n
A. Grev <\/p>\n
1. Grevin Tan\u0131m\u0131<\/p>\n
Grev, i\u015f\u00e7ilerin topluca \u00e7al\u0131\u015fmamak suretiyle i\u015f yerinde faaliyeti durdurmak veya i\u015fin niteli\u011fine g\u00f6re \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde aksatmak amac\u0131yla aralar\u0131nda anla\u015farak veya bir kurulu\u015fun ayn\u0131 ama\u00e7la topluca \u00e7al\u0131\u015fmamalar\u0131 i\u00e7in verdi\u011fi karara uyarak i\u015fi b\u0131rakmalar\u0131d\u0131r. Bu tan\u0131m genel olarak grevin tan\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Grevin \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
Grev hukuka uygun olup olmamas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Bunlardan ilki kanuni grev, di\u011feri kanun d\u0131\u015f\u0131 grevdir.<\/p>\n
Kanuni grev, toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f\u00e7ilerin ekonomik ve sosyal durumlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 korumak veya geli\u015ftirmek amac\u0131yla 6356 say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lan grevdir. Kanuni grev i\u00e7in aranan \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden yap\u0131lan grev ise kanun d\u0131\u015f\u0131 grevdir. Kanun d\u0131\u015f\u0131 grevin \u00e7e\u015fitli ama\u00e7 ve saiklerle yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Grev yapman\u0131n yasak olmas\u0131na ra\u011fmen yap\u0131lmas\u0131 halinde de bu grev kanun d\u0131\u015f\u0131 olmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan ve \u0130zmir halk\u0131n\u0131n hayat\u0131n\u0131 felce u\u011fratan \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 grevde oldu\u011fu gibi. Zira burada temizlik ve ula\u015f\u0131m hizmetlerini kapsar nitelikte b\u00fcy\u00fck bir grev yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u0130zmir halk\u0131n\u0131n zarara u\u011framas\u0131na ve ma\u011fdur olmas\u0131na yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu y\u00fczden taraf\u0131m\u0131zca bu grevin hukuka uygun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kanun d\u0131\u015f\u0131 grev kapsam\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n
B. Lokavt<\/p>\n
1. Lokavt\u0131n Tan\u0131m\u0131 <\/p>\n
Lokavt, i\u015f yerinde faaliyetin tamamen durmas\u0131na sebep olacak tarzda, i\u015fveren veya i\u015fveren vekili taraf\u0131ndan kendi karar\u0131yla veya bir kurulu\u015fun verdi\u011fi karara uyarak i\u015f\u00e7ilerin topluca i\u015ften uzakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
2. Lokavt\u0131n \u00c7e\u015fitleri<\/p>\n
T\u0131pk\u0131 grevde oldu\u011fu gibi lokavtta da ikili ayr\u0131m mevcuttur. Bunlardan ilki kanuni lokavt, di\u011feri kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavtt\u0131r. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 ve i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 taraf\u0131ndan grev karar\u0131 al\u0131nmas\u0131 halinde 6356 say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak yap\u0131lan lokavta kanuni lokavt denilmektedir. Kanuni lokavt i\u00e7in aranan \u015fartlar ger\u00e7ekle\u015fmeden yap\u0131lan lokavt ise kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavt olmaktad\u0131r. Lokavt\u0131n da hukuka ayk\u0131r\u0131 ama\u00e7 ve saiklerle yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde bu lokavt kanun d\u0131\u015f\u0131 olmaktad\u0131r.<\/p>\n
III. TEMEL HUKUK\u0130 DAYANAKLAR<\/p>\n
1. 1982 Anayasas\u0131<\/p>\n
Anayasam\u0131zda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine, toplu s\u00f6zle\u015fmeye, grev ve lokavta ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlere yer verilmektedir. Buna g\u00f6re i\u015f\u00e7iler ve i\u015fverenler, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlar\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek amac\u0131yla toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapma hakk\u0131na sahiptir. Anayasada toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 konusunda kanunla d\u00fczenleme yap\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekte ve bu hususta ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yasal d\u00fczenlemelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda, uyu\u015fmazl\u0131k \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde i\u015f\u00e7iler grev hakk\u0131na sahiptir. Anayasada bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ve i\u015fverenin lokavta ba\u015fvurmas\u0131n\u0131n usul ve \u015fartlar\u0131 ile kapsam ve istisnalar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
2. 6356 Say\u0131l\u0131 Sendikalar ve Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi Kanunu<\/p>\n
6356 say\u0131l\u0131 kanunda, bu kanunun amac\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikalar\u0131 ile konfederasyonlar\u0131n kurulu\u015fu, y\u00f6netimi, i\u015fleyi\u015fi, denetlenmesi, \u00e7al\u0131\u015fma ve \u00f6rg\u00fctlenmesine ili\u015fkin usul ve esaslar ile i\u015f\u00e7ilerin ve i\u015fverenlerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak ekonomik ve sosyal durumlar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fma \u015fartlar\u0131n\u0131 belirlemek \u00fczere toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi yapmalar\u0131na, uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131 bar\u0131\u015f\u00e7\u0131 yollarla \u00e7\u00f6z\u00fcmlemelerine, grev ve lokavta ba\u015fvurmalar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 d\u00fczenlemek oldu\u011fu belirtilmektedir.<\/p>\n
6356 say\u0131l\u0131 kanun incelenmesinde, kanun kapsam\u0131nda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesine, bu s\u0131rada uyu\u015fmazl\u0131k ya\u015fanmas\u0131 durumuna, grev ve lokavt\u0131n tan\u0131mlar\u0131na ve hukuka uygun olup olmas\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan ayr\u0131mlara yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
3. 2822 Say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu (M\u00fclga)<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere 2822 Say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte de\u011fildir. Halihaz\u0131rda toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, grev ve lokavt hakk\u0131nda 6356 say\u0131l\u0131 kanun h\u00fck\u00fcmleri uygulanmaktad\u0131r. Bu sonuca 6356 say\u0131l\u0131 kanunun \u2018Y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lan h\u00fck\u00fcmler\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 81. maddesiyle ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Buna g\u00f6re 5\/5\/1983 tarihli ve 2821 say\u0131l\u0131 Sendikalar Kanunu, 5\/5\/1983 tarihli ve 2822 say\u0131l\u0131 Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ve 30\/1\/1950 tarihli ve 5521 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Mahkemeleri Kanununun 1 inci maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (A) bendi y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer mevzuatta 2821 ve 2822 say\u0131l\u0131 kanunlara yap\u0131lan at\u0131flar, 6356 say\u0131l\u0131 kanuna yap\u0131lm\u0131\u015f say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
IV. GREV VE LOKAVTIN SINIRLARI<\/p>\n
A. Genel Olarak<\/p>\n
Grev ve lokavt\u0131n nitelik bak\u0131m\u0131ndan birbirinden farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hukuki olay ve m\u00fcesseseler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Her iki m\u00fcessesenin de Anayasal ve yasal dayanaklar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Grev bir hakt\u0131r. Ancak lokavt y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler bulunmaktad\u0131r. Bir k\u0131s\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015f t\u0131pk\u0131 grev gibi lokavt\u0131n da hak oldu\u011funu, bir k\u0131s\u0131m g\u00f6r\u00fc\u015fse lokavt\u0131n Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fcnce (ILO) hak olarak say\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve bu sebeple hak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmektedir. Taraf\u0131m\u0131zca lokavt\u0131n da bir hak oldu\u011fu de\u011ferlendirilmektedir. Her hakta oldu\u011fu gibi bu haklar da s\u0131n\u0131rs\u0131z de\u011fildir. Her \u015feyden \u00f6nce genel hukuk kurallar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131 ve bir hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n su\u00e7 te\u015fkil etmemesi gereklidir. \u00d6rne\u011fin grev sebebiyle ve esnas\u0131nda i\u015f verene ait i\u015f yerinin camlar\u0131na ta\u015f atmak veya i\u015f verene sopalarla sald\u0131rmak su\u00e7tur. Yap\u0131lan grev bu davran\u0131\u015flar\u0131 yasal hale getirmemekte, hatta bu halde i\u015fverenin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131 do\u011fmaktad\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda 4721 say\u0131l\u0131 T\u00fcrk Medeni Kanunu madde 2\u2019de yer ald\u0131\u011f\u0131 \u00fczere haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda ve bor\u00e7lar\u0131n ifas\u0131nda hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmamas\u0131 esast\u0131r. Hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131lmas\u0131 halinde bu k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m hukuk d\u00fczenince korunmamaktad\u0131r. Bu genel s\u0131n\u0131rlamalar d\u0131\u015f\u0131nda yaln\u0131zca grev ve lokavt i\u00e7in ge\u00e7erli olan ba\u015fkaca s\u0131n\u0131rlamalar ve yasaklar da bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
B. Anayasal S\u0131n\u0131rlamalar<\/p>\n
Grev ve lokavt\u0131n, iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda, toplum zarar\u0131na ve milli serveti tahrip edecek \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan ve \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ile i\u015f\u00e7iler aras\u0131ndaki uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 konu alan grevde \u0130zmir halk\u0131 \u00e7e\u015fitli ma\u011fduriyetler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. Her \u015feyden \u00f6nce yak\u0131n zamanda sona eren grevden \u00f6t\u00fcr\u00fc temizlik hizmeti neredeyse tamamen durmu\u015f ve her yer \u00e7\u00f6plerle dolmu\u015ftur. \u0130zmir halk\u0131 \u00e7\u00f6plerini atacak bo\u015f \u00e7\u00f6p konteyneri bulamam\u0131\u015f ve \u00e7\u00f6pler sokaklara, kald\u0131r\u0131mlara ve yollara kadar ta\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7e\u015fitli sinek, b\u00f6cek ve ha\u015fereler etraf\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131r. Sokaklarda kokular olu\u015fmu\u015f ve \u00e7\u00f6p konteynerinin yak\u0131n\u0131ndaki evler t\u00fcm bu olaylardan fazlas\u0131yla etkilenmi\u015ftir. Hatta bir\u00e7ok i\u015f yeri ve \u00f6zellikle de g\u0131da sat\u0131\u015f\u0131 yapan yerler \u00e7ok fazla rahats\u0131zl\u0131k duymu\u015ftur. Restoranlara gelen m\u00fc\u015fteriler kokudan yemek dahi yiyememi\u015f ve bu olup bitenlerden yaln\u0131zca \u0130zmir halk\u0131, i\u015fletmeler ve i\u015f yerleri de\u011fil, \u0130zmir\u2019e gelen yerli ve yabanc\u0131 turistler de etkilenmi\u015ftir. Benzer \u015fekilde ula\u015f\u0131m neredeyse tamamen durmu\u015f ve i\u015f yerine \u00e7al\u0131\u015fmaya veya okula gitmek isteyenler g\u00fcnl\u00fck rutin hayatlar\u0131nda \u00e7e\u015fitli mahrumiyetler ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zel arac\u0131 olmayanlar, ehliyeti olmayanlar, \u00f6zellikle hastane randevusu olanlar, 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc vatanda\u015flar ve daha bir\u00e7ok kesim gitmek istedikleri yerlere gidememi\u015f veya vaktinde yeti\u015fememi\u015ftir. Dolmu\u015flar\u0131n doluluk oranlar\u0131 artm\u0131\u015f ve vatanda\u015flar otob\u00fcs duraklar\u0131nda kuyruklar halinde beklemek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette bu halde toplum zarar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Halk do\u011frudan ma\u011fdur olmu\u015ftur. Burada \u00f6zel \u00e7\u0131karlar\u0131n ileri s\u00fcr\u00fclmesi suretiyle \u00f6zel hak niteli\u011findeki \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talep hakk\u0131 ve topluca grev yapma hakk\u0131 elbette haddinden fazla olumsuz sonu\u00e7lara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Burada ki\u015fisel menfaatlerin kamusal menfaatlerden \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bu sebeple iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda ve toplum zarar\u0131na yap\u0131lan bir grevle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Grevin iyi niyetli olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmesi, \u00e7\u00f6plerin toplanmamas\u0131 \u00fczerine di\u011fer belediyelerce harekete ge\u00e7ilmesi sonucunda buna kar\u015f\u0131 konulmak istendi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki haberler ve sair hususlar dikkate al\u0131narak yap\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca grevin \u00f6zellikle temizlik ve ula\u015f\u0131m gibi zaruri hizmetlerde yo\u011funla\u015fmas\u0131, grevin iyi niyetli \u00fccret art\u0131\u015f\u0131 talebinden \u00e7ok mahrumiyete yol a\u00e7mas\u0131n\u0131n istendi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Burada elbette grevin bir sopa olarak kullan\u0131lmamas\u0131 gereklidir. Grev yap\u0131l\u0131rken toplumun veya o yerde ya\u015fayanlar\u0131n tamam\u0131n\u0131n veya b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n zarar\u0131na, aleyhine hareket edilmesi kamuoyunda derin yank\u0131 ve b\u00fcy\u00fck tepkilere yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu ifadelerden de anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere grevin toplumun veya o yerde ya\u015fayanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu ma\u011fdur edecek seviyeye getirilmemesi gereklidir. Kamusal menfaatlerin unutulmas\u0131 demek, bir hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan \u00f6te bencil bir yakla\u015f\u0131m olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Asl\u0131nda bu durum tam anlam\u0131yla hakk\u0131n k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131m\u0131na i\u015faret etmektedir. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan bu grev, taraf\u0131m\u0131zca tasvip edilmedi\u011fi gibi kanunsuz bir grev olarak nitelendirilmektedir.<\/p>\n
C. Yasal S\u0131n\u0131rlamalar<\/p>\n
1. Grev ve Lokavt Yasaklar\u0131<\/p>\n
a. Can ve mal kurtarma i\u015flerinde; cenaze i\u015flerinde ve mezarl\u0131klarda; \u015fehir \u015febeke suyu, elektrik, do\u011fal gaz, petrol \u00fcretimi, tasfiyesi ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ile nafta veya do\u011falgazdan ba\u015flayan petrokimya i\u015flerinde; Mill\u00ee Savunma Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Jandarma Genel Komutanl\u0131\u011f\u0131 ve Sahil G\u00fcvenlik Komutanl\u0131\u011f\u0131nca do\u011frudan i\u015fletilen i\u015fyerlerinde; kamu kurulu\u015flar\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen itfaiye ve hastanelerde grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
b. Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n, genel hayat\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyen do\u011fa olaylar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerlerde bu durumun devam\u0131 s\u00fcresince y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte kalmak kayd\u0131yla gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc i\u015f yerlerinde grev ve lokavt\u0131 yasaklamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde yasa\u011f\u0131n kalkmas\u0131ndan itibaren altm\u0131\u015f g\u00fcn i\u00e7inde alt\u0131 i\u015f g\u00fcn\u00fc \u00f6nce kar\u015f\u0131 tarafa bildirilmek kayd\u0131yla grev ve lokavt uygulamas\u0131na devam edilmektedir.<\/p>\n
c. Ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fu yurt i\u00e7indeki var\u0131\u015f yerlerinde bitirmemi\u015f deniz, hava, demir ve kara ula\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131nda grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r. 2822 say\u0131l\u0131 kanunda kamu kurulu\u015flar\u0131nca y\u00fcr\u00fct\u00fclen itfaiye, \u015fehir i\u00e7i deniz, kara, demiryolu ve di\u011fer rayl\u0131 toplu yolcu ula\u015ft\u0131rma hizmetlerinde grev ve lokavt yap\u0131lmas\u0131 yasakken, 6356 say\u0131l\u0131 kanunda bu h\u00fckme yer verilmedi\u011fi, yaln\u0131zca itfaiye hizmetine ili\u015fkin yasa\u011f\u0131n korundu\u011fu ancak ula\u015f\u0131ma ili\u015fkin yasa\u011f\u0131n yaln\u0131zca devam eden yolculuklara \u00f6zg\u00fclendi\u011fi ve ba\u015flay\u0131p da yurt i\u00e7indeki var\u0131\u015f yerine ula\u015fmam\u0131\u015f ara\u00e7larda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerle s\u0131n\u0131rland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Bu h\u00fck\u00fcmler \u00f6nemli olup iki kanun aras\u0131ndaki bu farklara dikkat edilmesi gereklidir. \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nde ula\u015f\u0131mda g\u00f6revli i\u015f\u00e7iler bak\u0131m\u0131ndan 2822 kanuna g\u00f6re grev yasa\u011f\u0131 varken 6356 say\u0131l\u0131 kanuna g\u00f6re grev yasa\u011f\u0131 yoktur. Ancak \u00f6nceki kanunda yer alan bu h\u00fckm\u00fcn korunmas\u0131 gerekti\u011fi de\u011ferlendirilmektedir. Aksi halde yak\u0131n zamanda somut olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere ciddi anlamda b\u00fcy\u00fck ma\u011fduriyetlerin ve telafisi imkans\u0131z zararlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
d. Hi\u00e7bir surette \u00fcretim veya sat\u0131\u015fa y\u00f6nelik olmamak kayd\u0131yla niteli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrekli olmas\u0131nda teknik zorunluluk bulunan i\u015flerde faaliyetin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya i\u015f yeri g\u00fcvenli\u011fini, makine ve demirba\u015f e\u015fyalar\u0131n\u0131n, gere\u00e7lerinin, hammadde, yar\u0131 mamul ve mamul maddelerin bozulmamas\u0131n\u0131 ya da hayvan ve bitkilerin korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak say\u0131da i\u015f\u00e7inin kanuni grev ve lokavt s\u0131ras\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, i\u015fverenin de bunlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 zorunludur. Ula\u015f\u0131mda tamamen grev ve lokavt yasa\u011f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u0130zmir\u2019de 04.06.2025 tarihinde sona erdi\u011fi a\u00e7\u0131klanan grevin, bu h\u00fck\u00fcm y\u00f6n\u00fcnden de de\u011ferlendirilmesi gereklidir. Bu kapsamda de\u011ferlendirme yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda temizlik ve ula\u015f\u0131m hizmetlerinde \u00fcretim ve sat\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Ancak bu hizmetler s\u00fcrekli hizmetlerdendir. Bu halde kanunun lafz\u0131 dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Madde metninde teknik zorunluluk denildi\u011fi i\u00e7in temizlik ve ula\u015f\u0131m\u0131n teknik zorunluluk olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan grev, bu h\u00fck\u00fcm uyar\u0131nca yasak kapsam\u0131nda de\u011fildir. Ancak bu ifade, grevin hukuka uygun oldu\u011fu anlam\u0131na da gelmemektedir.<\/p>\n
2. Grev ve Lokavt\u0131n Ertelenmesi<\/p>\n
Karar verilmi\u015f veya ba\u015flanm\u0131\u015f olan kanuni bir grev veya lokavt, genel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 veya mill\u00ee g\u00fcvenli\u011fi bozucu nitelikte ise Cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n bu uyu\u015fmazl\u0131kta grev ve lokavt\u0131 altm\u0131\u015f g\u00fcn s\u00fcre ile ertelemesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Erteleme s\u00fcresi karar\u0131n yay\u0131m\u0131 tarihinde ba\u015flamaktad\u0131r. \u0130zmir\u2019de ya\u015fanan grev de\u011ferlendirildi\u011finde, grev devam ediyor olsayd\u0131, Cumhurba\u015fkan\u0131 bu grevi altm\u0131\u015f g\u00fcn m\u00fcddetle erteleyebilirdi. Ancak grev sona erdi\u011finden buna gerek kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Grev ve Lokavt\u0131n Uygulanmas\u0131nda Uyulmas\u0131 Zorunlu Kurallar<\/p>\n
a. \u0130\u015f\u00e7iler greve kat\u0131l\u0131p kat\u0131lmamakta serbesttir. Zira grev bir hakt\u0131r. Bu hakk\u0131 kullan\u0131p kullanmama y\u00f6n\u00fcndeki tercih de elbette hak sahibine aittir. Ancak greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7iler ile lokavta maruz kalan i\u015f\u00e7iler i\u015f yerinden ayr\u0131lmak zorundad\u0131r. Greve kat\u0131lmayan veya kat\u0131lmaktan vazge\u00e7enlerin i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n engellenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak i\u015fveren greve kat\u0131lmayan i\u015f\u00e7ileri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmamakta serbesttir.<\/p>\n
b. Greve kat\u0131lan veya lokavta maruz kalan i\u015f\u00e7ilerin, i\u015f yerine giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131 engellemeleri yasakt\u0131r. \u00d6rne\u011fin grev yapanlar\u0131n, i\u015f yerine gelen m\u00fc\u015fterileri kap\u0131dan i\u00e7eriye sokmamalar\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 husus i\u015f yerinin di\u011fer i\u015f\u00e7ileri bak\u0131m\u0131ndan da ge\u00e7erlidir. Greve kat\u0131lmayan i\u015f\u00e7ilerin i\u015f yerlerine giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131na engel olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
c. Grev ba\u015flamadan \u00f6nce \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131lmas\u0131na ve i\u015f yeri d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na engel olunmas\u0131 yasakt\u0131r. Bu h\u00fck\u00fcm yerindedir. Zira greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin, i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 s\u00fcre\u00e7te \u00fcretim b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131ndan, sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lan \u00fcr\u00fcnlerin kendileri taraf\u0131ndan \u00fcretildi\u011finden ve grev sebebiyle sat\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan bahisle sat\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 koymalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
d. Greve kat\u0131lmay\u0131p \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi \u00fcr\u00fcnlerin sat\u0131lmas\u0131na ve i\u015f yeri d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131na, i\u015f yeri i\u00e7in gerekli maddelerin, ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin i\u015f yerine sokulmas\u0131na engel olunmas\u0131 yasakt\u0131r.<\/p>\n
e. \u0130\u015fverenin, kanuni bir grev veya lokavt s\u00fcresince, grev ve lokavt sebebiyle i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ask\u0131da kalan i\u015f\u00e7ilerin yerine, s\u00fcrekli ya da ge\u00e7ici olarak ba\u015fka i\u015f\u00e7i almas\u0131 veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak greve kat\u0131lamayacak ve lokavta maruz b\u0131rak\u0131lamayacak i\u015f\u00e7ilerden, \u00f6lenlerin, kendi iste\u011fi ile ayr\u0131lanlar\u0131n veya i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi i\u015fveren taraf\u0131ndan hakl\u0131 nedenle feshedilenlerin yerine yeni i\u015f\u00e7i al\u0131nabilir. \u0130\u015fverenin bu yasa\u011fa ayk\u0131r\u0131 hareketi, taraf sendikan\u0131n yaz\u0131l\u0131 ba\u015fvurusu h\u00e2linde g\u00f6revli makamca denetlenmektedir.<\/p>\n
f. Greve kat\u0131lmayan veya kat\u0131lmaktan vazge\u00e7en i\u015f\u00e7ilerin kendi i\u015flerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak bu i\u015f\u00e7ilere, greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7ilerin i\u015fleri yapt\u0131r\u0131lamaz.<\/p>\n
g. Kanuni bir grev ve lokavt dolay\u0131s\u0131yla i\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri ask\u0131da kalan i\u015f\u00e7ilerin, grev veya lokavt s\u00fcresince ba\u015fka bir i\u015fverenin yan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yasakt\u0131r. Aksi h\u00e2lde i\u015fveren i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle feshetme hakk\u0131na sahiptir. Ancak k\u0131smi s\u00fcreli i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ile \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilerin, kanuni haftal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresini tamamlayacak s\u00fcreyi a\u015fmamak \u00fczere ba\u015fka bir i\u015fverenin i\u015f yerinde \u00e7al\u0131\u015fabilmeleri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
h. \u0130\u015fverenin, kanuni bir grev veya lokavt s\u00fcresince greve kat\u0131lan veya lokavta u\u011frayan i\u015f\u00e7ilerin oturduklar\u0131 ve kendisi taraf\u0131ndan sa\u011flanan konutlardan \u00e7\u0131kmalar\u0131n\u0131 istemesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ancak i\u015fveren, bu konutlarda oturan i\u015f\u00e7ilerden, grev ve lokavt s\u00fcresi i\u00e7inde konutlar\u0131n onar\u0131m\u0131, su, gaz, ayd\u0131nlatma ve \u0131s\u0131tma giderleri ile rayi\u00e7 kiray\u0131 talep edebilir. Benzer \u015fekilde i\u015fveren, konutlar\u0131n su, gaz, ayd\u0131nlatma ve \u0131s\u0131tma hizmetlerini, kanuni grev ve lokavt s\u00fcresince k\u0131s\u0131nt\u0131ya u\u011fratamaz. Ancak bu hizmetlerin kanuni grev ve lokavt y\u00fcz\u00fcnden k\u0131s\u0131nt\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f olanlar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131n, i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan istenmesi olanaks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
V. KANUN DI\u015eI GREV VE LOKAVTIN SONU\u00c7LARI<\/p>\n
A. Hakl\u0131 Nedenle Fesih Hakk\u0131<\/p>\n
1. Kanun D\u0131\u015f\u0131 Grev Halinde<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 grev yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde i\u015fverenin, grevin yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131na kat\u0131lan, grevin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eden, greve kat\u0131lan veya kat\u0131lmaya ya da devama te\u015fvik eden i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini hakl\u0131 nedenle fesih hakk\u0131 do\u011fmaktad\u0131r.<\/p>\n
2. Kanun D\u0131\u015f\u0131 Lokavt Halinde<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 lokavt yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde i\u015f\u00e7iler i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini hakl\u0131 nedenle feshedebilmektedir. \u0130\u015fveren, bu i\u015f\u00e7ilerin lokavt s\u00fcresine ili\u015fkin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinden do\u011fan b\u00fct\u00fcn haklar\u0131n\u0131 bir i\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00f6demek ve u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u0131 tazmin etmek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndedir.<\/p>\n
B. \u0130\u015fverenin U\u011frad\u0131\u011f\u0131 Zararlar\u0131n Tazmini<\/p>\n
Kanun d\u0131\u015f\u0131 bir grev yap\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde bu grev nedeniyle i\u015fverenin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 zararlar, greve karar veren i\u015f\u00e7i kurulu\u015fu veya kanun d\u0131\u015f\u0131 grev herhangi bir i\u015f\u00e7i kurulu\u015funca kararla\u015ft\u0131r\u0131lmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lm\u0131\u015fsa, bu greve kat\u0131lan i\u015f\u00e7iler taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmak zorundad\u0131r.<\/p>\n
Grev esnas\u0131nda greve karar veren sendikan\u0131n kusurlu hareketi sonucu grev uygulanan i\u015f yerinde neden olunan maddi zarardan sendika, yetkili i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131n karar\u0131 olmadan i\u015f\u00e7i ya da y\u00f6neticilerin bireysel eylemlerinden kaynaklanan zararlardan kusuru olan y\u00f6netici ya da i\u015f\u00e7i sorumlu olmaktad\u0131r.<\/p>\n
VI. GREV VE LOKAVT HAKKINDA DE\u011e\u0130N\u0130LMES\u0130 GEREKEN D\u0130\u011eER \u00d6NEML\u0130 HUSUSLAR<\/p>\n
A. Tespit Davas\u0131<\/p>\n
Taraflardan her biri, karar verilen veya uygulanmakta olan bir grev veya lokavt\u0131n kanun d\u0131\u015f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitini mahkemeden her zaman talep etme hakk\u0131na sahiptir. Bu y\u00f6nde bir talep olmas\u0131 halinde mahkemece bir ay i\u00e7inde karar verilmektedir. Karar hakk\u0131nda istinaf yoluna ba\u015fvurulmas\u0131 h\u00e2lindeyse b\u00f6lge adliye mahkemesi bir ay i\u00e7inde kesin olarak karar\u0131n\u0131 vermektedir. Karar, taraflar\u0131, i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n \u00fcyelerini ba\u011flamakta ve ceza davalar\u0131 i\u00e7in kesin delil te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
H\u00e2kimin tedbir olarak dava konusu grev veya lokavt\u0131n durdurulmas\u0131na karar vermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
B. Grev Hakk\u0131n\u0131n ve Lokavt\u0131n K\u00f6t\u00fcye Kullan\u0131lmas\u0131<\/p>\n
Taraflardan birinin veya \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakan\u0131n\u0131n ba\u015fvurusu \u00fczerine mahkemece, grev hakk\u0131 veya lokavt\u0131n iyi niyet kurallar\u0131na ayk\u0131r\u0131 tarzda toplum zarar\u0131na veya mill\u00ee servete zarar verecek \u015fekilde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi h\u00e2linde, uygulanmakta olan grev veya lokavt\u0131n durdurulmas\u0131na karar verilmektedir.<\/p>\n
Kanuni bir lokavt\u0131n i\u015f yerini temelli olarak kapal\u0131 tutmak amac\u0131yla yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kesinle\u015fmi\u015f mahkeme karar\u0131yla belirlenmesi halinde mahkeme karar\u0131n\u0131n lokavt yapm\u0131\u015f i\u015fverene veya i\u015fveren sendikas\u0131na bildirilmesiyle birlikte lokavt durdurulmaktad\u0131r. Mahkeme karar\u0131na ra\u011fmen lokavt\u0131n uygulanmaya devam edilmesi halinde i\u015f\u00e7ilerin i\u015f s\u00f6zle\u015fmesini hakl\u0131 nedenle fesih haklar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
C. Grev ve Lokavt G\u00f6zc\u00fcleri<\/p>\n
1. Grev Halinde<\/p>\n
\u0130\u015fyerinde grev ilan etmi\u015f olan i\u015f\u00e7i sendikas\u0131, kanuni bir grev karar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in g\u00fc\u00e7 kullanmaks\u0131z\u0131n ve tehditte bulunmaks\u0131z\u0131n kendi \u00fcyelerinin grev karar\u0131na uyup uymad\u0131klar\u0131n\u0131 denetlemek amac\u0131yla i\u015f yerinin giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f yerlerine, kendi \u00fcyeleri aras\u0131ndan en \u00e7ok d\u00f6rder grev g\u00f6zc\u00fcs\u00fc koyma hakk\u0131na sahiptir. Ancak grev g\u00f6zc\u00fclerinin, i\u015f yerine giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015flara engel olmalar\u0131, giren ve \u00e7\u0131kanlar\u0131 kontrol amac\u0131yla dahi durdurmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin \u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nde ya\u015fanan grevde \u00e7\u00f6plerin ba\u015fka belediye taraf\u0131ndan toplanmak istenmesi halinde, g\u00f6zc\u00fclerin buna engel olmalar\u0131n\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi.<\/p>\n
2. Lokavt Halinde<\/p>\n
\u0130\u015f yerinde lokavt ilan etmi\u015f olan i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n, kanuni bir lokavt karar\u0131na uyulmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in g\u00fc\u00e7 kullanmaks\u0131z\u0131n ve tehditte bulunmaks\u0131z\u0131n kendi \u00fcyelerinin lokavt karar\u0131na uyup uymad\u0131klar\u0131n\u0131 denetlemek amac\u0131yla lokavt\u0131n kapsam\u0131na giren i\u015f yerlerine g\u00f6zc\u00fcler g\u00f6ndermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
D. Grev ve Lokavt H\u00e2linde M\u00fclk\u00ee Amirin Yetkileri<\/p>\n
Mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee amirleri taraf\u0131ndan halk\u0131n g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam\u0131 i\u00e7in zorunlu olan ve aksamas\u0131 muhtemel hizmet ve ihtiya\u00e7lar\u0131 kar\u015f\u0131layacak, i\u015f yerinde faaliyetin devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flayacak tedbirler al\u0131nmaktad\u0131r. Ancak grev ve lokavt\u0131n uygulanmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda mahallin en b\u00fcy\u00fck m\u00fclk\u00ee amirinin kamu d\u00fczenine ili\u015fkin alaca\u011f\u0131 tedbirlerin, kanuni bir grev veya lokavt\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131 engelleyici nitelik ta\u015f\u0131mamas\u0131 gereklidir.<\/p>\n
E. Grev ve Lokavt\u0131 Sona Erdirme Karar\u0131<\/p>\n
Kanuni bir grev veya lokavt\u0131 sona erdirme karar\u0131n\u0131n, karar\u0131 alan taraf\u00e7a ertesi i\u015f g\u00fcn\u00fc sonuna kadar yaz\u0131 ile kar\u015f\u0131 tarafa ve g\u00f6revli makama bildirilmesi gerekmektedir. Ayr\u0131ca grevin veya lokavt\u0131n sona erdi\u011fi, g\u00f6revli makam taraf\u0131ndan i\u015f yerinde ilan edilmekte ve kanuni grev ve lokavt, ilan\u0131n yap\u0131lmas\u0131 ile sona ermektedir.<\/p>\n
Grevin uygulanmas\u0131na son verilmesi lokavt\u0131n, lokavt\u0131n uygulanmas\u0131na son verilmesi grevin kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektirmemektedir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere grev ve lokavt birbirinden farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hukuki olaylard\u0131r.<\/p>\n
Grevi uygulayan i\u015f\u00e7i sendikas\u0131n\u0131n herhangi bir nedenle kapat\u0131lmas\u0131, feshedilmesi veya infisah etmesi h\u00e2llerinde grev ve al\u0131nm\u0131\u015f bir karar varsa lokavt kendili\u011finden sona ermekte ve yetki belgesi h\u00fck\u00fcms\u00fcz olmaktad\u0131r. Lokavt\u0131 uygulayan i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n herhangi bir nedenle kapat\u0131lmas\u0131, feshedilmesi veya infisah etmesi h\u00e2llerindeyse lokavt kendili\u011finden sona ermektedir.<\/p>\n
Grevi uygulayan sendikan\u0131n, yetki tespiti i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu tarihte i\u015f yerindeki \u00fcyesi i\u015f\u00e7ilerin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn sendika \u00fcyeli\u011finden ayr\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131n tespiti h\u00e2linde, ilgililerden birinin grevin sona erdirilmesi i\u00e7in mahkemeye ba\u015fvurmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu halde mahkemece belirlenecek tarihte grevin sona erece\u011fi ilan edilmek zorundad\u0131r.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I. TOPLU \u0130\u015e S\u00d6ZLE\u015eMES\u0130 VE TOPLU S\u00d6ZLE\u015eME A. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi 1. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Tan\u0131m\u0131 Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin hususlar\u0131 d\u00fczenlemek \u00fczere i\u015f\u00e7i sendikas\u0131 ile i\u015fveren sendikas\u0131 veya sendika \u00fcyesi olmayan i\u015fveren aras\u0131nda yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmektedir. 2. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesi H\u00fck\u00fcmleri Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi, i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin yap\u0131lmas\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve sona ermesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermektedir. Toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesinin taraflar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hak ve bor\u00e7lar\u0131n\u0131, s\u00f6zle\u015fmenin uygulanmas\u0131n\u0131, denetimini ve uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in ba\u015fvurulacak yollar\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri i\u00e7ermesi de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fme, Ekonomik ve Sosyal Konseyde temsil edilen i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren konfederasyonlar\u0131na \u00fcye i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikalar\u0131 aras\u0131nda i\u015f kolu d\u00fczeyinde yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeyi ifade etmekte ve s\u00f6zle\u015fmenin taraf\u0131 olan i\u015f\u00e7i ve i\u015fveren sendikas\u0131n\u0131n \u00fcyeleri hakk\u0131nda uygulanmaktad\u0131r. \u00c7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmenin meslek\u00ee e\u011fitim, i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve g\u00fcvenli\u011fi, sosyal sorumluluk ve istihdam politikalar\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeleri i\u00e7ermesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinin ve \u00e7er\u00e7eve s\u00f6zle\u015fmelerin, Anayasaya ve kanunlar\u0131n emredici h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlemeler i\u00e7ermesi olanaks\u0131zd\u0131r. 3. Toplu \u0130\u015f S\u00f6zle\u015fmesinin Kapsam\u0131 ve D\u00fczeyi Bir toplu i\u015f s\u00f6zle\u015fmesi ayn\u0131 i\u015f kolunda bir veya birden \u00e7ok i\u015f yerini kapsayabilir. Ancak bir ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fiye veya bir kamu kurum ve kurulu\u015funa ait ayn\u0131 i\u015f kolunda birden \u00e7ok i\u015f yerinin bulundu\u011fu i\u015f yerlerinde, toplu i\u015f …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-111926","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n