T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi’nden yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, “T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi (TBB) taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin bir k\u0131s\u0131m fesih ihbarlar\u0131n\u0131n damga vergisine tabi tutulmas\u0131na ili\u015fkin 29.08.2024 tarihli, 12 No.lu genelgesi hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma istemli iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131larak dayanak kanun h\u00fckm\u00fcne itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunulmas\u0131 talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dava konusu Genelge; vergilendirme konusunda idareye geni\u015f yetki tan\u0131makta, hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkeleri ile verginin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlemelerle m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
Genelge bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fcyle de kanuni haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik ihbar niteli\u011findeki i\u015flemleri damga vergisine tabi tutmak suretiyle t\u00fcketici ve i\u015f hukukuna ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemeyle korunmak istenen i\u015f\u00e7i ve t\u00fcketici menfaatlerinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ihlali niteli\u011findedir.” ifadeleri kullan\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Dilek\u00e7e\u00a0\u015f\u00f6yle;<\/p>\n
DANI\u015eTAY \u0130LG\u0130L\u0130 DA\u0130RE BA\u015eKANLI\u011eINA<\/p>\n
Y\u00fcr\u00fctmenin Durdurulmas\u0131 Taleplidir.
\nAnayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k \u0130ddias\u0131 Vard\u0131r.<\/p>\n
DAVACI : T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 O\u011fuzlar Mah. Av. \u00d6zdemir \u00d6zok Soka\u011f\u0131 No:8 Balgat\/ANKARA<\/p>\n
VEK\u0130L\u0130 : Av. \u2026 (Ayn\u0131 adreste.)<\/p>\n
DAVALI : T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fi S\u00f6\u011f\u00fct\u00f6z\u00fc Cad. No:4 S\u00f6\u011f\u00fct\u00f6z\u00fc\/ANKARA<\/p>\n
DAVA KONUSU : T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin internet sitesinde 02.09.2024 tarihinde duyurulan, 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelgesinin \u00f6ncelikle y\u00fcr\u00fctmesinin durdurulmas\u0131 ve iptali ile Genelge dayana\u011f\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d d\u00fczenlemesinin Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 8., 13. ve 35. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle iptali i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 152. maddesi uyar\u0131nca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131 talebimizdir.<\/p>\n
DUYURU TAR\u0130H\u0130 : 02.09.2024
\nA\u00c7IKLAMALAR :\u00a0T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fine ait internet sitesinde 02.09.2024 tarihinde duyurulan 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelge;<\/p>\n
\u201c\u2026Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne g\u00f6re, fesih h\u00fck\u00fcmlerinin kanuni d\u00fczenlemede yer ald\u0131\u011f\u0131 ve bu h\u00fck\u00fcmlerin s\u00f6zle\u015fme d\u00fczenlendi\u011fi anda taraflarca bilinerek kabul edilmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, tek tarafl\u0131 fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar\u0131n, ayr\u0131ca taraflar aras\u0131nda yeni bir ka\u011f\u0131t d\u00fczenlenmesine veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kabul\u00fcne gerek duyulmaks\u0131z\u0131n ihbara konu s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirmesi durumunda, bu ihbarnamenin fesihname olarak de\u011ferlendirilmesi ve bu ka\u011f\u0131tlardan binde 1,89 oran\u0131nda damga vergisi tahsil edilmesi gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
16.07.2021 g\u00fcnl\u00fc ve Mali Dan\u0131\u015fmanl\u0131k-174-26124 say\u0131l\u0131 yaz\u0131m\u0131za konu g\u00f6r\u00fc\u015f talebimize Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca 24.07.2024 g\u00fcnl\u00fc ve 58549 say\u0131l\u0131 yaz\u0131 ile cevap verilmi\u015f olmakla, bundan b\u00f6yle;<\/p>\n
1- 6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda yer alan<\/p>\n
-Taksitle sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri<\/p>\n
-T\u00fcketici kredisi s\u00f6zle\u015fmeleri<\/p>\n
-\u00d6n \u00f6demeli konut sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri muhtevas\u0131nda bulunan cayma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak d\u00fczenlenmek istenilen ihbarnameler ile,<\/p>\n
2- 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanununda yer alan 24 \u00fcnc\u00fc ve 25 inci maddeler muhtevas\u0131nda yer alan s\u00fcre bitiminden \u00f6nce hakl\u0131 feshe ili\u015fkin olarak d\u00fczenlenecek olan ihbarnamelerin, taraflar aras\u0131nda yeni bir ka\u011f\u0131t d\u00fczenlenmesine veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kabul\u00fcne gerek duyulmaks\u0131z\u0131n ihbara konu s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirmesi durumunda, fesihname olarak de\u011ferlendirilerek nispi damga vergisine tabi tutulmas\u0131 gerekmektedir. Bu ihbarnameler \u00fczerinde onaylama i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda nispi har\u00e7 da al\u0131naca\u011f\u0131 tabiidir. Bu ihbarnameler \u00fczerinde onaylama i\u015flemi yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda nispi har\u00e7 da al\u0131naca\u011f\u0131 tabiidir\u201d \u015feklinde d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Dava konusu Genelge ile duyuru tarihine de\u011fin damga vergisine tabi tutulmayan 6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanun\u2019da d\u00fczenlenen taksitle sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, t\u00fcketici kredisi s\u00f6zle\u015fmeleri ve \u00f6n \u00f6demeli konut sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri kapsam\u0131nda cayma hakk\u0131na ve 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu\u2019nun 24. ve 25. maddeleri kapsam\u0131nda hakl\u0131 feshe ili\u015fkin d\u00fczenlenecek ihbarnamelerin \u201cfesihname\u201d olarak de\u011ferlendirilerek nispi damga vergisine tabi tutulaca\u011f\u0131 belirtilmektedir.<\/p>\n
A\u015fa\u011f\u0131da gerek\u00e7eleriyle a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 \u00fczere, T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fince nispi damga vergisine tabi tutulaca\u011f\u0131 belirtilen bir k\u0131s\u0131m ihbarnamelerin fesihname olarak de\u011ferlendirilmesi y\u00f6n\u00fcndeki g\u00f6r\u00fc\u015f ve uygulaman\u0131n a\u00e7\u0131k, net ve belirli bir kanuni dayana\u011f\u0131 bulunmamakta olup Genelgeyle getirilen uygulama hukuki belirlilik ilkesine ve a\u015fa\u011f\u0131da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde a\u00e7\u0131klanan Anayasa h\u00fck\u00fcmlerine ayk\u0131r\u0131l\u0131klar i\u00e7erdi\u011finden dava konusu Genelge\u2019nin y\u00fcr\u00fctmesinin durdurularak iptalini ve Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d d\u00fczenlemesinin iptali istemi ile Anayasa\u2019n\u0131n 152. maddesi uyar\u0131nca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunulmas\u0131n\u0131 talep ve dava zorunlulu\u011fu do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n
A- DAVA A\u00c7MA EHL\u0130YET\u0130NE \u0130L\u0130\u015eK\u0130N A\u00c7IKLAMALAR:<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti; insan haklar\u0131na dayanan, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuk g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuku t\u00fcm devlet organlar\u0131na egemen k\u0131lan, Anayasa ve yasalarla kendini ba\u011fl\u0131 sayan, yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 135. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131 ve \u00fcst kurulu\u015flar\u0131; belli bir mesle\u011fe mensup olanlar\u0131n m\u00fc\u015fterek ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak, mesleki faaliyetlerini kolayla\u015ft\u0131rmak, mesle\u011fin genel menfaatlere uygun olarak geli\u015fmesini sa\u011flamak, meslek mensuplar\u0131n\u0131n birbirleri ile ve halk ile olan ili\u015fkilerinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ve g\u00fcveni hakim k\u0131lmak \u00fczere meslek disiplini ve ahlak\u0131n\u0131 korumak maksad\u0131 ile kanunla kurulan ve organlar\u0131 kendi \u00fcyeleri taraf\u0131ndan kanunda g\u00f6sterilen usullere g\u00f6re yarg\u0131 g\u00f6zetimi alt\u0131nda, gizli oyla se\u00e7ilen kamu t\u00fczelki\u015filikleridir. 1136 say\u0131l\u0131 Avukatl\u0131k Kanunu\u2019nun 109. maddesi uyar\u0131nca, b\u00fct\u00fcn barolar\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla olu\u015fan, kamu kurumu niteli\u011finde, t\u00fczel ki\u015fili\u011fe sahip bir meslek kurulu\u015fu olan T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fine, Kanun\u2019un \u201cBirli\u011fin g\u00f6revleri\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 110. maddesinin 3., 11. ve 17. bentleriyle \u201cBaro mensuplar\u0131n\u0131n genel menfaatlerini ve meslekin ahlak, d\u00fczen ve geleneklerini korumak\u201d, \u201cKanunlar\u0131n avukatlara tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 haklar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine ve y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revlerin tam ve \u015ferefli bir \u015fekilde yerine getirilmesine \u00e7al\u0131\u015fmak\u201d, \u201cHukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve insan haklar\u0131n\u0131 savunmak ve korumak, bu kavramlara i\u015flerlik kazand\u0131rmak\u201d g\u00f6revleri; Birli\u011fin Y\u00f6netim Kuruluna ise Kanun\u2019un 121. maddesinin 18. bendiyle \u201cMeslek\u00ee dayan\u0131\u015fman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ve devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalarda bulunmak, mesle\u011fe ve meslek mensuplar\u0131na y\u00f6nelik hak ihl\u00e2llerine kar\u015f\u0131 avukatl\u0131k mesle\u011fini ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131 savunmak ve bu konularda her t\u00fcrl\u00fc yasal ve idar\u00ee giri\u015fimde bulunmak\u201d g\u00f6revleri verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Gerek Anayasa\u2019n\u0131n kamu kurumu niteli\u011findeki meslek kurulu\u015flar\u0131na verdi\u011fi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler gerekse kanun koyucunun verdi\u011fi yukar\u0131da al\u0131nt\u0131lanan g\u00f6rev ve yetkiler uyar\u0131nca, avukatl\u0131k mesle\u011finin genel menfaatlere uygun olarak geli\u015fmesi ile avukatlar\u0131n y\u00fcklendikleri g\u00f6revleri tam ve \u015ferefli bir \u015fekilde yerine getirmesinin sa\u011flanmas\u0131, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ve insan haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 konular\u0131nda gerekli yasal giri\u015fimlerde bulunma g\u00f6rev ve yetkisine sahip T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi, avukatl\u0131k mesle\u011finin gelece\u011fe ta\u015f\u0131nmas\u0131, savunma makam\u0131n\u0131n yarg\u0131n\u0131n kurucu unsuru olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesi ve hukuk devleti ilkesi ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n tam anlam\u0131yla i\u015flerlik kazanmas\u0131 amac\u0131yla kurulu\u015fundan bu yana etkin \u00e7aba g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Anayasa ile korunan hak arama h\u00fcrriyeti ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ile ba\u011flant\u0131l\u0131 olan avukatl\u0131k, Avukatl\u0131k Kanunu\u2019nun 1. maddesinde de belirtildi\u011fi \u00fczere, kamu hizmeti ve serbest bir meslek olup avukat, yarg\u0131n\u0131n kurucu unsurlar\u0131ndan olan ba\u011f\u0131ms\u0131z savunmay\u0131 serbest\u00e7e temsil eder.<\/p>\n
Avukatl\u0131k Kanunu\u2019nun 2. maddesinde avukatl\u0131\u011f\u0131n amac\u0131; hukuki m\u00fcnasebetlerin d\u00fczenlenmesini, her t\u00fcrl\u00fc hukuki mesele ve anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n adalet ve hakkaniyete uygun olarak \u00e7\u00f6z\u00fcmlenmesini ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n tam olarak uygulanmas\u0131n\u0131 her derecede yarg\u0131 organlar\u0131, hakemler, resmi ve \u00f6zel ki\u015fi, kurul ve kurumlar nezdinde sa\u011flamak olarak d\u00fczenlenmi\u015f; avukatlar\u0131n bu ama\u00e7la hukuki bilgi ve tecr\u00fcbelerini adalet hizmetine ve ki\u015filerin yararlanmas\u0131na tahsis edece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
1512 say\u0131l\u0131 Noterlik Kanunu\u2019nun 40. maddesi uyar\u0131nca resmi daire say\u0131lan noterlik dairelerinde ayn\u0131 Kanun\u2019un 60. ve devam\u0131 maddelerinde say\u0131lan ve noterliklerce yerine getirilen i\u015flemler, avukatlar taraf\u0131ndan \u00fcstlenilen vekillik g\u00f6revleri kapsam\u0131nda s\u0131k\u00e7a ger\u00e7ekle\u015ftirilen i\u015flemlerdir. Bu ba\u011flamda dava konusu Genelge, kanunlar\u0131n avukatlara y\u00fckledi\u011fi g\u00f6revleri tam ve \u015ferefli bir \u015fekilde yerine getirmesini sa\u011flamak, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak ve savunmakla kanunen g\u00f6revli k\u0131l\u0131nan, savunma makam\u0131n\u0131n temsilcisi T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fini do\u011frudan ilgilendirmektedir.<\/p>\n
Avukatl\u0131k mesle\u011fini, hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, insan haklar\u0131n\u0131 savunmak ve korumak i\u015flevi olan, yarg\u0131n\u0131n \u201csavunma\u201d unsurunun temsilcisi m\u00fcvekkil T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011finin, gerek avukatl\u0131k mesle\u011finin amac\u0131na hizmet etmesi sa\u011flanarak hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131 gerekse vatanda\u015f\u0131n anayasal g\u00fcvence alt\u0131ndaki hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile buna ba\u011fl\u0131 iddia, savunma ve adil yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131\/savunulmas\u0131 noktas\u0131nda i\u015fbu davay\u0131 a\u00e7ma hak ve ehliyetinin bulundu\u011funun kabul\u00fc gerekir.<\/p>\n
Bunlar\u0131n yan\u0131nda, 150 \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 bulunmakta olan m\u00fcvekkil T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ve \u0130ktisadi \u0130\u015fletmesi, \u0130\u015f Kanunu uyar\u0131nca fesih ihbarnamelerini noterler vas\u0131tas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011finden; m\u00fcvekkil Kurum bu anlamda da dava konusu Genelge’nin muhatab\u0131 konumunda bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
B- ESASA \u0130L\u0130\u015eK\u0130N A\u00c7IKLAMALAR VE \u0130PTAL NEDENLER\u0130:<\/p>\n
1- Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d d\u00fczenlemesi; hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 5. maddelerine, idareye verdi\u011fi geni\u015f yetki sebebiyle Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 8.
\nmaddelerine ve Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesinde d\u00fczenlenen verginin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 niteliktedir.<\/p>\n
Hukuk devleti, devlet ve insan faaliyetlerine y\u00f6n veren, y\u00f6netilenlere hukuk g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan ilkeler b\u00fct\u00fcn\u00fc olmakla birlikte devletin organ ve kurumlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu ilkeler birer s\u0131n\u0131rlama niteli\u011fi ta\u015f\u0131rken, vatanda\u015flar a\u00e7\u0131s\u0131ndan hukuki g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015faman\u0131n ara\u00e7lar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rmektedir.<\/p>\n
Hukuk g\u00fcvenli\u011fi, normlar\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin bir\u00e7ok karar\u0131nda da de\u011finildi\u011fi \u00fczere: \u201cAnayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklar\u0131na dayanan, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuku t\u00fcm devlet organlar\u0131na egemen k\u0131lan, Anayasa ve kanunlarla kendini ba\u011fl\u0131 sayan, yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
Hukuk devletinde kanun metinlerinin ilgili ki\u015filerin mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini makul bir d\u00fczeyde \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak \u015fekilde d\u00fczenlenmesi gerekmektedir. \u201cBelirlilik\u201d ilkesine g\u00f6re ise yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir teredd\u00fcde ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi de gereklidir.\u201d<\/p>\n
Hukuki g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak \u201c\u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik\u201d hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan kabul edilmektedir. \u00d6ng\u00f6r\u00fclebilirlik, hukukun anlam a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirgin ve a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmi\u015f, istikrarl\u0131 ve birbiriyle uyumlu kurallar ile \u00f6nceden tahmin edilebilir uygulamalara dayanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Bireylerin hukukun gerektirdi\u011fi \u015feyi \u00f6nceden bilmeleri ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 buna g\u00f6re d\u00fczenlemelerini sa\u011flayan bir ilke olarak hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011fin hukuki belirlilik ile ili\u015fkisinde idarenin i\u015f ve eylemleri bak\u0131m\u0131ndan keyfilikten uzak anayasal ilkeler \u00e7er\u00e7evesinde yorum yapmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
488 say\u0131l\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019nun 1. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131nda \u201cBu Kanuna ekli (1) say\u0131l\u0131 tabloda yaz\u0131l\u0131 ka\u011f\u0131tlar Damga vergisine tabidir\u201d h\u00fckm\u00fc d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan Kanun\u2019a ekli (1) say\u0131l\u0131 Tablonun \u201cI. Akitlerle ilgili k\u00e2\u011f\u0131tlar\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d \u015feklinde d\u00fczenlenen A-5 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca fesihnameler nispi damga vergisine tabi tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n
\u0130tiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fimiz Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli listede yer alan \u201cfesihname\u201d kavram\u0131 yasa koyucu taraf\u0131ndan ne Damga Vergisi Kanunu\u2019nda ne de ba\u015fkaca bir kanunda tan\u0131mlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple hangi belgelerin fesihname olarak de\u011ferlendirilece\u011fi konusunda idarelere \u00e7ok geni\u015f bir takdir hakk\u0131 tan\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n
Mevzuatta tan\u0131mlanmam\u0131\u015f ve idarenin de\u011fi\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re \u015fekillenen uygulama, vatanda\u015f bak\u0131m\u0131ndan da hangi i\u015flemlerin fesihname olarak de\u011ferlendirilerek damga vergisine tabi tutulaca\u011f\u0131 bak\u0131m\u0131ndan belirsiz ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir durum ortaya koymaktad\u0131r.<\/p>\n
Dava konusu d\u00fczenleme, uzun y\u0131llard\u0131r damga vergisine tabi olmayan i\u015f ve i\u015flemlerle ilgili bir idarenin kesin ve icrai nitelikte olmayan bir g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayan\u0131larak ba\u015fka bir idarece -esasen konuya ili\u015fkin kendilerinin de yorum ve uygulamalar\u0131 farkl\u0131 oldu\u011fu halde- icra edilebilir bir d\u00fczenleyici i\u015flem halinde getirilmek suretiyle olu\u015fturulmu\u015ftur. Dava konusu etti\u011fimiz d\u00fczenleyici i\u015flemin belirtilen tesis bi\u00e7imi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na d\u00fczenlemenin kanuni belirlilikten ne denli uzak oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. Genelge\u2019de T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fi taraf\u0131ndan;<\/p>\n
– 6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda yer alan h\u00fck\u00fcmler gere\u011fi t\u00fcketicilerin, taksitle sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden yedi g\u00fcn i\u00e7inde, t\u00fcketici kredisi s\u00f6zle\u015fmeleri ve \u00f6n \u00f6demeli konut sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden ise on d\u00f6rt g\u00fcn i\u00e7inde herhangi bir gerek\u00e7e g\u00f6stermeksizin ve cezai \u015fart \u00f6demeksizin cayma hakk\u0131na sahip oldu\u011fundan;<\/p>\n
4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanununda yer alan h\u00fck\u00fcmler gere\u011fi de i\u015f\u00e7i ve i\u015fverenlerin, s\u00fcresi belirli olsun veya olmas\u0131n i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerini kanunda belirtilen hallerde s\u00fcrenin bitiminden \u00f6nce veya bildirim s\u00fcresini beklemeksizin feshedebileceklerinden bahisle, an\u0131lan kanun h\u00fck\u00fcmleri kar\u015f\u0131s\u0131nda meseleye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda i\u015flem taraflar\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmede serbest iradeleri ile tayin ettikleri fesih \u015fartlar\u0131n\u0131n yer almad\u0131\u011f\u0131, fesih \u015fartlar\u0131n\u0131n tamamen kanuni d\u00fczenlemede yer ald\u0131\u011f\u0131 ve ilgililerin de var olan kanuni bir hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 manas\u0131nda fesih ihbar\u0131nda bulundu\u011fu, bu nedenle s\u00f6z konusu fesih ihbarlar\u0131n\u0131n damga vergisine tab\u0131 tutulmamas\u0131 gerekti\u011finin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc belirtilerek Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan g\u00f6r\u00fc\u015f talep edilmi\u015f,<\/p>\n
– Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nca \u00f6zetle \u201cfesih h\u00fck\u00fcmlerinin kanuni d\u00fczenlemede yer ald\u0131\u011f\u0131 ve bu h\u00fck\u00fcmlerin s\u00f6zle\u015fme d\u00fczenlendi\u011fi anda taraflarca bilinerek kabul edilmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, 6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanunda yer alan cayma h\u00fck\u00fcmlerine istinaden d\u00fczenlenen taksitle sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, t\u00fcketici kredisi s\u00f6zle\u015fmeleri ve \u00f6n \u00f6demeli konut sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden cayma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar ile 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu kapsam\u0131ndaki i\u015f s\u00f6zle\u015fmelerinden fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar\u0131n, ayr\u0131ca taraflar aras\u0131nda yeni bir ka\u011f\u0131t d\u00fczenlenmesine veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kabul\u00fcne gerek duyulmaks\u0131z\u0131n ihbara konu s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirmesi durumunda, fesihname olarak de\u011ferlendirilmesi ve 488 say\u0131l\u0131 Damga Vergisi Kanununa ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca damga vergisine tabi tutulmas\u0131 gerekmektedir\u201d \u015feklinde nihai, icrai hen\u00fcz uygulanabilir olmayan bir g\u00f6r\u00fc\u015f verilmi\u015f,<\/p>\n
– T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fi taraf\u0131ndan i\u015fbu icrai nitelikte olmayan g\u00f6r\u00fc\u015f uyar\u0131nca y\u0131llard\u0131r Damga Vergisine tabi tutulmayan kararda yer verilen i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan, bundan b\u00f6yle fesihname olarak de\u011ferlendirilerek nispi damga vergisine tabi tutulaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde icrai nitelikte d\u00fczenleyici bir i\u015flem tesis edilerek dava konusu Genelge haz\u0131rlanarak duyurulmu\u015ftur.<\/p>\n
A\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131k ve belirli olmamas\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r damga vergisine tabi tutulmayan belgelerin g\u00f6r\u00fc\u015fe dayal\u0131 bir Genelge ile damga vergisine tabi tutulmas\u0131 sonucunu do\u011furmu\u015ftur.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi uyar\u0131nca; \u201cHerkes, kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, mali g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re, vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr. Vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, maliye politikas\u0131n\u0131n sosyal amac\u0131d\u0131r. Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r.\u201d An\u0131lan Anayasa h\u00fckm\u00fcyle herkesin, kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere, mali g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu belirtilmi\u015f ve maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda verginin kanunili\u011fi ilkesi benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
Verginin kanunili\u011fi ilkesinin amac\u0131, m\u00fclkiyet hakk\u0131yla do\u011frudan ilintili vergilendirme i\u015flemlerinde idarenin takdirine ba\u011fl\u0131, keyfi uygulamalar\u0131n engellenmesi, bireylerin ekonomik durumlar\u0131na m\u00fcdahale etmesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesidir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesine g\u00f6re; \u201cVergi ve mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kanunla konulmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi, mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yaln\u0131zca kanun ile koyulabilece\u011fi ve kanunun hi\u00e7bir \u015fekilde bu konuda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131 ve idareyi yetkili k\u0131lamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r\u201d (Anayasa Mahkemesi 30.12.2015, E: 2014\/183, K: 2015\/122). Anayasa\u2019n\u0131n amir h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca, idarenin yoruma dayal\u0131 olarak vergi i\u015flemi uygulamas\u0131 hukuken m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli maddelerinde yer alan kanunla d\u00fczenlemeden neyin anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi Anayasa Mahkemesinin bir\u00e7ok karar\u0131nda a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Yerle\u015fik yarg\u0131 kararlar\u0131nda da yer buldu\u011fu \u015fekilde; yasa ile d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konularda, idareye genel, s\u0131n\u0131rs\u0131z, esaslar\u0131 ve \u00e7er\u00e7evesi belirsiz bir d\u00fczenleme yetkisi verilmesi, yasama yetkisinin devri anlam\u0131na gelece\u011finden Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edecektir.<\/p>\n
Keza Anayasa\u2019n\u0131n 8. maddesi ile de y\u00fcr\u00fctme yetkisi ve g\u00f6revinin Anayasa\u2019ya ve kanunlara uygun olarak kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve yerine getirilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Konuya ili\u015fkin Anayasa Mahkemesinin 10.03.2011 tarihli, 2008\/54 E., 2011\/45 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cAnayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde, \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Anayasa Mahkemesinin pek \u00e7ok karar\u0131nda yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesinden ne anla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hususu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re, kanunla d\u00fczenleme ilkesi, d\u00fczenlenen konudan yaln\u0131z kavram, ad ve kurum olarak s\u00f6z edilmesi de\u011fil, bunlar\u0131n kanun metninde kuralla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. Kuralla\u015ft\u0131rma ise d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 ifade eder. Ancak bu ko\u015fulla uzmanl\u0131k ve teknik konulara ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n belirlenmesi y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n takdirine b\u0131rak\u0131labilir.<\/p>\n
Y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesine uygun olabilmesi i\u00e7in temel ilkeleri koymas\u0131, \u00e7er\u00e7eveyi \u00e7izmesi, s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131 y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rakmamas\u0131 gerekir\u201d belirlemelerine yer verilmi\u015f;<\/p>\n
26.05.2016 tarihli, 2015\/7 E., 2016\/47 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda ise benzer \u015fekilde \u201cYasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Anayasa\u2019n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konularda, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na genel ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 belirsiz bir d\u00fczenleme yetkisinin verilmesi olanakl\u0131 de\u011fildir.\u201d<\/p>\n
denilerek kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131na ili\u015fkin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n d\u00fczenleme yetkisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131na vurgu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu sebeple kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn; idarenin yorum ve takdirine dayal\u0131 vergilendirme i\u015flemi uygulamas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesini temin eden Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi ile 2.
\nmaddesiyle d\u00fczenlenen hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131, bu \u015fekilde Anayasa\u2019n\u0131n 5., 7., 8. maddelerine ve sonu\u00e7lar\u0131 itibariyle de 35. maddesi ile korunan m\u00fclkiyet hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131narak, itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131n\u0131 talep etme zorunlulu\u011fu do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n
2- Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan olan \u201chukuki belirlilik ilkesi\u201d uyar\u0131nca kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131; kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fince d\u00fczenlenen dava konusu Genelge; Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, \u201cFesih h\u00fck\u00fcmlerinin kanuni d\u00fczenlemede yer ald\u0131\u011f\u0131 ve bu h\u00fck\u00fcmlerin s\u00f6zle\u015fme d\u00fczenlendi\u011fi anda taraflarca bilinerek kabul edilmi\u015f say\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumlarda, tek tarafl\u0131 fesih hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar\u0131n, ayr\u0131ca taraflar aras\u0131nda yeni bir ka\u011f\u0131t d\u00fczenlenmesine veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kabul\u00fcne gerek duyulmaks\u0131z\u0131n ihbara konu s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirmesi durumunda, bu ihbarnamenin fesihname olarak de\u011ferlendirilmesi ve bu ka\u011f\u0131tlardan binde 1,89 oran\u0131nda damga vergisi tahsil edilmesi gerekti\u011fi\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc do\u011frultusunda d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Yukar\u0131da ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 ile izah edildi\u011fi \u00fczere Noterlik Kanunu\u2019nda veya Damga Vergisi Kanunu\u2019nda hangi ihbarlar\u0131n \u201cfesihname\u201d olarak nitelendirilece\u011fine ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir tan\u0131m veya d\u00fczenleme mevcut de\u011fildir.<\/p>\n
Noterliklerde yap\u0131lan i\u015flemlerden hangilerinin fesih ihbar\u0131, hangilerinin fesihname say\u0131laca\u011f\u0131na dair T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin 06\/07\/2021 tarihli, 12 No.lu Genelgesi\u2019nde;<\/p>\n
\u201cBirli\u011fimizin 1988\/61 say\u0131l\u0131 Genelgesinin dayana\u011f\u0131n\u0131 te\u015fkil eden, 02.09.1988 g\u00fcnl\u00fc ve HAR\u00c7: 2232314-178\/54049 say\u0131l\u0131 Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde,<\/p>\n
\u201c\u0130lgi yaz\u0131n\u0131zda ba\u015fka bir akde at\u0131fta bulunarak, tek tarafl\u0131 olarak o akdi feshettiklerine dair bir yaz\u0131n\u0131n ilgililerce di\u011fer tarafa ihbar\u0131n\u0131n istenmesi halinde bu i\u015flemin fesihname mi yoksa ihbar i\u015flemi mi say\u0131laca\u011f\u0131 ve ne \u015fekilde har\u00e7 ve vergiye tabi tutulaca\u011f\u0131 hususunda Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sorulmaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilindi\u011fi \u00fczere, 492 say\u0131l\u0131 Har\u00e7lar Kanununa ba\u011fl\u0131 87\/12462 say\u0131l\u0131 Bakanlar Kurulu karar\u0131 ile de\u011fi\u015fik (2) say\u0131l\u0131 tarifenin II\/2 pozisyonunda (her nevi tebli\u011f \u2013 6830 say\u0131l\u0131 Kanun h\u00fck\u00fcmleri muvacehesinde muhataba yap\u0131lacak tebli\u011fler dahil \u2013 ihbar, ihtar ve protestolardan muhataba tebli\u011f edilecek beher n\u00fcsha i\u00e7in maktu) har\u00e7 tahsil edilece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6te yandan, tek tarafl\u0131 olarak \u00f6nceki bir akdin feshine m\u00fctedair yaz\u0131 ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na fesihname say\u0131lmamakta, ilgilisi bu yaz\u0131y\u0131 i\u00e7eren dilek ve karar\u0131n\u0131n muhataba ihbar\u0131n\u0131 istedi\u011fine g\u00f6re, muhataba yap\u0131lacak bildirimin ihbar olarak kabul\u00fc gerekmektedir\u201d y\u00f6n\u00fcndeki Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne de\u011finilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dava konusu Genelge \u00f6ncesinde, tek tarafl\u0131 olarak bir akdin feshine dair dilek veya karara ili\u015fkin muhataba yap\u0131lacak olan bildirimler ihbar olarak kabul edilmekte iken \u0130\u015f Kanunu ve T\u00fcketicilerin Korunmas\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019da yer alan bir k\u0131s\u0131m haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik yap\u0131lan bildirimlerin \u201cfesihname\u201d olarak de\u011ferlendirilece\u011fi belirtilerek herhangi bir yasal dayana\u011f\u0131 bulunmamas\u0131na ra\u011fmen uygulama de\u011fi\u015fikli\u011fine gidilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n \u201c\u0130darenin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 123. maddesinin 1. f\u0131kras\u0131na g\u00f6re; \u201c\u0130dare, kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve kanunla d\u00fczenlenir.\u201d \u0130darenin kanunili\u011fi ilkesi gere\u011fince, her idari i\u015flemin yasal dayana\u011f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ve idari i\u015flemlerin yetki, \u015fekil, sebep, konu ve maksat y\u00f6nlerinden hukuka uygun olmas\u0131 gerekmektedir. Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir k\u0131s\u0131m fesih ihbarlar\u0131n\u0131n \u201cfesihname\u201d olarak de\u011ferlendirilmesi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayal\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f olan dava konusu Genelge, vergi tahsilat\u0131na y\u00f6nelik belirli, a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r bir kanuni temele dayanmamakta olup genelge yoluyla d\u00fczenlenmesi idarenin kanunili\u011fi ilkesine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda nispi damga vergisine tabi oldu\u011fu d\u00fczenlenen \u201cfesihname\u201dnin Noterliklerce yap\u0131lan hangi i\u015flemleri kapsad\u0131\u011f\u0131na dair a\u00e7\u0131k ve net bir d\u00fczenleme bulunmamakta, fesihnamenin niteli\u011fi ve bu kapsamda damga vergisine tabi tutulacak i\u015flemler idarenin de\u011fi\u015fken g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re uygulanmaktad\u0131r. Hangi belgelerin \u201cfesihname\u201d olarak tan\u0131mlanabilece\u011fi konusunda idarece kullan\u0131lan geni\u015f takdir hakk\u0131 yukar\u0131da al\u0131nt\u0131lanan Anayasal ilkelere ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
3- Uzun s\u00fcredir y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan, hukuki belirlilik ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle uygulama birli\u011fi sa\u011flanamam\u0131\u015f Damga Vergisi Kanunu h\u00fckm\u00fcnde bir de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 halde idarenin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne dayal\u0131 olarak d\u00fczenlenen dava konusu Genelge ile vergi tahsilat\u0131 uygulamas\u0131na ba\u015flanmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesinde d\u00fczenlenen verginin kanunili\u011fi ilkesinin ihlali ve 35. maddesiyle g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131na hukuka ayk\u0131r\u0131 m\u00fcdahale niteli\u011findedir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde, Cumhuriyet\u2019in nitelikleri aras\u0131nda say\u0131lan hukuk devleti, insan haklar\u0131na dayanan, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, konulan kurallarda adalet ve hakkaniyet \u00f6l\u00e7\u00fclerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutan, haklar\u0131n elde edilmesini kolayla\u015ft\u0131ran ve hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcndeki engelleri kald\u0131ran devlettir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesiyle insan\u0131n maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geli\u015fmesi i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131 haz\u0131rlamak devletin temel ama\u00e7 ve g\u00f6revleri aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015f, 13. maddesinde ise temel hak ve h\u00fcrriyetlerin \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasa\u2019n\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi, bu s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n da Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine
\nayk\u0131r\u0131 olamayaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde \u201cHerkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesiyle g\u00fcvenceye ba\u011flanan m\u00fclkiyet hakk\u0131, ekonomik de\u011fer ifade eden ve parayla de\u011ferlendirilebilen her t\u00fcrl\u00fc mal varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r. Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesinin 3. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca ancak kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r. S\u00f6z\u00fc edilen Anayasa maddesi ayn\u0131 zamanda yorum ve k\u0131yas yasa\u011f\u0131n\u0131 da getirdi\u011finden; dava konusu Genelge\u2019nin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k nedeniyle iptali gerekmektedir.<\/p>\n
Devletin ki\u015filerin m\u00fclkiyet hakk\u0131ndan ve hak arama h\u00fcrriyetinden tam anlam\u0131yla yararlanabilmeleri ve m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n etkili bir \u015fekilde korunmas\u0131 amac\u0131yla yasal, idari, mali, yarg\u0131sal ve di\u011fer \u00f6nlemleri almas\u0131 gerekmektedir. Vergilendirmenin m\u00fclkiyet hakk\u0131nda y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama te\u015fkil etti\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bu konudaki d\u00fczenleme ve uygulamalar\u0131n herhangi bir duraksamaya yer vermeyecek netlikte olmas\u0131 ve idarenin keyfi uygulamalar\u0131ndan korunmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Yukar\u0131da a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi ile benimsenen verginin kanunili\u011fi ilkesi, vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin yasa ile yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmakta ve takdire dayal\u0131 keyf\u00ee uygulamalar\u0131 \u00f6nleyecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n yasada yer almas\u0131n\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n
Vergilendirmenin m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama te\u015fkil etti\u011fi, bu konudaki yasal kurallar\u0131n keyfili\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler niteli\u011finde olmas\u0131 gerekti\u011fi ve aksi uygulamalar\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131 ihlali olu\u015fturdu\u011fu hususlar\u0131,<\/p>\n
Anayasa Mahkemesinin 13\/12\/2022 tarihli, E:2022\/125, K:2022\/162 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201c17. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde \u201cHerkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir.\/Bu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.\/M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesiyle g\u00fcvenceye ba\u011flanan m\u00fclkiyet hakk\u0131, ekonomik de\u011fer ifade eden ve parayla de\u011ferlendirilebilen her t\u00fcrl\u00fc mal varl\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n
18. M\u00fclkiyet hakk\u0131; ki\u015fiye ba\u015fkas\u0131n\u0131n hakk\u0131na zarar vermemek ve kanunlar\u0131n koydu\u011fu s\u0131n\u0131rlamalara uymak \u015fart\u0131yla sahibi oldu\u011fu \u015feyi diledi\u011fi gibi kullanma, semerelerinden yararlanma ve \u00fczerinde tasarruf etme imk\u00e2n\u0131 veren bir hakt\u0131r. Bu ba\u011flamda malikin m\u00fclk\u00fcn\u00fc kullanma, semerelerinden yararlanma ve m\u00fclk\u00fc \u00fczerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 veya m\u00fclk\u00fcnden yoksun b\u0131rak\u0131lmas\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na getirilmi\u015f bir s\u0131n\u0131rlama niteli\u011findedir (AYM, E.2019\/100, K.2020\/62, 22\/10\/2020, \u00a7 13).<\/p>\n
19. Vergilendirmenin m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik bir s\u0131n\u0131rlama te\u015fkil etti\u011finde ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r. Anayasa Mahkemesinin \u00f6nceki kararlar\u0131nda; vergi ve benzeri y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile sosyal g\u00fcvenlik prim ve katk\u0131lar\u0131n\u0131 belirlemeye, de\u011fi\u015ftirmeye ve bunlar\u0131n \u00f6denmesini g\u00fcvence alt\u0131na almaya y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin -ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ama\u00e7lar g\u00f6zetildi\u011finde- devletin m\u00fclkiyetin kamu yarar\u0131na kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol veya d\u00fczenleme yetkisi kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e. [GK], B. No: 2014\/6192, 12\/11\/2014, \u00a7 48; \u0130skenderun Demir ve \u00c7elik A.\u015e. [GK], B. No: 2015\/941, 25\/10\/2018, \u00a7\u00a7 45-46; T\u00fcrkiye S\u0131nai Kalk\u0131nma Bankas\u0131 A.\u015e., B. No: 2015\/12721, 18\/4\/2019, \u00a7\u00a7 36-37). Bu itibarla ihale \u00fczerine b\u0131rak\u0131lan istekli ile ihaleyi yapan idare aras\u0131nda imzalanan s\u00f6zle\u015fmeden kaynakl\u0131 damga vergisinin ihalenin iptali veya ihale \u00fczerine kalan taraf\u0131n de\u011fi\u015fmesi sonucunun olu\u015fmas\u0131 durumlar\u0131nda ret ve iade edilmesine engel olan kural y\u00f6n\u00fcnden de bu ilkelerden ayr\u0131lmay\u0131 gerektirir bir durum bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
20. Anayasa’n\u0131n 35. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirtilmek suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
21. \u00d6te yandan m\u00fclkiyet hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getirilirken temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinin de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
22. Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde \u201cTemel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.\u201d denilmektedir. Buna g\u00f6re m\u00fclkiyet hakk\u0131na s\u0131n\u0131rlama getiren d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlama sebebine uygun olmas\u0131 ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
23. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan s\u0131n\u0131rlamalarda g\u00f6zetilecek \u00f6ncelikli \u00f6l\u00e7\u00fct, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131d\u0131r. Anayasa Mahkemesinin s\u0131k\u00e7a vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun \u015feklen var olmas\u0131 yeterli olmay\u0131p yasal kurallar\u0131n keyfili\u011fe izin vermeyecek \u015fekilde belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir d\u00fczenlemeler niteli\u011finde olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
24. Esasen temel haklar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan kanunun bu niteliklere sahip olmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesinin de bir gere\u011fidir. Hukuk devletinin temel unsurlar\u0131ndan olan hukuki belirlilik ilkesi uyar\u0131nca kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir.<\/p>\n
Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 35. maddelerinde s\u0131n\u0131rlama \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc olarak belirtilen kanunilik, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde g\u00fcvenceye al\u0131nan hukuk devleti ilkesi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yorumlanmal\u0131d\u0131r\u201d \u015feklinde ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay Vergi Dava Daireleri Kurulunun 14.02.2024 tarihli, E:2022\/996, K:2024\/82 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda da Anayasa Mahkemesinin yukar\u0131da al\u0131nt\u0131lanan karar\u0131na benzer \u015fekilde;<\/p>\n
\u201c\u0130dari i\u015flemler, ancak belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikteki hukuki sebeplere dayal\u0131 olarak tesis edilebilir. 7103 Say\u0131l\u0131 Kanun’un y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi tarihten \u00f6nceki d\u00f6nemde tasfiye d\u0131\u015f\u0131ndaki nedenlerle t\u00fczel ki\u015fili\u011fi sona eren m\u00fckelleflerin t\u00fczel ki\u015fili\u011finin sona ermesinden \u00f6nceki d\u00f6neme ait vergi tarhiyat\u0131 ve ceza kesme i\u015flemlerinin kanuni temsilciler ad\u0131na yap\u0131lmas\u0131ndaki hukuki belirsizlik, bu i\u015flemleri sebep unsuru y\u00f6n\u00fcnden belirli bir kanuni dayanaktan yoksun b\u0131rakmaktad\u0131r\u201d gerek\u00e7esine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda da belirtildi\u011fi gibi, mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin ki\u015filerin sosyal ve ekonomik durumlar\u0131n\u0131 hatta temel haklar\u0131n\u0131 etkileyecek \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleri bulundu\u011fundan, bunlar\u0131n, yasayla yeterince \u00e7er\u00e7evelendirilmemesi keyfi uygulamalara yol a\u00e7abilmektedir. Bu nedenle Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesine g\u00f6re vergilendirme yetkisi yasama organ\u0131na verilmi\u015f, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na, yasal dayana\u011f\u0131 bulunmaks\u0131z\u0131n idari i\u015flemle vergi koyma, de\u011fi\u015ftirme ve kald\u0131rma yetkisi tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda ge\u00e7en \u201cfesihname\u201d ibaresinin yasal mevzuatta tan\u0131m\u0131 bulunmamas\u0131 ve Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fen g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re yorumlanmas\u0131 nedeniyle hukuki \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve belirlilikten uzak olup bu \u015fekilde vergi tahsilat\u0131na gidilmesi Anayasa\u2019n\u0131n vergide kanunilik ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k ve dolay\u0131s\u0131yla m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali sonucunu do\u011furmaktad\u0131r.<\/p>\n
4- Dava konusu Genelgeyle, yasal d\u00fczenlemelerde yer alan kanuni haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik ihbar niteli\u011findeki i\u015flemlerin fesihname olarak de\u011ferlendirilerek
\ndamga vergisine tabi tutulmas\u0131, t\u00fcketici ve i\u015f hukukuna ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemeyle korunmak istenen ve k\u0131r\u0131lgan grup olarak kabul e4dilen i\u015f\u00e7i ve t\u00fcketici menfaatleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine de ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fince d\u00fczenlenen dava konusu Genelge\u2019de; 6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanun\u2019da yer alan taksitle sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri, t\u00fcketici kredisi s\u00f6zle\u015fmeleri ve \u00f6n \u00f6demeli konut sat\u0131\u015f s\u00f6zle\u015fmeleri muhtevas\u0131nda bulunan cayma hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ve 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu\u2019nun 24. ve 25. maddeleri muhtevas\u0131nda yer alan s\u00fcre bitiminden \u00f6nce hakl\u0131 feshe ili\u015fkin olarak d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar\u0131n fesihname olarak de\u011ferlendirilerek nispi damga vergisine tabi tutulaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n \u201cTemel Hak ve H\u00fcrriyetlerin S\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 13. maddesi uyar\u0131nca temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasa\u2019n\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasa\u2019n\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyet\u2019in gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesinin elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015ftu\u011fu; Elveri\u015flili\u011fin \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlaman\u0131n ula\u015f\u0131lmak istenen amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklili\u011fin ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan s\u0131n\u0131rlaman\u0131n zorunlu olmas\u0131n\u0131 (di\u011fer bir ifadeyle ayn\u0131 amaca daha hafif bir s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131), orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n ise hakka getirilen s\u0131n\u0131rlama ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etti\u011fi hususlar\u0131na Anayasa Mahkemesinin bir\u00e7ok karar\u0131nda de\u011finilmi\u015ftir (AYM, E.2011\/111, K.2012\/56, 11\/4\/2012;
\nE.2014\/176, K.2015\/53, 27\/5\/2015; E.2016\/13, K.2016\/127, 22\/6\/2016) 6502 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un cayma hakk\u0131na ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleriyle, akdi ili\u015fkide zay\u0131f taraf olan t\u00fcketicinin iradesini tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irebilmesine f\u0131rsat tan\u0131nmakta ve kendisine tan\u0131nan s\u00fcre i\u00e7erisinde esasen fesih niteli\u011finde olmayan \u201cgeri alma\u201d iradesiyle s\u00f6zle\u015fmenin kurulu\u015f a\u015famas\u0131ndaki dezavantajl\u0131 durumu giderme imk\u00e2n\u0131 verilmektedir. An\u0131lan Kanun\u2019un 73. maddesinin 2. f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca t\u00fcketici mahkemeleri nezdinde t\u00fcketiciler taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131lan davalar Har\u00e7lar Kanunu\u2019nda d\u00fczenlenen har\u00e7lardan dahi muaf tutulurken hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin irade bildiriminin vergiye tabi tutulmas\u0131, d\u00fczenlemenin amac\u0131na ve korunmak istenen menfaate uygun d\u00fc\u015fmedi\u011finden \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
Bundan ba\u015fka, s\u00f6zle\u015fmeye dayal\u0131 i\u015f ili\u015fkisi i\u00e7erisinde d\u00fcr\u00fcstl\u00fck kurallar\u0131 gere\u011fi i\u015f ili\u015fkisini s\u00fcrd\u00fcrmesi kendisinden beklenemeyecek tarafa 4857 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019la tan\u0131nan hakk\u0131n kullan\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da Genelgeyle getirilen uygulaman\u0131n i\u015f ili\u015fkini sonland\u0131rmak isteyen tarafa -\u00f6zellikle k\u0131r\u0131lgan gruplardan olan i\u015f\u00e7ilere- y\u00fckledi\u011fi vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yasal hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na engel te\u015fkil edebilece\u011finden \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine uygunlu\u011fundan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bunlar\u0131n yan\u0131nda, 6502 ve 4857 say\u0131l\u0131 Kanunlarda tan\u0131nan haklar hak d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u00fcrelere tabi olup s\u00fcresi i\u00e7erisinde kullan\u0131lmamas\u0131 halinde yap\u0131lan bildirimler Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde belirtilen \u201cayr\u0131ca taraflar aras\u0131nda yeni bir ka\u011f\u0131t d\u00fczenlenmesine veya kar\u015f\u0131 taraf\u0131n kabul\u00fcne gerek duyulmaks\u0131z\u0131n ihbara konu s\u00f6zle\u015fmeyi sona erdirme\u201d niteli\u011fine haiz olmayabilir.<\/p>\n
Noterlikler taraf\u0131ndan d\u00fczenlenecek ka\u011f\u0131tlara konu haklar\u0131n s\u00fcresi i\u00e7erisinde kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n do\u011fru \u015fekilde tespitine imk\u00e2n bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, nispi damga vergisinin tespitine esas al\u0131nacak tutar\u0131n da neye g\u00f6re belirlenece\u011fi -\u00f6rne\u011fin, hakl\u0131 nedenle derhal feshe ili\u015fkin d\u00fczenlenecek bir k\u00e2\u011f\u0131tta yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde uyu\u015fmazl\u0131k konusu olabilecek bir alacak tutar\u0131n\u0131n Noterliklerce ne \u015fekilde belirlenece\u011fi- a\u00e7\u0131k ve net olmad\u0131\u011f\u0131ndan gerek d\u00fczenleme gerekse Genelge ile getirilen uygulama belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir nitelikte olamay\u0131p iptali gerekmektedir.<\/p>\n
Sonu\u00e7 olarak, dava konusu T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelgesinin;<\/p>\n
a) Dayana\u011f\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda ge\u00e7en \u201cfesihname\u201d ibaresi verginin yasall\u0131\u011f\u0131, hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011finden, iptali istemiyle Anayasa\u2019n\u0131n 152. maddesi uyar\u0131nca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunulmas\u0131n\u0131,<\/p>\n
b) Mevzuatta tan\u0131m\u0131 ve kapsam\u0131 belirlenmemi\u015f \u201cfesihname\u201d i\u015flemlerinin idarece keyfili\u011fe yol a\u00e7acak \u015fekilde yorumlanarak g\u00f6r\u00fc\u015fe dayal\u0131 Genelde d\u00fczenlenmek suretiyle damga vergisine tabi tutulmas\u0131 idarenin kanunili\u011fi ve verginin yasall\u0131\u011f\u0131 ilkelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011finden ve m\u00fclkiyet hakk\u0131na a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 m\u00fcdahale niteli\u011finde oldu\u011fundan \u00f6ncelikle y\u00fcr\u00fctmesinin durdurularak devamla iptaline karar verilmesini, talep ve dava zorunlulu\u011fu do\u011fmu\u015ftur.<\/p>\n
C- Y\u00dcR\u00dcTMEN\u0130N DURDURULMASI TALEB\u0130M\u0130Z:\u00a0<\/p>\n
\u0130dari Yarg\u0131lama Usul Kanunu 27\/2. maddesi uyar\u0131nca \u2018\u2018Dan\u0131\u015ftay veya idari mahkemeler, idari i\u015flemin uygulanmas\u0131 halinde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fmas\u0131 ve idari i\u015flemin a\u00e7\u0131k\u00e7a hukuka ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda, daval\u0131 idarenin savunmas\u0131 al\u0131nd\u0131ktan veya savunma s\u00fcresi ge\u00e7tikten sonra gerek\u00e7e g\u00f6stererek y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi t\u00fckenecek olan idari i\u015flemlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi, savunma al\u0131nd\u0131ktan sonra yeniden karar verilmek \u00fczere, idarenin savunmas\u0131 al\u0131nmaks\u0131z\u0131n da durdurulabilir\u2019\u2019.<\/p>\n
6502 say\u0131l\u0131 T\u00fcketicinin Korunmas\u0131 Hakk\u0131ndaki Kanun ve 4857 say\u0131l\u0131 \u0130\u015f Kanunu kapsam\u0131nda t\u00fcketicilerin, i\u015f\u00e7i ve i\u015fverenlerin kendilerine kanunla tan\u0131nm\u0131\u015f bir hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 mahiyetindeki i\u015flemlere ili\u015fkin ka\u011f\u0131tlar\u0131n herhangi bir ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir bir dayana\u011f\u0131 bulunmaks\u0131z\u0131n Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilerek damga vergisine tabi tutulmas\u0131, an\u0131lan Kanun h\u00fck\u00fcmleriyle korunmak istenen menfaatlere ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi uygulanmaya devam edilmesi halinde kanunla verilmi\u015f bulunan haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na da engel te\u015fkil edece\u011finden ve Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesine ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rlamas\u0131na sebep olaca\u011f\u0131ndan dava konusu Genelge hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na karar verilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
SONU\u00c7 VE \u0130STEM : Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan ve resen tespit edilecek nedenlerle;<\/p>\n
1- T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin internet sitesinde 02.09.2024 tarihinde duyurulan, 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelge\u2019nin \u00f6ncelikle y\u00fcr\u00fctmesinin durdurulmas\u0131na ve iptaline,<\/p>\n
2- Genelge dayana\u011f\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d d\u00fczenlemesinin Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 8., 13., 35. ve 73. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olmas\u0131 nedeniyle iptali i\u00e7in Anayasa\u2019n\u0131n 152. maddesi uyar\u0131nca itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvurulmas\u0131na,<\/p>\n
3- Yarg\u0131lama giderleri ile vekalet \u00fccretinin kar\u015f\u0131 taraf \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lmas\u0131na,<\/p>\n
Karar verilmesini sayg\u0131lar\u0131m\u0131zla arz ve talep ederiz.<\/p>\n
T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131
\nVekilleri<\/p>\n
Eki:
\n– Onanm\u0131\u015f vekaletname \u00f6rne\u011fi ve Yetki belgesi
\n– T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelgesi<\/p>\n
\u200bT\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi taraf\u0131ndan noter arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6nderilecek bir k\u0131s\u0131m fesih ihbarlar\u0131n\u0131n damga vergisine tabi tutulmas\u0131na ili\u015fkin genelgenin iptali i\u00e7in dava a\u00e7\u0131ld\u0131.\u00a0Hukuki Haber<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi’nden yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, “T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi (TBB) taraf\u0131ndan T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin bir k\u0131s\u0131m fesih ihbarlar\u0131n\u0131n damga vergisine tabi tutulmas\u0131na ili\u015fkin 29.08.2024 tarihli, 12 No.lu genelgesi hakk\u0131nda y\u00fcr\u00fctmeyi durdurma istemli iptal davas\u0131 a\u00e7\u0131larak dayanak kanun h\u00fckm\u00fcne itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunulmas\u0131 talep edilmi\u015ftir. Dava konusu Genelge; vergilendirme konusunda idareye geni\u015f yetki tan\u0131makta, hukuki belirlilik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkeleri ile verginin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 d\u00fczenlemelerle m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale sonucunu do\u011furmaktad\u0131r. Genelge bir ba\u015fka y\u00f6n\u00fcyle de kanuni haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131na y\u00f6nelik ihbar niteli\u011findeki i\u015flemleri damga vergisine tabi tutmak suretiyle t\u00fcketici ve i\u015f hukukuna ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemeyle korunmak istenen i\u015f\u00e7i ve t\u00fcketici menfaatlerinin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcz ihlali niteli\u011findedir.” ifadeleri kullan\u0131ld\u0131. Dilek\u00e7e\u00a0\u015f\u00f6yle; DANI\u015eTAY \u0130LG\u0130L\u0130 DA\u0130RE BA\u015eKANLI\u011eINA Y\u00fcr\u00fctmenin Durdurulmas\u0131 Taleplidir. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k \u0130ddias\u0131 Vard\u0131r. DAVACI : T\u00fcrkiye Barolar Birli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 O\u011fuzlar Mah. Av. \u00d6zdemir \u00d6zok Soka\u011f\u0131 No:8 Balgat\/ANKARA VEK\u0130L\u0130 : Av. \u2026 (Ayn\u0131 adreste.) DAVALI : T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011fi S\u00f6\u011f\u00fct\u00f6z\u00fc Cad. No:4 S\u00f6\u011f\u00fct\u00f6z\u00fc\/ANKARA DAVA KONUSU : T\u00fcrkiye Noterler Birli\u011finin internet sitesinde 02.09.2024 tarihinde duyurulan, 29.08.2024 tarihli, \u201cFesih \u0130hbar\u0131 Hk.\u201d konulu 12 No.lu Genelgesinin \u00f6ncelikle y\u00fcr\u00fctmesinin durdurulmas\u0131 ve iptali ile Genelge dayana\u011f\u0131 Damga Vergisi Kanunu\u2019na ekli (1) say\u0131l\u0131 tablonun I\/A-5 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201cFesihnameler (Belli paray\u0131 ihtiva eden bir k\u00e2\u011f\u0131da taalluk edenler dahil)\u201d d\u00fczenlemesinin Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-3767","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n