T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
B\u00dcLENT YOLAL VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/20057)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 17\/12\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Eren Can BENAKAY<\/p>\n
Ba\u015fvurucular<\/p>\n
:<\/p>\n
1. B\u00fclent YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
2. Fad\u0131ma LAYIK<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
3. G\u00fcl Nisa YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
4. Hatice YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
5. Havva \u015eIMAY<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
6. \u0130smail \u015e\u00fckr\u00fc YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
7. Mehmet Turgut YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
8. \u015eemsettin YOLAL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
9. Tu\u011fba YOLAL<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Hasan Esat \u0130LHAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; i\u015f kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda hukuk kurallar\u0131n\u0131n hatal\u0131 uygulanmas\u0131 nedeniyle hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ve uzun s\u00fcren yarg\u0131lama nedeniyle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucular\u0131n murisi 7\/11\/2007 tarihinde i\u015fyerinde kaza ge\u00e7irmi\u015f ve 14\/11\/2007 tarihinde vefat etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular, kazan\u0131n meydana gelmesinde i\u015fverenin kusurunun bulundu\u011fundan bahisle maddi ve manevi tazminat istemiyle 13\/4\/2010 tarihinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Gaziantep 1. \u0130\u015f Mahkemesi (Mahkeme) 3\/4\/2012 tarihinde davay\u0131 k\u0131smen kabul etmi\u015f ve ba\u015fvuruculara takdir etti\u011fi oranlarda manevi tazminat \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Kararda, her i\u015fverenin i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u015f\u00e7ilerin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6nlem ve tedbiri almakla, i\u015f\u00e7ilerin de al\u0131nan bu \u00f6nlem ve tedbirlere uymakla zorunlu oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Bu kaza sebebi ile taraflar\u0131n kusurlar\u0131n\u0131n belirlenmesi i\u00e7in bilirki\u015fi raporu tanzim ettirilmi\u015f ve raporda daval\u0131 \u015firket N.P.nin %70, daval\u0131 ger\u00e7ek ki\u015fi \u00d6.M.nin %2,5, E.Z.nin %2,5 ve m\u00fcteveffa i\u015f\u00e7inin %25 oran\u0131nda kusurlu oldu\u011funun tespit edildi\u011fi ifade belirtilmi\u015ftir. Rapor uyar\u0131nca m\u00fcteveffa i\u015f\u00e7inin e\u015fi i\u00e7in6.336,47 TL, k\u0131z \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 7.489,23 TL \u00fczerinden maddi tazminat talebinin kabul\u00fcne karar verilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Olay\u0131n olu\u015f \u015fekli, m\u00fcteveffa i\u015f\u00e7inin 1974 do\u011fumlu olup kaza tarihinde hen\u00fcz 33 ya\u015f\u0131nda olmas\u0131, davac\u0131lar\u0131n bu kaza sebebi ile duyduklar\u0131 elem ve \u0131zd\u0131rap, paran\u0131n sat\u0131n alma g\u00fcc\u00fc gibi hususlar dikkate al\u0131narak e\u015f i\u00e7in 15.000 TL, \u00e7ocuklar\u0131n her biri i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 15.000 TL, m\u00fcteveffan\u0131n annesi i\u00e7in 15.000 TL manevi tazminata h\u00fckmedilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Yarg\u0131tay 21. Hukuk Dairesi (Yarg\u0131tay) 18\/6\/2013 tarihinde Mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Kararda; davac\u0131 e\u015fin hesap tarihinde h\u00e2len evlenmedi\u011fi, sa\u011f e\u015fin yeniden evlenme ihtimalinin hesap tarihindeki ya\u015f\u0131 da dikkate al\u0131narak belirlenmesi ve buna g\u00f6re indirime gidilmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Davac\u0131lar\u0131n maddi tazminat istemlerinin reddedilmesinin nedeni katsay\u0131 de\u011fi\u015fikliklerine ba\u011fl\u0131 olarak sigorta tahsisleri pe\u015fin sermaye de\u011ferlerindeki art\u0131\u015flardan kaynaklanmakta oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Dava a\u00e7\u0131l\u0131rken bu hususun bilinmesinin davac\u0131lardan beklenemeyece\u011fi vurgulanarak maddi tazminat talebinin reddi nedeniyle daval\u0131 yarar\u0131na avukatl\u0131k \u00fccreti tayininin hatal\u0131 oldu\u011fu de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Mahkeme bozma ilam\u0131na uyarak 17\/6\/2014 tarihinde davay\u0131 k\u0131smen kabul etmi\u015ftir. Kararda, bozma ilam\u0131nda belirtilen hususlar da nazara al\u0131narak rapor tanzim edilmesi i\u00e7in dosyan\u0131n bilirki\u015fiye g\u00f6nderildi\u011fi ve 28\/4\/2014 tarihli ek raporda bir tutars\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi bilgisine yer verilmi\u015ftir. Bozma \u00f6ncesi yap\u0131lan tahkikat ile bozma sonras\u0131 al\u0131nan bilirki\u015fi raporu ve bozma ilam\u0131nda belirtilen hususlar de\u011ferlendirildi\u011finde davan\u0131n k\u0131smen kab\u00fcl\u00fcne karar vermek gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Kararda, e\u015f i\u00e7in181.091,14 TL, erkek \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 15.206,13 TL ve k\u0131z \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 54.461,35 TL \u00fczerinden maddi tazminat talebinin \u00f6denmesine kh\u00fckmedilmi\u015ftir. Manevi tazminat olarak ise e\u015f ve \u00e7ocuklar i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 25.000 TL, anne i\u00e7in 25.000 TL ve son olarak karde\u015fler i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 5.000 TL \u00f6denmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. Yarg\u0131tay 15\/10\/2015 tarihinde Mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Kararda, bozma ilam\u0131na ayk\u0131r\u0131 olacak \u015fekilde ve ayr\u0131ca Yarg\u0131tayca kabul g\u00f6remeyen TRH-2010 bakiye \u00f6m\u00fcr tablosunun kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ayr\u0131ca yeni bir hesap raporu al\u0131nmas\u0131n\u0131n hatal\u0131 oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Mahkeme 8\/9\/2016 tarihinde bozma karar\u0131na uyarak davay\u0131 k\u0131smen kabul etmi\u015ftir. Kararda, olay\u0131n meydana gelmesinde daval\u0131lar\u0131n %75 oran\u0131nda kusurlu oldu\u011fu, bu husus nazara al\u0131narak rapor d\u00fczenlenmesi bak\u0131m\u0131ndan dosyan\u0131n bilirki\u015fiye tevdi edilerek rapor tanzim ettirildi\u011fi ve bu rapor do\u011frultusunda h\u00fckmedilen tazminat oranlar\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. Kararda, m\u00fcteveffa i\u015f\u00e7inin e\u015fi i\u00e7in93.034.74 TL, k\u0131z \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 35.957,74 TL ve erkek \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 10.735,47 TL \u00fczerinden maddi tazminat \u00f6denmesine h\u00fckmedilmi\u015ftir. Manevi tazminat olarak ise e\u015f i\u00e7in 50.000 TL, \u00e7ocuklar\u0131n her biri i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 25.000 TL manevi tazminat\u0131n \u00f6denmesine karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
8. Yarg\u0131tay 23\/1\/2018 tarihinde Mahkeme karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Kararda, davac\u0131lar\u0131n maddi zarar tavanlar\u0131n\u0131n, itibar edilen son ek hesap raporunda belirtilen zarar tutarlar\u0131 kadar oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Daval\u0131lar\u0131n ancak bu son ek hesap raporunda belirlenen zarar tutarlar\u0131ndan m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen sorumlu olabilecekleri g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131larak bu tutarlar\u0131 a\u015fan miktarlardan sorumlu tutulmas\u0131n\u0131n hatal\u0131 oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
9. Mahkeme 11\/7\/2019 tarihinde bozma karar\u0131na uyarak davay\u0131 k\u0131smen kabul etmi\u015ftir. Kararda, 19\/8\/2016 tarihli bilirki\u015fi ek raporunda herhangi bir tutars\u0131zl\u0131k g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi ve daval\u0131 ger\u00e7ek ki\u015filerin ancak 19\/8\/2016 havale tarihli bilirki\u015fi ek raporunda belirlenen zarar tutarlar\u0131ndan daval\u0131 \u015firket ile m\u00fc\u015ftereken ve m\u00fcteselsilen sorumlu olabilecekleri belirtilmi\u015ftir. Ger\u00e7ek ki\u015fi daval\u0131lar\u0131n bu tutarlar\u0131 a\u015fan miktarlardan sorumluluklar\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. E\u015f i\u00e7in 93.034,74 TL, k\u0131z \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 35.957,74 TL, erkek \u00e7ocu\u011fu i\u00e7in 10.735,47 TL maddi tazminat\u0131n \u00f6denmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Yine e\u015f i\u00e7in 50.000 TL, \u00e7ocuklar\u0131n her biri i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 25.000 TL, annesi i\u00e7in 25.000 TL ve son olarak her bir karde\u015fi i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 5.000 TL manevi tazminat\u0131n \u00f6denmesi gerekti\u011fi kararda yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
10. Yarg\u0131tay 10. Hukuk Dairesi 2\/2\/2021 tarihinde mahkeme karar\u0131n\u0131 d\u00fczelterek onam\u0131\u015ft\u0131r. Kararda, davac\u0131 \u00e7ocuk G.N.nin yarg\u0131lama devam ederken karardan \u00f6nce vefat etti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu nedenle taraf s\u0131fat\u0131n\u0131n sona erdi\u011fi a\u00e7\u0131k olmas\u0131na kar\u015f\u0131n taraf s\u0131fat\u0131 sona eren ki\u015fi hakk\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kurulamayaca\u011f\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. M\u00fcteveffa y\u00f6n\u00fcnden ad\u0131 ge\u00e7enin gerek\u00e7eli karar ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda davac\u0131 olarak g\u00f6sterilmesinin, lehine ve aleyhine h\u00fck\u00fcmler kurulmas\u0131n\u0131nisabetsiz oldu\u011fu vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
11. Nihai karar 26\/3\/2020 tarihinde tebli\u011f edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular 6\/4\/2021 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurunun incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Hakkaniyete Uygun Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
12. Ba\u015fvurucular taraf\u0131ndan; be\u015f y\u0131l sonra mahkeme karar\u0131 bozularak tazminat oran\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesinin haks\u0131z ve hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Be\u015f y\u0131l sonra bozmaya uyma karar\u0131 sonras\u0131nda vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6denmesine h\u00fckmedilemeyece\u011fi zira usuli m\u00fcktesap hak olu\u015ftu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. Temyiz etmeyen ihtiyari dava arkada\u015flar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahkeme karar\u0131n\u0131n kesinle\u015fti\u011fi ve kesinle\u015fen mahkeme karar\u0131n\u0131n kazan\u0131lm\u0131\u015f hak olu\u015fturdu\u011fu aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fka dava arkada\u015f\u0131 taraf\u0131ndan temyiz edilen mahkeme karar\u0131n\u0131n aleyhe h\u00fck\u00fcm do\u011furamayaca\u011f\u0131 vurgulanarak adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n, gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ve silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin ihlal edildi\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
13. Ba\u015fvuru, hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
14. Anayasa’n\u0131n 148. maddesinin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda, kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlara ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetlerin bireysel ba\u015fvuruda incelenemeyece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Bu kapsamda ilke olarak mahkemeler \u00f6n\u00fcnde dava konusu yap\u0131lm\u0131\u015f maddi olay ve olgular\u0131n kan\u0131tlanmas\u0131, delillerin de\u011ferlendirilmesi, hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131 ve uygulanmas\u0131 ile uyu\u015fmazl\u0131k konusunda var\u0131lan sonucun adil olup olmamas\u0131 bireysel ba\u015fvuru konusu olamaz. Ancak bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131ndaki hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahale te\u015fkil eden, bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik i\u00e7eren tespit ve sonu\u00e7lar bu kapsamda de\u011fildir (konuya ili\u015fkin bir\u00e7ok karar aras\u0131ndan bkz. Ahmet Sa\u011flam [2. B.], B. No: 2013\/3351, 18\/9\/2013).<\/p>\n
15. Ancak temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere m\u00fcdahalenin s\u00f6z konusu oldu\u011fu durumlarda mahkemelerin takdir ve de\u011ferlendirmelerinin Anayasa’daki g\u00fcvencelere etkisini nihai olarak de\u011ferlendirecek merci Anayasa Mahkemesidir. Bu itibarla Anayasa’da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen g\u00fcvenceler dikkate al\u0131narak bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131ndaki temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlal edilip edilmedi\u011fine ili\u015fkin herhangi bir inceleme kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususun incelenmesi olarak nitelendirilemez (\u015eahin Alpay (2) [GK], B. No: 2018\/3007, 15\/3\/2018, \u00a7 53).<\/p>\n
16. Di\u011fer taraftan Anayasa Mahkemesi \u00e7ok istisnai durumlarda temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerden biri ile do\u011frudan ilgili olmayan bir \u015fik\u00e2yeti kanun yolunda g\u00f6zetilmesi gereken hususlara ili\u015fkin yasak kapsam\u0131na girmeden inceleyebilir. A\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik nedeniyle yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetinin temelden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve adil yarg\u0131lama hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki usule ili\u015fkin g\u00fcvencelerin anlams\u0131z h\u00e2le geldi\u011fi \u00e7ok istisnai h\u00e2llerde, asl\u0131nda yarg\u0131laman\u0131n sonucuna ili\u015fkin olan bu durumun bizatihi kendisi usule ili\u015fkin bir g\u00fcvenceye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur. Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa Mahkemesinin, mahkemelerin de\u011ferlendirmelerinin usule ili\u015fkin g\u00fcvenceleri anlams\u0131z h\u00e2le getirip getirmedi\u011fini ve a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik nedeniyle yarg\u0131laman\u0131n hakkaniyetinin temelden sars\u0131l\u0131p sars\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemesi yarg\u0131laman\u0131n sonucunu de\u011ferlendirdi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Sonu\u00e7 olarak Anayasa Mahkemesi mahkemelerin delillerle ilgili de\u011ferlendirmelerine ancak a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik ve adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki usule ili\u015fkin g\u00fcvenceleri anlams\u0131z h\u00e2le getiren bir uygulama varsa m\u00fcdahale edebilecektir (Ferhat Kara [GK], B. No: 2018\/15231, 4\/6\/2020, \u00a7 149; M.B. [GK], B. No: 2018\/37392, 23\/7\/2020, \u00a7 83).<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucular, murislerinin i\u015fyerinde ge\u00e7irdi\u011fi kazada hayat\u0131n\u0131 kaybetmesinde i\u015f verenin sorumlulu\u011funun bulundu\u011funu belirterek tazminat davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme taraf\u0131ndan dava k\u0131smen kabul edilmesine kar\u015f\u0131n Yarg\u0131tay bilirki\u015fi raporunda tespit etti\u011fi eksikliklerin giderilmesi amac\u0131ya kararlar\u0131n bozulmas\u0131na karar vermi\u015ftir. Mahkeme, nihai olarak bozma karar\u0131na uyarak bilirki\u015fi raporunda eksikleri gidermi\u015f ve \u00f6denmesi gereken tazminat tutarlar\u0131n\u0131 hesap ederek yarg\u0131lamay\u0131 sonu\u00e7land\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Temyiz a\u015famas\u0131ndan ge\u00e7erek karar kesinle\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n
18. Bireysel ba\u015fvuru yolunun ikincillik niteli\u011fi gere\u011fi, ilgili mevzuat\u0131 yorumlamak yarg\u0131 mercilerinin g\u00f6revi olup Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuruda inceledi\u011fi husus Anayasa’da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ihlal edilip edilmedi\u011fidir. Bu kapsamda bilirki\u015fi raporunun de\u011ferlendirilmesi ve bu de\u011ferlendirmeye g\u00f6re tazminat miktar\u0131n\u0131n hesaplanmas\u0131 Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi de\u011fildir. Anayasa Mahkemesinin bu hususta \u00fcstlenece\u011fi rol mahkemelerce yap\u0131lan yorumlar\u0131n Anayasa’da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131na etkisini somut olay\u0131n \u015fartlar\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda incelemektir.<\/p>\n
19. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulunun 20\/12\/2013 tarihli ve E.2013\/23-131, K.2013\/1681 say\u0131l\u0131 karar\u0131na g\u00f6re usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak, davalar\u0131n uzamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek, hukuki alanda istikrar sa\u011flamak ve kararlara kar\u015f\u0131 genel g\u00fcvenin sars\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla Yarg\u0131tay uygulamalar\u0131 ile geli\u015ftirilmi\u015f, \u00f6\u011fretide kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f ve usul hukukunun vazge\u00e7ilmez ana ilkelerinden biri h\u00e2line gelmi\u015ftir. Anlam itibar\u0131yla, bir davada, mahkemenin ya da taraflar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 bir usul i\u015flemi ile taraflardan biri lehine do\u011fmu\u015f ve kendisine uyulmas\u0131 zorunlu olan hakk\u0131 ifade etmektedir. Bir mahkemenin Yarg\u0131tay Dairesince verilen bozma karar\u0131na uymas\u0131 sonunda, kendisi i\u00e7in o kararda g\u00f6sterilen \u015fekilde inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yaparak, yine o kararda belirtilen hukuki esaslar gere\u011fince h\u00fck\u00fcm verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc do\u011far. “Usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hak” olarak tan\u0131mlayaca\u011f\u0131m\u0131z bu olgu mahkemeye, h\u00fckm\u00fcne uydu\u011fu Yarg\u0131tay bozma karar\u0131nda belirtilen \u00e7er\u00e7evede i\u015flem yapma ve h\u00fck\u00fcm kurma zorunlulu\u011fu getirdi\u011fi gibi mahkemenin karar\u0131n\u0131 bozmu\u015f olan Yarg\u0131tay Hukuk Dairesince de sonradan ilk bozma karar\u0131 ile benimsemi\u015f oldu\u011fu esaslara ve dolay\u0131s\u0131 ile olu\u015fan usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakka ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde ikinci bir bozma karar\u0131 verilmesini yasaklamaktad\u0131r.<\/p>\n
20. Usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ilkesi; mahkemenin bozma karar\u0131na uymas\u0131 h\u00e2linde art\u0131k bozma karar\u0131 do\u011frultusunda inceleme yapmak ve\/veya h\u00fck\u00fcm vermek zorunda olmas\u0131n\u0131, ayr\u0131ca bozma karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u0131s\u0131m hakk\u0131nda yeniden inceleme yaparak karar verememesini; temyiz mercii y\u00f6n\u00fcnden ise bozma karar\u0131nda belirtilen bozma gerek\u00e7eleriyle kendisinin de ba\u011fl\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve bozma karar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan k\u0131s\u0131m hakk\u0131nda tekrar inceleme yapamamas\u0131n\u0131 ifade etmektedir (AYM, E.2019\/115, K.2020\/31, 12\/6\/2020, \u00a7 4).<\/p>\n
21. Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan, usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ilkesinin salt kavramsal tan\u0131m\u0131yla ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmak suretiyle an\u0131lan ilkenin uygulanmas\u0131nda kategorik ve \u015fekilci bir yakla\u015f\u0131m\u0131n sergilenmesinden ka\u00e7\u0131n\u0131ld\u0131\u011f\u0131, uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zel \u015fartlar\u0131n\u0131n g\u00f6zetilerek s\u00f6z konusu ilkeye baz\u0131 istisnalar\u0131n getirildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu \u00e7er\u00e7evede kamu d\u00fczenini ilgilendiren bir usul kural\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmadan karar verilmi\u015f olmas\u0131, bozma karar\u0131n\u0131n hukuki de\u011ferlendirme d\u0131\u015f\u0131nda tamamen maddi olgulara y\u00f6nelik ilk bak\u0131\u015fta anla\u015f\u0131labilecek kadar a\u00e7\u0131k ve belirgin, yarg\u0131laman\u0131n sonucunu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecek ve \u00e7o\u011fu kez tersine \u00e7evirecek, d\u00fczeltilmemesi kamu d\u00fczenini ve vicdan\u0131n\u0131 zedeleyecek nitelikte bir maddi hataya dayanmas\u0131, mahkemece bozma karar\u0131na uyulmas\u0131ndan sonra uyu\u015fmazl\u0131\u011fa uygulanma imk\u00e2n\u0131 bulunan ge\u00e7mi\u015fe etkili yeni bir kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi, aksi y\u00f6nde bir i\u00e7tihad\u0131 birle\u015ftirme karar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, uygulanmas\u0131 gereken kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi veya Anayasa Mahkemesince bireysel ba\u015fvuruda ilgili dosyada ihlal karar\u0131 verilmesi, taraflar\u0131n feragat ya da kabul y\u00f6n\u00fcndeki irade bildirimlerinin dava dosyas\u0131na girmesi gibi durumlarda usule ili\u015fkin kazan\u0131lm\u0131\u015f hak ilkesini uygulamama y\u00f6n\u00fcnde i\u00e7tihat geli\u015ftirilmi\u015ftir (M\u00fcflis Esta\u015f Kum Mad. Nak. Tic. ve San A.\u015e. [GK], B. No: 2019\/17103, 12\/10\/2023, \u00a7 45).<\/p>\n
22. Mahkeme taraf\u0131ndan verilen kararlar, Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan eksik inceleme ve ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7eleriyle bozulmu\u015f, taraflar y\u00f6n\u00fcnden verilen karar\u0131n bir k\u0131s\u0131m\u0131n\u0131n onanmas\u0131 s\u00f6z konusu olamam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bozulan karar t\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131 ile ortadan kalkm\u0131\u015f, mahkeme taraf\u0131ndan da bozma karar\u0131na uyularak yeniden h\u00fck\u00fcm kurulmu\u015ftur. Bu durumda taraflardan birisi lehine usuli kazan\u0131lm\u0131\u015f hakk\u0131n olu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
23. Mahkemece bilirki\u015fi raporunda tespit edilen eksiklikler tamamland\u0131ktan sonra \u00f6denmesi gereken tazminat tutar\u0131na h\u00fckmedilmi\u015ftir. Mahkemece sonuca hangi nedenle ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fvurucu ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer taraf\u0131ndan objektif olarak anla\u015f\u0131lmas\u0131na imk\u00e2n verecek yeterli gerek\u00e7e sunulmaktad\u0131r. Mahkemenin yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmenin hukuk kurallar\u0131n\u0131n somut olaya uygulanmas\u0131na y\u00f6nelik olup bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik olu\u015fturan bir unsur i\u00e7ermedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla ba\u015fvuru konusu olayda ba\u015fvurucunun ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc iddialar\u0131n mahkemelerin delillerin de\u011ferlendirilmesine ve hukuk kurallar\u0131n\u0131n yorumlanmas\u0131na ili\u015fkin oldu\u011fu, mahkeme karar\u0131nda bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik olu\u015fturan bir durumun da bulunmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ihlal iddialar\u0131n\u0131n kanun yolu \u015fik\u00e2yeti niteli\u011finde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131na y\u00f6nelik \u015fik\u00e2yetinin a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
24. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
25. Ba\u015fvurucular, yarg\u0131laman\u0131n \u00e7ok uzun s\u00fcrmesi nedeniyle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftirler.<\/p>\n
26. 9\/1\/2013 tarihli ve 6384 say\u0131l\u0131 Tazminat Komisyonunun G\u00f6revleri ile \u00c7al\u0131\u015fma Usul ve Esaslar\u0131 Hakk\u0131nda Kanun\u2019da de\u011fi\u015fiklik yapan 2\/3\/2024 tarihli ve 7499 say\u0131l\u0131 Kanun uyar\u0131nca \u00fc\u00e7 ay i\u00e7inde yap\u0131lacak m\u00fcracaat \u00fczerine makul s\u00fcre \u015fik\u00e2yetlerinin Tazminat Komisyonu taraf\u0131ndan incelenece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Nitekim Anayasa Mahkemesi Ahmet Kartalku\u015f karar\u0131nda ilk bak\u0131\u015fta ula\u015f\u0131labilir olan ve ihlal iddialar\u0131yla ilgili ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 sunma ve yeterli giderim sa\u011flama kapasitesi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclen Tazminat Komisyonuna ba\u015fvuru yolu t\u00fcketilmeden yap\u0131lan ba\u015fvurunun incelenmesinin bireysel ba\u015fvurunun ikincil niteli\u011fi ile ba\u011fda\u015fmayaca\u011f\u0131 sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r (Ahmet Kartalku\u015f [2. B.], B. No: 2019\/39635, 19\/3\/2024). Somut ba\u015fvuruda, an\u0131lan karardan a\u00e7\u0131klanan ilkelerden ve ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7tan ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bir durum bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
27. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
C. M\u00fclkiyet Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
28. Ba\u015fvurucular kesin h\u00fck\u00fcm, kamu d\u00fczeni, hukuk devleti, kazan\u0131lm\u0131\u015f haklara sayg\u0131 ilkeleri yok say\u0131larak keyf\u00ee, haks\u0131z ve hukuksuz bir \u015fekilde lehlerine ge\u00e7mesine izin verilen tazminat\u0131n be\u015f y\u0131l sonra ellerinden al\u0131nmas\u0131 nedeniyle m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini iddia etmi\u015ftir.<\/p>\n
29. Anayasa’n\u0131n 35. maddesinde d\u00fczenlenen m\u00fclkiyet hakk\u0131 mevcut mal, m\u00fclk ve varl\u0131klar\u0131 koruyan bir g\u00fcvencedir. Bir ki\u015finin h\u00e2lihaz\u0131rda sahibi olmad\u0131\u011f\u0131 bir m\u00fclk\u00fcn m\u00fclkiyetini kazanma beklentisi -ki\u015finin bu konudaki menfaati ne kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olursa olsun- Anayasa’yla korunan m\u00fclkiyet kavram\u0131 i\u00e7inde de\u011fildir. Bu ba\u011flamda belirtmek gerekir ki Anayasa’n\u0131n 35. maddesi soyut bir temele dayal\u0131 olarak m\u00fclkiyete eri\u015fmeyi ve m\u00fclkiyeti edinmeyi de\u011fil m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Bu hususun istisnas\u0131 olarak belli durumlarda bir ekonomik de\u011fer veya icras\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir alaca\u011f\u0131 elde etmeye y\u00f6nelik me\u015fru bir beklenti Anayasa’da yer alan m\u00fclkiyet hakk\u0131 g\u00fcvencesinden yararlanabilir (Kemal Yeler ve Ali Arslan \u00c7elebi [1. B.], B. No: 2012\/636, 15\/4\/2014, \u00a7\u00a7 36, 37; Mehmet \u015eent\u00fcrk [GK], B. No: 2014\/13478, 25\/7\/2017, \u00a7\u00a7 41, 53).<\/p>\n
30. Me\u015fru beklenti objektif temelden uzak bir beklenti olmay\u0131p belirli bir kanun h\u00fckm\u00fcne veya ba\u015far\u0131l\u0131 olma ihtimalinin y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6steren yerle\u015fik bir yarg\u0131 i\u00e7tihad\u0131na ya da ayni menfaatle ilgili hukuki bir i\u015fleme dayanan yeterli derecede somut nitelikteki bir beklentidir (Sel\u00e7uk Emiro\u011flu [1. B.], B. No: 2013\/5660, 20\/3\/2014, \u00a7 28; Mehmet \u015eent\u00fcrk, \u00a7 42). Dolay\u0131s\u0131yla Anayasa ve S\u00f6zle\u015fme’nin ortak koruma kapsam\u0131nda olan me\u015fru beklentiye dayal\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n tespiti mevcut hukuk sisteminde iddia edilen m\u00fclkiyet iddias\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olup bu tespit, mevzuat h\u00fck\u00fcmleri ve yarg\u0131 kararlar\u0131 ile yap\u0131lmaktad\u0131r (\u00dc\u00e7gen Nakliyat Ticaret Ltd. \u015eti. [2. B.], B. No: 2013\/845, 20\/11\/2014, \u00a7 37). Temelsiz bir hak kazanma beklentisi veya sadece m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda ileri s\u00fcr\u00fclebilir bir iddian\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 me\u015fru beklentinin kabul\u00fc i\u00e7in yeterli de\u011fildir (Kemal Yeler ve Ali Arslan \u00c7elebi, \u00a7 37).<\/p>\n
31. Somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda ba\u015fvurucular\u0131n talep etti\u011fi tazminata ili\u015fkin olarak bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fc veya yerle\u015fik h\u00e2le gelmi\u015f bir i\u00e7tihad\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu\u011fundan s\u00f6z edilemez. Bu durumda, ba\u015fvurucular\u0131n talep etti\u011fi tazminat y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131na giren bir ekonomik de\u011feri veya en az\u0131ndan b\u00f6yle bir de\u011feri elde etme y\u00f6n\u00fcnde me\u015fru beklentisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
32. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
III. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131nihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucular\u0131n \u00fczerinde BIRAKILMASINA 17\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 17\/12\/2024 tarihli ve 2021\/20057 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 B\u00dcLENT YOLAL VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/20057) \u00a0 Karar Tarihi: 17\/12\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR \u00a0 \u00a0 Metin KIRATLI Raport\u00f6r : Eren Can BENAKAY Ba\u015fvurucular : 1. B\u00fclent YOLAL \u00a0 \u00a0 2. Fad\u0131ma LAYIK \u00a0 \u00a0 3. G\u00fcl Nisa YOLAL \u00a0 \u00a0 4. Hatice YOLAL \u00a0 \u00a0 5. Havva \u015eIMAY \u00a0 \u00a0 6. \u0130smail \u015e\u00fckr\u00fc YOLAL \u00a0 \u00a0 7. Mehmet Turgut YOLAL \u00a0 \u00a0 8. \u015eemsettin YOLAL \u00a0 \u00a0 9. Tu\u011fba YOLAL Vekili : Av. Hasan Esat \u0130LHAN \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru; i\u015f kazas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak a\u00e7\u0131lan tazminat davas\u0131nda hukuk kurallar\u0131n\u0131n hatal\u0131 uygulanmas\u0131 nedeniyle hakkaniyete uygun yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ve uzun s\u00fcren yarg\u0131lama nedeniyle makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ba\u015fvurucular\u0131n murisi 7\/11\/2007 tarihinde i\u015fyerinde kaza ge\u00e7irmi\u015f ve 14\/11\/2007 tarihinde vefat etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucular, kazan\u0131n meydana gelmesinde i\u015fverenin kusurunun bulundu\u011fundan bahisle maddi ve manevi tazminat istemiyle 13\/4\/2010 tarihinde dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. 3. Gaziantep 1. \u0130\u015f Mahkemesi (Mahkeme) 3\/4\/2012 tarihinde davay\u0131 k\u0131smen kabul etmi\u015f ve ba\u015fvuruculara takdir etti\u011fi oranlarda manevi tazminat \u00f6denmesine karar vermi\u015ftir. Kararda, her i\u015fverenin …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n