T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
JTI T\u00dcT\u00dcN \u00dcR\u00dcNLER\u0130 SANAY\u0130 A.\u015e. BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2019\/42799)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 11\/12\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Mehmet Sad\u0131k YAMLI<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
JTI T\u00fct\u00fcn \u00dcr\u00fcnleri Sanayi A.\u015e.<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Asl\u0131 Ezgi T\u00dcRKMEN YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, r\u00f6yalti bedelinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmemesi talebine ili\u015fkin ihtirazi kayd\u0131n reddi \u00fczerine a\u00e7\u0131lan davada verilen karar nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru13\/12\/2019 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur.<\/p>\n
4. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sunmu\u015ftur.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
A. Ba\u015fvuru Konusu Olay\u0131n Arka Plan\u0131<\/p>\n
7. Ba\u015fvurucu \u015eirket, t\u00fct\u00fcn mamulleri imalat ve sat\u0131\u015f\u0131yla i\u015ftigal etmektedir. Ba\u015fvurucu \u015eirket, JTI Internat\u0131onal S.A. (JTI SA) isimli \u015firketle yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalar kapsam\u0131nda an\u0131lan \u015eirkete ait markalardaki sigara \u00e7e\u015fitlerini T\u00fcrkiye’de \u00fcretme ve satma yetkisine sahiptir. Bu \u00e7er\u00e7evede ba\u015fvurucu \u015eirket ile JTI SA aras\u0131nda 1\/1\/2009 tarihli Marka ve Teknik Bilgi Alt Lisans Anla\u015fmas\u0131 ile 1\/1\/2011 tarihli Ticari Marka ve Teknik Bilgi Lisans Anla\u015fmas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
8. Lisans anla\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda \u00fcretilen sigaran\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ihra\u00e7 edilip kalan k\u0131sm\u0131 yurt i\u00e7inde sat\u0131lmaktad\u0131r. Yurt i\u00e7i sat\u0131\u015ftan elde edilen net sat\u0131\u015f has\u0131lat\u0131n\u0131n %5,5 oran\u0131nda lisans veren JTI SA’ya r\u00f6yalti \u00f6demesi yap\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lgili mevzuata g\u00f6re kimi \u015fartlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 h\u00e2linde r\u00f6yalti \u00f6demesinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu \u015eirketin 2013-2015 d\u00f6nemi i\u015flemleri \u00fczerinde r\u00f6yalti \u00f6demeleriyle ilgili olarak g\u00fcmr\u00fck ve ticaret ba\u015fm\u00fcfetti\u015fi taraf\u0131ndan 10\/5\/2016 tarihli ve 080-B\/05 say\u0131l\u0131 Sonradan Kontrol Raporu d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bu raporda, \u00f6denen r\u00f6yalti bedelinin sigara \u00fcretiminde kullan\u0131lmak \u00fczere ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilemeyece\u011fi sonu\u00e7 ve kanaatine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ancak konunun ilgili birimlerde de\u011ferlendirilmesinin uygun ve yerinde olaca\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. G\u00fcmr\u00fckler Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan an\u0131lan raporun de\u011ferlendirilmesi neticesinde s\u00f6z konusu r\u00f6yalti \u00f6demelerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015f ve ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6n\u00fck olarak (2013-2015 y\u0131llar\u0131 i\u00e7in) ek tahakkuk kararlar\u0131 tanzim edilerek ba\u015fvurucu \u015eirkete tebli\u011f edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu \u015eirket cezal\u0131 tahakkuklar i\u00e7in \u0130zmir Vergi Mahkemelerinde 2017 ve 2018 y\u0131llar\u0131nda davalar a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
11. Bu davalarda bir \u00e7ok ilk derece mahkemesi -oy \u00e7oklu\u011fu ile de olsa- r\u00f6yalti bedelinin ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmemesi y\u00f6n\u00fcnde ba\u015fvurucu \u015eirket lehine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
12. Daval\u0131 idarenin istinaf talebi \u00fczerine \u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesi (B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi \/ \u0130stinaf Dairesi) istinaf istemini kabul ederek davalar\u0131n esastan reddine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
13. Bu kararlardan temyize tabi olanlar\u0131ndan bir\u00e7o\u011fu hakk\u0131nda Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesince y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na ve nihayetinde karar\u0131n bozulmas\u0131na karar verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131na dair tespit edilen ilk karar\u0131 1\/11\/2018 tarihli ve E.2018\/4199 say\u0131l\u0131 karar\u0131 olup oy\u00e7oklu\u011fu ile verilmi\u015ftir. Davan\u0131n esas\u0131na ili\u015fkin olarak ise Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin E.2018\/4199 say\u0131l\u0131 dosyas\u0131nda \u0130stinaf karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131na karar verilmi\u015ftir (karar\u0131n gerek\u00e7esi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z a\u015fa\u011f\u0131da\u00a7 27).<\/p>\n
14. Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin bozma karar\u0131na kar\u015f\u0131 B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi karar\u0131nda \u0131srar etmi\u015ftir. Israr karar\u0131n\u0131n temyizi \u00fczerine dosyay\u0131 inceleyen Dan\u0131\u015ftay Vergi Dava Daireleri Kurulu (VDDK) oy\u00e7oklu\u011fuyla \u0131srar karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin bozma karar\u0131na at\u0131f yapm\u0131\u015ft\u0131r (Dan\u0131\u015ftay VDDK’n\u0131n bu konuda tespit edilen ilk bozma karar\u0131 29\/3\/2023 tarihli olup \u0131srar karar\u0131n\u0131n ve VDDK karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 i\u00e7in bak\u0131n\u0131z a\u015fa\u011f\u0131da\u00a7 28).<\/p>\n
15. Dan\u0131\u015ftay VDDK’n\u0131n 29\/3\/2023 tarihli karar\u0131ndan sonra B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin Dan\u0131\u015ftay VDDK ile ayn\u0131 y\u00f6nde karar verdi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
B. Somut Ba\u015fvuruya \u0130li\u015fkin Olay ve Olgular<\/p>\n
16. Ba\u015fvurucu yukar\u0131da belirtilen ek tahakkuklar \u00fczerine yeniden cezal\u0131 ek tahakkuklarla kar\u015f\u0131la\u015fmamak ad\u0131na 2017 y\u0131l\u0131 Temmuz ay\u0131ndan itibaren r\u00f6yalti bedelini g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ekleyerek g\u00fcmr\u00fck beyannamelerini ihtirazi kay\u0131tla vermeye ba\u015flam\u0131\u015f ve katma de\u011fer vergisi (KDV) ve g\u00fcmr\u00fck vergisi gibi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler buna g\u00f6re hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucu \u015eirketin \u00e7e\u015fitli beyannameleri i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 ihtirazi kay\u0131tl\u0131 ba\u015fvurusunun kabul edilmemesi \u00fczerine idari itiraz s\u00fcreci i\u015fletilmi\u015f ard\u0131ndan Ege G\u00fcmr\u00fck ve Ticaret B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce verilen 17\/12\/2018 tarihli ve 18350000IT000299 say\u0131l\u0131karar\u0131n iptali istemiyle 28\/1\/2019 tarihinde \u0130zmir 1. Vergi Mahkemesinde (Vergi Mahkemesi) ba\u015fvurucu dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
18. Ba\u015fvurucu dava dilek\u00e7esinde \u015fu iddialar\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr:<\/p>\n
i. Sonradan kontrol raporunda \u015eirketle ilgili olumsuz bir durum tespit edilmemi\u015ftir.<\/p>\n
ii. R\u00f6yalti bedelinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilip edilmemesiyle ilgili olarak yakla\u015f\u0131k 18 y\u0131l \u00f6nce (2000-2001 y\u0131llar\u0131nda) de ihtilaf olu\u015fmu\u015f ancak uyu\u015fmazl\u0131k ba\u015fvurucu \u015eirket lehine sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan d\u00f6nemden sonra uygulamada ve ilgili mevzuatta de\u011fi\u015fiklik yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
iii. 2017 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan cezal\u0131 ek tahakkuklara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalarda vergi mahkemeleri lehe karar vermi\u015ftir. B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi, ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131 kald\u0131rarak aleyhe karar vermi\u015fse de Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesi 15\/11\/2018 tarihinde aleyhe olan istinaf karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctmesini durdurmu\u015ftur.<\/p>\n
iv. Huzurdaki dava gibi itirazi kay\u0131tla verilen beyannameler \u00fczerine a\u00e7\u0131lan davalarda da vergi mahkemeleri lehe karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
v. \u0130lgili mevzuata g\u00f6re r\u00f6yalti bedelinin ithal edilen e\u015fyan\u0131n bedeline yans\u0131t\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
19. Daval\u0131 idare savunmas\u0131nda \u015fu iddialar\u0131 savunmu\u015ftur:<\/p>\n
i. Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 m\u00fcfetti\u015fince net bir fikir edinilememesi ve konunun yeniden de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011finin belirtilmesi \u00fczerine G\u00fcmr\u00fckler Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnce konu yeniden de\u011ferlendirilmi\u015f ve r\u00f6yalti bedelinin matraha ilave edilmesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
ii. \u0130thal edilen \u00fcr\u00fcnlerden elde edilen sigara r\u00f6yalti \/ lisans \u00fccreti \u00f6denen markalar ad\u0131 alt\u0131nda pazarlanmakta ve ba\u015fka herhangi bir \u015fekilde sat\u0131\u015f\u0131 yap\u0131lmamaktad\u0131r. Lisans sahibi, ticari markalar ve teknik bilginin kullan\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u00fcm ticari s\u0131rlar, know how, \u00fcr\u00fcn ve icatlar\u0131n \u00fcretim ya da pazarlanmas\u0131na dair y\u00f6ntem ve \u00f6zellikleri lisans alana devretmekte; lisans s\u00f6zle\u015fmesi uyar\u0131nca lisans alan\u0131n bu haklar\u0131 almaks\u0131z\u0131n ve kullanmaks\u0131z\u0131n \u00fcretim ve sat\u0131\u015f yapmas\u0131 fiilen m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan lisans s\u00f6zle\u015fmeleri kapsam\u0131nda devredilen haklar\u0131n ithal konusu e\u015fyada cisim buldu\u011fu ve e\u015fyan\u0131n lisans \u00fccreti \u00f6denen marka ile ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucunun lisans \u00fccretini \u00f6dememesi durumunda bu mallar\u0131 \u00fcretemeyece\u011fi ve satamayaca\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu oldu\u011fundan r\u00f6yalti bedelinin matraha d\u00e2hil edilmesi gerekir. Nitekim bu y\u00f6nde verilen mahkeme kararlar\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n
iii. Ba\u015fvurucu firman\u0131n tedarikten sat\u0131\u015fa kadar neredeyse hi\u00e7bir alanda karar verme serbest\u00eesi yoktur. T\u00fct\u00fcn\u00fcn tamam\u0131n\u0131n, t\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131 malzemelerin ise \u00e7o\u011funun yurt d\u0131\u015f\u0131 tedariki JTI ve ili\u015fkili \u015firketlerden yap\u0131lmakta ve firman\u0131n bu konudaki tedariki global \u00f6l\u00e7ekte JTI SA b\u00fcnyesindeki tedarik zinciri taraf\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r. Ba\u015fvrucunun \u00fcretim planlamas\u0131 dahi JTI SA taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir. Bu hususlar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda lisans verenin lisans sahibi \u00fczerindeki standart kalite tutturma sorumlulu\u011funun \u00f6tesinde durum ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucunun t\u00fct\u00fcn tedariki ile r\u00f6yalti\/lisans anla\u015fmalar\u0131 i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f olup ba\u015fvurucu r\u00f6yalti\/lisans anla\u015fmas\u0131 bulunan firmadan temin etti\u011fi t\u00fct\u00fcn\u00fc sigara h\u00e2line getirmekte ve sigaralar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan t\u00fct\u00fcn belirleyici unsur oldu\u011fundan r\u00f6yalti bedeli g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmelidir.<\/p>\n
20. Vergi Mahkemesi, oy\u00e7oklu\u011fuyla verdi\u011fi 26\/6\/2019 tarihli ve E.2019\/119, K.2019\/862 say\u0131l\u0131 karar\u0131yla i\u015flemin iptaline karar vermi\u015ftir. Somut ba\u015fvuruya konu Mahkeme karar\u0131n\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“S\u00f6z konusu \u015fartlar alt\u0131nda, lisans s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda davac\u0131 \u015firketin sadece lisans verenden t\u00fct\u00fcn alma zorunlulu\u011fu bulunmad\u0131\u011f\u0131, aksine gerekli kalite ve standartlara uygun olmak \u015fart\u0131yla farkl\u0131 kaynaklardan temin serbestisinin bulundu\u011fu, yard\u0131mc\u0131 malzemelerin de hem lisans verenden hem de farkl\u0131 kaynaklardan temin edilmekte oldu\u011fu, ayr\u0131ca g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenecek ithal \u00fcr\u00fcn, homojenize veya yeniden tertiplenmi\u015f t\u00fct\u00fcn iken royalti \u00f6demesinin t\u00fct\u00fcnle birlikte\u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 girdinin \u00f6nemsiz i\u015flemlerin \u00f6tesinde birlikte i\u015flenmesine dayal\u0131 bir \u00fcretim s\u00fcreci sonucunda elde edilen sigaralardan b\u00f6lge (T\u00fcrkiye) i\u00e7inde yap\u0131lan net sat\u0131\u015flara ili\u015fkin olmas\u0131n\u0131n yan\u0131s\u0131ra b\u00f6lge d\u0131\u015f\u0131na yap\u0131lan sat\u0131\u015flar i\u00e7in lisans \u00fccreti \u00f6denmeyecek olmas\u0131 dolas\u0131yla royalti \u00f6demesinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, davac\u0131 \u015firket hakk\u0131nda lisans \u00fccretinin bedele ilave edilmesiyle bulunan tutar \u00fczerinden tahakkuk yap\u0131lmas\u0131nda yasaya uyarl\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.” <\/p>\n
21. An\u0131lan karar\u0131n kar\u015f\u0131oyu \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Olayda davac\u0131 \u015firketin, JTI SA ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fme uyar\u0131nca yurtd\u0131\u015f\u0131ndan temin etti\u011fi t\u00fct\u00fcn\u00fcn di\u011fer girdilerle birlikte harmanlan\u0131p i\u015fleme tabi tutarak sigara haline getirmekte oldu\u011fu, lisans ve royalti \u00fccretini ise, sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 sigaralar\u0131n net sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n %5,5 oran\u0131nda \u00f6dedi\u011fi, s\u00f6zkonusu sigaralar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan ve ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn, di\u011fer malzemelerle birlikte i\u015flenmesi sonucu elde edildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6zkonusu t\u00fct\u00fcn\u00fcn, \u00fcretilen sigara ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve sigara \u00fcretiminde belirleyici unsur olmas\u0131 nedeniyle e\u015fyan\u0131n k\u0131ymetine eklenmesi i\u00e7in gerekli e\u015fya ile ilgili olma ko\u015fulunu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, lisans alan \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretim konusunda kalite ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc standartlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde lisans verenin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc veya gerekli minimum kalitenin alt\u0131nda olmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 ve JTI d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir kaynaktan tedarik edilen ana malzemelerin her anlamda JTI taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 gerekti\u011fi, t\u00fct\u00fcn\u00fcn tatmin edici bulunmas\u0131 kayd\u0131yla alt lisans sahibinin ana malzemeleri JTI’dan sat\u0131n alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131, ancak bu gibi durumlarda, alt lisans sahibinin sair kaynaklardan al\u0131nmas\u0131 teklif edilen ana malzemelerin \u00f6rneklerini JTI’ya sunaca\u011f\u0131 ve bu malzemeleri kullanmadan \u00f6nce JTI’dan yaz\u0131l\u0131 onay alaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler nedeniyle de 01.01.2009 tarihinden itibaren sat\u0131\u015f ko\u015fulunun mevcut oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, davaya konu i\u015flemlerde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyle Mahkememizce verilen \u00e7o\u011funluk karar\u0131na kat\u0131lm\u0131yorum.”<\/p>\n
22. Daval\u0131 idarenin istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmas\u0131 \u00fczerine B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 6\/11\/2019 tarihinde istinaf istemini kabul ederek ilk derece mahkemesinin karar\u0131n\u0131 kald\u0131rm\u0131\u015f ve davan\u0131n reddine oy\u00e7oklu\u011fuyla kesin olarak karar vermi\u015ftir. Kar\u015f\u0131oyda ayr\u0131 bir gerek\u00e7e belirtilmeksizin istinaf talebinin reddi gerekti\u011fi savunulmu\u015ftur. \u0130stinaf Dairesinin eldeki ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lamadaki gerek\u00e7esi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Uyu\u015fmal\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in davac\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan \u00f6denen royalti bedelinin ithalat konusu t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine eklenip eklenmeyece\u011finin belirlenmesi zorunludur.<\/p>\n
…<\/p>\n
Olayda, davac\u0131 \u015firketin, JTI SA ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fme uyar\u0131nca yurtd\u0131\u015f\u0131ndan temin etti\u011fi t\u00fct\u00fcn\u00fcn di\u011fer girdilerle birlikte harmanlan\u0131p i\u015fleme tabi tutarak sigara haline getirmekte oldu\u011fu, lisans ve royalti \u00fccretini ise, sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 sigaralar\u0131n net sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n %5,5 oran\u0131nda \u00f6dedi\u011fi, s\u00f6zkonusu sigaralar\u0131n \u00fcretiminde kullan\u0131lan ve ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn, di\u011fer malzemelerle birlikte i\u015flenmesi sonucu elde edildi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6zkonusu t\u00fct\u00fcn\u00fcn, \u00fcretilen sigara ile ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu ve sigara \u00fcretiminde belirleyici unsur olmas\u0131 nedeniyle e\u015fyan\u0131n k\u0131ymetine eklenmesi i\u00e7in gerekli e\u015fya ile ilgili olma ko\u015fulunu sa\u011flad\u0131\u011f\u0131, lisans alan \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretim konusunda kalite ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc standartlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde lisans verenin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc veya gerekli minumum kalitenin alt\u0131nda olmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 ve JTI d\u0131\u015f\u0131ndaki herhangi bir kaynaktan tedarik edilen ana malzemelerin her anlamda JTI taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131 gerekti\u011fi, t\u00fct\u00fcn\u00fcn tatmin edici bulunmas\u0131 kayd\u0131yla alt lisans sahibinin ana malzemeleri JTI’dan sat\u0131n alma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131, ancak bu gibi durumlarda, alt lisans sahibinin sair kaynaklardan al\u0131nmas\u0131 teklif edilen ana malzemelerin \u00f6rneklerini JTI’ya sunaca\u011f\u0131 ve bu malzemeleri kullanmadan \u00f6nce JTI’dan yaz\u0131l\u0131 onay alaca\u011f\u0131n\u0131n belirtilmesine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmler nedeniyle de 01.01.2009 tarihinden itibaren sat\u0131\u015f ko\u015fulunun mevcut oldu\u011fu, ayr\u0131ca ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcn i\u00e7indeki oran\u0131 ve \u00f6denen royalti bedelinin ithalatlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi son tarih itibariyle de bilinebilir durumda olmas\u0131 nedeniyle G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 56’nc\u0131 maddesinde yer alan nesnel ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir verilere dayal\u0131 olarak belirlenebilir olma ko\u015fulunun da sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu durumda, uyu\u015fmazl\u0131k konusu olayda royalti \u00f6demesinin e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmesi i\u00e7in G\u00fcmr\u00fck Kanunu, G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi ve 2 Seri Nolu G\u00fcmr\u00fck Genel Tebli\u011fi’nde belirlenen ko\u015fullar\u0131n olu\u015ftu\u011fu sonucuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, ihtiraz\u0131 kay\u0131tla verilen beyannameye istinaden yap\u0131lan tahakkuklarda ve bu tahakkuklara yap\u0131lan itiraz\u0131n reddine ili\u015fkin G\u00fcmr\u00fck B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc karar\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.”<\/p>\n
23. Ba\u015fvurucu, \u0130stinaf Dairesinin kesin karar\u0131n\u0131 13\/11\/2019 tarihinde \u00f6\u011frendikten sonra 13\/12\/2019 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK <\/p>\n
A. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
24. 27\/10\/1999 tarihli ve 4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu’nun 24. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u0130thal e\u015fyas\u0131n\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti, e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f bedelidir. Sat\u0131\u015f bedeli, T\u00fcrkiye\u2019ye ihra\u00e7 amac\u0131yla yap\u0131lan sat\u0131\u015fta 27 ve 28’nci maddelere g\u00f6re gerekli d\u00fczeltmelerin de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyatt\u0131r.<\/p>\n
…” <\/p>\n
25. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 27. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“1. 24 \u00fcnc\u00fc madde h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenirken, ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyat\u0131na a\u015fa\u011f\u0131daki ilaveler yap\u0131l\u0131r:<\/p>\n
…<\/p>\n
\u00a0(c) K\u0131ymeti belirlenecek e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu gere\u011fi, al\u0131c\u0131n\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00f6demesi gereken, fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata dahil edilmemi\u015f olan royalti ve lisans \u00fccretleri;” <\/p>\n
26. 7\/10\/2009 tarihli ve 27369 m\u00fckerrer say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin (Y\u00f6netmelik) \u201cR\u00f6yalti ve lisans \u00fccretleri\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 56. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Kanunun 27 nci maddesinin be\u015finci f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc sakl\u0131 kalmak kayd\u0131yla, ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti sat\u0131\u015f bedeli y\u00f6ntemine g\u00f6re belirlenirken, royalti veya lisans \u00fccreti \u00f6demeleri fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata a\u015fa\u011f\u0131daki ko\u015fullarla ilave edilir.<\/p>\n
a) \u00d6deme k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
b) \u00d6deme bu e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu olarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(2) \u0130thal e\u015fyas\u0131n\u0131n sadece T\u00fcrkiye\u2019de imal edilen e\u015fyan\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndaki maddelerden biri veya bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 durumunda, ithal edilen e\u015fya i\u00e7in fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyatta d\u00fczeltme sadece royalti veya lisans \u00fccreti bu e\u015fya ile ilgili ise yap\u0131labilir. E\u015fyan\u0131n monte edilmemi\u015f bir \u015fekilde ithal edilmesi ya da yeniden sat\u0131lmadan \u00f6nce suland\u0131rma ya da paketleme gibi \u00f6nemsiz i\u015flemlerden ge\u00e7mesi durumunda, bu, bir royalti veya lisans \u00fccretinin ithal edilen e\u015fya ile ilgili kabul edilmesini engellemez. E\u011fer royalti veya lisans \u00fccretleri k\u0131smen ithal edilen e\u015fya ile k\u0131smen de ithal edilmelerinden sonra e\u015fyaya eklenen unsur ya da par\u00e7alarla veya ithalat sonras\u0131 faaliyetler veya hizmetler ile ilgiliyse, uygun bir payla\u015ft\u0131rma sadece nesnel ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir verilere dayal\u0131 olarak ve ek-8\u2019de yer alan a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 notlar \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(3) Bir markan\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bir royalti veya lisans hakk\u0131, ithal edilen e\u015fya i\u00e7in fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata sadece a\u015fa\u011f\u0131daki durumlarda ilave edilir.<\/p>\n
a) Royalti veya lisans \u00fccreti, ayn\u0131 durumda yeniden sat\u0131lan veya ithal edildikten sonra sadece \u00f6nemsiz i\u015flemden ge\u00e7en e\u015fyaya ili\u015fkin ise,<\/p>\n
b) E\u015fya, ithalattan \u00f6nce veya sonra yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan ve royalti veya lisans \u00fccretinin \u00f6dendi\u011fi marka alt\u0131nda pazarlan\u0131yorsa,<\/p>\n
c) Al\u0131c\u0131, bu t\u00fcr e\u015fyay\u0131 sat\u0131c\u0131 ile ili\u015fkisi olmayan di\u011fer sat\u0131c\u0131lardan temin etme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne sahip de\u011filse.<\/p>\n
\u00a0(4) Al\u0131c\u0131n\u0131n bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fiye royalti veya lisans \u00fccreti \u00f6demesi durumunda, birinci f\u0131krada \u00f6ng\u00f6r\u00fclen ko\u015fullar, sat\u0131c\u0131 veya sat\u0131c\u0131 ile ili\u015fkili olan bir ki\u015finin al\u0131c\u0131dan bu \u00f6demeyi yapmas\u0131n\u0131 istememesi durumunda yerine getirilmi\u015f say\u0131lmaz.<\/p>\n
\u00a0(5) Bir royalti veya lisans \u00fccretinin miktar\u0131 ithal edilen e\u015fyan\u0131n fiyat\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak belirleniyor ise, aksi y\u00f6nde bir kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu royalti veya lisans \u00fccretinin \u00f6denmesinin k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131r. Ancak, bir royalti veya lisans \u00fccretinin miktar\u0131 ithal edilen e\u015fyan\u0131n fiyat\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n belirleniyor ise, bu royalti veya lisans \u00fccreti \u00f6denmesinin de k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili oldu\u011fu kabul edilebilir.<\/p>\n
\u00a0(6) Kanunun 27 nci maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (c) bendinin uygulanmas\u0131nda, royalti ve lisans \u00fccretini alacak olan ki\u015finin yerle\u015fik oldu\u011fu \u00fclke dikkate al\u0131nmaz.”<\/p>\n
B. Dan\u0131\u015ftay \u0130\u00e7tihad\u0131<\/p>\n
27. Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin 4\/11\/2021 tarihli ve E. 2018\/4199, K. 2021\/4459 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“S\u00f6z konusu \u015fartlar alt\u0131nda, lisans s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda davac\u0131 \u015firketin sadece lisans verenden t\u00fct\u00fcn alma zorunlulu\u011funun bulunmad\u0131\u011f\u0131, aksine gerekli kalite ve standartlara uygun olmak \u015fart\u0131yla farkl\u0131 kaynaklardan temin serbestisine sahip oldu\u011fu, yard\u0131mc\u0131 malzemelerin de hem lisans verenden hem de farkl\u0131 kaynaklardan temin edildi\u011fi, ayr\u0131ca g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenecek ithal \u00fcr\u00fcn homojenize veya yeniden tertiplenmi\u015f t\u00fct\u00fcn iken, royalti \u00f6demesinin t\u00fct\u00fcnle birlikte \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 girdinin \u00f6nemsiz i\u015flemlerin \u00f6tesinde birlikte i\u015flenmesine dayal\u0131 bir \u00fcretim s\u00fcreci sonucunda elde edilen sigaraya ili\u015fkin oldu\u011fu, dolas\u0131yla royalti \u00f6demesinin k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olup, davac\u0131 \u015firket hakk\u0131nda tesis edilen i\u015flemde hukuka uyarl\u0131k g\u00f6r\u00fclmedi\u011finden temyize konu karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmektedir.”<\/p>\n
28. Dan\u0131\u015ftay VDDK’n\u0131n 29\/3\/2023 tarihli E.2022\/598 ve K.2023\/320 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131s\u0131mlar\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Daval\u0131n\u0131n istinaf istemini inceleyen \u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesinin 28\/06\/2018 tarih ve E:2018\/2070, K:2018\/1918 say\u0131l\u0131 karar\u0131:<\/p>\n
4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu’nun 24, 27 ve 28. maddelerinde ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetinin belirlenmesine dair h\u00fck\u00fcmler yer almaktad\u0131r. <\/p>\n
\u00d6te yandan 07\/10\/2009 tarihli ve 27369 (m\u00fckerrer) say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 56. maddesinde \u015fu h\u00fck\u00fcmlere yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
…<\/p>\n
Yukar\u0131da yer verilen d\u00fczenlemelerden ithal edilen \u00fcr\u00fcn\u00fcn bitmi\u015f mamul olmas\u0131 durumunda (1) numaral\u0131 f\u0131kradaki ko\u015fullar\u0131n her ikisini bir arada ta\u015f\u0131yan ve bir ayr\u0131cal\u0131k veya hak kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yap\u0131lan royalti veya lisans \u00f6demelerinin ithal edilen e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine eklenece\u011fi, ham madde olmas\u0131 durumunda ise (2) numaral\u0131 f\u0131kra uyar\u0131nca royalti veya lisans \u00fccretinin bu e\u015fya ile ilgili olmas\u0131 ve sadece nesnel ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir verilere dayal\u0131 olarak uygun bir payla\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131labilece\u011fi hususlar\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Olayda davac\u0131 \u015firket, JTI International S.A. ile yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ticari marka ve teknik bilgi lisans anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda lisans veren firmaya ait markalardaki sigara \u00e7e\u015fitlerini T\u00fcrkiye’de \u00fcretme yetkisine sahiptir. \u00dcretilen sigaran\u0131n bir k\u0131sm\u0131 ihra\u00e7 edilmekte olup kalan k\u0131sm\u0131 da yurt i\u00e7inde sat\u0131lmaktad\u0131r. Yurt i\u00e7i net sat\u0131\u015f has\u0131lat\u0131n\u0131n %5,5’i oran\u0131nda lisans verene royalti \u00f6demesi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Davac\u0131 \u015firket hakk\u0131nda haz\u0131rlanan 10\/05\/2016 tarih ve 080-B\/05 say\u0131l\u0131 sonradan kontrol raporu ile \u00f6denen royalti bedelinin sigara \u00fcretiminde kullan\u0131lmak \u00fczere ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine dahil edilemeyece\u011fi sonu\u00e7 ve kanaatine ula\u015f\u0131lm\u0131\u015f ise de konunun ilgili birimlerde de\u011ferlendirilmesinin uygun ve yerinde olaca\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir. <\/p>\n
Bunun \u00fczerine daval\u0131 idare taraf\u0131ndan royalti bedellerinin ithal t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine eklenmesi gerekirken serbest dola\u015f\u0131ma giri\u015f beyannamelerinde bildirilmedi\u011finden eksik matrah beyan edildi\u011fi gerek\u00e7esiyle davac\u0131 ad\u0131na g\u00fcmr\u00fck ve katma de\u011fer vergileri, kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 destekleme fonu pay\u0131 tahakkuklar\u0131 ile bu vergiler ve fon pay\u0131 \u00fczerinden kesilen para cezalar\u0131na vaki itiraz\u0131n reddi \u00fczerine g\u00f6r\u00fclmekte olan davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n
S\u00f6z konusu anla\u015fma kapsam\u0131 ithalatlarda beyan\u0131 gereken royalti \u00fccreti ile ilgili ihtilaflar nedeniyle d\u00fczenlenen sonradan kontrol raporuna g\u00f6re JTI \u0130nternational S.A ile davac\u0131 JTI T\u00fct\u00fcn \u00dcr\u00fcnleri Sanayi Anonim \u015eirketi (alt lisans sahibi) aras\u0131nda d\u00fczenlenen 01\/01\/2009 tarihli ve 01\/01\/2011 tarihli marka ve teknik bilgi alt lisans antla\u015fmas\u0131nda \u015fu hususlara yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
…<\/p>\n
\u0130nceleme raporuna g\u00f6re inceleme eleman\u0131nca lisans sahibi olan davac\u0131dan 2013, 2014 ve 2015 y\u0131llar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 ve ABD dolar\u0131 baz\u0131nda olmak \u00fczere yap\u0131lan royalti ve lisans \u00f6demeleri, bu \u00f6demelere baz al\u0131nan net sat\u0131\u015f tutarlar\u0131n\u0131n her t\u00fcrl\u00fc t\u00fct\u00fcn (ham, yar\u0131 mamul, damar, d\u00f6k\u00fcnt\u00fc vb.) t\u00fct\u00fcn mamulleri ve \u00fcretimde kullan\u0131lan di\u011fer ithal girdilere (ka\u011f\u0131t, filtre, soslar, tatland\u0131r\u0131c\u0131lar vb.) \u00f6denen miktarlar ile an\u0131lan ithal girdilerin ithalatlar\u0131 s\u0131ras\u0131nda belirlenen istatistiki k\u0131ymetleri ve s\u00f6z konusu girdilerin (toplam ve girdi baz\u0131nda olmak \u00fczere) y\u0131llar itibariyle net sat\u0131\u015f oran\u0131n\u0131n bildirilmesi istenilmi\u015ftir. <\/p>\n
G\u00f6nderilen cevabi yaz\u0131ya g\u00f6re 2013 ila 2015 d\u00f6neminde fiilen yurt d\u0131\u015f\u0131na yap\u0131lm\u0131\u015f royalti ve lisans \u00f6demeleri ile yurt i\u00e7i net sat\u0131\u015flara Ek 1 de yer verilmi\u015f olup royalti lisans faturalar\u0131 T\u00fcrk Liras\u0131 olarak d\u00fczenlenmi\u015f ve yurt d\u0131\u015f\u0131na da T\u00fcrk Liras\u0131 olarak \u00f6denmi\u015ftir. <\/p>\n
\u00d6te yandan ekli tabloda yer alan ABD dolar\u0131 baz\u0131nda royalti lisans bedelleri her bir faturan\u0131n \u00f6dendi\u011fi g\u00fcn\u00fcn T.C. Merkez Bankas\u0131 d\u00f6viz al\u0131\u015f kuru \u00fczerinden ABD dolar\u0131na \u00e7evrilerek hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Yap\u0131lan t\u00fcm yurt i\u00e7i sat\u0131\u015flar\u0131 T\u00fcrk Liras\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ise de talep edildi\u011fi \u00fczere ayn\u0131 y\u00f6ntemle ABD dolar\u0131na \u00e7evrilmi\u015ftir. <\/p>\n
\u0130lgili y\u0131llara ait ithal edilen t\u00fct\u00fcnlerin tutarlar\u0131na \u00e7e\u015fit baz\u0131nda tablo Ek 2 de yer verilmi\u015f olup mezk\u00fbr tabloda belirtilen miktarlar\u0131n yurt i\u00e7ine sat\u0131lan sigaralar\u0131n b\u00fcnyesinde kullan\u0131lan t\u00fct\u00fcnlere ili\u015fkin oldu\u011fu, ilgili y\u0131llarda 4000 ya da 4071 rejim kodlar\u0131 ile serbest dola\u015f\u0131ma giri\u015f rejimine tabi tutulan t\u00fct\u00fcnleri ifade etti\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Olayda davac\u0131, JTI S.A ile yapt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6zle\u015fme uyar\u0131nca yurt d\u0131\u015f\u0131ndan temin etti\u011fi t\u00fct\u00fcn\u00fc di\u011fer girdilerle birlikte harmanlay\u0131p i\u015fleme tabi tutularak sigara haline getirmektedir. Lisans ve royalti \u00fccretini ise sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 sigaralar\u0131n net sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n % 5,5’i oran\u0131nda \u00f6demi\u015ftir. S\u00f6z konusu sigaralar \u00fcretiminde kullan\u0131lan ve ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn di\u011fer malzemelerle birlikte i\u015flenmesi sonucu elde edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fct\u00fcn, \u00fcretilen sigara ile ba\u011flant\u0131l\u0131 ve sigara \u00fcretiminde belirleyici unsur olmas\u0131 nedeniyle e\u015fyan\u0131n k\u0131ymetine eklenmesi i\u00e7in gerekli e\u015fya ile ilgili olma ko\u015fulunu sa\u011flamaktad\u0131r. <\/p>\n
Lisans sahibi, \u00fcr\u00fcnlerin lisans verenin \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gerekli minimum kalitenin alt\u0131na d\u00fc\u015fmemesini sa\u011flayacakt\u0131r. JTI S.A \u015eirketi taraf\u0131ndan her anlamda tatmin edici bulunmas\u0131 kayd\u0131yla lisans sahibi ana malzemeleri herhangi bir kaynaktan da tedarik edebilir. Bu gibi durumlarda lisans sahibi sair kaynaklardan al\u0131nmas\u0131 teklif edilen ana malzemelerin \u00f6rneklerini JTI S.A \u015eirketine sunacak ve bu malzemeleri kullanmadan \u00f6nce yaz\u0131l\u0131 onay alacakt\u0131r. <\/p>\n
Bu durumda, 01\/01\/2009 tarihinden itibaren sat\u0131\u015f ko\u015fulu mevcut olup ayr\u0131ca ithal edilen t\u00fct\u00fcn\u00fcn \u00fcr\u00fcn i\u00e7indeki oran\u0131 ve \u00f6denen royalti bedelinin ithalatlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarih itibar\u0131yla da bilinebilir durumda olmas\u0131 nedeniyle G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin 56. maddesinde yer alan nesnel ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir verilere dayal\u0131 olarak belirlenebilir olma ko\u015fulunun da sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
An\u0131lan nedenle uyu\u015fmazl\u0131k konusu olayda royalti \u00f6demesinin e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmesi i\u00e7in mevzuatta belirlenen ko\u015fullar\u0131n olu\u015ftu\u011fu sonucuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan dava konusu i\u015flemde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmamaktad\u0131r. <\/p>\n
Vergi Dava Dairesi, bu gerek\u00e7eyle daval\u0131n\u0131n istinaf istemini kabul ederek Mahkeme karar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131ktan sonra davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. <\/p>\n
Davac\u0131n\u0131n temyiz istemini inceleyen Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin 04\/11\/2021 tarih ve E:2018\/4199, K:2021\/4459 say\u0131l\u0131 karar\u0131:<\/p>\n
4458 say\u0131l\u0131 G\u00fcmr\u00fck Kanunu’nun 24. maddesinde ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n k\u0131ymetinin e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f bedeli oldu\u011fu, sat\u0131\u015f bedelinin T\u00fcrkiye’ye ihra\u00e7 amac\u0131yla yap\u0131lan sat\u0131\u015fta 27 ve 28. maddelere g\u00f6re gerekli d\u00fczeltmelerin de yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyat oldu\u011fu d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir. <\/p>\n
4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 27. maddesinin 1. numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (c) i\u015faretli bendinde, k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu gere\u011fi, al\u0131c\u0131n\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00f6demesi gereken, fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata dahil edilmemi\u015f olan royalti ve lisans \u00fccretlerinin, 24. madde h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenirken, ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyat\u0131na ilave edilece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
07\/10\/2009 tarihli ve 27369 (m\u00fckerrer) say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan G\u00fcmr\u00fck Y\u00f6netmeli\u011fi’nin “Tan\u0131mlar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 43. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n (\u011f) i\u015faretli bendinde royalti ve lisans \u00fccreti “\u0130thal e\u015fyas\u0131n\u0131n imalat\u0131, ihra\u00e7 edilmek \u00fczere sat\u0131\u015f\u0131 veya kullan\u0131m\u0131 ya da yeniden sat\u0131\u015f\u0131 ile ilgili haklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 nedeniyle patent, dizayn, know-how, model, marka, tescilli tasar\u0131m, telif hakk\u0131 ve imalat prosesleri gibi adlar ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan \u00f6demeleri,” olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u00f6netmelik’in “Fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek olan fiyata ilave edilecek unsurlar” ba\u015fl\u0131kl\u0131 51. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da “Fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek olan fiyata Kanunun 27. maddesine g\u00f6re ilaveler yap\u0131l\u0131r.” h\u00fckm\u00fcne yer verilmi\u015ftir. <\/p>\n
Y\u00f6netmelik’in 56. maddesinde de a\u015fa\u011f\u0131daki kurallara yer verilmi\u015ftir:<\/p>\n
…<\/p>\n
\u00d6te yandan 27\/08\/1993 tarih ve 21681 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanan G\u00fcmr\u00fck Tarifeleri ve Ticaret Genel Anla\u015fmas\u0131n\u0131n VII. Maddesinin Uygulanmas\u0131na \u0130li\u015fkin Anla\u015fma’n\u0131n 14. maddesinde bu Anla\u015fma’n\u0131n I. ekinde yer alan notlar\u0131n Anla\u015fma’n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, Anla\u015fma maddelerinin bu notlarla birlikte m\u00fctalaa edilece\u011fi ve uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
Belirtilen Anla\u015fma’n\u0131n 8. maddesinin (1) numaral\u0131 paragraf\u0131n\u0131n (c) i\u015faretli bendinde yer alan k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu olarak al\u0131c\u0131n\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00f6demesi gereken, ger\u00e7ekte \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata dahil edilmemi\u015f olan royalti ve lisans \u00fccretlerinin e\u015fyan\u0131n k\u0131ymetine ilave edilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015f; (3) numaral\u0131 paragraf\u0131nda ise bu maddeye g\u00f6re ger\u00e7ekte \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata yap\u0131lacak ilaveler i\u00e7in objektif ve \u00f6l\u00e7\u00fclebilir verilerin esas al\u0131naca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Anla\u015fma’n\u0131n I No\u2019lu ekinde bulunan yorum notlar\u0131nda 8. maddenin (3) numaral\u0131 paragraf\u0131na ili\u015fkin olarak \u015fu hususlara yer verilmi\u015ftir:<\/p>\n
…<\/p>\n
Uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc davac\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan \u00f6denen royalti bedelinin ithalat konusu t\u00fct\u00fcn\u00fcn g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine eklenip eklenmeyece\u011finin belirlenmesine ili\u015fkindir.<\/p>\n
\u0130thal e\u015fyas\u0131n\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenirken royalti veya lisans \u00fccreti \u00f6demelerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilebilmesi i\u00e7in \u00f6demenin k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili olmas\u0131 ve \u00f6demenin bu e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu olarak yap\u0131lmas\u0131 \u015fartlar\u0131n\u0131n birlikte ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekmektedir. <\/p>\n
Davac\u0131 hakk\u0131nda haz\u0131rlanan 10\/05\/2016 tarih ve 080-B\/05 say\u0131l\u0131 sonradan kontrol raporuna g\u00f6re davac\u0131 \u015firket t\u00fct\u00fcn al\u0131m\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131, t\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131 malzemelerin ise b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131 lisans verenin farkl\u0131 \u00fclkelerdeki ili\u015fkili \u015firketlerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Rapordasigara \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn, seyreltme, s\u0131n\u0131fland\u0131rma, basit montaj gibi \u00f6nemsiz bir i\u015f\u00e7ili\u011fin \u00f6tesinde t\u00fct\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ok say\u0131da girdi kullan\u0131lmak suretiyle yo\u011fun bir teknoloji ve bilgi birikimi gerektiren \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinden ge\u00e7tikten sonra \u00fcretildi\u011fi ve \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin ise kullan\u0131lan girdilerden farkl\u0131 GT\u0130P’te ve tamamen yeni bir \u00fcr\u00fcn oldu\u011fu a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
S\u00f6z konusu \u015fartlar alt\u0131nda lisans s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda davac\u0131n\u0131n sadece lisans verenden t\u00fct\u00fcn alma zorunlulu\u011fu bulunmamaktad\u0131r. Aksine gerekli kalite ve standartlara uygun olmak \u015fart\u0131yla farkl\u0131 kaynaklardan temin serbestisine sahiptir. Yard\u0131mc\u0131 malzemeler de hem lisans verenden hem de farkl\u0131 kaynaklardan temin edilmektedir. <\/p>\n
Ayr\u0131ca g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenecek ithal \u00fcr\u00fcn homojenize veya yeniden tertiplenmi\u015f t\u00fct\u00fcn iken, royalti \u00f6demesi ise t\u00fct\u00fcnle birlikte \u00e7ok say\u0131da farkl\u0131 girdinin \u00f6nemsiz i\u015f\u00e7ili\u011fin \u00f6tesinde birlikte i\u015flenmesine dayal\u0131 bir \u00fcretim s\u00fcreci sonucunda elde edilen sigaraya ili\u015fkindir.<\/p>\n
Dolas\u0131yla royalti \u00f6demesi k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fya ile ilgili bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
An\u0131lan nedenle aksi y\u00f6ndeki Vergi Dava Dairesi karar\u0131nda hukuka uygunluk bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Daire bu gerek\u00e7eyle karar\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130zmir B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 3. Vergi Dava Dairesinin 15\/03\/2022 tarih ve E:2022\/483, K:2022\/335 say\u0131l\u0131 \u0131srar karar\u0131:<\/p>\n
Vergi Dava Dairesi, ayn\u0131 hukuksal nedenler ve gerek\u00e7eyle ilk karar\u0131nda \u0131srar etmi\u015ftir. …<\/p>\n
Karar veren Dan\u0131\u015ftay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, dosya tekemm\u00fcl etti\u011finden y\u00fcr\u00fctmenin durdurulmas\u0131 istemi hakk\u0131nda bir karar verilmeksizin ve duru\u015fma yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmeyerek Tetkik H\u00e2kiminin a\u00e7\u0131klamalar\u0131 dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc: <\/p>\n
HUKUK\u0130 DE\u011eERLEND\u0130RME : <\/p>\n
Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesinin yukar\u0131da yer verilen karar\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 ayn\u0131 hukuksal nedenler ve gerek\u00e7eyle \u0131srar karar\u0131n\u0131n bozulmas\u0131 gerekmektedir. “<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E <\/p>\n
29. Anayasa Mahkemesinin 11\/12\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. M\u00fclkiyet Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc <\/p>\n
30. Ba\u015fvurucu, lisans anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6dedi\u011fi r\u00f6yalti bedelinin ithal edilen e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck matrah\u0131na ilave edilmesi y\u00f6n\u00fcndeki uygulaman\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fini zira uygulaman\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ve belirlilik ilkelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurucuya g\u00f6re r\u00f6yalti \u00f6demesi standart bir tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc olan t\u00fct\u00fcn\u00fcn ithali i\u00e7in de\u011fil y\u00fcksek teknoloji gerektiren ve komplike bir \u00fcretim s\u00fcrecinden ge\u00e7irilen sigaralar\u0131n T\u00fcrkiye’deki \u00fcretimi, sat\u0131\u015f\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m hakk\u0131 i\u00e7in net sat\u0131\u015f has\u0131lat\u0131 \u00fczerinden yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu nedenle r\u00f6yalti \u00f6demesi, ithal e\u015fyas\u0131 olan t\u00fct\u00fcnle ilgili olma \u015fart\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden ithal edilen t\u00fct\u00fcn bedeline ilave edilmemelidir.<\/p>\n
31. Ba\u015fvurucu; on alt\u0131 y\u0131l \u00f6nce lehine kesinle\u015fen yarg\u0131 karar\u0131 bulundu\u011fu gibi g\u00fcmr\u00fck m\u00fcfetti\u015fince 2013-2015 d\u00f6nemi i\u015flemlerinin incelendi\u011fini, d\u00fczenlenen sonradan kontrol raporunda \u015eirketle ilgili olumsuz durum tespit edilmedi\u011fini, buna ra\u011fmen g\u00fcmr\u00fck idaresince ek tahakkuklar yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkesine ayk\u0131r\u0131 olu\u011funu iddia etmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu; ek tahakkuklara kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan davalarda da ilk derece mahkemelerinin lehe karar verdi\u011fini, yaln\u0131zca B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi karar\u0131n\u0131n aleyhe oldu\u011funu, s\u00f6z konusu aleyhe karar\u0131n y\u00fcr\u00fctmesinin Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesi taraf\u0131ndan durduruldu\u011funu, eldeki ba\u015fvuruya konu olayda ise istinaf karar\u0131n\u0131n kesin olmas\u0131 nedeniyle s\u00fcrecin aleyhe sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek bundan \u015fik\u00e2yet etmi\u015ftir.<\/p>\n
32. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, kabul edilebilirlik y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ncelikle ba\u015fvurucunun farkl\u0131 i\u00e7tihatlar nedeniyle i\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in ilgili mahkemeden talepte bulunabilece\u011fi h\u00e2lde b\u00f6yle bir talebi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilip t\u00fcketilmedi\u011fi hususunun dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca kabul edilebilirlik y\u00f6n\u00fcnden B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin \u00e7ok teknik ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 inceleme gerektiren konuyla ilgili olarak ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve gerek\u00e7eli bir karar verdi\u011fi ve h\u00fckm\u00fcn bu \u015fekilde kesinle\u015fti\u011fi, ba\u015fvurucunun kesinle\u015fen bu karar\u0131n hatal\u0131 oldu\u011funa dair iddias\u0131n\u0131n kanun yolu \u015fik\u00e2yeti mahiyetinde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n da dikkate al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
33. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde esas y\u00f6n\u00fcnden ise Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan g\u00f6nderilen g\u00f6r\u00fc\u015fe dikkat \u00e7ekilerek ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edilip edilmedi\u011fi hususunda ilgili mevzuat ve somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nmas\u0131n\u0131n faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
34. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ekinde sunulan Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde ise 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 27. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131 ile Y\u00f6netmelik’in 56. maddesinin ilgili k\u0131sm\u0131na ve konuyla ilgili olarak yay\u0131mlanan 2 seri numaral\u0131 G\u00fcmr\u00fck Genel Tebli\u011fi’ne yer verilmi\u015f; bu mevzuata g\u00f6re r\u00f6yalti bedelinin ithal edilen malla ilgili olmas\u0131, lisans\/r\u00f6yalti s\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda devredilen haklar kullan\u0131larak ithal konusu e\u015fyada cisim bulmas\u0131 durumunda r\u00f6yalti\/lisans \u00fccretinin ithal e\u015fyas\u0131 ile ilgili oldu\u011funun kabul edilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Sonradan kontrol raporunda de\u011finilen hususlar\u0131n Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131 Rehberlik ve Tefti\u015f Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ile G\u00fcmr\u00fckler Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi neticesinde ba\u015fvurucuyla JTI SA aras\u0131nda imzalanan 1\/1\/2011 tarihli Ticari Marka ve Teknik Bilgi Lisans Anla\u015fmas\u0131 ile 1\/1\/2009 tarihli Marka ve Teknik Bilgi Alt Lisans Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda \u00f6denen r\u00f6yalti lisans \u00fccretlerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmesi gerekti\u011finin tespit edildi\u011fi ifade edilmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fc\u015fte \u00f6zellikle ba\u015fvurucunun tedarikten sat\u0131\u015fa kadar neredeyse hi\u00e7bir alanda karar verme serbest\u00eesinin olmad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ili\u015fkili firmalardan yap\u0131lan ithalatlar sonucunda elde edilen sigara i\u00e7in net sat\u0131\u015flar \u00fczerinden \u00f6denen %5,5 oran\u0131ndaki lisans \u00fccretinin e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu oldu\u011fu, lisans \u00fccretinin \u00f6denmemesi durumunda firman\u0131n bu mallar\u0131 \u00fcretemeyece\u011fi ve satamayaca\u011f\u0131 hususlar\u0131na dikkat \u00e7ekilmi\u015ftir.<\/p>\n
35. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu beyan\u0131nda \u00f6ncelikle i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yaln\u0131zca B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin karar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, di\u011fer kararlar\u0131n lehine oldu\u011funu belirtmi\u015f; ayr\u0131ca Bakanl\u0131k\u00e7a t\u00fcketilmesi gerekti\u011fi belirtilen yolun ola\u011fan bir kanun yolu olmad\u0131\u011f\u0131na ve ba\u015fvuru konusu karar\u0131n kesin niteli\u011fine dikkat \u00e7ekerek ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n usul\u00fcne g\u00f6re t\u00fcketildi\u011fini ifade etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ba\u015fvurusunun kanun yolu \u015fik\u00e2yeti niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, temyiz s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesi i\u00e7tihad\u0131ndan farkl\u0131 \u015fekilde kesinle\u015fmesinin belirsizlik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclmezli\u011fe neden oldu\u011funu b\u00f6ylece m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
36. Anayasa’n\u0131n “M\u00fclkiyet hakk\u0131” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 35. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, m\u00fclkiyet ve miras haklar\u0131na sahiptir.<\/p>\n
Bu haklar, ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla, kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir.<\/p>\n
M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 toplum yarar\u0131na ayk\u0131r\u0131 olamaz.”<\/p>\n
37. Anayasa’n\u0131n “Vergi \u00f6devi” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r.”<\/p>\n
38. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucu, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlali iddias\u0131 yan\u0131nda ayn\u0131 gerek\u00e7elerle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini de ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurucunun \u015fik\u00e2yetinin \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlaline y\u00f6nelik oldu\u011fu dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ihlal iddialar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
39. Ba\u015fvuru konusu olayda g\u00fcmr\u00fck idaresinin ba\u015fvurucu \u015eirket ad\u0131na ek tahakkuklar yapmas\u0131 \u00fczerine ba\u015fvurucu \u015eirket, s\u00fcresinde verdi\u011fi g\u00fcmr\u00fck beyannamelerine r\u00f6yalti bedelini d\u00e2hil ederek beyannameleri ihtirazi kay\u0131tla vermi\u015ftir. \u0130htirazi kayd\u0131n reddedilmesi sonucu ilgili d\u00f6nem i\u00e7in tahakkuk i\u015flemleri r\u00f6yalti bedeli d\u00e2hil edilmek suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ba\u015fvuruya konu yap\u0131lan husus an\u0131lan ihtirazi kayd\u0131n kabul g\u00f6rmemesi \u00fczerine ba\u015flat\u0131lan yarg\u0131lama s\u00fcrecine ili\u015fkin olup ba\u015fvurucu \u015eirket ad\u0131na uygulanan cezal\u0131 tahakkuklar bu ba\u015fvurunun konusu de\u011fildir.<\/p>\n
a. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
40. Bakanl\u0131k taraf\u0131ndan, farkl\u0131 i\u00e7tihatlar nedeniyle ba\u015fvurucu \u015eirketin ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n giderilmesi i\u00e7in ilgili mahkemeden talepte bulunabilece\u011fi h\u00e2lde b\u00f6yle bir talebi bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilip t\u00fcketilmedi\u011fi hususunun incelenmesi gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. \u0130\u00e7tihat ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n giderilmesi yolu, karar\u0131n t\u00fcm y\u00f6nleriyle yeni bir incelemeden ge\u00e7irildi\u011fi bir kanun yolu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi somut uyu\u015fmazl\u0131\u011fa uygulanma kabiliyeti olmad\u0131\u011f\u0131ndan ve ileriye d\u00f6n\u00fck benzer uyu\u015fmazl\u0131klara y\u00f6nelik i\u00e7tihad\u0131n belirlenmesi i\u00e7in kullan\u0131labilecek istisnai bir yol olarak d\u00fczenlendi\u011finden eldeki olay y\u00f6n\u00fcnden t\u00fcketilmesi gerekli bir kanun yolu de\u011fildir (Erkan Tufan, B. No: 2020\/33856, 30\/3\/2023, \u00a7 31).<\/p>\n
41. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka neden bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
b. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
i. M\u00fclk\u00fcn Varl\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
42. Somut olayda ba\u015fvurucu, \u00fcretip sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 sigara i\u00e7in ithal etti\u011fi e\u015fyaya ili\u015fkin g\u00fcmr\u00fck beyannamesini r\u00f6yalti bedelini d\u00e2hil ederek verdi\u011finden daha y\u00fcksek bir vergi y\u00fck\u00fc ile kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kendisi y\u00f6n\u00fcnden Anayasa’n\u0131n 35. maddesi anlam\u0131nda korunmaya de\u011fer ekonomik bir menfaatin mevcut oldu\u011fu hususunda teredd\u00fct yoktur.<\/p>\n
ii. M\u00fcdahalenin Varl\u0131\u011f\u0131 ve T\u00fcr\u00fc<\/p>\n
43. Ba\u015fvurucu, ithal etti\u011fi e\u015fyaya ili\u015fkin g\u00fcmr\u00fck beyannamelerini r\u00f6yalti bedelini d\u00e2hil ederek ihtirazi kay\u0131tla vermi\u015f, bu beyannamelere istinaden g\u00fcmr\u00fck vergisi ve KDV tahakkuk ettirilmi\u015ftir. Tahakkuk tutarlar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 r\u00f6yalti bedelinin matraha ilave edilmesinden kaynaklanmakta olup r\u00f6yalti bedeli g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilerek daha y\u00fcksek tutarda olu\u015fan vergilendirme i\u015fleminin m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil etti\u011fi hususunda teredd\u00fct yoktur.<\/p>\n
44. Anayasa Mahkemesi kararlar\u0131nda; vergi ve benzeri y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler ile sosyal g\u00fcvenlik prim ve katk\u0131lar\u0131n\u0131 belirlemeye, de\u011fi\u015ftirmeye ve bunlar\u0131n \u00f6denmesini g\u00fcvence alt\u0131na almaya y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin -ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ama\u00e7lar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda- devletin m\u00fclkiyetin kamu yarar\u0131na kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol veya d\u00fczenleme yetkisi kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fi kabul edilmi\u015ftir (Ahmet U\u011fur Balkaner [GK], B. No: 2014\/15237, 25\/7\/2017, \u00a7 49; Arif Sar\u0131g\u00fcl, B. No: 2013\/8324, 23\/2\/2016, \u00a7 50; Narsan Plastik San. ve Tic. Ltd. \u015eti., B. No: 2013\/6842, 20\/4\/2016, \u00a7 71).<\/p>\n
iii. M\u00fcdahalenin \u0130hlal Olu\u015fturup Olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131<\/p>\n
45. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Temel hak ve h\u00fcrriyetler, \u00f6zlerine dokunulmaks\u0131z\u0131n yaln\u0131zca Anayasan\u0131n ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak ve ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilir. Bu s\u0131n\u0131rlamalar, Anayasan\u0131n s\u00f6z\u00fcne ve ruhuna, demokratik toplum d\u00fczeninin ve l\u00e2ik Cumhuriyetin gereklerine ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesine ayk\u0131r\u0131 olamaz.”<\/p>\n
46. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde m\u00fclkiyet hakk\u0131 s\u0131n\u0131rs\u0131z bir hak olarak d\u00fczenlenmemi\u015f, bu hakk\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla ve kanunla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. M\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale edilirken temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa’n\u0131n 13. maddesi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin Anayasa’ya uygun olabilmesi i\u00e7in kanuna dayanmas\u0131, kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131 ve ayr\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi g\u00f6zetilerek yap\u0131lmas\u0131 gerekir (Recep Tarhan ve Afife Tarhan, B. No: 2014\/1546, 2\/2\/2017, \u00a7 62).<\/p>\n
\u00a0(1) Kanunilik<\/p>\n
\u00a0(a)Genel \u0130lkeler<\/p>\n
47. Anayasa’n\u0131n 35. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fi belirtilmek suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalelerin kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi gerekti\u011fi ifade edilmi\u015ftir. \u00d6te yandan temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin genel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa’n\u0131n 13. maddesi hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin ancak kanunla s\u0131n\u0131rlanabilece\u011fini temel bir ilke olarak benimsemi\u015ftir. Buna g\u00f6re m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalelerde dikkate al\u0131nacak \u00f6ncelikli \u00f6l\u00e7\u00fct, m\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131d\u0131r (Ford Motor Company, B. No: 2014\/13518, 26\/10\/2017, \u00a7 49).<\/p>\n
48. Hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, bunlara yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin ve s\u0131n\u0131rland\u0131rmalar\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi bu haklara ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere keyf\u00ee m\u00fcdahaleyi engelleyen, hukuk g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayan demokratik hukuk devletinin en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biridir (Tahsin Erdo\u011fan, B. No: 2012\/1246, 6\/2\/2014, \u00a7 60).<\/p>\n
49. Hukuki g\u00fcvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleri hukuk devletinin \u00f6n ko\u015fullar\u0131ndand\u0131r. Ki\u015filerin hukuki g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan hukuki g\u00fcvenlik ilkesi hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2013\/39, K.2013\/65, 22\/5\/2013; E.2014\/183, K.2015\/122, 30\/12\/2015, \u00a7 5). Belirlilik ilkesi ise yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulanabilir olmas\u0131n\u0131; ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesini ifade eder (AYM, E.2013\/39, K.2013\/65, 22\/5\/2013; E.2010\/80, K.2011\/178, 29\/12\/2011).<\/p>\n
50. Anayasa\u2019da m\u00fcnhas\u0131ran kanunla d\u00fczenlenmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclen konularda kanunun temel esaslar\u0131, ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi belirlemi\u015f olmas\u0131 gerekir (AYM, E.2016\/150, K.2017\/179, 28\/12\/2017, \u00a7 57).<\/p>\n
51. Hukuk kurallar\u0131n\u0131n ne \u015fekilde yorumlanaca\u011f\u0131 veya birden fazla yorumunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu durumlarda bu yorumlardan hangisinin benimsenece\u011fi yarg\u0131 mercilerinin yetkisinde olan bir husustur. Anayasa Mahkemesinin bireysel ba\u015fvuruda yarg\u0131 mercilerince benimsenen yorumlardan birine \u00fcst\u00fcnl\u00fck tan\u0131mas\u0131 veya yarg\u0131 mercilerinin yerine ge\u00e7erek hukuk kurallar\u0131n\u0131 yorumlamas\u0131 bireysel ba\u015fvurunun amac\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz (Mehmet Arif Madenci, B. No: 2014\/13916, 12\/1\/2017, \u00a7 81).<\/p>\n
52. M\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131 \u00f6ncelikle \u015fekl\u00ee manada bir kanunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lar. \u015eekl\u00ee manada kanun, T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi (TBMM) taraf\u0131ndan Anayasa’da belirtilen usule uygun olarak kanun ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan d\u00fczenleyici yasama i\u015flemidir. M\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale edilmesi ancak yasama organ\u0131nca kanun ad\u0131 alt\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan d\u00fczenleyici i\u015flemlerde m\u00fcdahaleye imk\u00e2n tan\u0131yan bir h\u00fckm\u00fcn olmas\u0131 \u015fart\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. TBMM taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan \u015fekl\u00ee anlamda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahaleyi anayasal temelden yoksun b\u0131rak\u0131r (Ali H\u0131d\u0131r Akyol ve di\u011ferleri [GK], B. No: 2015\/17510, 18\/10\/2017, \u00a7 56).<\/p>\n
53. Kanunun varl\u0131\u011f\u0131 kadar kanun metninin ve uygulamas\u0131n\u0131n bireylerin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sonucunu \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6rebilecekleri kadar hukuki belirlilik ta\u015f\u0131mas\u0131 kanunilik ko\u015fulunun sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespitinde \u00f6nem arz eder (benzer y\u00f6nde karar i\u00e7in bkz. Necmiye \u00c7ift\u00e7i ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/1301, 30\/12\/2014, \u00a7 55). Bu ba\u011flamda m\u00fcdahalenin kanuna dayal\u0131 olmas\u0131, i\u00e7 hukukta m\u00fcdahaleye ili\u015fkin yeterince ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar\u0131n bulunmas\u0131n\u0131 gerektirir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e. [GK], B. No: 2014\/6192, 12\/11\/2014, \u00a7 44).<\/p>\n
\u00a0(b) Vergilendirme Yoluyla Yap\u0131lan M\u00fcdahaleler Bak\u0131m\u0131ndan Kanunilik<\/p>\n
\u00a0(i) Genel Olarak Vergilendirme<\/p>\n
54. Vergilendirme yetkisi, devletin \u00fclkesi \u00fczerindeki egemenli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak vergi alma konusunda sahip oldu\u011fu hukuksal ve fiil\u00ee g\u00fc\u00e7ten kaynaklan\u0131r. Kamu hizmetlerinin g\u00f6r\u00fclmesi i\u00e7in gereksinim duyulan mali kaynaklar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lan vergilendirme yetkisi dar anlamda devletin kamu gelirlerinden sadece vergi koymaya ili\u015fkin yetkisini, geni\u015f anlamda ise \u00e7a\u011fda\u015f devletin g\u00fcvenlik, adalet ve e\u011fitim gibi geleneksel g\u00f6revlerinin yerine getirilmesinin yan\u0131nda ekonomik, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel ve di\u011fer alanlara katk\u0131s\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi giderleri kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filere getirdi\u011fi her t\u00fcrl\u00fc mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011fe ili\u015fkin yetkiyi kapsar. Bu yetkiye dayan\u0131larak kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla al\u0131nan vergi Anayasa’n\u0131n 73. maddesine g\u00f6re ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin -kanunlarla belirlenmek ko\u015fuluyla- mali g\u00fc\u00e7lerine g\u00f6re yerine getirmek zorunda oldu\u011fu bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckt\u00fcr. Devlet bu yolla kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in veya mali politikas\u0131n\u0131n gere\u011fi olarak piyasa ekonomisinden b\u00fct\u00e7eye gelir aktar\u0131r (AYM, E.1997\/62, K.1998\/52, 16\/9\/1998).<\/p>\n
55. Devletin kamusal gereksinimlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in egemenlik g\u00fcc\u00fcne dayanarak tek tarafl\u0131 iradesiyle ki\u015filere y\u00fckledi\u011fi kamu alaca\u011f\u0131 bi\u00e7iminde tan\u0131mlanan verginin anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde sal\u0131n\u0131p toplanmas\u0131 zorunlulu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2003\/33, K.2004\/101, 15\/7\/2004; E.2010\/62, K.2011\/175, 29\/12\/2011). Verginin niteliklerini olu\u015fturan yasal d\u00fczenlemelerde Anayasa’n\u0131n bu konudaki ilkelerinin \u00f6zenle g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde tutulmas\u0131 gerekir (AYM, E.2003\/33, K.2004\/101, 15\/7\/2004).<\/p>\n
56. Anayasa’n\u0131n 73. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda, herkesin kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere mali g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu belirtilmi\u015f; di\u011fer f\u0131kralar\u0131nda da bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ilkeleri g\u00f6sterilmi\u015ftir (AYM, E.2005\/73, K.2008\/59, 21\/2\/2008). Devletin vergilendirme yetkisi; Anayasa’n\u0131n 73. maddesinde yer alan verginin kanunili\u011fi, mali g\u00fcce g\u00f6re \u00f6denmesi, genelli\u011fi, vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ilkeleri yan\u0131nda Anayasa’n\u0131n genel ilkeleriyle s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (AYM, E.2003\/33, K.2004\/101, 15\/7\/2004). B\u00f6ylece Anayasa’n\u0131n 2. maddesinde nitelikleri belirtilen sosyal devlet ve hukuk devleti ilkeleri vergilendirme ilkeleri y\u00f6n\u00fcnden somut bi\u00e7imde dile getirilmi\u015ftir (AYM, E.2014\/72, K.2014\/141, 11\/9\/2014; E.2010\/62, K.2011\/175, 29\/12\/2011; E.2012\/158, K.2013\/55, 10\/4\/2013).<\/p>\n
\u00a0(ii) Vergilerin Kanunili\u011fi<\/p>\n
57. Devletin vergilendirme yetkisine ili\u015fkin temel ilkeleri d\u00fczenleyen Anayasa’n\u0131n 73. maddesi, vergilendirme yoluyla m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerde kanunilik ilkesini \u00f6zel olarak d\u00fczenlemi\u015ftir. An\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131na g\u00f6re vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, kald\u0131r\u0131l\u0131r ve de\u011fi\u015ftirilir. Vergilerin kanunili\u011fi ilkesi olarak adland\u0131r\u0131lan bu anayasal ilke “Temsilsiz vergi olmaz.” ilkesine dayan\u0131r. 1215 tarihli Magna Carta Libertatum, 1628 tarihli Haklar Dilek\u00e7esi, 1689 tarihli Haklar Bildirisi ve 1789 tarihli \u0130nsan ve Yurtta\u015f Haklar\u0131 Bildirisi’nde kullan\u0131lan genel onay, parlamentonun onay\u0131, temsilcilerin onay\u0131 gibi kavramlar vergilerin ancak halk\u0131n temsilcilerinin r\u0131zas\u0131na dayan\u0131larak al\u0131nabilece\u011fini g\u00f6sterir. Anayasa tarihimizdeyse vergilendirmeyle ilgili iradeyi sergileyecek organ\u0131n bu iradesinin somutla\u015fma bi\u00e7iminin \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 1876 tarihli Kanun-i Esasi\u2019nin 96. maddesinde “Tek\u00e2lifi Devletin hi\u00e7biri bir kanun ile t\u00e2yin olunmad\u0131k\u00e7a vaz ve tevzi ve istihsal olunamaz.” kural\u0131na, 1924 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 85. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda da “Vergiler ancak bir kanun ile tarh ve cibayet olunabilir.” kural\u0131na yer verilmi\u015ftir. 1961 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 61. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131nda “Vergi, resim ve har\u00e7lar ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcmler ancak kanunla konulur.” kural\u0131, 1982 Anayasas\u0131\u2019n\u0131n 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda ise “Vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mal\u00ee y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckler kanunla konulur, de\u011fi\u015ftirilir veya kald\u0131r\u0131l\u0131r.” kural\u0131 yer alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kurallarda ifade edilen vergilerin kanunili\u011fi ilkesi “Temsilsiz vergi olmaz.” ilkesi ile birlikte vergilendirme yetkisinin ancak kanunla konulma ko\u015fuluna uygun oldu\u011fu takdirde kullan\u0131labilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmektedir (\u0130skenderun Demir ve \u00c7elik A.\u015e. [GK], B. No: 2015\/941, 25\/10\/2018, \u00a7 59).<\/p>\n
58. Verginin kanunili\u011fi ilkesi takdire dayal\u0131 keyf\u00ee uygulamalar\u0131 \u00f6nleyecek s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n kanunda yer almas\u0131n\u0131 gerektirmekte ve vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n kanunla yap\u0131lmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r (AYM, E.2001\/36, K.2003\/3, 16\/1\/2003; E.2003\/33, K.2004\/101, 15\/7\/2004; E.2004\/14, K.2004\/84, 23\/6\/2004; E.2005\/73, K.2008\/59, 21\/2\/2008; E.2009\/63, K.2011\/66, 14\/4\/2011; E.2014\/183, K.2015\/122, 30\/12\/2015, \u00a7 6). Vergi ve mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kanunla getirilmesini \u00f6ng\u00f6ren Anayasa\u2019n\u0131n 73. maddesi, mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yaln\u0131zca kanunla konulabilece\u011fi ve kanunun hi\u00e7bir \u015fekilde bu konuda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131 ve idareyi yetkili k\u0131lamayaca\u011f\u0131 anlam\u0131ndad\u0131r (AYM, E.2014\/183, K.2015\/122, 30\/12\/2015, \u00a7 7).<\/p>\n
59. Ancak vergi, resim, har\u00e7 veya benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle ilgili d\u00fczenleme yap\u0131l\u0131rken bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin t\u00fcm unsurlar\u0131n ayn\u0131 kanun, madde veya f\u0131krada d\u00fczenlenmesi zorunlu de\u011fildir. Bu \u00e7er\u00e7evede kanunla belirlenmesi zorunlu olan unsurlar ayn\u0131 kanunun farkl\u0131 h\u00fck\u00fcmlerinde d\u00fczenlenebilece\u011fi gibi farkl\u0131 kanunlarda d\u00fczenlenebilir. Dolay\u0131s\u0131yla bir kural, s\u0131rf kanunla d\u00fczenlenmesi gereken unsurlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 i\u00e7ermedi\u011fi gerek\u00e7esiyle kanunilik ilkesine ayk\u0131r\u0131 h\u00e2le gelmez (AYM, E.2011\/16, K.2012\/129, 27\/9\/2012).<\/p>\n
60. Anayasa\u2019n\u0131n 13., 35. ve 73. maddelerinin birlikte de\u011ferlendirilmesinden vergilendirme yoluyla m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahalede bulunulmas\u0131 durumunda takdire dayal\u0131 olma ve keyf\u00eeli\u011fi \u00f6nlemek i\u00e7in m\u00fcdahalenin vergiyi do\u011furan olay, y\u00fck\u00fcml\u00fc, sorumlu, matrah, miktar ve oranlar\u0131n yukar\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlar\u0131, istisna ve muafiyet tutarlar\u0131, tarh, tahakkuk ve tahsil usul\u00fc, yapt\u0131r\u0131m ve zamana\u015f\u0131m\u0131 gibi verginin belli ba\u015fl\u0131 temel \u00f6gelerini ula\u015f\u0131labilir, belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015f bir kanun h\u00fckm\u00fcne dayanmas\u0131 gerekti\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (\u0130skenderun Demir ve \u00c7elik A.\u015e. \u00a7 67).<\/p>\n
61. \u00d6te yandan kanunla her konuyu b\u00fct\u00fcn kapsam ve ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla d\u00fczenlemenin m\u00fcmk\u00fcn bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilerek bu s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde kalmak ko\u015fuluyla uygulamaya ili\u015fkin konularda y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve tamamlay\u0131c\u0131 nitelikte d\u00fczenleyici idari i\u015flem yapma yetkisi verilebilir. Ancak y\u00fcr\u00fctme organ\u0131nca yap\u0131lacak d\u00fczenleme vergilendirmenin esasl\u0131 unsurlar\u0131n\u0131n belirlenmesine y\u00f6nelik olmamal\u0131d\u0131r (AYM, E.2001\/36, K.2003\/3, 16\/1\/2003; E.2003\/33, K.2004\/101, 15\/7\/2004; E.2004\/14, K.2004\/84, 23\/6\/2004; E.2010\/62, K.2011\/175, 29\/12\/2011; E.2012\/158, K.2013\/55, 10\/4\/2013; E.2014\/72, K.2014\/141, 11\/9\/2014; E.2014\/183, K.2015\/122, 30\/12\/2015, \u00a7 7).<\/p>\n
62. Anayasa’n\u0131n 73. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 h\u00fckm\u00fc ile vergi m\u00fckellefi bak\u0131m\u0131ndan vergi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerinin belirlili\u011finin ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirli\u011finin, bu ba\u011flamda vergi m\u00fckelleflerinin hukuki g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu \u00f6l\u00e7\u00fctler m\u00fclkiyet hakk\u0131na y\u00f6nelik m\u00fcdahalenin kanunla yap\u0131lmas\u0131 zorunlulu\u011funun alt \u00f6l\u00e7\u00fctleri olarak kabul edilir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e., \u00a7 42).<\/p>\n
63. M\u00fclkiyet hakk\u0131na vergi yoluyla yap\u0131lan m\u00fcdahalenin me\u015fruiyetinin sorgulanabilmesi i\u00e7in kanun taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f olma \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fcn alt \u00f6l\u00e7\u00fctleri olan ula\u015f\u0131labilirlik ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik \u00f6l\u00e7\u00fctlerinin, bir di\u011fer deyi\u015fle kanuni dayana\u011f\u0131n m\u00fclkiyet hakk\u0131 sahibi bak\u0131m\u0131ndan ula\u015f\u0131labilir, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve hak sahibinin hukuki g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi gerekir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e., \u00a7 50).<\/p>\n
64. Ula\u015f\u0131labilirlik ilgili hukuki d\u00fczenlemenin aleni olmas\u0131 yani yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 ifade etmekte, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ise hukuk kural\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 h\u00e2linde do\u011fabilecek sonu\u00e7lar\u0131n \u00f6nceden tahmin edilebilmesi anlam\u0131na gelmektedir. Buna g\u00f6re \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ko\u015fulunun sa\u011fland\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edebilmek i\u00e7in m\u00fclkiyet hakk\u0131 sahibi taraf\u0131ndan hangi ko\u015fullar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi h\u00e2linde m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale edilece\u011finin \u00f6nceden tahmin edilebilmesi\/bilinebilmesi gerekir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e., \u00a7\u00a7 51, 52).<\/p>\n
65. Bu \u00e7er\u00e7evede verginin kanunili\u011fi ilkesi gere\u011fi vergi yoluyla yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin temel dayana\u011f\u0131 olan kanunlar\u0131n ilgili ki\u015finin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 belirlemesi amac\u0131yla kolayca ula\u015fabilece\u011fi, gerekti\u011finde profesyonel yard\u0131m almak suretiyle de olsa anlayabilece\u011fi, a\u00e7\u0131k, net ve yeterince belirgin nitelikte olmas\u0131 gerekir ancak her zaman kanunlarda mutlak a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n beklenemeyece\u011fi ortadad\u0131r. Bu sebeple kanuni d\u00fczenlemelerde az veya \u00e7ok belirsiz ifadeler bulunabilece\u011fi ve bu belirsizli\u011fin uygulamadaki yorumlarla giderilebilece\u011fi kabul edilir (AYM, E.2009\/9, K.2011\/10. 16\/6\/2011; E.2013\/64, K.2013\/142, 28\/11\/2013). Bu durumda kanuni d\u00fczenlemenin i\u00e7eri\u011finin ve kapsam\u0131n\u0131n kanun alt\u0131 d\u00fczenlemeler veya yarg\u0131sal i\u00e7tihatlarla a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuldu\u011fu, di\u011fer bir deyi\u015fle birey a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirlili\u011fin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ko\u015fulunun kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilecektir (T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 A.\u015e., \u00a7 53).<\/p>\n
\u00a0(c)\u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
66. Somut olayda vergilendirme yoluyla ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan bir m\u00fcdahalenin oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur (bkz. \u00a7 43). Vergilendirme yoluyla m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin yukar\u0131da de\u011finildi\u011fi \u00fczere \u00f6ncelikle belirli, ula\u015f\u0131labilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir kanuni temelinin bulunmas\u0131 gerekir. Di\u011fer bir deyi\u015fle somut ba\u015fvuru bak\u0131m\u0131ndan Anayasa Mahkemesi \u00f6ncelikle m\u00fclkiyet hakk\u0131na m\u00fcdahale te\u015fkil eden vergilendirmenin belirtilen \u015fekilde kanuni bir dayana\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmek durumundad\u0131r (benzer y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. \u0130skenderun Demir ve \u00c7elik A.\u015e., \u00a7 71).<\/p>\n
67. Ba\u015fvurucu, somut olayda r\u00f6yalti bedelinin matraha d\u00e2hil edilmesi y\u00f6n\u00fcndeki uygulaman\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmamas\u0131 nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin kanuna dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130dari ve yarg\u0131sal makamlar ise r\u00f6yalti bedelinin e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmesine dair m\u00fcdahalede kanuni dayanak olarak 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 ile ayn\u0131 Kanun’un 27. maddesini gerek\u00e7e g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n
68. 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 4. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetinin e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f bedeli oldu\u011fu, sat\u0131\u015f bedelinin T\u00fcrkiye\u2019ye ihra\u00e7 amac\u0131yla yap\u0131lan sat\u0131\u015fta 4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un 27. ve 28. maddelerine g\u00f6re gerekli d\u00fczeltmelerin yap\u0131larak fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyat oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan Kanun’un 27. maddesinde ise g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymeti belirlenirken ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyat\u0131na “k\u0131ymeti belirlenecek e\u015fyan\u0131n sat\u0131\u015f ko\u015fulu gere\u011fi, al\u0131c\u0131n\u0131n do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak \u00f6demesi gereken, fiilen \u00f6denen veya \u00f6denecek fiyata dahil edilmemi\u015f olan royalti ve lisans \u00fccretleri”nin d\u00e2hil edilece\u011fi belirtilmi\u015ftir (bkz. \u00a7 25).<\/p>\n
69. Di\u011fer taraftan4458 say\u0131l\u0131 Kanun’un bir\u00e7ok maddesinde yap\u0131lan atfa dayanarak haz\u0131rlanan Y\u00f6netmelik’in \u201cRoyalti ve lisans \u00fccretleri\u201d kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 56. maddesinde r\u00f6yalti \u00f6demelerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilece\u011fi durumlar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r (bkz. \u00a7 26).<\/p>\n
70. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere kural olarak r\u00f6yalti bedelinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilece\u011fi konusunda a\u00e7\u0131k kanun h\u00fckm\u00fc vard\u0131r. Kanun koyucu r\u00f6yalti bedelini g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil ederek g\u00fcmr\u00fck vergisi mevzuat\u0131na tabi tutmu\u015f ve ayn\u0131 esaslar d\u00e2hilinde vergilendirilmesini ama\u00e7lam\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla verginin belli ba\u015fl\u0131 temel \u00f6gelerinin ula\u015f\u0131labilir, belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir \u015fekilde d\u00fczenlemi\u015f bir kanun h\u00fckm\u00fcne dayand\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda bir tart\u0131\u015fma bulanmamaktad\u0131r. Tart\u0131\u015fma, yurt i\u00e7ine yap\u0131lan sat\u0131\u015flar\u0131 \u00fczerinden %5,5 oran\u0131nda r\u00f6yalti bedelini yurt d\u0131\u015f\u0131 firmaya \u00f6deyen ba\u015fvurucu \u015eirketin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc faaliyet ko\u015fullar\u0131nda r\u00f6yalti bedelinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilip edilmeyece\u011finde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Zira yukar\u0131da aktar\u0131lan olay ve olgulardan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere ba\u015fvurucu \u015eirket taraf\u0131ndan ithal konusu e\u015fya (t\u00fct\u00fcn) do\u011frudan sat\u0131lmay\u0131p birtak\u0131m prosed\u00fcrden ge\u00e7tikten sonra sigara olarak sat\u0131lmaktad\u0131r. G\u00fcmr\u00fck idaresi bu r\u00f6yalti \u00f6demesinin t\u00fct\u00fcn ithalat\u0131ndaki g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilerek daha y\u00fcksek tutarda vergi \u00f6denmesi gerekti\u011fini ileri s\u00fcrmekte iken ba\u015fvurucu \u015eirket ithalat bedeline r\u00f6yalti bedelinin ilave edilmemesi gerekti\u011fini savunmu\u015ftur. Bir ba\u015fka deyi\u015fle tart\u0131\u015fma, genel anlamda r\u00f6yalti bedelinin vergilendirilip vergilendirilmeyece\u011finde de\u011fil ba\u015fvurucu \u015eirketin somut faaliyetinde r\u00f6yalti bedelinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilip edilmeyece\u011finde ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
71. Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi vergiyi do\u011furan olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi ve bu ba\u011flamda r\u00f6yalti bedelinin somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilip edilmeyece\u011fini belirlemek de\u011fildir. Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi, ba\u015fvurucu \u015eirketin m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin Anayasa’daki g\u00fcvencelere uygun \u015fekilde yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmektir.<\/p>\n
72. Yukar\u0131da belirtildi\u011fi \u00fczere verginin kanunili\u011fi ilkesi gere\u011fi vergi yoluyla yap\u0131lacak m\u00fcdahalelerin temel dayana\u011f\u0131 olan kanunlar\u0131n da ilgili ki\u015finin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 belirlemesi amac\u0131yla kolayca ula\u015fabilece\u011fi, gerekti\u011finde profesyonel yard\u0131m almak suretiyle de olsa anlayabilece\u011fi, a\u00e7\u0131k, net ve yeterince belirgin nitelikte olmas\u0131 gerekir ancak her zaman kanunlarda mutlak bir a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131n beklenemeyece\u011fi ortadad\u0131r. Bu sebeple kanuni d\u00fczenlemelerde az veya \u00e7ok belirsiz ifadeler bulunabilece\u011fi, bu belirsizli\u011fin uygulamadaki yorumlarla giderilebilece\u011fi; b\u00f6yle bir durumda kanuni d\u00fczenlemenin i\u00e7eri\u011finin ve kapsam\u0131n\u0131n kanun alt\u0131 d\u00fczenlemeler veya yarg\u0131sal i\u00e7tihatlarla a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturuldu\u011fu, bir di\u011fer deyi\u015fle birey a\u00e7\u0131s\u0131ndan belirlili\u011fin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ko\u015fulunun kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilecektir (bkz. \u00a7\u00a7 60, 61).<\/p>\n
73. Ba\u015fvuru konusu olayda ba\u015fvurucu \u015eirket ile JTI SA isimli yurt d\u0131\u015f\u0131 firma aras\u0131nda 2009 ve 2010 y\u0131llar\u0131nda lisans anla\u015fmalar\u0131n\u0131n yenilendi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yeni s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda ba\u015fvurucu \u015eirketin vergisel durumunun yeniden incelenmesi, g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi hukuken m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim g\u00fcmr\u00fck m\u00fcfetti\u015fi, ba\u015fvurucu \u015eirketin i\u015flemlerini ve JTI SA ile yapt\u0131\u011f\u0131 an\u0131lan s\u00f6zle\u015fmeleri ve JTI SA’ya yap\u0131lan r\u00f6yalti \u00f6demelerini incelemi\u015ftir. Her ne kadar g\u00fcmr\u00fck m\u00fcfetti\u015fi s\u00f6z konusu \u00f6demenin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmeyece\u011fi kanaatine varm\u0131\u015fsa da mevzunun yeniden de\u011ferlendirilmesinin uygun olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015f ve ard\u0131ndan G\u00fcmr\u00fck \u0130daresince mevzu yeniden de\u011ferlendirilmi\u015f ve yap\u0131lan de\u011ferlendirmede r\u00f6yalti \u00f6demesinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
74. Konunun yarg\u0131ya intikal etmesi \u00fczerine ilk derece vergi mahkemelerince ba\u015fvurucu hakl\u0131 bulunurken B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi ise \u00f6zellikle ba\u015fvurucu \u015eirket ile JTI SA aras\u0131ndaki 1\/1\/2009 tarihli s\u00f6zle\u015fmeye at\u0131f yaparak somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda r\u00f6yalti \u00f6demesinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmesi gerekti\u011fi sonucuna ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Temyize tabi kararlar y\u00f6n\u00fcnden meselenin Dan\u0131\u015ftaya intikal etmesi \u00fczerine Dan\u0131\u015ftay Yedinci Dairesi ilki 15\/11\/2018 tarihinde olmak \u00fczere B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctmesini ba\u015fvurucu \u015eirket lehine durdurmu\u015f ve sonras\u0131nda karar\u0131 bozmu\u015ftur. AncakB\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi bozma karar\u0131na direnmi\u015f ve konu Dan\u0131\u015ftay VDDK’ya intikal etmi\u015ftir. VDDK 29\/3\/2023 tarihinde somut olay\u0131n ko\u015fullar\u0131nda ba\u015fvurucu \u015eirketin r\u00f6yalti \u00f6demelerinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine d\u00e2hil edilmeyece\u011fine karar vererek tart\u0131\u015fmay\u0131 mevcut ko\u015fullar alt\u0131nda sonland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla genel olarak r\u00f6yalti bedelinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck bedeline d\u00e2hil edilmesinin kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda tart\u0131\u015fma bulunmad\u0131\u011f\u0131; tart\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fvurucu \u015firketin faaliyetlerinin niteli\u011fi gere\u011fi r\u00f6yalti \u00f6demesi kapsam\u0131nda olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesinde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
75. \u00dc\u00e7 dereceli bir yarg\u0131lama sisteminde konu hakk\u0131ndaki i\u00e7tihad\u0131n \u015fekillenmesine kadar farkl\u0131 kararlar verilmesi i\u015fin tabiat\u0131 gere\u011fidir. Bu durumun mahkemelere hukuk d\u00fczeni taraf\u0131ndan tan\u0131nan yetkinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucu oldu\u011fu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r (benzer y\u00f6ndeki karar i\u00e7in bkz. Selahattin Bayri, B. No: 2018\/32374, 15\/9\/2021, \u00a7 51). Nitekim ba\u015fvurucu \u015eirketin \u00fcretip yurt i\u00e7inde sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 sigara nedeniyle JTI SA’ya \u00f6dedi\u011fi r\u00f6yalti bedelinin ba\u015fvurucu \u015eirketin ithalat\u0131na ili\u015fkin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine eklenip eklenmeyece\u011fiyle ilgili ihtilafta ba\u015fvurucu \u015eirket aleyhine karar veren B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin \u00e7ok teknik ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 inceleme gerektiren konu ile ilgili olarak yeterli gerek\u00e7esinin bulundu\u011fu ve bu gerek\u00e7eyle Dan\u0131\u015ftay karar\u0131na kar\u015f\u0131 \u0131srar etti\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durumda -her ne kadar Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan bozulmu\u015f ise de- B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesinin ba\u015fvurucunun iddias\u0131na cevap verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ifa etti\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
76. Bir ba\u015fka deyi\u015fle Anayasa Mahkemesinin daha \u00f6nceki kararlar\u0131nda belirtildi\u011fi \u00fczere ilgili mevzuat\u0131n ilk defa yorumlanmas\u0131nda b\u00f6lgesel ve g\u00f6revsel yetkilere sahip mahkemeler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar olu\u015fmas\u0131 do\u011fald\u0131r. Muhtelif yarg\u0131 kademelerinde g\u00f6rev alan h\u00e2kimlerin tamam\u0131n\u0131n ilk defa uygulanan bir kural\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde yorumlamalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayabilir. Ancak b\u00f6yle bir durumda mahkemelerin uygulamalar\u0131 aras\u0131ndaki uyumu ve i\u00e7tihat birli\u011fini sa\u011flamaya y\u00f6nelik mekanizmalar \u00f6nem ta\u015f\u0131r (\u0130slam \u015eahin, B. No: 2014\/7280, 21\/1\/2016, \u00a7 54; U\u011fur \u00c7elik, B. No: 2015\/20244, 15\/6\/2016, \u00a7 53). Y\u00fcksek mahkemelerin oynamas\u0131 gereken rol tam da yarg\u0131 kararlar\u0131nda do\u011fabilecek i\u00e7tihat farkl\u0131l\u0131klar\u0131na bir \u00e7\u00f6z\u00fcm getirmektir. Bununla birlikte yeni kabul edilmi\u015f bir yasan\u0131n yorumlanmas\u0131nda oldu\u011fu gibi baz\u0131 h\u00e2llerde i\u00e7tihad\u0131n m\u00fcstakar h\u00e2le gelmesinin belirli bir zaman\u0131 gerektirdi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r (T\u00fcrkan Bal [GK], B. No: 2013\/6932, 6\/1\/2015, \u00a7 56).<\/p>\n
77. Sonu\u00e7 olarak somut olayda ba\u015fvurucu \u015eirketin JTI SA ile 2009 ve 2010 y\u0131llar\u0131nda lisans anla\u015fmalar\u0131n\u0131n yenilendi\u011fi, r\u00f6yalti \u00f6demesinin ithal e\u015fyas\u0131n\u0131n matrah\u0131na ilave edilip edilmeyece\u011fi hususunun yenilenen s\u00f6zle\u015fmeler kapsam\u0131nda incelenmesinin tabi oldu\u011fu, g\u00fcmr\u00fck idaresince yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler neticesindevergiye tabi tutuldu\u011fu fakat nihayetinde Dan\u0131\u015ftay taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu \u015eirketin hakl\u0131 bulunarak vergilerin kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6zkonusu yarg\u0131sal s\u00fcre\u00e7te Dan\u0131\u015ftay\u0131n i\u00e7tihad\u0131n\u0131 olu\u015fturmas\u0131n\u0131n belli bir s\u00fcre ald\u0131\u011f\u0131 ve s\u00fcre\u00e7te istinafta kesinle\u015fen kararlar\u0131n -ba\u015fvuruya konu olayda oldu\u011fu gibi- ba\u015fvurucu aleyhine kesinle\u015fti\u011fi ve bu durumun \u00fc\u00e7 dereceli yarg\u0131lama sisteminin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz sonucu oldu\u011fu kald\u0131 ki istinaf\u0131n da Dan\u0131\u015ftay VDDK karar\u0131ndan sonra ba\u015fvurucu \u015eirket aleyhine karar vermedi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla r\u00f6yalti bedelinin ithal konusu e\u015fyan\u0131n g\u00fcmr\u00fck bedeline d\u00e2hil edilmemesi y\u00f6n\u00fcndeki ihtirazi kayd\u0131n reddedilmesi suretiyle m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahalenin \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir kanuni dayana\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(2) Me\u015fru Ama\u00e7<\/p>\n
78. Anayasa’n\u0131n 13. ve 35. maddeleri uyar\u0131nca m\u00fclkiyet hakk\u0131 ancak kamu yarar\u0131 amac\u0131yla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilmektedir. Kamu yarar\u0131 kavram\u0131 m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi durumlarda s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 imk\u00e2n\u0131 vermekle, bir s\u0131n\u0131rland\u0131rma amac\u0131 olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rlanamayaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rerek ve bu anlamda bir s\u0131n\u0131rlama s\u0131n\u0131r\u0131 olu\u015fturarak m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 etkin bir \u015fekilde korumaktad\u0131r. Kamu yarar\u0131 kavram\u0131, devlet organlar\u0131n\u0131n takdir yetkisini de beraberinde getiren bir kavram olup objektif bir tan\u0131ma elveri\u015fli olmayan bu \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn her somut olay temelinde ayr\u0131ca de\u011ferlendirilmesi gerekir (Yunis A\u011flar, B. No: 2013\/1239, 20\/3\/2014, \u00a7\u00a7 28, 29; Nusrat K\u00fclah, B. No: 2013\/6151, 21\/4\/2016, \u00a7\u00a7 53, 56).<\/p>\n
79. Anayasa’n\u0131n 73. maddesinde herkesin -kamu giderlerini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere- mali g\u00fcc\u00fcne g\u00f6re vergi \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu, vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn adaletli ve dengeli da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n maliye politikas\u0131n\u0131n sosyal amac\u0131 oldu\u011fu, vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerin kanunla konulmas\u0131, de\u011fi\u015ftirilmesi veya kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilerek hem y\u00fck\u00fcml\u00fcler hem de devlet y\u00f6n\u00fcnden vergi \u00f6devinin temel ilkeleri g\u00f6sterilmi\u015ftir. Herkesin yerine getirmesi gereken bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck olarak kabul edilen ve devletin kamusal gereksinimlerini kar\u015f\u0131lamas\u0131 i\u00e7in egemenlik g\u00fcc\u00fcne dayanarak tek tarafl\u0131 iradesiyle ki\u015filere y\u00fckledi\u011fi bir kamu alaca\u011f\u0131 \u015feklinde tan\u0131mlanan verginin anayasal s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde sal\u0131n\u0131p toplanmas\u0131 zorunlulu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Vergilendirmede genel kural, kanunla belirlenmi\u015f konularda ki\u015filerden vergi, resim ve har\u00e7 al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Kanun koyucu, Anayasa’ya ayk\u0131r\u0131 olmamak ko\u015fuluyla vergilendirilecek alanlar\u0131n se\u00e7iminde yetkili oldu\u011fu gibi bu vergilerin matrahlar\u0131na d\u00e2hil olan unsurlar\u0131 da belirleme yetkisine sahiptir (AYM, E.2013\/48, K.2014\/198, 25\/12\/2014).<\/p>\n
80. Somut olay ba\u011flam\u0131nda ba\u015fvurucu \u015firketin r\u00f6yalti \u00f6demelerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine dahil edilmesi suretiyle vergi tahakkuk ettirilmesinin kamu hizmetleri i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan finansman\u0131n sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik kamu yarar\u0131na dayal\u0131 me\u015fru bir amac\u0131 oldu\u011fu ku\u015fkusuzdur.<\/p>\n
\u00a0(3) \u00d6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck<\/p>\n
\u00a0(a) Genel \u0130lkeler<\/p>\n
81. Anayasa’n\u0131n 13. maddesi uyar\u0131nca hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131nda dikkate al\u0131nacak \u00f6l\u00e7\u00fctlerden biri olan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck, hukuk devleti ilkesinden do\u011fmaktad\u0131r. Hukuk devletinde hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 istisnai bir yetki oldu\u011fundan bu yetki ancak durumun gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde kullan\u0131lmas\u0131 ko\u015fuluyla hakl\u0131 bir temele oturabilir. Bireylerin hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin somut ko\u015fullar\u0131n gerektirdi\u011finden daha fazla s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 kamu otoritelerine tan\u0131nan yetkinin a\u015f\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na gelece\u011finden hukuk devletiyle ba\u011fda\u015fmaz (AYM, E.2013\/95, K.2014\/176, 13\/11\/2014).<\/p>\n
82. Anayasa’n\u0131n 13. maddesinde yer alan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fck ilkesi elveri\u015flilik, gereklilik ve orant\u0131l\u0131l\u0131k olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 alt ilkeden olu\u015fmaktad\u0131r. Elveri\u015flilik \u00f6ng\u00f6r\u00fclen m\u00fcdahalenin amac\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmeye elveri\u015fli olmas\u0131n\u0131, gereklilik ama\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcdahalenin zorunlu olmas\u0131n\u0131 yani ayn\u0131 amaca daha hafif bir m\u00fcdahale ile ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131n\u0131, orant\u0131l\u0131l\u0131k ise bireyin hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale ile ula\u015f\u0131lmak istenen ama\u00e7 aras\u0131nda makul bir dengenin g\u00f6zetilmesi gereklili\u011fini ifade etmektedir (AYM, E.2011\/111, K.2012\/56, 11\/4\/2012; E.2016\/16, K.2016\/37, 5\/5\/2016; Mehmet Akdo\u011fan ve di\u011ferleri, B. No: 2013\/817, 19\/12\/2013, \u00a7 38).<\/p>\n
\u00a0(b) \u0130lkelerin Olaya Uygulanmas\u0131<\/p>\n
83. Somut olayda r\u00f6yalti bedelinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmesi suretiyle yap\u0131lan vergilendirmenin kamu hizmetleri i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan finansman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131na ula\u015f\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden elveri\u015fli ve gerekli olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Buna g\u00f6re as\u0131l tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken husus m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
84. Orant\u0131l\u0131l\u0131k ilkesi gere\u011fi ki\u015filerin m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u00e2linde elde edilmek istenen kamu yarar\u0131 ile bireyin haklar\u0131 aras\u0131nda adil bir dengenin kurulmas\u0131 gerekmektedir. Bu adil denge, ba\u015fvurucunun \u015fahsi olarak a\u015f\u0131r\u0131 bir y\u00fcke katland\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi durumunda bozulmu\u015f olacakt\u0131r. Anayasa Mahkemesi, m\u00fcdahalenin orant\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirirken bir taraftan ula\u015f\u0131lmak istenen me\u015fru amac\u0131n \u00f6nemini di\u011fer taraftan da m\u00fcdahalenin niteli\u011fini, ba\u015fvurucunun ve kamu otoritelerinin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak ba\u015fvurucuya y\u00fcklenen k\u00fclfeti dikkate alacakt\u0131r (Arif G\u00fcven, B. No: 2014\/13966, 15\/2\/2017, \u00a7\u00a7 58, 60; Osman Ukav, B. No: 2014\/12501, 6\/7\/2017, \u00a7 71).<\/p>\n
85. Anayasa’n\u0131n 35. maddesi usule ili\u015fkin a\u00e7\u0131k bir g\u00fcvenceden s\u00f6z etmemektedir. Bununla birlikte m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ger\u00e7ek anlamda korunabilmesi bak\u0131m\u0131ndan bu madde, Anayasa Mahkemesinin \u00e7e\u015fitli kararlar\u0131nda da ifade edildi\u011fi \u00fczere m\u00fclk sahibine m\u00fcdahalenin kanun d\u0131\u015f\u0131 veya keyf\u00ee ya da makul olmayan \u015fekilde uyguland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin savunma ve itirazlar\u0131n\u0131 sorumlu makamlar \u00f6n\u00fcnde etkin bir bi\u00e7imde ortaya koyabilme olana\u011f\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 g\u00fcvencesini kapsamaktad\u0131r (Bekir Yaz\u0131c\u0131 [GK], B. No: 2013\/3044, 17\/12\/2015, \u00a7 71). Bu de\u011ferlendirme ise uygulanan s\u00fcrecin b\u00fct\u00fcn\u00fcne bak\u0131larak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r (Z\u00fcliye \u00d6zt\u00fcrk, B. No: 2014\/1734, 14\/9\/2017, \u00a7 36).<\/p>\n
86. Orant\u0131l\u0131l\u0131k y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ncelikle ba\u015fvurucu \u015firketin r\u00f6yalti bedelini dahil ederek ihtirazi kay\u0131tla verdi\u011fi beyannameler i\u00e7in yap\u0131lan tahakkuklara kar\u015f\u0131 iddia ve savunmalar\u0131n\u0131 etkin bir bi\u00e7imde ortaya koyabilme olana\u011f\u0131n\u0131n ba\u015fvurucuya tan\u0131n\u0131p tan\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmelidir. Ba\u015fvurucu, ihtirazi kay\u0131tla verdi\u011fi beyannamenin ard\u0131ndan ihtirazi kayd\u0131n kabul edilmemesi \u00fczerine yap\u0131lan tahakkuklara dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Dava ilk derecede kabul edilerek tahakkuk iptal edilmi\u015fse de \u0130darenin istinaf yoluna ba\u015fvurmas\u0131 \u00fczerine dava aleyhine sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da an\u0131lan d\u00fczenleme \u00e7er\u00e7evesinde ba\u015fvurucu \u015eirketin r\u00f6yalti \u00f6demelerinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilip edilmeyece\u011fini tespit etmek ilgili kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn belirlenen \u00f6l\u00e7\u00fctler \u00e7er\u00e7evesinde yorumlanmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. Nitekim somut olayda iki a\u015famal\u0131 yarg\u0131 yerlerince ba\u015fvurucunun iddia ve itirazlar\u0131 ilgili hukuk kurallar\u0131 yorumlanmak suretiyle makul bir bi\u00e7imde kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle kararlardaki kar\u015f\u0131 oylarla birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde ba\u015fvurucu \u015firketin ve daval\u0131 idarenin iddia ve savunmalar\u0131n\u0131n yarg\u0131lama makamlar\u0131nca incelenerek tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
87. Bu durumda m\u00fcdahalenin me\u015fru amac\u0131n\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kamu yarar\u0131 ile ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 aras\u0131nda olmas\u0131 gereken adil dengenin bozulmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun m\u00fclkiyet hakk\u0131na yap\u0131lan m\u00fcdahale \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
88. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edilmedi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. H\u00fckm\u00fcn Denetlenmesini Talep Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
1. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131<\/p>\n
89. Ba\u015fvurucu; ba\u015fvuruya konu karar\u0131n istinaf a\u015famas\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f olmas\u0131, dolay\u0131s\u0131yla Dan\u0131\u015ftayda temyiz edememesi nedeniyle s\u00fcrecin aleyhine sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekerek bu durumdan \u015fik\u00e2yet etmi\u015ftir.<\/p>\n
2. De\u011ferlendirme<\/p>\n
90. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucunun \u015fik\u00e2yetinin h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmesi gerekti\u011fini de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
91. Anayasa Mahkemesinin 13\/10\/2023 tarihli ve 32338 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanan 26\/7\/2023 tarihli ve E.2023\/36, K.2023\/142 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“3. 2577 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 45. maddesinde parasal tutar itibar\u0131yla be\u015f bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 ge\u00e7meyen davalar ile an\u0131lan Kanun\u2019un 20\/A ve 20\/B maddelerinde belirtilen davalar d\u0131\u015f\u0131ndaki davalarda ilk derece mahkemesince verilen kararlar\u0131n istinaf incelemesine tabi olaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. \u0130stinaf mercii taraf\u0131ndan verilen kararlardan temyiz incelemesine tabi olanlar ise Kanun\u2019un 46. maddesinde sayma yoluyla belirlenmi\u015f olup an\u0131lan maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi uyar\u0131nca konusu y\u00fcz bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 a\u015fan vergi davalar\u0131, tam yarg\u0131 davalar\u0131 ve idari i\u015flemler hakk\u0131nda a\u00e7\u0131lan davalarda verilen b\u00f6lge idare mahkemelerinin kararlar\u0131 da temyize tabidir. S\u00f6z konusu bentte yer alan ‘Konusu y\u00fcz bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131 a\u015fan…’ ibaresi itiraz konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. <\/p>\n
5. Kanun\u2019un ek 1. maddesinde bu Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen parasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n, her takvim y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndan ge\u00e7erli olmak \u00fczere, \u00f6nceki y\u0131lda uygulanan parasal s\u0131n\u0131rlar\u0131n o y\u0131l i\u00e7in 4\/1\/1961 tarihli ve 213 say\u0131l\u0131 Vergi Usul Kanunu\u2019nun m\u00fckerrer 298. maddesi h\u00fckm\u00fc uyar\u0131nca Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca her y\u0131l tespit ve ilan edilen yeniden de\u011ferleme oran\u0131nda art\u0131r\u0131lmas\u0131 suretiyle uygulanaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. Bu itibarla istinaf ve temyiz kanun yoluna ba\u015fvuru i\u00e7in davan\u0131n konusunun 2023 y\u0131l\u0131 i\u00e7in istinaf incelemesi y\u00f6n\u00fcnden yirmi bin T\u00fcrk liras\u0131ndan, temyiz incelemesi bak\u0131m\u0131ndan ise be\u015f y\u00fcz seksen bir bin T\u00fcrk liras\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131 olmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
…<\/p>\n
16. Bu ba\u011flamda temyize tabi kararlar\u0131n belirlenmesine ili\u015fkin parasal s\u0131n\u0131r\u0131n her y\u0131l g\u00fcncellenmesi nedeniyle hangi tarihteki parasal s\u0131n\u0131ra g\u00f6re temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulabilece\u011finin kanunda belirli bir a\u00e7\u0131kl\u0131kta ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir \u015fekilde d\u00fczenlenmesi gerekir. Bu itibarla kuralda temyiz kanun yoluna ba\u015fvuru a\u00e7\u0131s\u0131ndan hangi tarihteki parasal s\u0131n\u0131r\u0131n uygulanaca\u011f\u0131 hususunun a\u00e7\u0131k, net ve teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde d\u00fczenlememi\u015f olmas\u0131 nedeniyle kural\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
…<\/p>\n
22. Usul ekonomisi ve makul s\u00fcrede yarg\u0131lama ilkeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemsiz say\u0131labilecek baz\u0131 davalarda verilen kararlar\u0131n kesin olmas\u0131 h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmez (AYM, E.2022\/135, K.2023\/30, 16\/2\/2023, \u00a7 35). Ayr\u0131ca ilk derece mahkemesi kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf ba\u015fvurusunun reddine ili\u015fkin kararlar da h\u00fckm\u00fcn denetlenmesi hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etmez. Ancak b\u00f6lge idare mahkemesince istinaf ba\u015fvurusu kabul edilerek ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve i\u015fin esas\u0131 hakk\u0131nda karar verilmesi h\u00e2linde b\u00f6lge idare mahkemesinin ilk elden verdi\u011fi bu karara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn denetlenmesi hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil edebilir. Zira konusu istinaf s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n \u00fczerinde olup be\u015f y\u00fcz seksen bir bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan uyu\u015fmazl\u0131klar\u0131n tamam\u0131n\u0131n tutar a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemsiz oldu\u011fu s\u00f6ylenemez ve kural nedeniyle b\u00f6lge idare mahkemesi kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamamaktad\u0131r.<\/p>\n
23. Bu kapsamda tutar\u0131 itibar\u0131yla \u00f6nemsiz oldu\u011fu kabul edilemeyecek vergi, tam yarg\u0131 veya iptal davas\u0131nda, ilk kez b\u00f6lge idare mahkemesince davac\u0131 aleyhine bir h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 durumunda, kural nedeniyle bu h\u00fckm\u00fcn denetlenememesi ki\u015filere a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fclfet y\u00fcklemekte, Dan\u0131\u015ftay\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131 amac\u0131 ile davac\u0131lar\u0131n h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme haklar\u0131n\u0131 kullanmadaki menfaatleri aras\u0131ndaki denge davac\u0131lar aleyhine bozulmaktad\u0131r. Bu nedenle konusu be\u015f y\u00fcz seksen bir bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan t\u00fcm vergi davalar\u0131, tam yarg\u0131 davalar\u0131 ve idari i\u015flemlerden kaynaklanan davalarda ilk kez davac\u0131lar aleyhine h\u00fck\u00fcm kuran b\u00f6lge idare mahkemesi karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamamas\u0131 h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131na orant\u0131s\u0131z bir s\u0131n\u0131rlama getirmektedir.<\/p>\n
24. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 36. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
…<\/p>\n
28. 2577 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 46. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendinin iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.”<\/p>\n
92. Bireysel ba\u015fvurunun esas\u0131n\u0131n incelenebilmesi i\u00e7in kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ihlal etti\u011fi iddia edilen hakk\u0131n Anayasa\u2019da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi (S\u00f6zle\u015fme) ve T\u00fcrkiye\u2019nin taraf oldu\u011fu ek protokollerin kapsam\u0131na da girmesi gerekir. Bir ba\u015fka ifadeyle Anayasa ve S\u00f6zle\u015fme\u2019nin ortak koruma alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan bir hak ihlali iddias\u0131n\u0131 i\u00e7eren ba\u015fvurunun kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir (Onurhan Solmaz, B. No: 2012\/1049, 26\/3\/2013, \u00a7 18).<\/p>\n
93. Anayasa Mahkemesi; bir\u00e7ok karar\u0131nda h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131 Anayasa’da g\u00fcvence alt\u0131na alm\u0131\u015f olmakla birlikte S\u00f6zle\u015fme ve T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu ek protokoller, medeni hak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leri (hukuk yarg\u0131s\u0131 ile idari yarg\u0131 alan\u0131) y\u00f6n\u00fcnden s\u00f6z konusu hakka dair bir g\u00fcvence i\u00e7ermedi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu kararlarda medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin uyu\u015fmazl\u0131klar y\u00f6n\u00fcnden h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131n Anayasa ve S\u00f6zle\u015fme’nin ortak koruma alan\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015f ve bu ba\u011flamda an\u0131lan hakka dair bir ihlal iddias\u0131n\u0131n incelenebilmesi i\u00e7in yarg\u0131laman\u0131n ceza hukuku alan\u0131na ili\u015fkin bulunmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir (bir\u00e7ok karardan bkz. E.\u00c7., B. No: 2019\/2490, 3\/12\/2020, \u00a7 38; Y. E, B. No: 2020\/5373, 2\/3\/2023, \u00a7\u00a7 19-25; Turgut \u00d6ztop, B. No: 2016\/6023, 10\/10\/2019, \u00a7\u00a7 47-54).<\/p>\n
94. Ba\u015fvurucu, ba\u015fvuruya konu karar\u0131n istinaf a\u015famas\u0131nda kesinle\u015fmi\u015f olmas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla Dan\u0131\u015ftayda temyiz edememesi nedeniyle s\u00fcrecin aleyhine sonu\u00e7lanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan \u015fik\u00e2yet etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi; norm denetimi kapsam\u0131nda verdi\u011fi 26\/7\/2023 tarihli ve E.2023\/36, K.2023\/142 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda b\u00f6lge idare mahkemesince istinaf ba\u015fvurusu kabul edilerek ilk derece mahkemesi karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ve i\u015fin esas\u0131 hakk\u0131nda karar verilmesi h\u00e2linde b\u00f6lge idare mahkemesinin ilk elden verdi\u011fi karara kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamamas\u0131n\u0131 h\u00fckm\u00fcn denetlenmesi hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015ftur. Anayasa Mahkemesi; tutar\u0131 itibar\u0131yla \u00f6nemsiz oldu\u011fu kabul edilemeyecek vergi, tam yarg\u0131 veya iptal davas\u0131nda ilk kez b\u00f6lge idare mahkemesince davac\u0131 aleyhine bir h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 durumunda kural nedeniyle bu h\u00fckm\u00fcn denetlenememesinin ki\u015filere a\u015f\u0131r\u0131 k\u00fclfet y\u00fckledi\u011fini, Dan\u0131\u015ftay\u0131n i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fcn azalt\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla davac\u0131lar\u0131n h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme haklar\u0131n\u0131 kullanmadaki menfaatleri aras\u0131ndaki dengenin davac\u0131lar aleyhine bozuldu\u011funu ifade etmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi, s\u00f6z konusu 581 bin T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n alt\u0131nda kalan t\u00fcm vergi davalar\u0131, tam yarg\u0131 davalar\u0131 ve idari i\u015flemlerden kaynaklanan davalarda ilk kez davac\u0131lar aleyhine h\u00fck\u00fcm kuran b\u00f6lge idare mahkemesi karar\u0131na kar\u015f\u0131 temyiz kanun yoluna ba\u015fvurulamamas\u0131n\u0131n h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131na orant\u0131s\u0131z bir s\u0131n\u0131rlama getirdi\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa Mahkemesi kural\u0131 iptal etmekle birlikte do\u011facak hukuksal bo\u015flu\u011fu kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6rerek iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine karar vermi\u015ftir. \u0130ptal karar\u013113\/10\/2023 tarihli ve 32338 say\u0131l\u0131 Resm\u00ee Gazete’de yay\u0131mlanm\u0131\u015f olup 13\/7\/2024 tarihi itibar\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir (bkz. \u00a7 80).<\/p>\n
95. Bak\u0131lmakta olan ba\u015fvuruda ba\u015fvurucu \u015eirket taraf\u0131ndan s\u00fcresinde verilen g\u00fcmr\u00fck beyannamelerinde g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine r\u00f6yalti bedeli d\u00e2hil edilerek hesaplama yap\u0131lm\u0131\u015f, ihtirazi kay\u0131tla verilmi\u015ftir. \u0130htirazi kayd\u0131n reddedilmesi sonucu ilgili d\u00f6nem i\u00e7in tahakkuk i\u015flemleri r\u00f6yalti bedeli d\u00e2hil edilmek suretiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ba\u015fvuruya konu yap\u0131lan husus an\u0131lan ihtirazi kayd\u0131n kabul g\u00f6rmemesi \u00fczerine ba\u015flat\u0131lan yarg\u0131lama s\u00fcrecine ili\u015fkin olup ba\u015fvurucu \u015eirket ad\u0131na uygulanm\u0131\u015f olan cezal\u0131 tahakkuklar bu ba\u015fvurunun konusu de\u011fildir.<\/p>\n
96. Anayasa Mahkemesi, norm denetiminde temyiz s\u0131n\u0131r\u0131na ili\u015fkin kural\u0131 h\u00fckm\u00fcn denetlenmesi hakk\u0131na ayk\u0131r\u0131 bulup iptal etmi\u015fse de bireysel ba\u015fvuruda h\u00fckm\u00fcn denetlenmesi hakk\u0131 -Anayasa’da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f olmakla birlikte- S\u00f6zle\u015fme ve T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu ek protokollere g\u00f6re medeni hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere ili\u015fkin yarg\u0131lama s\u00fcre\u00e7leri (hukuk yarg\u0131s\u0131 ile idari yarg\u0131 alan\u0131) y\u00f6n\u00fcnden bir g\u00fcvence i\u00e7ermez.<\/p>\n
97. Somut olayda da h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetinin S\u00f6zle\u015fme ve T\u00fcrkiye’nin taraf oldu\u011fu protokollerde bu hakk\u0131n d\u00fczenlenmemi\u015f olmas\u0131 nedeniyle incelenmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
98. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik \u015fartlar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmeksizin konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. M\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. H\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasa\u2019n\u0131n 35. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 11\/12\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 11\/12\/2024 tarihli ve 2019\/42799 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 JTI T\u00dcT\u00dcN \u00dcR\u00dcNLER\u0130 SANAY\u0130 A.\u015e. BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2019\/42799) \u00a0 Karar Tarihi: 11\/12\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR \u00a0 \u00a0 Metin KIRATLI Raport\u00f6r : Mehmet Sad\u0131k YAMLI Ba\u015fvurucu : JTI T\u00fct\u00fcn \u00dcr\u00fcnleri Sanayi A.\u015e. Vekili : Av. Asl\u0131 Ezgi T\u00dcRKMEN YILDIRIM \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN KONUSU 1. Ba\u015fvuru, r\u00f6yalti bedelinin g\u00fcmr\u00fck k\u0131ymetine ilave edilmemesi talebine ili\u015fkin ihtirazi kayd\u0131n reddi \u00fczerine a\u00e7\u0131lan davada verilen karar nedeniyle m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130 2. Ba\u015fvuru13\/12\/2019 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. Ba\u015fvuru, ba\u015fvuru formu ve eklerinin idari y\u00f6nden yap\u0131lan \u00f6n incelemesinden sonra Komisyona sunulmu\u015ftur. 4. Komisyon, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 5. B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin birlikte yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 6. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir. Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc sunmu\u015ftur. III. OLAY VE OLGULAR A. Ba\u015fvuru Konusu Olay\u0131n Arka Plan\u0131 7. Ba\u015fvurucu \u015eirket, t\u00fct\u00fcn mamulleri imalat ve sat\u0131\u015f\u0131yla i\u015ftigal etmektedir. Ba\u015fvurucu \u015eirket, JTI Internat\u0131onal S.A. (JTI SA) isimli \u015firketle yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalar kapsam\u0131nda an\u0131lan \u015eirkete ait markalardaki sigara \u00e7e\u015fitlerini T\u00fcrkiye’de \u00fcretme ve satma yetkisine …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-36771","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n