T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
MUSTAFA SEV\u0130N\u00c7 BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/58404)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 31\/10\/2024<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
Raport\u00f6rler<\/p>\n
:<\/p>\n
Zehra GAYRETL\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Denizhan HOROZG\u0130L<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Mustafa SEV\u0130N\u00c7<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. B\u00fc\u015fra KARADEM\u0130R<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru; nadir bitki t\u00fcrlerinin ticarete konu edilmesini yasaklayan kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn geni\u015f yorumlanarak idari para cezas\u0131 uygulanmas\u0131 nedeniyle su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin, idari para cezas\u0131n\u0131n iptali talebinin aksi ispat edilemeyen karinelerden yararlan\u0131larak reddedilmesi nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. 1961 do\u011fumlu olan ba\u015fvurucu, bireysel ba\u015fvuru konusu olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi tarihte Kocaeli’nin G\u00f6lc\u00fck il\u00e7esinde ikamet etmekte ve beyan\u0131na g\u00f6re \u00e7i\u00e7ek yeti\u015ftiricili\u011fi ile ilgilenmektedir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvurucunun 26\/8\/2020 tarihinden \u00f6nceki bir tarihte sosyal medya hesab\u0131ndan “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklinde bir payla\u015f\u0131mda bulunmas\u0131 \u00fczerine kimli\u011fi belli olmayan bir ki\u015fi, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda ilgili kuruma ihbarda bulunarak ba\u015fvurucudan salep temin edildi\u011fini bildirmi\u015ftir. Bahsi ge\u00e7en payla\u015f\u0131mda “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklindeki ifadenin alt\u0131nda bir telefon numaras\u0131 ve kasa i\u00e7inde \u00fcr\u00fcn g\u00f6rseli yer almaktad\u0131r.<\/p>\n
4. \u0130hbar\u0131 de\u011ferlendiren Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fvurucunun adres bilgilerine ula\u015farak ba\u015fvurucuyu ilgili birime davet etmi\u015f ve olayla ilgili olarak ifadesini alm\u0131\u015ft\u0131r. 26\/8\/2020 tarihli \u0130fade Alma Tutana\u011f\u0131’nda ba\u015fvurucu; salep sat\u0131\u015f\u0131 yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, salep talebi olanlar\u0131 \u00fcyesi oldu\u011fu ruhsatl\u0131 ve belgeli salep kooperatiflerine ve derneklere y\u00f6nlendirdi\u011fini, salep teminini bu kooperatif ve derneklerin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir.<\/p>\n
5. Ba\u015fvurucunun beyan\u0131nda bahsetti\u011fi derneklerden biri olan Salep \u00dcreticileri Derne\u011fi ile yaz\u0131\u015fma yap\u0131larak dernek sorumlular\u0131n\u0131n olayla ilgili bilgileri sorulmu\u015ftur. Dernek yetkilisi, g\u00f6nderdi\u011fi cevap yaz\u0131s\u0131nda hi\u00e7bir ki\u015fi ya da kurulu\u015fa salebin k\u00fclt\u00fcrel \u00fcretimi ile ilgili olarak ihtiya\u00e7 duyulan salep orkidesi yumrusu ve salep orkidesi fidesinin sat\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda y\u00f6nlendirme ya da tavsiyede bulunulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan salep bitkisinin sat\u0131\u015f\u0131yla ilgili derne\u011fe y\u00f6nlendirmede bulunulmad\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun ifadesini ihtiva eden s\u00f6z konusu tutana\u011fa g\u00f6re ba\u015fvurucu, salep sat\u0131\u015f\u0131 yapmaya yetkili oldu\u011funu g\u00f6steren herhangi bir resm\u00ee belge de ibraz edememi\u015ftir. Bunun \u00fczerine ba\u015fvurucu hakk\u0131nda 9\/8\/1983 tarihli ve 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunu’nun 9. maddesinin (f) bendinde d\u00fczenlenen “Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan nesli tehdit veya tehlike alt\u0131nda olanlar ile nadir bitki ve hayvan t\u00fcrlerinin korunmas\u0131 esas olup, mevzuata ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde ticarete konu edilmeleri yasakt\u0131r.” h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 hareket etti\u011fi gerek\u00e7esiyle ayn\u0131 Kanun’un 20. maddesinin (k) bendi uyar\u0131nca 73.747 TL idari para cezas\u0131 uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. Ba\u015fvurucu, idari para cezas\u0131n\u0131n iptal edilmesi talebiyle Kocaeli 1. \u0130dare Mahkemesinde (Mahkeme) dava a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu; dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle ticarete konu edildi\u011fi iddia edilen salep bitkisine ili\u015fkin hi\u00e7bir tespit yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zira m\u00fclkiyetindeki arsalar\u0131n\u0131n veya bah\u00e7elerinin incelenerek bu bitkinin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kabul etti\u011fi h\u00e2lde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla mevcut olmayan bir bitkinin sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 yapmakla itham edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Buna ek olarak sosyal medya \u00fczerinden sanal bir \u015fekilde ticari faaliyette bulundu\u011fu iddia edildi\u011fi h\u00e2lde mal al\u0131m sat\u0131m\u0131yla elde etti\u011fi kazanca ili\u015fkin vergi kay\u0131tlar\u0131n\u0131n veya banka hesap hareketlerinin de incelenmedi\u011fini belirtmi\u015ftir. Ba\u015fvurucu, prosed\u00fcr\u00fc tamamlay\u0131p mevzuata uygun olarak 14\/10\/2020 tarihinde \u00fcretim belgesi ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 da beyan etmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Mahkeme, davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir. Karar\u0131n gerek\u00e7esinde \u00f6ncelikle ilgili mevzuata at\u0131f yap\u0131larak”Orchidaceae [salep] t\u00fcrlerinin nesli tehdit veya tehlike alt\u0131nda olan bitkilerden oldu\u011fu, ticarete konu edilmesi ve ihra\u00e7 edilmesi yasak olan \u00e7i\u00e7ek so\u011fanlar\u0131 aras\u0131nda say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ticarete konu edilmeleri halinde 2872 say\u0131l\u0131 \u00c7evre Kanunu uyar\u0131nca idar\u00ee para cezas\u0131 verilece\u011fi” ifade edilmi\u015ftir. Buna g\u00f6re kararda ba\u015fvurucunun “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklindeki sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131na ve savunmas\u0131nda belirtti\u011fi dernekle yap\u0131lan yaz\u0131\u015fma \u00fczerine derne\u011fin salep bitkisinin sat\u0131\u015f\u0131 ile ilgili olarak y\u00f6nlendirme ve tavsiyede bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesine dayan\u0131larak idari para cezas\u0131n\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
8. Ba\u015fvurucu, istinaf dilek\u00e7esinde di\u011ferlerinin yan\u0131 s\u0131ra hakk\u0131nda uygulanan idari para cezas\u0131n\u0131n kanuni \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerek karara kar\u015f\u0131 istinaf kanun yoluna ba\u015fvurmu\u015ftur. \u0130stanbul B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 6. \u0130dare Dava Dairesince ba\u015fvurucunun istinaf talebi esastan reddedilmi\u015ftir.<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu 7\/12\/2021 tarihinde nihai karar\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra 10\/12\/2021 tarihinde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
10. Ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Su\u00e7ta ve Cezada Kanunilik \u0130lkesinin \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu; 2872 say\u0131l\u0131 Kanun’un 9. maddesinin (f) bendine ayk\u0131r\u0131 hareket edildi\u011fi gerek\u00e7esiyle idari para cezas\u0131 uygulanabilmesi i\u00e7in ticarete konu edilen mal\u0131n al\u0131m sat\u0131m i\u015fleminin ger\u00e7ekle\u015fmesi gerekti\u011fini, di\u011fer bir ifadeyle ticaretin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve hacminin tespitinin \u015fart oldu\u011funu belirtmi\u015ftir. Ayr\u0131ca mahkeme karar\u0131nda bu konularda herhangi bir somut de\u011ferlendirmede bulunulmadan davan\u0131n reddine karar verildi\u011fini, ayn\u0131 konuda farkl\u0131 y\u00f6nde yarg\u0131 kararlar\u0131 oldu\u011funu belirterek gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n, e\u015fitlik ilkesinin ve su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 (Bakanl\u0131k) g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, Anayasa Mahkemesinin konuyla ilgili kararlar\u0131ndaki temel ilkelerine at\u0131fta bulunularak belirli bir davaya ili\u015fkin olarak delilleri de\u011ferlendirme yetkisinin esasen derece mahkemelerinde oldu\u011fu belirtilmi\u015f, ba\u015fvuruya ili\u015fkin Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131’ndan temin edilen g\u00f6r\u00fc\u015f ve belgeler sunulmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyan\u0131nda genel olarak bireysel ba\u015fvuru formundaki iddialar\u0131n\u0131 tekrarlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
12. Ba\u015fvurucunun iddialar\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi kapsam\u0131nda incelenmesinin uygun olaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
13. Anayasa Mahkemesi, idari para cezalar\u0131na ili\u015fkin bireysel ba\u015fvurularda Anayasa\u2019n\u0131n 38. maddesi y\u00f6n\u00fcnden inceleme yaparken su\u00e7 isnad\u0131 kavram\u0131n\u0131 otonom bir bi\u00e7imde ve kabahatleri de kapsayacak \u015fekilde de\u011ferlendirmi\u015ftir (D.M.\u00c7., B. No: 2014\/16941, 24\/1\/2018; B.Y.\u00c7., B. No: 2013\/4554, 15\/12\/2015; Sel\u00e7uk \u00d6zb\u00f6l\u00fck, B. No: 2015\/7206, 14\/11\/2018). Somut olayda da 2872 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 25. maddesinde ayn\u0131 Kanun’un 9. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (f) bendi kapsam\u0131nda yer alan “nesli tehdit veya tehlike alt\u0131nda olan nadir bitkilerin mevzuata ayk\u0131r\u0131 olarak ticarete konu edilmesi” fiili nedeniyle uygulanan idari para cezalar\u0131n\u0131n 30\/3\/2005 tarihli ve 5326 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanunu h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re tahsil edilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Buna g\u00f6re somut olayda idari para cezas\u0131na konu edilen fiilin kabahat olarak kabul edildi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvuru konusu \u015fik\u00e2yetin Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi ve Anayasa’n\u0131n ortak koruma alan\u0131nda yer alan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin kapsam\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131nda ku\u015fku bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
14. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
15. Su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi hukuk devletinin kurucu unsurlar\u0131ndand\u0131r. Kanunilik ilkesi, genel olarak b\u00fct\u00fcn hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin d\u00fczenlenmesinde temel bir g\u00fcvence olu\u015fturman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra su\u00e7 ve cezalar\u0131n belirlenmesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel bir anlam ve \u00f6nemi haiz olup bu kapsamda ki\u015filerin kanunen yasaklanmam\u0131\u015f veya yapt\u0131r\u0131ma ba\u011flanmam\u0131\u015f fiillerden dolay\u0131 keyf\u00ee bir \u015fekilde su\u00e7lanmalar\u0131 ve cezaland\u0131r\u0131lmalar\u0131 \u00f6nlenmekte, buna ek olarak su\u00e7lanan ki\u015finin lehine olan d\u00fczenlemelerin geriye etkili olarak uygulanmas\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r (Karlis A.\u015e., B. No: 2013\/849, 15\/4\/2014, \u00a7 32; Cem Burak Karata\u015f [GK], B. No: 2014\/19152, 18\/10\/2017, \u00a7 95; G\u00fclay Yurt, B. No: 2017\/35546, 30\/6\/2020, \u00a7 29).<\/p>\n
16. Kamu otoritesinin ve bunun bir sonucu olan ceza verme yetkisinin keyf\u00ee ve hukuk d\u0131\u015f\u0131 ama\u00e7larla kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenebilmesi kanunilik ilkesinin kat\u0131 bir \u015fekilde uygulanmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bu do\u011frultuda kamu otoritesini temsil eden yasama, y\u00fcr\u00fctme ve yarg\u0131 erklerinin bu ilkeye sayg\u0131l\u0131 hareket etmeleri, su\u00e7a ve cezalara ili\u015fkin kanuni d\u00fczenlemelerin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n yasama organ\u0131 taraf\u0131ndan belirgin bir \u015fekilde \u00e7izilmesi, y\u00fcr\u00fctme organ\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 kanunla belirlenmi\u015f bir yetkiye dayanmaks\u0131z\u0131n d\u00fczenleyici i\u015flemleri ile su\u00e7 ve ceza ihdas etmemesi, ceza hukukunu uygulamakla g\u00f6revli yarg\u0131 organ\u0131n da kanunlarda belirlenen su\u00e7 ve cezalar\u0131n kapsam\u0131n\u0131 yorum yoluyla geni\u015fletmemesi gerekir (Karlis A.\u015e., \u00a7 33; Cem Burak Karata\u015f, \u00a7 96; G\u00fclay Yurt, \u00a7 30).<\/p>\n
17. Hukuki g\u00fcvenlik ile belirlilik ilkeleri hukuk devletinin \u00f6n \u015fartlar\u0131ndand\u0131r. Ki\u015filerin hukuki g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7layan hukuki g\u00fcvenlik ilkesi hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Belirlilik ilkesi ise yasal d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulanabilir olmas\u0131n\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesini ifade etmektedir (AYM, E.2013\/39, K.2013\/65, 22\/5\/2013; Karlis A.\u015e., \u00a7 34; Cem Burak Karata\u015f, \u00a7 97). Belirlilik ilkesi hukuksal g\u00fcvenlikle ba\u011flant\u0131l\u0131 olup birey, belirli bir kesinlik i\u00e7inde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yapt\u0131r\u0131m\u0131n veya sonucun ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n idareye hangi m\u00fcdahale yetkisini do\u011furdu\u011funu kanundan \u00f6\u011frenebilme imk\u00e2n\u0131na sahip olmal\u0131d\u0131r. Birey, ancak bu durumda kendisine d\u00fc\u015fen y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00f6ng\u00f6r\u00fcp davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyebilir (Karlis A.\u015e., \u00a7 34; Cem Burak Karata\u015f, \u00a7 97; G\u00fclay Yurt, \u00a7 31).<\/p>\n
18. Bununla birlikte ne kadar a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r \u015fekilde d\u00fczenlenirse d\u00fczenlensin su\u00e7 ve ceza \u00f6ng\u00f6ren kurallar yarg\u0131 organlar\u0131n\u0131n yorumuna ihtiya\u00e7 duyabilir. Ancak yarg\u0131 organlar\u0131nca yap\u0131lacak yorumun kural\u0131n \u00f6z\u00fcyle \u00e7eli\u015fmemesi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 gerekir (Mehmet Emin Karamehmet ve di\u011ferleri, B. No: 2017\/4902, 28\/1\/2020, \u00a7 47). Hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn temel birle\u015fenlerinden biri olan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi, ama\u00e7lar\u0131 ve ula\u015fmak istenen hedefleri de g\u00f6zetilerek keyf\u00ee kovu\u015fturmaya, mahk\u00fbmiyete ve cezaland\u0131rmaya kar\u015f\u0131 etkili g\u00fcvenceleri temin edecek \u015fekilde yorumlanmal\u0131 ve uygulanmal\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kanunili\u011fin bir sonucu olarak su\u00e7 olarak kabul edilmeyen bir eylemin k\u0131yas yolu ile ki\u015filerin aleyhine geni\u015fletilerek yorumlanmas\u0131 da ilkeye ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturacakt\u0131r (Efendi Yald\u0131z, B. No: 2013\/1202, 25\/3\/2015, \u00a7 33; Cem Burak Karata\u015f, \u00a7 98; G\u00fclay Yurt, \u00a7 32).<\/p>\n
19. Su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesi y\u00f6n\u00fcnden \u00f6ncelikle incelenecek mesele ba\u015fvurucunun \u015fekl\u00ee manada bir kanuna dayal\u0131 olarak cezaland\u0131r\u0131l\u0131p cezaland\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r (Fuat Fettaho\u011flu [GK], B. No: 2019\/33972, 17\/5\/2023, \u00a7 55). Bu y\u00f6n\u00fcyle olayda ba\u015fvurucunun 2872 say\u0131l\u0131 Kanun’un 9. maddesinin (f) bendini ihlal etti\u011fi tespit edildi\u011finden ayn\u0131 Kanun’un 20. maddesinin (k) bendi uyar\u0131nca idari para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan d\u00fczenlemelerde biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fin s\u00fcrd\u00fcrebilirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan nesli tehdit veya tehlike alt\u0131nda olan nadir bitkilerin mevzuata ayk\u0131r\u0131 bi\u00e7imde ticarete konu edilmesinin yasakland\u0131\u011f\u0131, bu yasa\u011fa ayk\u0131r\u0131 hareket eden ki\u015filerin cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015fvurucunun \u015fekl\u00ee manada bir kanuna dayan\u0131larak cezaland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
20. Olayda ba\u015fvurucunun sosyal payla\u015f\u0131m hesab\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklindeki payla\u015f\u0131m\u0131 Mahkeme delil kabul ederek nesli t\u00fckenmekte olan bitkilerden biri olan orchidaceae (salep) bitkisini ba\u015fvurucunun ticarete konu etti\u011fi sonucuna ula\u015fm\u0131\u015f ve bu fiil nedeniyle ba\u015fvurucu hakk\u0131nda uygulanan cezan\u0131n iptal edilmesi talebini reddetmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun sat\u0131\u015f yapmak amac\u0131yla de\u011fil bu y\u00f6nde talepte bulunanlar\u0131 sat\u0131\u015f yapma ruhsat\u0131 olan derneklere y\u00f6nlendirmek i\u00e7in payla\u015f\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131, sat\u0131\u015f\u0131n bu derneklerce ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki savunmas\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren Mahkemenin -ilgili derne\u011fin herhangi bir ki\u015fi ya da kurulu\u015fa bahsi ge\u00e7en bitkinin sat\u0131\u015f\u0131 hakk\u0131nda y\u00f6nlendirme ya da tavsiyede bulunmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki yaz\u0131s\u0131n\u0131 da dikkate alarak- bu savunmaya itibar etmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
21. Ba\u015fvurucu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde 2872 say\u0131l\u0131 Kanun’un ilgili maddelerinde nadir bitki niteli\u011findeki “Orchidaceae (Salep)” bitkisinin ticarete konu edilmesinin yasakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna g\u00f6re ticaretin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edilebilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle ticaret konusu edilen mal\u0131n al\u0131m sat\u0131m\u0131n\u0131n ve bunun sonucunda elde edilen gelirin tespit edilmi\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini ancak yarg\u0131 mercilerince bu y\u00f6nde bir de\u011ferlendirmede bulunulmadan ticaret yapt\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
22. Ceza h\u00fck\u00fcmlerinin kanunun \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015facak \u015fekilde geni\u015fletici yoruma tabi tutulmas\u0131 su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesini ihlal edebilir. Bu ba\u011flamda Anayasa Mahkemesince bu a\u015famada incelenecek mesele yarg\u0131 mercilerinin yorumlar\u0131n\u0131n kanunun \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fan, geni\u015fletici bir mahiyet ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
23. Bu ba\u011flamda 2872 say\u0131l\u0131 Kanun’un 9. maddesinin (f) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda nesli tehdit veya tehlike alt\u0131nda olan nadir bitki t\u00fcrlerinin “mevzuata ayk\u0131r\u0131 olarak ticarete konu edilmesi” kavram\u0131na yer verildi\u011fine dikkati \u00e7ekmek gerekir. Bu ba\u011flamda ilgili yasal mevzuat\u0131 de\u011ferlendiren Mahkeme, bu kavram\u0131n sadece fiilen ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f bir sat\u0131\u015fa dayanan mal al\u0131m sat\u0131m olmas\u0131n\u0131 de\u011fil sat\u0131\u015f\u0131n ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak nadir bitkinin mevzuata ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde sat\u0131\u015f konusu yap\u0131lmas\u0131n\u0131 da kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015ftir. \u0130lgili Kanun maddesinde sat\u0131\u015f olgusunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesinin gerekli oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131k bir d\u00fczenlemeye de yer verilmedi\u011fig\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Mahkemenin yorumunun kanunun \u00f6z\u00fcnden uzakla\u015fan geni\u015fletici bir yorum olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
24. Bu durumda nadir bitki t\u00fcrlerinden biri olan orchidaceae (salep) bitkisinin ticarete konu edildi\u011fi gerek\u00e7esiyle uygulanan cezan\u0131n su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinden do\u011fan anayasal g\u00fcvenceleri ihlal etmedi\u011fi kanaatine var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
25. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa’n\u0131n 38. maddesinde d\u00fczenlenen su\u00e7 ve cezalar\u0131n kanunili\u011fi ilkesinin ihlal edilmedi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
B. Masumiyet Karinesinin \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
26. Ba\u015fvurucu; sadece sosyal medya payla\u015f\u0131m\u0131ndan dolay\u0131 ticaret yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul edildi\u011fini, sat\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131na dair ispat y\u00fck\u00fcn\u00fcn idarede olmas\u0131 gerekirken sat\u0131\u015f yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n ispat\u0131n\u0131n kendisine y\u00fckletildi\u011fini belirterek masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
27. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n bir unsuru olan masumiyet karinesinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencenin iki boyutu bulunmaktad\u0131r: G\u00fcvencenin ilk boyutu ki\u015fi hakk\u0131ndaki ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonu\u00e7lan\u0131ncaya kadar ge\u00e7en, bir ba\u015fka ifadeyle ki\u015finin ceza gerektiren bir su\u00e7la itham edildi\u011fi (su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131nda oldu\u011fu) s\u00fcrece ili\u015fkin olup su\u00e7lu oldu\u011funa dair h\u00fck\u00fcm tesis edilene kadar ki\u015finin su\u00e7lulu\u011fu ve eylemleri hakk\u0131nda erken a\u00e7\u0131klamalarda bulunulmas\u0131n\u0131 yasaklar (Galip \u015eahin, B. No: 2015\/6075, 11\/6\/2018, \u00a7 39). G\u00fcvencenin ikinci boyutu ise ceza yarg\u0131lamas\u0131 sonucunda mahk\u00fbmiyet d\u0131\u015f\u0131nda bir h\u00fck\u00fcm kuruldu\u011funda devreye girmekte ve daha sonraki yarg\u0131lamalarda ki\u015finin masumiyetinden \u015f\u00fcphe duyulmamas\u0131n\u0131, kamu makamlar\u0131n\u0131n toplum nezdinde ki\u015finin su\u00e7lu oldu\u011fu izlenimini verecek i\u015flem ve uygulamalardan ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir (ayr\u0131nt\u0131l\u0131 a\u00e7\u0131klamalar i\u00e7in bkz. Galip \u015eahin, \u00a7 40; Mustafa Ak\u0131n, B. No: 2013\/2696, 9\/9\/2015, \u00a7 38; K.\u015e., B. No: 2016\/3267, 28\/1\/2020, \u00a7\u00a7 28, 29).<\/p>\n
28. Masumiyet karinesinin birinci boyutunun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelerinden biri de hukuki veya fiil\u00ee karinelerden yararlan\u0131larak ispat y\u00fck\u00fc ters \u00e7evrilmek suretiyle ki\u015filerin otomatik olarak su\u00e7lu say\u0131lmalar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesidir. Somut olayda Mahkeme, ba\u015fvurucunun sosyal medya \u00fczerinden yapt\u0131\u011f\u0131 payla\u015f\u0131ma, payla\u015f\u0131mda yer alan “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklinde ifadeye, payla\u015f\u0131m\u0131n alt\u0131nda bir telefon numaras\u0131 ile kasa i\u00e7inde \u00fcr\u00fcn g\u00f6rselinin yer almas\u0131na dayanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca Mahkeme, ba\u015fvurucunun salep talebi olanlar\u0131 ruhsatl\u0131 ve belgeli salep kooperatiflerine ve derneklere y\u00f6nlendirdi\u011fi iddias\u0131n\u0131 da ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ancak s\u00f6z\u00fc edilen iddian\u0131n an\u0131lan dernek taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re ba\u015fvurucunun sosyal payla\u015f\u0131m sitesindeki payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n an\u0131lan bitkilerin ticarete konu edilmesi eyleminin ispat\u0131 y\u00f6n\u00fcnden delil olarak kabul edildi\u011fi, ki\u015fileri otomatik olarak su\u00e7lu h\u00e2le getirecek herhangi bir fiil\u00ee ya da hukuki karineye dayan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
29. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
III. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmas\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasa’n\u0131n 38. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin \u0130HLAL ED\u0130LMED\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Yarg\u0131lama giderlerinin ba\u015fvurucu \u00fczerinde BIRAKILMASINA,<\/p>\n
D. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 31\/10\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 31\/10\/2024 tarihli ve 2021\/58404 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 MUSTAFA SEV\u0130N\u00c7 BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2021\/58404) \u00a0 Karar Tarihi: 31\/10\/2024 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ \u00a0 \u00a0 \u0130rfan F\u0130DAN \u00a0 \u00a0 Muhterem \u0130NCE \u00a0 \u00a0 Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L Raport\u00f6rler : Zehra GAYRETL\u0130 \u00a0 \u00a0 Denizhan HOROZG\u0130L Ba\u015fvurucu : Mustafa SEV\u0130N\u00c7 Vekili : Av. B\u00fc\u015fra KARADEM\u0130R \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru; nadir bitki t\u00fcrlerinin ticarete konu edilmesini yasaklayan kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn geni\u015f yorumlanarak idari para cezas\u0131 uygulanmas\u0131 nedeniyle su\u00e7ta ve cezada kanunilik ilkesinin, idari para cezas\u0131n\u0131n iptali talebinin aksi ispat edilemeyen karinelerden yararlan\u0131larak reddedilmesi nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. 1961 do\u011fumlu olan ba\u015fvurucu, bireysel ba\u015fvuru konusu olay\u0131n ge\u00e7ti\u011fi tarihte Kocaeli’nin G\u00f6lc\u00fck il\u00e7esinde ikamet etmekte ve beyan\u0131na g\u00f6re \u00e7i\u00e7ek yeti\u015ftiricili\u011fi ile ilgilenmektedir. 3. Ba\u015fvurucunun 26\/8\/2020 tarihinden \u00f6nceki bir tarihte sosyal medya hesab\u0131ndan “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklinde bir payla\u015f\u0131mda bulunmas\u0131 \u00fczerine kimli\u011fi belli olmayan bir ki\u015fi, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda ilgili kuruma ihbarda bulunarak ba\u015fvurucudan salep temin edildi\u011fini bildirmi\u015ftir. Bahsi ge\u00e7en payla\u015f\u0131mda “Salep yumrusu talebiniz varsa \u015fu numaradan ula\u015fabilirsiniz.” \u015feklindeki ifadenin alt\u0131nda bir telefon numaras\u0131 ve kasa i\u00e7inde \u00fcr\u00fcn g\u00f6rseli yer almaktad\u0131r. 4. \u0130hbar\u0131 de\u011ferlendiren Tar\u0131m …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-25127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n