Anayasa Mahkemesi, 5\/11\/2024 tarihinde E.2021\/78 numaral\u0131 dosyada, 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 6. maddesiyle 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi ile sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131na girmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
Dava Konusu Kurallar<\/p>\n
Dava konusu ilk kuralda,\u00a0 mevcut bulunan emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131 kapsam\u0131ndaki yurt i\u00e7i ya da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birikimler ve taahh\u00fctlere ili\u015fkin tutarlar\u0131 k\u0131smen veya tamamen bireysel emeklilik sistemine aktaran \u00fcyelerin sistemde kazanacaklar\u0131 s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin esas ve usullerin Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu (Kurum) taraf\u0131ndan belirlenece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dava konusu di\u011fer kuralda ise yap\u0131lacak aktar\u0131ma ve bireysel emeklilik sisteminde hak kazan\u0131lacak s\u00fcreye ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlemeye Kurumun yetkili oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi<\/p>\n
Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; bireysel emeklilik sisteminin sosyal g\u00fcvenlik sisteminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, bu nedenle sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131 kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, dava konusu kurallarla aktar\u0131m ile aktar\u0131m sonras\u0131 kazan\u0131lacak s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 d\u00fczenleme yetkisinin idareye verildi\u011fi ifade edilmi\u015f ve sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na ili\u015fkin bu d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Dava konusu kurallar kapsam\u0131nda bireysel emeklilik sistemine ger\u00e7ekle\u015ftirilecek aktar\u0131m\u0131n, bireylerin emeklilik i\u00e7in ek gelir sa\u011flamak amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 veya \u00fcyesi olduklar\u0131 t\u00fczel ki\u015filerle yapt\u0131klar\u0131 ve emeklilik taahh\u00fct plan\u0131 ad\u0131 verilen s\u00f6zle\u015fmelerin de bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Kurallarla, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 veya \u00fcyesi oldu\u011fu ki\u015fi veya kurumlarla emeklilik taahh\u00fct s\u00f6zle\u015fmesi yapan bireylerin bu s\u00f6zle\u015fmelerin bireysel emeklilik sitemine aktar\u0131m\u0131 sonras\u0131nda emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanabilmesi i\u00e7in gereken ya\u015f ve s\u00fcre \u015fartlar\u0131n\u0131n Kurum taraf\u0131ndan belirlenmesine imk\u00e2n tan\u0131nm\u0131\u015f, bu suretle emeklilik hakk\u0131n\u0131n do\u011fumu i\u00e7in sa\u011flanmas\u0131 gereken ve s\u00f6zle\u015fmede belirlenen \u015fartlara m\u00fcdahale edilmi\u015ftir. Bu itibarla kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallarda, daha \u00f6nce \u00fcyesi veya \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 oldu\u011fu ki\u015fi veya kurumlarla emeklilik taahh\u00fct s\u00f6zle\u015fmesi yapan ancak bu s\u00f6zle\u015fmeleri bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lan bireylerin emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanabilmesinin \u015fartlar\u0131 d\u00fczenlenmemi\u015f, bu konuda idareye do\u011frudan d\u00fczenleme yetkisi verilmi\u015ftir. B\u00f6ylece bireylerin emeklilik hakk\u0131n\u0131 elde edebilme \u015fartlar\u0131 idare taraf\u0131ndan her zaman de\u011fi\u015ftirilebilir nitelikteki d\u00fczenlemelerle belirlenecektir. Dolay\u0131s\u0131yla emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanma \u015fartlar\u0131 hususunda temel \u00e7er\u00e7eve ve ilkelerin kanunda belirlenmedi\u011fi, idareye geni\u015f bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu itibarla s\u00f6zle\u015fmenin i\u00e7eri\u011fine y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama \u00f6ng\u00f6ren kurallar\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle kurallar\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
—-<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130 KARARI<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Esas Say\u0131s\u0131 : 2021\/78<\/p>\n
Karar Say\u0131s\u0131 : 2024\/181<\/p>\n
Karar Tarihi : 5\/11\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih \u2013 Say\u0131 : 9\/1\/2025 – 32777<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASINI A\u00c7AN: T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u00fcyeleri Engin ALTAY, \u00d6zg\u00fcr \u00d6ZEL, Engin \u00d6ZKO\u00c7 ile birlikte 129 milletvekili<\/p>\n
\u0130PTAL DAVASININ KONUSU: 20\/5\/2021 tarihli ve 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 3. maddesiyle 9\/12\/1994 tarihli ve 4059 say\u0131l\u0131 Finansal \u0130stikrar ile Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 1. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin,<\/p>\n
B. 4. maddesiyle 25\/8\/1999 tarihli ve 4447 say\u0131l\u0131 \u0130\u015fsizlik Sigortas\u0131 Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 31. maddenin;<\/p>\n
1. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
2. Sekizinci ve dokuzuncu f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
3. On birinci ve on ikinci f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
C. 6. maddesiyle 28\/3\/2001 tarihli ve 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin;<\/p>\n
1. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
2. Sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
\u00c7. 12. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5684 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k Kanunu\u2019nun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin;<\/p>\n
1. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn,<\/p>\n
2. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
3. (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d ibaresinin,<\/p>\n
4. (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026 yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 10., 13., 17., 20., 35., 36., 40., 45., 48., 60., 65., 90., 123., 124., 125. ve 167. maddelerine ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclerek iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talebidir.<\/p>\n
I. \u0130PTAL\u0130 \u0130STENEN KANUN H\u00dcK\u00dcMLER\u0130 <\/p>\n
Kanun\u2019un iptali talep edilen kurallar\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131;<\/p>\n
A. 3. maddesiyle 4059 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un madde ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, f\u0131kra, c\u00fcmle ve ibare de\u011fi\u015fiklikleri yap\u0131lan 1. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cFinansal \u0130stikrar Komitesi<\/p>\n
Madde 1 \u2013 (M\u00fclga: 2\/7\/2018-KHK-703\/16 md.) (Yeniden D\u00fczenleme:17\/1\/2019-7161\/21 md.) <\/p>\n
\u00a0(1) (De\u011fi\u015fik:20\/5\/2021-7319\/3 md.) Finansal sistemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde desteklemesi ve piyasalarda g\u00fcvenin korunmas\u0131 i\u00e7in k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131n belirlenmesi ve sistemik risklerin y\u00f6netilmesinde ilgili kurumlar aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi ve e\u015f g\u00fcd\u00fcm\u00fcn sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla Finansal \u0130stikrar Komitesi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00a0(2) (De\u011fi\u015fik:20\/5\/2021-7319\/3 md.) Komite; Hazine ve Maliye Bakan\u0131n\u0131n ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda, Hazine ve Maliye Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131, Strateji ve B\u00fct\u00e7e Ba\u015fkan\u0131, T\u00fcrkiye Cumhuriyet Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131, Sermaye Piyasas\u0131 Kurulu Ba\u015fkan\u0131, Bankac\u0131l\u0131k D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu Ba\u015fkan\u0131, Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu Ba\u015fkan\u0131 ve Tasarruf Mevduat\u0131 Sigorta Fonu Ba\u015fkan\u0131ndan olu\u015fur. Komitenin \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 \u00fcyesi bulunan kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir. Komitenin sekretarya faaliyetleri Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. <\/p>\n
\u00a0(3) (De\u011fi\u015fik c\u00fcmle:20\/5\/2021-7319\/3 md.) Komite a\u015fa\u011f\u0131da say\u0131lan hususlarda Komitede temsil edilen kurum ve kurulu\u015flar aras\u0131nda i\u015f birli\u011fi ve e\u015f g\u00fcd\u00fcm\u00fc tesis eder:<\/p>\n
a) Finansal istikrar ve g\u00fcvenli\u011fi tehdit edebilecek sistemik risklerin ve k\u0131r\u0131lganl\u0131klar\u0131n belirlenmesi, etkin bir \u015fekilde izlenmesi ve y\u00f6netilmesi i\u00e7in gerekli y\u00f6ntemlerin olu\u015fturulmas\u0131 ve politika \u00f6nerilerinin tespit edilmesi.<\/p>\n
b) (De\u011fi\u015fik:20\/5\/2021-7319\/3 md.) Finansal d\u00fczenlemelerin etkilerinin de\u011ferlendirilmesi.<\/p>\n
c) Finansal sekt\u00f6r\u00fcn, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir b\u00fcy\u00fcmeyi ve finansal istikrar\u0131 destekleyecek \u015fekilde sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fiminin sa\u011flanmas\u0131.<\/p>\n
\u00e7) Sistemik risklerin ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda uygulanacak kriz y\u00f6netim planlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n
\u00a0(4) Komite, g\u00f6rev alan\u0131 ile ilgili olarak kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131ndan her t\u00fcrl\u00fc veri ve bilgiyi talep edebilir. (Ek c\u00fcmle:20\/5\/2021-7319\/3 md.) Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131, talep edilen veri ve bilgiyi Komitenin belirleyece\u011fi \u015fekil ve s\u00fcreler i\u00e7erisinde vermekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
\u00a0(5) Finansal sistemin b\u00fct\u00fcn\u00fcne sirayet edebilecek \u00f6l\u00e7\u00fcde olumsuz bir geli\u015fmenin Komite taraf\u0131ndan tespiti h\u00e2linde, \u00fcye kurum ve kurulu\u015flar\u0131n yetkileri d\u0131\u015f\u0131nda al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirleri belirlemeye kendi g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde Cumhurba\u015fkan\u0131 yetkili olup, ilgili b\u00fct\u00fcn kurum ve kurulu\u015flar belirlenen bu tedbirleri derh\u00e2l uygulamakla yetkili ve sorumludur.\u201d<\/p>\n
B. 4. maddesiyle 4447 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 31. madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cGe\u00e7ici Madde 31 \u2013 (Ek:20\/5\/2021-7319\/4 md.)<\/p>\n
5510 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda tescil edilen ve Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna 2021 y\u0131l\u0131 Mart ay\u0131na\/d\u00f6nemine ili\u015fkin bildirilen muhtasar ve prim hizmet beyannamelerindeki sigortal\u0131 say\u0131s\u0131 50\u2019nin alt\u0131nda olan \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fyeri i\u015fverenlerince 1\/7\/2021 ila 30\/6\/2022 tarihleri aras\u0131nda 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) bendi kapsam\u0131nda i\u015fe al\u0131nanlar\u0131n, i\u015fe girdikleri aydan \u00f6nceki \u00fc\u00e7 ayl\u0131k s\u00fcrede toplam on g\u00fcnden fazla 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (a) ve (c) bentleri kapsam\u0131nda Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna bildirilmemi\u015f olmalar\u0131 ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131 sigortal\u0131l\u0131k hari\u00e7 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun 4 \u00fcnc\u00fc maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi kapsam\u0131nda sigortal\u0131 olmamalar\u0131, i\u015fe al\u0131nd\u0131klar\u0131 y\u0131ldan bir \u00f6nceki takvim y\u0131l\u0131nda i\u015fe al\u0131nd\u0131klar\u0131 i\u015fyerinden bildirilen ayl\u0131k prim ve hizmet belgelerindeki veya muhtasar ve prim hizmet beyannamelerindeki sigortal\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n ortalamas\u0131na ilave olmalar\u0131 ve 12 ay s\u00fcreyle bu sigortal\u0131lar i\u00e7in primlerini yasal s\u00fcresi i\u00e7erisinde \u00f6demeleri kayd\u0131yla, bu sigortal\u0131lar i\u00e7in 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun 82 nci maddesi uyar\u0131nca belirlenen prime esas kazan\u00e7 alt s\u0131n\u0131r \u00fczerinden hesaplanan ve tamam\u0131 yasal s\u00fcresi i\u00e7inde \u00f6denen sigorta primi ve i\u015fsizlik sigortas\u0131 sigortal\u0131 ve i\u015fveren hissesi primlerinden bu Kanun veya di\u011fer kanunlarla sa\u011flanan prim te\u015fvik, destek ya da indirimleri d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fckten sonra kalan tutar, 28\/3\/2002 tarihli ve 4749 say\u0131l\u0131 Kamu Finansman\u0131 ve Bor\u00e7 Y\u00f6netiminin D\u00fczenlenmesi Hakk\u0131nda Kanunun ge\u00e7ici 20 nci maddesi kapsam\u0131nda kefalet sa\u011flanan ve kamunun do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak h\u00e2kim sermayedar oldu\u011fu bankalardan bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonra 30\/6\/2022 tarihine kadar ilgili i\u015fverenlerce kullan\u0131lan kredilerde 12 ayl\u0131k s\u00fcreye ili\u015fkin primlerin \u00f6denmesini m\u00fcteakip kredi faiz veya kar pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. Bu madde kapsam\u0131nda kredi garanti kurumlar\u0131nca kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015f\u00fclen tutar Fondan kar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n
2021 y\u0131l\u0131 Mart d\u00f6nemi i\u00e7in ge\u00e7ici 24 \u00fcnc\u00fc, ge\u00e7ici 27 nci maddenin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi ve ge\u00e7ici 28 inci maddenin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda en az 20 g\u00fcn nakdi \u00fccret deste\u011finden yararland\u0131r\u0131lan sigortal\u0131n\u0131n haftal\u0131k normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcresine d\u00f6nmesi durumunda, s\u00f6z konusu sigortal\u0131 i\u00e7in birinci f\u0131kradaki i\u015fe giri\u015f ve ilave istihdam \u015fart\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n i\u015fyeri birinci f\u0131krada belirtilen destekten \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada belirtilen s\u00fcre ve sigortal\u0131 say\u0131s\u0131 kadar yararland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bu maddeyle sa\u011flanan kredi faiz veya kar pay\u0131 deste\u011fi, destek kapsam\u0131na giren sigortal\u0131lar i\u00e7in 12 ay s\u00fcreyle uygulan\u0131r. Bu madde kapsam\u0131na giren i\u015fyerleri ilave olarak i\u015fe ald\u0131\u011f\u0131 en fazla be\u015f sigortal\u0131 i\u00e7in bu destekten yararlan\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fyeri ile ilgili muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal s\u00fcresi i\u00e7erisinde verilmemesi, primlerin yasal s\u00fcresinde \u00f6denmemesi ve Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna prim, idari para cezas\u0131 ve bunlara ili\u015fkin gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131 borcu bulunmas\u0131 ya da mahkeme karar\u0131yla veya yap\u0131lan kontrol ve denetimlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ki\u015fileri sigortal\u0131 olarak bildirmedi\u011fi veya bildirilen sigortal\u0131y\u0131 fiilen \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edilmesi durumlar\u0131nda bu maddede belirtilen destekten yararlan\u0131lamaz. Ancak Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna olan prim, idari para cezas\u0131 ve bunlara ili\u015fkin gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131 bor\u00e7lar\u0131n\u0131 6183 say\u0131l\u0131 Kanunun 48 inci maddesine g\u00f6re tecil ettiren ve taksitlendiren veya ilgili di\u011fer kanunlar uyar\u0131nca yap\u0131land\u0131ran i\u015fverenler bu taksitlendirme veya yap\u0131land\u0131rma devam etti\u011fi s\u00fcrece bu madde h\u00fckm\u00fcnden yararland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Bu maddede belirtilen \u015fartlar\u0131n sa\u011flanmas\u0131 kayd\u0131yla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada belirtilen yararlanma s\u00fcresini a\u015fmamak \u00fczere, destekten yararlan\u0131lm\u0131\u015f olan sigortal\u0131n\u0131n destek s\u00fcresini tamamlamadan i\u015ften ayr\u0131l\u0131p yeniden i\u015fe ba\u015flamas\u0131 halinde, s\u00f6z konusu sigortal\u0131dan dolay\u0131 yeniden i\u015fe ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 tarihteki durumu dikkate al\u0131narak bu destekten kalan s\u00fcre kadar yararlanmaya devam edilir.<\/p>\n
Bu madde h\u00fck\u00fcmleri; 5335 say\u0131l\u0131 Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131na giren kurum ve kurulu\u015flara ait i\u015fyerleri ile 2886 say\u0131l\u0131 Kanuna, 4734 say\u0131l\u0131 Kanuna ve uluslararas\u0131 anla\u015fma h\u00fck\u00fcmlerine istinaden yap\u0131lan al\u0131m ve yap\u0131m i\u015fleri ile 4734 say\u0131l\u0131 Kanundan istisna olan al\u0131m ve yap\u0131m i\u015flerine ili\u015fkin i\u015fyerleri ile sosyal g\u00fcvenlik destek primine tabi \u00e7al\u0131\u015fanlar ve yurtd\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sigortal\u0131lar hakk\u0131nda uygulanmaz.<\/p>\n
1\/7\/2021 ila 30\/6\/2022 tarihleri aras\u0131nda 5510 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131na al\u0131nan i\u015fyerleri ve daha \u00f6nce tescil edildi\u011fi halde ortalama sigortal\u0131 say\u0131s\u0131n\u0131n hesapland\u0131\u011f\u0131 y\u0131lda sigortal\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 nedeniyle muhtasar ve prim hizmet beyannamesi vermeyen i\u015fyerleri de, bu maddede belirtilen \u015fartlar sa\u011flanmak kayd\u0131yla, maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonra ilk defa sigortal\u0131 bildiriminde bulunulan ay\u0131 takip eden \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc aya ili\u015fkin muhtasar ve prim hizmet beyannamesinden itibaren bu maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda belirtilen s\u00fcre kadar bu destekten yararland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Mevcut bir i\u015fletmenin kapat\u0131larak de\u011fi\u015fik bir ad, unvan ya da bir i\u015f birimi olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131 veya y\u00f6netim ve kontrol\u00fc elinde bulunduracak \u015fekilde do\u011frudan veya dolayl\u0131 ortakl\u0131k ili\u015fkisi bulunan \u015firketler aras\u0131nda istihdam\u0131n kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015fah\u0131s i\u015fletmelerinde i\u015fletme sahipli\u011finin de\u011fi\u015ftirilmesi gibi destekten yararlanmak amac\u0131yla muvazaal\u0131 i\u015flem tesis etti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fyerlerinden Fon taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan tutar gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131yla birlikte geri al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
Bu madde kapsam\u0131nda Fon taraf\u0131ndan i\u015fverene sa\u011flanan, sigortal\u0131 hissesine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen destek tutar\u0131n\u0131n sigortal\u0131ya \u00f6denmesi i\u015fverenden talep edilemez.<\/p>\n
Bu madde kapsam\u0131nda destekten yersiz yararlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti halinde, yararlan\u0131lan destek tutar\u0131 i\u015fverenden 5510 say\u0131l\u0131 Kanunun 89 uncu maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131 ile birlikte tahsil edilir.<\/p>\n
Fondan bu madde kapsam\u0131nda kar\u015f\u0131lanan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalar\u0131nda gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate al\u0131nmaz.<\/p>\n
Bu madde kapsam\u0131nda Fondan kaynak aktar\u0131lacak kredi garanti kurumlar\u0131 Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca belirlenir.\u201d<\/p>\n
C. 6. maddesiyle 4632 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 4. madde \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201cGe\u00e7ici Madde 4 \u2013 (Ek:20\/5\/2021-7319\/6 md.)<\/p>\n
Yetkili organlar\u0131nca karar al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla, \u00fcyelerine veya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na emeklili\u011fe y\u00f6nelik taahh\u00fctte bulunan dernek, vak\u0131f, 506 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar Kanununun ge\u00e7ici 20 nci maddesi kapsam\u0131ndakiler hari\u00e7 olmak \u00fczere sand\u0131k, t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz meslek kurulu\u015fu veya sair ticaret \u015firketleri nezdinde 1\/1\/2021 tarihi itibar\u0131yla mevcut bulunan emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131 kapsam\u0131ndaki yurt i\u00e7i ya da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birikimler ve taahh\u00fctlere ili\u015fkin tutarlar (plan esaslar\u0131na g\u00f6re aktar\u0131m tarihine kadar mutat yap\u0131lan \u00f6demeler nedeniyle olu\u015fanlar dahil), 31\/12\/2023 tarihine kadar k\u0131smen veya tamamen bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131labilir.<\/p>\n
Emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131ndaki belirlenmi\u015f fayda esasl\u0131 olmayan birikim ve taahh\u00fctlerin aktar\u0131m\u0131nda birinci f\u0131krada belirtilen yetkili organ karar\u0131 aranmayabilir.<\/p>\n
Birinci f\u0131kra kapsam\u0131nda bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lan tutarlar gelir vergisinden m\u00fcstesnad\u0131r. Bu kapsamda aktar\u0131m yapan \u00fcyeler aktar\u0131m tarihinden itibaren \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde mal\u00fbliyet ve \u00f6l\u00fcm haricindeki bir nedenle sistemden ayr\u0131lamaz. Aktar\u0131m yapan \u00fcyelerin sistemde kazanacaklar\u0131 s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin esas ve usuller Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumunca belirlenir.<\/p>\n
Bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi m\u00fckelleflerince daha \u00f6nce gider kaydedilmemi\u015fse, aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 y\u0131l\u0131n ticari kazanc\u0131n\u0131n tespitinde dikkate al\u0131n\u0131r.<\/p>\n
Birinci f\u0131krada belirtilen aktar\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen ta\u015f\u0131nmaz veya i\u015ftirak hissesi sat\u0131\u015f\u0131ndan do\u011facak kazanc\u0131n, bu kapsamda aktar\u0131lan k\u0131sma isabet eden tutar\u0131 kurumlar vergisinden m\u00fcstesnad\u0131r.<\/p>\n
Birinci f\u0131kra kapsam\u0131nda yap\u0131lan i\u015flemler her t\u00fcrl\u00fc har\u00e7tan, d\u00fczenlenen k\u00e2\u011f\u0131tlar damga vergisinden, lehe al\u0131nan paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden m\u00fcstesnad\u0131r. \u015eu kadar ki, bu istisna aktar\u0131lacak tutarla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak uygulan\u0131r.<\/p>\n
Bu madde kapsam\u0131nda emeklilik s\u00f6zle\u015fmesi akdetmi\u015f olan kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan, aktar\u0131ma ili\u015fkin olarak giri\u015f aidat\u0131 dahil herhangi bir kesinti yap\u0131lmaz.<\/p>\n
Bu kapsamda aktar\u0131lan tutarlar aktar\u0131m sonras\u0131nda 193 say\u0131l\u0131 Kanunun bireysel emeklilik sistemine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde vergilendirilir. Bu madde kapsam\u0131nda yap\u0131lacak aktar\u0131ma ve bireysel emeklilik sisteminde hak kazan\u0131lacak s\u00fcreye ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlemeye Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu yetkilidir.\u201d<\/p>\n
\u00c7. 12. maddesiyle 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
\u00a0\u201c\u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda teminat<\/p>\n
MADDE 33\/A \u2013 (Ek: 29\/3\/2011-6215\/25 md.) (Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Birlikte De\u011fi\u015fik:20\/5\/2021-7319\/12 md.) <\/p>\n
\u00a0(1) Yurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in teminat sa\u011flama, sigorta veya reas\u00fcrans havuzlar\u0131 kurma veya kurulmas\u0131n\u0131 koordine etme, sigorta ve reas\u00fcrans \u015firketleri aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flama, olu\u015fturulacak havuz, organizasyon veya i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi amac\u0131yla t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi kurulmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00a0(2) Hangi risklerin \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi kapsam\u0131nda y\u00f6netilece\u011fi Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumunun \u00f6nerisi \u00fczerine Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan; kapsama al\u0131nan risklere ili\u015fkin olarak Devlet taraf\u0131ndan prim veya reas\u00fcrans deste\u011fi verilip verilmeyece\u011fi, verilecek ise kapsam\u0131, reas\u00fcrans Devlet deste\u011finin bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda temin edilip edilmeyece\u011fi hususlar\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumunun teklifi ve Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u00fczerine Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131 ile belirlenir.<\/p>\n
\u00a0(3) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezinin i\u015fletilmesine ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemler bir kamu sigorta veya reas\u00fcrans \u015firketi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcr. \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, bir s\u00f6zle\u015fme ile i\u015fleticisi \u015firketle \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131n\u0131 belirler.<\/p>\n
\u00a0(4) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezinin merkezi \u0130stanbul\u2019dad\u0131r. \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, bu Kanun kapsam\u0131ndaki faaliyetleri bak\u0131m\u0131ndan 10\/12\/2003 tarihli ve 5018 say\u0131l\u0131 Kamu Mal\u00ee Y\u00f6netimi ve Kontrol Kanunu ile 4\/1\/2002 tarihli ve 4734 say\u0131l\u0131 Kamu \u0130hale Kanunu\u2019na t\u00e2bi de\u011fildir.<\/p>\n
\u00a0(5) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, Y\u00f6netim Kurulu taraf\u0131ndan y\u00f6netilir. Y\u00f6netim Kurulu, Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan en az daire ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde bir \u00fcye, Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumundan en az daire ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde bir \u00fcye, T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi taraf\u0131ndan \u00f6nerilecek bir \u00fcye, Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumunca belirlenen \u015fartlara uygun olarak Birlik taraf\u0131ndan \u00f6nerilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan belirlenecek bir \u00fcye ile i\u015fletici \u015firketin temsilcisi bir \u00fcyeden olu\u015fur. Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 temsilcisi Y\u00f6netim Kurulunun ba\u015fkan\u0131d\u0131r. Kurul \u00fcyelerine, bir ay i\u00e7erisinde d\u00f6rtten fazla olmamak \u00fczere, her toplant\u0131 g\u00fcn\u00fc i\u00e7in (3000) g\u00f6sterge rakam\u0131n\u0131n Devlet memurlar\u0131na uygulanan ayl\u0131k katsay\u0131 ile \u00e7arp\u0131m\u0131 sonucu bulunacak miktarda toplant\u0131 \u00fccreti \u00f6denir.<\/p>\n
\u00a0(6) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezinin gelirleri; \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi kapsam\u0131ndaki sigortalardan elde edilen primler, bunlar\u0131n getirilerinden ve sigorta ve reas\u00fcrans i\u015flemleri \u00e7er\u00e7evesinde elde edilebilecek di\u011fer gelirler ile sair gelirlerden olu\u015fur. \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezinin giderleri; \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi kapsam\u0131ndaki sigortalar i\u00e7in \u00f6denecek tazminatlardan, reas\u00fcrans ve benzeri piyasalardan sa\u011flanacak korumaya ili\u015fkin \u00f6demelerden, tan\u0131t\u0131m ve bilgilendirme i\u00e7in yap\u0131lan harcamalardan, hasar tespit i\u015flemlerine ili\u015fkin harcamalardan, i\u015fletici \u015firkete yap\u0131lacak \u00f6demelerden ve \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi ama\u00e7lar\u0131 do\u011frultusunda yap\u0131lacak di\u011fer \u00f6demelerden olu\u015fur.<\/p>\n
\u00a0(7) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, gelir ve kurumlar vergisinden muaft\u0131r. Bu muafiyet, 31\/12\/1960 tarihli ve 193 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Kanunu ile 13\/6\/2006 tarihli ve 5520 say\u0131l\u0131 Kurumlar Vergisi Kanunu uyar\u0131nca yap\u0131lacak vergi kesintilerini kapsamaz. \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, kendisine yap\u0131lacak ba\u011f\u0131\u015f ve yard\u0131mlar ile her t\u00fcrl\u00fc ivazs\u0131z intikaller y\u00f6n\u00fcnden veraset ve intikal vergisinden; taraf oldu\u011fu i\u015flemlere ili\u015fkin d\u00fczenlenen ka\u011f\u0131tlar y\u00f6n\u00fcnden damga vergisinden muaft\u0131r.<\/p>\n
\u00a0(8) Kamu yarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerek g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde sigortac\u0131l\u0131k ilkeleri g\u00f6zetilerek Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131 ile \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi, Do\u011fal Afet Sigortalar\u0131 Kurumuna ve Tar\u0131m Sigortalar\u0131 Havuzuna reas\u00fcrans teminat\u0131 verebilir veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.<\/p>\n
\u00a0(9) \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezinin te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131, varl\u0131klar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131ma y\u00f6nlendirilmesi, yetki ve sorumluluklar\u0131 ile bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin di\u011fer usul ve esaslar Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumunca \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikle belirlenir.<\/p>\n
\u00a0(10) Ter\u00f6r, sava\u015f h\u00e2li, do\u011fal afetler ve benzeri ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlarda, yurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 sa\u011flanamamas\u0131 ya da sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunmas\u0131 ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n gerekli g\u00f6rmesi h\u00e2linde, sivil hava ve deniz ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 i\u00e7in, Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 sa\u011flanmas\u0131na karar vermeye Hazine ve Maliye Bakan\u0131 yetkilidir. Verilecek teminat\u0131n kapsam\u0131, s\u00fcresi, t\u00fcr\u00fc, limitleri, kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda bir bedel al\u0131n\u0131p al\u0131nmayaca\u011f\u0131, bedel al\u0131nacak ise bedelin tutar\u0131, al\u0131nacak bedelin nemaland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve y\u00f6netimine ili\u015fkin usul ve esaslar Hazine ve Maliye Bakan\u0131 taraf\u0131ndan belirlenir.\u201d<\/p>\n
II. \u0130LK \u0130NCELEME<\/p>\n
1. Anayasa Mahkemesi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleri uyar\u0131nca Z\u00fcht\u00fc ARSLAN, Hasan Tahsin G\u00d6KCAN, Kadir \u00d6ZKAYA, Engin YILDIRIM, Hicabi DURSUN, Celal M\u00fcmtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7, Recai AKYEL, Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ, Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU, Selahaddin MENTE\u015e, Basri BA\u011eCI ve \u0130rfan F\u0130DAN\u2019\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla 2\/9\/2021 tarihinde yap\u0131lan ilk inceleme toplant\u0131s\u0131nda dosyada eksiklik bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan i\u015fin esas\u0131n\u0131n incelenmesine, y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc durdurma talebinin esas inceleme a\u015famas\u0131nda karara ba\u011flanmas\u0131na OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
III. AYIRMA VE B\u0130RLE\u015eT\u0130RME KARARI<\/p>\n
2. 20\/5\/2021 tarihli ve 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 3. maddesiyle 9\/12\/1994 tarihli ve 4059 say\u0131l\u0131 Finansal \u0130stikrar ile Baz\u0131 D\u00fczenlemeler Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 1. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131na eklenen ikinci c\u00fcmlenin iptaline ve y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn durdurulmas\u0131na ili\u015fkin davan\u0131n E.2021\/78 say\u0131l\u0131 davadan ayr\u0131lmas\u0131na ve aralar\u0131ndaki hukuki irtibat nedeniyle E.2024\/113 say\u0131l\u0131 dava ile B\u0130RLE\u015eT\u0130R\u0130LMES\u0130NE, esas incelemenin E.2024\/113 say\u0131l\u0131 dosya \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine 5\/11\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
IV. ESASIN \u0130NCELENMES\u0130<\/p>\n
3. Dava dilek\u00e7esi ve ekleri, Raport\u00f6r \u00d6mer MENC\u0130K taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan i\u015fin esas\u0131na ili\u015fkin rapor, dava konusu kanun h\u00fck\u00fcmleri, dayan\u0131lan ve ilgili g\u00f6r\u00fclen Anayasa kurallar\u0131 ve bunlar\u0131n gerek\u00e7eleri ile di\u011fer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcp d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Kanun\u2019un 4. Maddesiyle 4447 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 31. Maddenin Birinci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesinin, Sekizinci ve Dokuzuncu F\u0131kralar\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d \u0130barelerinin, On Birinci ve On \u0130kinci F\u0131kralar\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d \u0130barelerinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
4. 4447 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 31. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesiyle sigortal\u0131 say\u0131s\u0131 50\u2019nin alt\u0131nda olan \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fyeri i\u015fverenlerinin, 1\/7\/2021 ile 30\/6\/2022 tarihleri aras\u0131nda i\u015fe ald\u0131klar\u0131 ki\u015filer i\u00e7in \u00f6demesi gereken sigorta primlerinin 25\/5\/2021 tarihinden 30\/6\/2022 tarihine kadar 28\/3\/2002 tarihli ve 4749 say\u0131l\u0131 Kamu Finansman\u0131 ve Bor\u00e7 Y\u00f6netiminin D\u00fczenlenmesi Hakk\u0131nda Kanun\u2019un ge\u00e7ici 20. maddesi kapsam\u0131nda kefalet sa\u011flanan ve kamunun do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak h\u00e2kim sermayedar oldu\u011fu bankalardan kullan\u0131lan kredilerde kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015f\u00fclece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu kurallardan ilkini olu\u015fturan ikinci c\u00fcmlesinde ise bu madde kapsam\u0131nda kredi garanti kurumlar\u0131nca kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015f\u00fclen tutar\u0131n \u0130\u015fsizlik Sigortas\u0131 Fonundan (Fon) kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
5. S\u00f6z konusu maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda 2021 y\u0131l\u0131 Mart d\u00f6nemi i\u00e7in 4447 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 24. maddesi, ge\u00e7ici 27. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (b) bendi ve ge\u00e7ici 28. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131 kapsam\u0131nda en az 20 g\u00fcn \u00fccretsiz izne \u00e7\u0131kar\u0131lan sigortal\u0131lar\u0131n tekrar normal \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flat\u0131lmas\u0131 durumunda ilgili i\u015fyerinin birinci f\u0131krada belirtilen destekten \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada belirtilen s\u00fcre ve sigortal\u0131 say\u0131s\u0131 kadar yararland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada ise bu maddeyle sa\u011flanan kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 deste\u011finin, destek kapsam\u0131na giren sigortal\u0131lar i\u00e7in 12 ay s\u00fcreyle ve ilave olarak i\u015fe al\u0131nan en fazla be\u015f sigortal\u0131 i\u00e7in uygulanabilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. Sekizinci f\u0131krada mevcut bir i\u015fletmenin kapat\u0131larak de\u011fi\u015fik bir ad, \u00fcnvan ya da bir i\u015f birimi olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131 veya y\u00f6netim ve kontrol\u00fc elinde bulunduracak \u015fekilde do\u011frudan ya da dolayl\u0131 ortakl\u0131k ili\u015fkisi bulunan \u015firketler aras\u0131nda istihdam\u0131n kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015fah\u0131s i\u015fletmelerinde i\u015fletme sahipli\u011finin de\u011fi\u015ftirilmesi gibi destekten yararlanmak amac\u0131yla muvazaal\u0131 i\u015flem tesis etti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fyerlerinden Fon taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan tutar\u0131n gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131yla birlikte geri al\u0131naca\u011f\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d ibaresi dava konusu ikinci kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
7. Dokuzuncu f\u0131krada bu madde kapsam\u0131nda Fon taraf\u0131ndan i\u015fverene sa\u011flanan, sigortal\u0131 hissesine kar\u015f\u0131l\u0131k gelen destek tutar\u0131n\u0131n sigortal\u0131ya \u00f6denmesinin i\u015fverenden talep edilemeyece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu f\u0131krada yer alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d ibaresi dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc kurald\u0131r.<\/p>\n
8. On birinci f\u0131krada ise Fondan bu madde kapsam\u0131nda kar\u015f\u0131lanan tutarlar\u0131n gelir ve kurumlar vergisi uygulamalar\u0131nda gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate al\u0131namayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d ibaresi dava konusu d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
9. On ikinci f\u0131krada da bu madde kapsam\u0131nda Fondan kaynak aktar\u0131lacak kredi garanti kurumlar\u0131n\u0131n Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n uygun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc al\u0131narak \u00c7al\u0131\u015fma ve Sosyal G\u00fcvenlik Bakanl\u0131\u011f\u0131nca belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dava konusu be\u015finci kural f\u0131krada yer alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d ibaresidir.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
10. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; i\u015fsizlik sigortas\u0131n\u0131n sosyal g\u00fcvenlik sisteminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fsiz kalmas\u0131 h\u00e2linde ekonomik g\u00fcvence sa\u011flamak amac\u0131yla Fonun olu\u015fturuldu\u011fu, Fonun i\u015fverenlere y\u00f6nelik bir te\u015fvik amac\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, dava konusu kurallarla i\u015fverenlere y\u00f6nelik olarak getirilen te\u015fviklerin giderlerinin Fondan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi suretiyle Fonun amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131ma a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, \u00fccretsiz izne \u00e7\u0131kar\u0131lanlar\u0131n yeniden i\u015fe d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeleri durumunda sigorta primlerinin kullan\u0131lan kredilerden d\u00fc\u015f\u00fclmesi sonras\u0131nda kredi kurulu\u015flar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc k\u0131sm\u0131n Fondan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye y\u00f6nelik bir d\u00fczenleme olmad\u0131\u011f\u0131, Fonun sigorta primlerini \u00f6deme g\u00f6revinin bulunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde kurallarla belirli \u015fartlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi h\u00e2linde Fondan sigorta primlerinin \u00f6denmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmekle Fon kaynaklar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesine, dolay\u0131s\u0131yla ihtiya\u00e7 durumunda i\u015f\u00e7ilere \u00f6deme yap\u0131lamamas\u0131na neden olunaca\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 60. ve 65. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
11. 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 49. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
12. Anayasa\u2019n\u0131n 49. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda \u201c\u00c7al\u0131\u015fma, herkesin hakk\u0131 ve \u00f6devidir.\u201d denmek suretiyle herkesin \u00e7al\u0131\u015fma hakk\u0131na sahip oldu\u011fu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nd\u0131ktan sonra an\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda devlete \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n hayat seviyesini y\u00fckseltmek, \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015fam\u0131n\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve i\u015fsizleri korumak, \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 desteklemek ve i\u015fsizli\u011fi gidermeye elveri\u015fli ekonomik bir ortam olu\u015fturmak i\u00e7in gerekli tedbirleri alma \u00f6devi de verilmi\u015ftir (AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 11).<\/p>\n
13. Sosyal hukuk devletinin temel kavramlar\u0131ndan biri olan sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131 ise Anayasa\u2019n\u0131n 60. maddesinin \u201cHerkes, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na sahiptir.\u201d \u015feklindeki birinci f\u0131kras\u0131yla g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan maddenin ikinci f\u0131kras\u0131nda da \u201cDevlet, bu g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayacak gerekli tedbirleri al\u0131r ve te\u015fkilat\u0131 kurar.\u201d denilerek bu g\u00f6revin devlet taraf\u0131ndan olu\u015fturulacak kurulu\u015flar yoluyla yerine getirilmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddeleri uyar\u0131nca devlete y\u00fcklenen g\u00f6revler devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri kapsam\u0131ndad\u0131r (AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 13).<\/p>\n
14. Sosyal g\u00fcvenlik; bireylerin istek ve iradeleri d\u0131\u015f\u0131nda olu\u015fan sosyal risklerin kendilerinin ve ge\u00e7indirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fc olduklar\u0131 ki\u015filerin \u00fczerlerindeki gelir azalt\u0131c\u0131 ve harcama art\u0131r\u0131c\u0131 etkilerini en aza indirmek, ayr\u0131ca sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve asgari hayat standard\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alabilmektir. Bu g\u00fcvencenin ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in devletin pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri \u00e7er\u00e7evesinde sosyal g\u00fcvenlik kurulu\u015flar\u0131 olu\u015fturularak ve\/veya di\u011fer ara\u00e7larla ki\u015filerin ya\u015fl\u0131l\u0131k, hastal\u0131k, malull\u00fck, kaza, \u00f6l\u00fcm ve i\u015fsizlik gibi sosyal risklere kar\u015f\u0131 asgari ya\u015fam d\u00fczeylerinin korunmas\u0131 ama\u00e7lanmaktad\u0131r (AYM, E.2008\/57, K.2010\/26, 4\/2\/2010).<\/p>\n
15. Bu kapsamda olu\u015fturulan i\u015fsizlik sigortas\u0131; bir i\u015f ya da i\u015fyerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, \u00e7al\u0131\u015fma istek, yetenek, sa\u011fl\u0131k ve yeterlili\u011finde olmas\u0131na kar\u015f\u0131n tamamen kendi istek ve kusuru d\u0131\u015f\u0131nda i\u015fini kaybeden \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n i\u015fsiz kalmalar\u0131 nedeniyle u\u011frad\u0131klar\u0131 gelir kayb\u0131n\u0131 k\u0131smen de olsa kar\u015f\u0131layarak kendisi ve ailesinin zor duruma d\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemek amac\u0131yla belirli s\u00fcre ve \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6demeyi kapsayan, sigortac\u0131l\u0131k tekni\u011fi ile faaliyet g\u00f6steren, devlet taraf\u0131ndan kurulmu\u015f zorunlu bir sigorta koludur (AYM, E.2008\/57, K.2010\/26, 4\/2\/2010). Bu sigorta koluna ili\u015fkin hizmetler de d\u00e2hil olmak \u00fczere 4447 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un gerektirdi\u011fi g\u00f6rev ve hizmetler i\u00e7in mali kaynak sa\u011flamak, piyasa \u015fartlar\u0131nda kaynaklar\u0131 de\u011ferlendirmek ve an\u0131lan Kanun\u2019un \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6demelerde bulunmak \u00fczere Fonun kuruldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
16. Anayasa, ki\u015filere sa\u011flanacak sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctleri konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ilkeler koymam\u0131\u015ft\u0131r. Sosyal g\u00fcvenlik sisteminin yap\u0131s\u0131n\u0131 ekonomik ve sosyal \u015fartlar\u0131n belirleyece\u011fi bilinen bir ger\u00e7ektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc sosyal g\u00fcvenlik programlar\u0131yla ekonomik ve sosyal yap\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 etkile\u015fim i\u00e7indedir (AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 14). Anayasa\u2019n\u0131n ki\u015filere sa\u011flanacak sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctleri konusunda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ilkeler koymad\u0131\u011f\u0131 hususu da dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda i\u015fsizlik sigortas\u0131ndan yararlanman\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131n yumu\u015fat\u0131lmas\u0131n\u0131n veya a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n istihdam, i\u015f g\u00fcc\u00fc verimlili\u011fi, gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, enflasyon ve \u00fccretler \u00fczerindeki etkilerini de\u011ferlendirmek ve buna g\u00f6re bu \u015fartlar\u0131 belirlemek kanun koyucunun takdirindedir (AYM, E.2008\/57, K.2010\/26, 4\/2\/2010). Bu ba\u011flamda Fonun i\u015f g\u00fcc\u00fcne y\u00f6nelik istihdam\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki tercihin de s\u00f6z konusu takdir yetkisi kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmesi gerekir.<\/p>\n
17. Te\u015fvik niteli\u011findeki kurallar\u0131n \u201cMaddeyle, mikro ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli i\u015fletmelerin likidite s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve istihdam\u0131 desteklemek i\u00e7in bu i\u015fletmelerin ilave olarak istihdam ettikleri sigortal\u0131lar i\u00e7in \u00f6demeleri gereken sigorta primlerinin, 4749 say\u0131l\u0131 Kamu Finansman\u0131 ve Bor\u00e7 Y\u00f6netiminin D\u00fczenlenmesi Hakk\u0131nda Kanunun ge\u00e7ici 20 nci maddesi kapsam\u0131nda kefalet sa\u011flanan ve kamunun do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak h\u00e2kim sermayedar oldu\u011fu bankalardan bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonra 30\/6\/2022 tarihine kadar kullanacaklar\u0131 kredilerde kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015f\u00fclmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda kurallarla istihdam\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n ama\u00e7land\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
18. Anayasa\u2019n\u0131n 60. maddesinde devlete sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131 sa\u011flayacak gerekli tedbirleri alma \u00f6devi y\u00fcklenmi\u015f iken 49. maddesine g\u00f6re devletin ayr\u0131ca i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye y\u00f6nelik ekonomik bir ortam yaratma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc de vard\u0131r. Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmamak kayd\u0131yla bu kapsamda al\u0131nacak tedbirleri, bunlar\u0131n kapsam\u0131n\u0131, i\u00e7eri\u011fini ve usul\u00fcn\u00fc belirleme konusunda kanun koyucunun geni\u015f takdir yetkisi bulunmaktad\u0131r (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2008\/57, K.2010\/26, 4\/2\/2010).<\/p>\n
19. Dava konusu kurallarla da i\u015fverene, yeni i\u015fe ald\u0131klar\u0131 veya \u00fccretsiz izinde iken normal \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flatt\u0131klar\u0131 ki\u015filer i\u00e7in \u00f6demesi gereken sigorta primlerinin, kullanaca\u011f\u0131 kredilerin kredi faiz veya k\u00e2r pay\u0131 bakiyesinden d\u00fc\u015fmesi \u015feklinde sa\u011flanacak destek tutar\u0131n\u0131n Fondan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesiyle ilave istihdam\u0131n kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hedeflendi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu y\u00f6n\u00fcyle kurallar devletin i\u015fsizli\u011fi \u00f6nlemeye y\u00f6nelik ekonomik bir ortam yaratma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131 tedbir niteli\u011findedir (benzer bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 17).<\/p>\n
20. Kanun\u2019un 46. maddesinde Kanun\u2019da \u00f6ng\u00f6r\u00fclen hizmetlerin verilmesinin i\u015fsizlik sigortas\u0131n\u0131n ama\u00e7lar\u0131 aras\u0131nda say\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 53. maddesinde i\u015fsizlik \u00f6dene\u011fi d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 i\u015fler i\u00e7in de Fondan gider yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi ve bu kapsamda \u00f6rne\u011fin ge\u00e7ici 6. madde uyar\u0131nca baz\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131n desteklenmesi amac\u0131yla Fonun nema gelirlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n kullan\u0131labilece\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kanun koyucunun Anayasa\u2019n\u0131n 49. maddesi ile devlete verilen istihdam\u0131 art\u0131rma g\u00f6revini yerine getirmek amac\u0131yla \u00e7e\u015fitli tedbirler ald\u0131\u011f\u0131 ve bu tedbirlerle ilgili finansman ihtiyac\u0131n\u0131 Fon kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131lamay\u0131 uygun g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
21. \u00d6te yandan kurallar, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131na hizmet eden i\u015fsizlik sigortas\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015finde herhangi bir de\u011fi\u015fiklik \u00f6ng\u00f6rmemekte; i\u015fsizlik durumunda sigortal\u0131ya yap\u0131lan \u00f6deme ve sunulan hizmetlerde herhangi bir s\u0131n\u0131rlamada bulunmamaktad\u0131r. Sigortal\u0131, kurallar \u00f6ncesinde sahip oldu\u011fu imk\u00e2nlar\u0131 kurallar sonras\u0131nda da aynen muhafaza etmeye devam etmektedir. Bu itibarla i\u015fveren ve sigortal\u0131lara sa\u011flanan prim deste\u011fi tutar\u0131n\u0131n Fondan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesinin sigortal\u0131lar\u0131n sosyal g\u00fcvenlik haklar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bir kayba yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez (AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 18).<\/p>\n
22. Kanun\u2019un 49. maddesi uyar\u0131nca i\u015fsizlik sigortas\u0131 priminin sigortal\u0131n\u0131n prime esas ayl\u0131k br\u00fct kazan\u00e7lar\u0131ndan %1 sigortal\u0131, %2 i\u015fveren ve %1 devlet pay\u0131 olarak al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda Fonun ba\u015fl\u0131ca geliri olan s\u00f6z konusu primin yaln\u0131zca sigortal\u0131 ve i\u015fverenden \u00f6denen mebla\u011fdan olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Kanun\u2019un 53. maddesinde Fonun a\u00e7\u0131k vermesi durumunda devlet\u00e7e sa\u011flanacak katk\u0131lar\u0131n da Fonun gelirleri aras\u0131nda say\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda belirli \u015fartlar d\u00e2hilinde i\u015fverene ve sigortal\u0131lara sa\u011flanan prim deste\u011fi tutar\u0131n\u0131n kurallar uyar\u0131nca Fondan kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131n Fonun zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7aca\u011f\u0131 ve bu suretle i\u015fsiz kalan sigortal\u0131lara yap\u0131lacak \u00f6demeleri olumsuz etkileyece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclemez (AYM, E.2019\/46, K.2020\/55, 15\/10\/2020, \u00a7 19).<\/p>\n
23. Ayr\u0131ca ge\u00e7ici 31. maddenin sekizinci f\u0131kras\u0131nda mevcut bir i\u015fletmenin kapat\u0131larak de\u011fi\u015fik bir ad, \u00fcnvan ya da bir i\u015f birimi olarak a\u00e7\u0131lmas\u0131 veya y\u00f6netim ve kontrol\u00fc elinde bulunduracak \u015fekilde do\u011frudan ya da dolayl\u0131 ortakl\u0131k ili\u015fkisi bulunan \u015firketler aras\u0131nda istihdam\u0131n kayd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u015fah\u0131s i\u015fletmelerinde i\u015fletme sahipli\u011finin de\u011fi\u015ftirilmesi gibi destekten yararlanmak amac\u0131yla muvazaal\u0131 i\u015flem tesis etti\u011fi anla\u015f\u0131lan i\u015fyerlerinden Fon taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanan tutar\u0131n gecikme cezas\u0131 ve gecikme zamm\u0131yla birlikte geri al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesi suretiyle Fondan \u00e7\u0131kan kayna\u011f\u0131n amac\u0131na ayk\u0131r\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyecek g\u00fcvencelerin de \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
24. Bu itibarla kurallarda devletin \u00e7al\u0131\u015fma ve sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131ndan kaynaklanan pozitif y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine ayk\u0131r\u0131 bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
25. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kurallar, Anayasa’n\u0131n 49. ve 60. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptali talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 49. ve 60. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 65. maddesiyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
B. Kanun\u2019un 6. Maddesiyle 4632 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a Eklenen Ge\u00e7ici 4. Maddenin \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc F\u0131kras\u0131n\u0131n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc C\u00fcmlesi ile Sekizinci F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
26. 4632 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da bireysel emeklilik \u015firketlerinin kurulu\u015f, \u00e7al\u0131\u015fma, y\u00f6netim ve denetimine, ki\u015filerin sisteme kat\u0131lma, sistemden ayr\u0131lma ve emeklilik \u015fartlar\u0131na, emeklilik yat\u0131r\u0131m fonlar\u0131n\u0131n kurulu\u015funa, katk\u0131lar\u0131n bu fonlarda toplanmas\u0131na ve de\u011ferlendirilmesine, arac\u0131l\u0131k hizmetlerine, kamuya a\u00e7\u0131klanacak bilgilerin kapsam\u0131na ve bireysel emeklilikle ilgili di\u011fer hususlara ili\u015fkin esas ve usuller d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
27. An\u0131lan Kanun\u2019un 6. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, sisteme giri\u015f tarihinden itibaren en az on y\u0131l sistemde bulunmak ko\u015fulu ile elli alt\u0131 ya\u015f\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra emekli olmaya hak kazanacaklar\u0131, emeklili\u011fe hak kazanan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, bireysel emeklilik hesab\u0131ndaki birikimlerinin bir program d\u00e2hilinde \u00f6denmesini, tamam\u0131n\u0131n defaten \u00f6denmesini ya da yapaca\u011f\u0131 y\u0131ll\u0131k gelir sigortas\u0131 s\u00f6zle\u015fmesi \u00e7er\u00e7evesinde kendisine maa\u015f ba\u011flanmas\u0131n\u0131 talep edebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
28. Kanun\u2019un ge\u00e7ici 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131nda ise yetkili organlar\u0131nca karar al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla \u00fcyelerine veya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na emeklili\u011fe y\u00f6nelik taahh\u00fctte bulunan dernek, vak\u0131f, 17\/7\/1964 tarihli ve 506 say\u0131l\u0131 Sosyal Sigortalar Kanunu\u2019nun ge\u00e7ici 20. maddesi kapsam\u0131ndakiler hari\u00e7 olmak \u00fczere sand\u0131k, t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz meslek kurulu\u015fu veya di\u011fer ticaret \u015firketleri nezdinde 1\/1\/2021 tarihi itibar\u0131yla mevcut bulunan emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131 kapsam\u0131ndaki yurt i\u00e7i ya da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birikimlerin ve taahh\u00fctlere ili\u015fkin tutarlar\u0131n 31\/12\/2023 tarihine kadar k\u0131smen veya tamamen bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131labilece\u011fi h\u00fck\u00fcm alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
29. An\u0131lan maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci ve ikinci c\u00fcmlelerinde de bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lan tutarlar\u0131n gelir vergisinden m\u00fcstesna oldu\u011fu ve bu kapsamda aktar\u0131m yapan \u00fcyelerin aktar\u0131m tarihinden itibaren \u00fc\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde maluliyet ve \u00f6l\u00fcm haricindeki bir nedenle sistemden ayr\u0131lamayaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n dava konusu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinde ise aktar\u0131m yapan \u00fcyelerin sistemde kazanacaklar\u0131 s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin esas ve usullerin Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu (Kurum) taraf\u0131ndan belirlenece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
30. Maddenin sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n birinci c\u00fcmlesinde aktar\u0131lan tutarlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131nda 31\/12\/1960 tarihli ve 193 say\u0131l\u0131 Gelir Vergisi Kanunu\u2019nun bireysel emeklilik sistemine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde vergilendirilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan f\u0131kran\u0131n dava konusu ikinci c\u00fcmlesinde ise bu madde kapsam\u0131nda yap\u0131lacak aktar\u0131ma ve bireysel emeklilik sisteminde hak kazan\u0131lacak s\u00fcreye ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlemeye Kurumun yetkili oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
2. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
31.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; bireysel emeklilik sisteminin sosyal g\u00fcvenlik sisteminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, bu nedenle sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131 kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, dava konusu kurallarla aktar\u0131m ile aktar\u0131m sonras\u0131 kazan\u0131lacak s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 d\u00fczenleme yetkisinin idareye verildi\u011fi, sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131na ili\u015fkin bu d\u00fczenlemelerin kanunla yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, aktar\u0131lacak ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden hakk\u0131n do\u011fumu i\u00e7in sa\u011flanmas\u0131 gereken ve bireysel emeklilik hesab\u0131ndaki mebla\u011f\u0131 etkileyecek olan aktar\u0131m ile s\u00fcre ve ya\u015f \u015fart\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin ayn\u0131 zamanda m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131n konusu olan bireysel emeklilik kapsam\u0131nda yap\u0131lacak \u00f6demeleri de etkileyen bir husus oldu\u011fu, m\u00fclkiyet hakk\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilecek d\u00fczenlemelerin genel \u00e7er\u00e7evesinin kanunla \u00e7izilmesi gerekti\u011fi ancak kurallarla bu \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeden yetkinin Kuruma verildi\u011fi, bu durumun idarenin ayr\u0131mc\u0131 uygulamalar yapmas\u0131na neden olaca\u011f\u0131 ve uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 10., 13., 35., 60., 90. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
3. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
32. 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 43. maddesi uyar\u0131nca kurallar, ilgisi nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesi y\u00f6n\u00fcnden de incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
33. Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde \u201cHerkes, diledi\u011fi alanda \u00e7al\u0131\u015fma ve s\u00f6zle\u015fme h\u00fcrriyetlerine sahiptir.\u201d denilerek s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Anayasa a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc; devletin ki\u015filerin istedikleri hukuki sonu\u00e7lara ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamas\u0131 ve bu ba\u011flamda ki\u015filerin belirli hukuki sonu\u00e7lara y\u00f6nelen iradelerini ge\u00e7erli olarak tan\u0131mas\u0131, onlar\u0131n iradelerinin y\u00f6neldi\u011fi hukuki sonu\u00e7lar\u0131n do\u011faca\u011f\u0131n\u0131 ilke olarak benimsemesi ve korumas\u0131 demektir. Bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, s\u00f6zle\u015fme yap\u0131p yapmama serbest\u00eesinin yan\u0131 s\u0131ra yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelere d\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahale yasa\u011f\u0131n\u0131 da i\u00e7ermektedir (AYM, E.2016\/192, K.2017\/160, 29\/11\/2017, \u00a7 13).<\/p>\n
34. \u00d6zel hukukun temel ilkelerinden olan irade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn s\u00f6zle\u015fme hukuku alan\u0131ndaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc olan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne 11\/1\/2011 tarihli ve 6098 T\u00fcrk Bor\u00e7lar Kanunu\u2019nun 26. maddesinde de yer verilmi\u015ftir. An\u0131lan maddeye g\u00f6re taraflar\u0131n bir s\u00f6zle\u015fmenin i\u00e7eri\u011fini kanunda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde \u00f6zg\u00fcrce belirleyebilmesi olarak tan\u0131mlanan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ki\u015finin s\u00f6zle\u015fme yapaca\u011f\u0131 ki\u015fiyi se\u00e7me \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn yan\u0131nda s\u00f6zle\u015fme yapmama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de kapsamaktad\u0131r (AYM, E.2019\/40, K.2020\/40, 17\/7\/2020, \u00a7 28).<\/p>\n
35. Bireylerin sosyal g\u00fcvenlik kurumlar\u0131ndan sa\u011flanan emeklilik gelirlerine ek gelir temin edilmesi i\u00e7in baz\u0131 t\u00fczel ki\u015filer taraf\u0131ndan \u00fcyelerine veya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na, \u015fartlar\u0131 \u00f6nceden haz\u0131rlanan ve i\u00e7inde emeklili\u011fe hak kazanma \u015fartlar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131ran bir s\u00f6zle\u015fme \u00e7er\u00e7evesinde emeklilik imk\u00e2n\u0131 sa\u011flanabilmektedir. 4632 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ge\u00e7ici 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131yla yetkili organlar\u0131nca karar al\u0131nmas\u0131 kayd\u0131yla bu t\u00fczel ki\u015filerin emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131 kapsam\u0131ndaki yurt i\u00e7i ya da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birikimlerinin ve taahh\u00fctlere ili\u015fkin tutarlar\u0131n\u0131n bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
36. Bireysel emeklilik sistemine ger\u00e7ekle\u015ftirilecek s\u00f6z konusu aktar\u0131m\u0131n, bireylerin emeklilik i\u00e7in ek gelir sa\u011flamak amac\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 veya \u00fcyesi olduklar\u0131 t\u00fczel ki\u015filerle yapt\u0131klar\u0131 ve emeklilik taahh\u00fct plan\u0131 ad\u0131 verilen s\u00f6zle\u015fmelerin de bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 beraberinde getirece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
37. Kurallarla, \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 veya \u00fcyesi oldu\u011fu ki\u015fi veya kurumlarla emeklilik taahh\u00fct s\u00f6zle\u015fmesi yapan bireylerin bu s\u00f6zle\u015fmelerin bireysel emeklilik sitemine aktar\u0131m\u0131 sonras\u0131nda emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanabilmesi i\u00e7in gereken ya\u015f ve s\u00fcre \u015fartlar\u0131n\u0131n Kurum taraf\u0131ndan belirlenmesine imk\u00e2n tan\u0131nm\u0131\u015f, bu suretle emeklilik hakk\u0131n\u0131n do\u011fumu i\u00e7in sa\u011flanmas\u0131 gereken ve s\u00f6zle\u015fmede belirlenen \u015fartlara m\u00fcdahale edilmi\u015ftir. Bu itibarla kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 48. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan s\u00f6zle\u015fme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u0131n\u0131rlamaktad\u0131r.<\/p>\n
38. Kurallarda, daha \u00f6nce \u00fcyesi veya \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 oldu\u011fu ki\u015fi veya kurumlarla emeklilik taahh\u00fct s\u00f6zle\u015fmesi yapan ancak bu s\u00f6zle\u015fmeleri bireysel emeklilik sistemine aktar\u0131lan bireylerin emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanabilmesinin \u015fartlar\u0131 d\u00fczenlenmemi\u015f, bu konuda idareye do\u011frudan d\u00fczenleme yetkisi verilmi\u015ftir. B\u00f6ylece bireylerin emeklilik hakk\u0131n\u0131 elde edebilme \u015fartlar\u0131 idare taraf\u0131ndan her zaman de\u011fi\u015ftirilebilir nitelikteki d\u00fczenlemelerle belirlenecektir. Dolay\u0131s\u0131yla emeklilik hakk\u0131n\u0131 kazanma \u015fartlar\u0131 hususunda temel \u00e7er\u00e7eve ve ilkelerin kanunda belirlenmedi\u011fi, idareye geni\u015f bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu itibarla s\u00f6zle\u015fmenin i\u00e7eri\u011fine y\u00f6nelik s\u0131n\u0131rlama \u00f6ng\u00f6ren kurallar kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 sa\u011flamamaktad\u0131r.<\/p>\n
39. A\u00e7\u0131klanan nedenle kurallar, Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar Anayasa\u2019n\u0131n 13. ve 48. maddelerine ayk\u0131r\u0131 bulunarak iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 5., 7., 10., 35., 60., 90. ve 123. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
C. Kanun\u2019un 12. Maddesiyle 5684 Say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un Ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile Birlikte De\u011fi\u015ftirilen 33\/A Maddesinin (1) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, (4) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131n\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesinin, (8) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d \u0130baresinin ve (9) Numaral\u0131 F\u0131kras\u0131nda Yer Alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026 yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d \u0130barelerinin \u0130ncelenmesi<\/p>\n
1. (1) Numaral\u0131 F\u0131kran\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
40. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131yla yurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in teminat sa\u011flanmas\u0131, sigorta veya reas\u00fcrans havuzlar\u0131 kurulmas\u0131 veya kurulmas\u0131n\u0131n koordine edilmesi, sigorta ve reas\u00fcrans \u015firketleri aras\u0131nda i\u015fbirli\u011fi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n temin edilmesi, olu\u015fturulacak havuz, organizasyon veya i\u015fbirli\u011fi mekanizmalar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclebilmesi amac\u0131yla t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz \u00d6zel Riskler Y\u00f6netim Merkezi (Merkez) kurulmu\u015ftur. S\u00f6z konusu f\u0131kran\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fc dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
41. Kural Merkezin g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 belirlemektedir. Buna g\u00f6re Merkez; yurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan riskler, teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in sigortac\u0131l\u0131k i\u015f ve i\u015flemlerini y\u00fcr\u00fctmek amac\u0131yla kurulmu\u015ftur.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
42. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; Merkezin kendine \u00f6zg\u00fc bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu, dava konusu kuralda Merkezin hangi olaylar\u0131 teminat alt\u0131na alaca\u011f\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131labilir bi\u00e7imde ortaya konulmad\u0131\u011f\u0131, bu suretle idareye s\u0131n\u0131rs\u0131z takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu durumun ayr\u0131mc\u0131 uygulamalara ve piyasada tekel olu\u015fumuna neden olabilece\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 10., 123. ve 167. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
43. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve i\u015flemleri hukuka uygun, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, bu hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri koruyup g\u00fc\u00e7lendiren, her alanda adil bir hukuk d\u00fczeni kurup bunu geli\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcren, hukuki g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayan, Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 durum ve tutumlardan ka\u00e7\u0131nan, hukuk kurallar\u0131yla kendini ba\u011fl\u0131 sayan ve yarg\u0131 denetimine a\u00e7\u0131k olan devlettir.<\/p>\n
44. Hukuk devleti ilkesi gere\u011fince kanunlar kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131r. Anayasa Mahkemesinin kararlar\u0131na g\u00f6re kamu yarar\u0131 genel bir ifadeyle bireysel, \u00f6zel \u00e7\u0131karlardan ayr\u0131 ve bunlara \u00fcst\u00fcn olan toplumsal yarar\u0131 ifade etmektedir. Kanunun ama\u00e7 \u00f6gesi bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya uygun say\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetilmemi\u015f olmas\u0131 gerekir. Kanunun kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir ama\u00e7la yaln\u0131z \u00f6zel \u00e7\u0131karlar i\u00e7in veya yaln\u0131zca belirli ki\u015filerin yarar\u0131na olarak \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131labiliyorsa ama\u00e7 unsuru bak\u0131m\u0131ndan Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k s\u00f6z konusudur (AYM, E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 9).<\/p>\n
45. A\u00e7\u0131klanan h\u00e2l d\u0131\u015f\u0131nda bir kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn \u00fclke gereksinimlerine uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131, hangi ara\u00e7 ve y\u00f6ntemlerle kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanabilece\u011fi bir siyasi tercih sorunu olarak kanun koyucunun takdirinde oldu\u011fundan bu kapsamda kamu yarar\u0131 de\u011ferlendirmesi yapmak anayasa yarg\u0131s\u0131yla ba\u011fda\u015fmaz (AYM, E.2018\/99, K.2021\/14, 3\/3\/2021, \u00a7 102).<\/p>\n
46. Bu itibarla Anayasa\u2019ya uygunluk denetiminde kural\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesindeki kamu yarar\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n isabetli olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil incelenen kural\u0131n kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda belirli bireylerin ya da gruplar\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 g\u00f6zetilerek yasala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olup olmad\u0131\u011f\u0131 incelenir. Ba\u015fka bir ifadeyle bir kural\u0131n Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131l\u0131k sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcmlenirken kamu yarar\u0131 konusunda Anayasa Mahkemesinin yapaca\u011f\u0131 inceleme, yaln\u0131zca kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131p \u00e7\u0131kar\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetimiyle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r (AYM, E.2016\/140, K.2017\/92, 12\/4\/2017, \u00a7\u00a7 6, 7; E.2017\/33, K.2019\/20, 10\/4\/2019, \u00a7\u00a7 10, 11; E.2022\/50, K.2022\/107, 28\/9\/2022, \u00a7 28).<\/p>\n
47. Sigorta faaliyetlerini konu alan sigortac\u0131l\u0131k, kapsam itibar\u0131yla \u00e7ok \u00e7e\u015fitli riskleri teminat alt\u0131na alabilmesi nedeniyle toplumun hemen her kesimini ilgilendiren yayg\u0131n bir ekonomik faaliyet t\u00fcr\u00fc olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. \u00d6zellikle bireylerin ve toplumun refah\u0131na etkisi, sigortac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc g\u00fcven ve istikrar unsurlar\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 hassas bir ekonomik faaliyet alan\u0131 konumuna getirmektedir.<\/p>\n
48. \u00d6te yandan sigortac\u0131l\u0131k faaliyetleri \u00fclkemizde genel itibar\u0131yla \u00f6zel hukuk ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015fileri taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. \u00d6zel hukuk ki\u015fileri bu nitelikteki faaliyetleri \u00f6zel yararlar sa\u011flayabilmek amac\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir. Bu nedenle \u00f6zellikle risklerin \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu veya \u00f6zel yarar\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131n olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu alanlarda \u00f6zel ki\u015filerin sigortac\u0131l\u0131k faaliyetinde bulunmamalar\u0131 ya da s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde bu alanda yer almalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<\/p>\n
49. Dava konusu kural, Merkezin yurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in sigortac\u0131l\u0131k faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftirmesine imk\u00e2n tan\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n
50. \u00d6zel sekt\u00f6r taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmek istenmeyen ya da teminat alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131 risklerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc nedeniyle \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn yetersiz kalabilece\u011fi baz\u0131 risklere y\u00f6nelik sigortac\u0131l\u0131k faaliyetinin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131yla bir kurumun kurulmas\u0131n\u0131n, sigortac\u0131l\u0131\u011f\u0131n toplum refah\u0131 \u00fczerindeki etkisi ve toplumun hemen her kesimini ilgilendiren yayg\u0131n bir ekonomik faaliyet alan\u0131 oldu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde kamu yarar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez. Nitekim kural\u0131n \u201cMaddeyle, sigorta ve reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan riskler ve \u00f6zellik arz eden riskler i\u00e7in daha h\u0131zl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretilebilmesi, \u00f6l\u00e7ek ekonomisinden faydalan\u0131labilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r.\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kuralda kamu yarar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bir amac\u0131n g\u00f6zetilmedi\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
51. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi kapsam\u0131nda hukuk devleti ilkesinin unsurlar\u0131 aras\u0131nda belirlilik ilkesi de yer almaktad\u0131r. Bu ilkeye g\u00f6re kanuni d\u00fczenlemelerin hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel olmas\u0131, ayr\u0131ca kamu otoritelerinin keyf\u00ee uygulamalar\u0131na kar\u015f\u0131 koruyucu \u00f6nlem i\u00e7ermesi gerekir. Kanunda bulunmas\u0131 gereken bu nitelikler hukuki g\u00fcvenli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan da zorunludur. Zira bu ilke hukuk normlar\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131n\u0131, bireylerin t\u00fcm eylem ve i\u015flemlerinde devlete g\u00fcven duyabilmesini, devletin de yasal d\u00fczenlemelerinde bu g\u00fcven duygusunu zedeleyici y\u00f6ntemlerden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar (AYM, E.2015\/41, K.2017\/98, 4\/5\/2017, \u00a7\u00a7 153, 154; E.2019\/106, K.2019\/100, 25\/12\/2019, \u00a7 20; E.2020\/15, K.2020\/78, 24\/12\/2020, \u00a7 10; E.2019\/32, K.2021\/54, 14\/07\/2021, \u00a7 25).<\/p>\n
52. Di\u011fer yandan Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinde \u201c\u0130dare, kurulu\u015f ve g\u00f6revleriyle bir b\u00fct\u00fcnd\u00fcr ve kanunla d\u00fczenlenir.\/ \u0130darenin kurulu\u015f ve g\u00f6revleri, merkezden y\u00f6netim ve yerinden y\u00f6netim esaslar\u0131na dayan\u0131r.\/ Kamu t\u00fczelki\u015fili\u011fi, kanunla veya Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesiyle kurulur.\u201d denilmektedir. An\u0131lan anayasal h\u00fck\u00fcmde idarenin kanunla d\u00fczenlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclerek idarenin kanunili\u011fi ilkesi benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
53. Kural, Merkezin g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 belirlemektedir. \u0130darenin kanunili\u011fi ilkesi gere\u011fince bir kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin kanunla kurulmas\u0131 durumunda ilgili kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011finin g\u00f6revleri, yetkileri ve te\u015fkilat\u0131n\u0131n da kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir. Ayn\u0131 ilke Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi (CBK) ile kurulan kamu t\u00fczel ki\u015filikleri i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Ancak bu hususlara ili\u015fkin temel ilkeler ve \u00e7er\u00e7eve kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin konular\u0131n idarenin i\u015flemleriyle belirlenmesi idarenin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturmayacakt\u0131r. Kanunla kurulan bir t\u00fczel ki\u015fili\u011fin \u00f6zel hukuk t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011funun kabul\u00fc h\u00e2linde ise kanunda belirlenmesi gereken \u00e7er\u00e7eve, Anayasa\u2019n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc durumdakinden \u00e7ok daha geni\u015f olabilecektir.<\/p>\n
54. Bu ba\u011flamda kurala konu Merkezin kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fine sahip olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
55. Anayasa\u2019da veya Anayasa\u2019yla yetkili k\u0131l\u0131nan organlarca \u00e7\u0131kar\u0131lan d\u00fczenlemelerde (kanun\/CBK) a\u00e7\u0131k\u00e7a kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu belirtilen kurulu\u015flar\u0131n niteli\u011fi hususunda tart\u0131\u015fma ya\u015fanmamaktad\u0131r (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Ayd\u0131n \u0130mar Sanayi ve Ticaret Anonim \u015eirketi [GK], B. No: 2018\/10972, 29\/7\/2022, \u00a7 33). Bununla birlikte sadece ilgili mevzuatta kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilen kurulu\u015flar de\u011fil Anayasa\u2019da ya da Anayasa\u2019yla yetkili k\u0131l\u0131nan organlarca \u00e7\u0131kar\u0131lan d\u00fczenlemelerde kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtilmeyen t\u00fczel ki\u015filer de kamu t\u00fczel ki\u015fisi olarak kabul edilebilmektedir (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Kemal K\u0131l\u0131\u00e7 [GK], B. No: 2019\/16400, 28\/7\/2022, \u00a7 39; AYM, E.20\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 66).<\/p>\n
56. Anayasa Mahkemesinin \u00f6nceki kararlar\u0131nda vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bir t\u00fczel ki\u015fili\u011fin \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine tabi olmas\u0131 tek ba\u015f\u0131na onun kamu t\u00fczel ki\u015fisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda belirleyici olmaz (AYM, E.2013\/49, K.2013\/125, 31\/10\/2013; E.2014\/177, K.2015\/49, 11\/6\/2015; ayr\u0131ca bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda verilen karar i\u00e7in bkz. Ayla Demir \u0130\u015fat [GK], B. No: 2018\/24245, 8\/10\/2020, \u00a7 113). Bu noktada kamu g\u00fcc\u00fc yetki ve ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 ile donat\u0131lan ve kamu g\u00fcc\u00fc y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine tabi k\u0131l\u0131nan t\u00fczel ki\u015filer kamu t\u00fczel ki\u015fisi olarak kabul edilebilmektedir.<\/p>\n
57. Bir t\u00fczel ki\u015fili\u011fin kamu t\u00fczel ki\u015fisi olup olmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilirken; y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc hizmetin niteli\u011fine, kamu g\u00fcc\u00fc yetki ve ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 ile donat\u0131l\u0131p donat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na ve kamu g\u00fcc\u00fc y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine tabi k\u0131l\u0131n\u0131p k\u0131l\u0131nmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131, idari ve fiil\u00ee y\u00f6nden kamu otoritelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n derecesi de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r (benzer de\u011ferlendirmeler i\u00e7in bkz. Ayd\u0131n \u0130mar Sanayi ve Ticaret Anonim \u015eirketi, \u00a7 36; Kemal K\u0131l\u0131\u00e7, \u00a7 41; AYM, E.2021\/14, K.2023\/173, 11\/10\/2023, \u00a7 68).<\/p>\n
58. Ayr\u0131ca t\u00fczel ki\u015fili\u011fin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc hizmetin kamusal y\u00f6n\u00fcn\u00fcn bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve tekel bi\u00e7iminde, rekabete kapal\u0131 olarak icra edilip edilmedi\u011fi de \u00f6nem ta\u015f\u0131maktad\u0131r. T\u00fczel ki\u015fili\u011fin kazan\u00e7 g\u00fctme amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 da irdelenecek \u00f6l\u00e7\u00fctlerden biridir (Ayd\u0131n \u0130mar Sanayi ve Ticaret Anonim \u015eirketi, \u00a7 37; Kemal K\u0131l\u0131\u00e7, \u00a7 42).<\/p>\n
59. T\u00fczel ki\u015fili\u011fin kamu g\u00fcc\u00fc ayr\u0131cal\u0131klar\u0131yla donat\u0131l\u0131p donat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ise tek yanl\u0131 i\u015flemler yapma yetkisi, resen icra yetkisi, i\u015flemlerinin hukuka uygunluk karinesinden yararlan\u0131p yararlanmad\u0131\u011f\u0131, mallar\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fc ve haczedilebilirli\u011fi, alacaklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zel bir stat\u00fc \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcp \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, personelinin stat\u00fcs\u00fc, zorunlu \u00fcyelik ve zorunlu aidat uygulamas\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131, i\u015flem ve eylemlerinin kamu hukuku kurallar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde idari yarg\u0131 kolunda denetlenip denetlenmedi\u011fi gibi unsurlar dikkate al\u0131n\u0131r (Ayd\u0131n \u0130mar Sanayi ve Ticaret Anonim \u015eirketi, \u00a7 38; Kemal K\u0131l\u0131\u00e7, \u00a7 43).<\/p>\n
60. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda Merkezin hangi riskleri y\u00f6netece\u011finin Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131nca, kapsama al\u0131nan risklere ili\u015fkin olarak devlet taraf\u0131ndan prim veya reas\u00fcrans deste\u011fi verilip verilmeyece\u011fi, verilecek ise kapsam\u0131, reas\u00fcrans devlet deste\u011finin bir bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda temin edilip edilmeyece\u011fi hususlar\u0131n\u0131n ise Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun yan\u0131 s\u0131ra an\u0131lan maddenin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda Merkezin i\u015fletilmesine ili\u015fkin i\u015f ve i\u015flemlerin bir kamu sigorta veya reas\u00fcrans \u015firketi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
61. Maddenin (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda Merkezin, Y\u00f6netim Kurulu taraf\u0131ndan y\u00f6netilece\u011fi, Y\u00f6netim Kurulunun ise Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131ndan en az daire ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde bir \u00fcye, Kurumdan en az daire ba\u015fkan\u0131 d\u00fczeyinde bir \u00fcye, T\u00fcrkiye Odalar ve Borsalar Birli\u011fi taraf\u0131ndan \u00f6nerilecek bir \u00fcye, Kurumca belirlenen \u015fartlara uygun olarak T\u00fcrkiye Sigorta, Reas\u00fcrans ve Emeklilik \u015eirketleri Birli\u011fi taraf\u0131ndan \u00f6nerilecek \u00fc\u00e7 aday aras\u0131ndan belirlenecek bir \u00fcye ile i\u015fletici \u015firketin temsilcisi bir \u00fcyeden olu\u015faca\u011f\u0131, Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 temsilcisinin Y\u00f6netim Kurulunun ba\u015fkan\u0131 olaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
62. Di\u011fer yandan (7) numaral\u0131 f\u0131krada Merkezin gelir ve kurumlar vergisinden, veraset ve intikal vergisinden ve damga vergisinden muaf oldu\u011fu, (9) numaral\u0131 f\u0131krada Merkezin te\u015fkilat\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131n\u0131n, varl\u0131klar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131ma y\u00f6nlendirilmesinin, yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n Kurum taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
63. Kanun ile kurulan Merkezin g\u00f6revine giren faaliyetlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde kamu yarar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu g\u00f6zetildi\u011finde Merkezin y\u00fcr\u00fctece\u011fi hizmetlerin kamu hizmeti niteli\u011finde oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca Merkezin hangi risklere ili\u015fkin faaliyet y\u00fcr\u00fctece\u011finin ve kapsamdaki risklere ili\u015fkin devlet deste\u011fi sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmayaca\u011f\u0131n\u0131n idari organlarca belirlendi\u011fi, i\u015fletilmesinin bir kamu sigorta \u015firketi taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131, Y\u00f6netim Kurulunda kamu otoritesinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu, belirli baz\u0131 vergilerden muaf tutuldu\u011fu, g\u00f6rev, yetki ve \u00e7al\u0131\u015fma usullerinin bir kamu otoritesi taraf\u0131ndan belirlendi\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda Merkezin bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
64. Dolay\u0131s\u0131yla kanunla kurulan Merkezin g\u00f6rev alan\u0131n\u0131n, belirlilik ve idarenin kanunili\u011fi ilkeleri gere\u011fince hem ki\u015filer hem de idare y\u00f6n\u00fcnden herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r, uygulanabilir ve nesnel \u015fekilde kanunla d\u00fczenlenmesi ve bu kapsamda Merkezin g\u00f6rev alan\u0131na ili\u015fkin temel ilkelerin ve \u00e7er\u00e7evenin kanunla belirlemesi gerekmektedir.<\/p>\n
65. Teminat alt\u0131na al\u0131nabilen risklerin \u00e7e\u015fitlili\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak sigortac\u0131l\u0131k, kendine \u00f6zg\u00fc ve karma\u015f\u0131k bir teknik i\u015fleyi\u015f gerektirmektedir. Bu nedenle Merkezin g\u00f6rev alan\u0131na ili\u015fkin olarak temel ilkeler ve genel \u00e7er\u00e7eve kanunla belirlendikten sonra idare tekni\u011fiyle ilgili detaylar\u0131n d\u00fczenlenmesinin idareye b\u0131rak\u0131lmas\u0131, idarenin kanunili\u011fi ilkesine ayk\u0131r\u0131 bir durum olarak de\u011ferlendirilemez. Kuralla Merkezin hangi t\u00fcr riskler y\u00f6n\u00fcnden faaliyet y\u00fcr\u00fctebilece\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131n herhangi bir duraksamaya ve ku\u015fkuya yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k, net, anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulanabilir \u015fekilde d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde bu hususta temel \u00e7er\u00e7evenin ve genel ilkelerin kanunla belirlendi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kural\u0131n hukuki belirlilik ve idarenin kanunili\u011fi ilkesiyle \u00e7eli\u015fen bir y\u00f6n\u00fc bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
66. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5., 7., 10. ve 167. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
2. (4) Numaral\u0131 F\u0131kran\u0131n \u0130kinci C\u00fcmlesi<\/p>\n
a. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
67. Dava konusu kuralla Merkezin 5684 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki faaliyetleri bak\u0131m\u0131ndan 10\/12\/2003 tarihli ve 5018 say\u0131l\u0131 Kamu Mal\u00ee Y\u00f6netimi ve Kontrol Kanunu ile 4\/1\/2002 tarihli ve 4734 say\u0131l\u0131 Kamu \u0130hale Kanunu\u2019na tabi olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
68. Bu itibarla kural uyar\u0131nca Merkezin 5684 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131nda elde etti\u011fi gelirler ile yapt\u0131\u011f\u0131 harcamalar hakk\u0131nda 5018 say\u0131l\u0131 Kanun, ayn\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki mal ve hizmet al\u0131mlar\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerine ili\u015fkin ihaleler hakk\u0131nda ise 4734 say\u0131l\u0131 Kanun uygulanmayacakt\u0131r.<\/p>\n
b. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
69. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; Merkezin bir kamu kurumu oldu\u011fu, dava konu kuralla Merkezin mal ve hizmet al\u0131m\u0131 ile harcama faaliyetlerinin keyf\u00eeli\u011fe a\u00e7\u0131k h\u00e2le getirildi\u011fi, idari ve yarg\u0131sal denetim d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131, 5018 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki i\u00e7 kontrol, d\u0131\u015f denetim usul\u00fc ve kamu idarelerinin sorumlulu\u011funa ili\u015fkin hususlar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu y\u00f6n\u00fcyle kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131, kuralla bir kamu idaresi olan Merkezin istedi\u011fi ki\u015fi veya kurulu\u015fla ihale yapma yetkisine sahip olaca\u011f\u0131 ve bunun yarg\u0131sal denetiminin de yap\u0131lamayaca\u011f\u0131, bu durumun ayr\u0131mc\u0131 uygulamalara yol a\u00e7abilece\u011fi belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 10., 13., 35., 36., 40., 48., 90., 123., 125. ve 167. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
c. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
70. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin demokratik bir devlet oldu\u011fu belirtilmi\u015f, an\u0131lan maddeye ili\u015fkin olarak Dan\u0131\u015fma Meclisinin kabul etti\u011fi metnin gerek\u00e7esinde ise \u201cDemokrasi, egemenli\u011fin millete ait oldu\u011fu bir siyasi rejimdir.\u201d denilmi\u015ftir. Demokratik devlette kamu kaynaklar\u0131 ve bu kaynaklar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin yetki esas itibar\u0131yla egemenli\u011fin sahibi olan millete ait oldu\u011fundan idare, kurum ya da kurulu\u015flar\u0131n kamu kaynaklar\u0131n\u0131 elde ederken ve kullan\u0131rken tabi olaca\u011f\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin hesap verme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne uygun \u015fekilde d\u00fczenlenmesi gerekir (benzer bir de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2019\/93, K.2023\/87, 4\/5\/2023, \u00a7 41).<\/p>\n
71. \u00d6te yandan kamu kayna\u011f\u0131 elde eden ve kullanan idarenin, kurum ve kurulu\u015flar\u0131n mali i\u015flemlerinin denetlenmesi; an\u0131lan kayna\u011f\u0131n kamu yarar\u0131na uygun elde edilmesini, kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 ve esas sahibi olan topluma hesap verilmesini sa\u011flamak bak\u0131m\u0131ndan demokratik devlet ilkesinin gere\u011fidir. Ba\u015fka bir ifadeyle demokratik devlet; denetime a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf bir mali d\u00fczen kurmak, ki\u015filerden kamu g\u00fcc\u00fc kullan\u0131larak toplanan vergi, resim, har\u00e7 ve benzeri mali y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerle yarat\u0131lan kayna\u011f\u0131n kamu yarar\u0131na uygun \u015fekilde harcanmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmekle y\u00fck\u00fcml\u00fcd\u00fcr (AYM, E.2019\/93, K.2023\/87, 4\/5\/2023, \u00a7 81).<\/p>\n
72. Kanun koyucu demokratik devlet ilkesinin bir gere\u011fi olarak denetime a\u00e7\u0131k ve \u015feffaf bir mali d\u00fczen kurmak amac\u0131yla birtak\u0131m kanuni d\u00fczenlemeler yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kanuni d\u00fczenlemelerin ba\u015f\u0131nda kamu kaynaklar\u0131n\u0131n elde edilmesine ve kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemeler i\u00e7eren 5018 say\u0131l\u0131 Kanun ile 4734 say\u0131l\u0131 Kanun gelmektedir.<\/p>\n
73. 5018 say\u0131l\u0131 Kanun; kamu kaynaklar\u0131n\u0131n etkili, ekonomik ve verimli \u015fekilde elde edilmesini ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, hesap verebilirli\u011fi ve mali saydaml\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla baz\u0131 d\u00fczenlemeler \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan Kanun\u2019un \u201cAma\u00e7\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 1. maddesinde Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n kalk\u0131nma planlar\u0131 ve programlarda yer alan politika ve hedefler do\u011frultusunda kamu kaynaklar\u0131n\u0131n etkili, ekonomik ve verimli bir \u015fekilde elde edilmesi ve kullan\u0131lmas\u0131n\u0131, hesap verebilirli\u011fi ve mali saydaml\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamak \u00fczere kamu mali y\u00f6netiminin yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fini, kamu b\u00fct\u00e7elerinin haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131, uygulanmas\u0131n\u0131, t\u00fcm mali i\u015flemlerin muhasebele\u015ftirilmesini, raporlanmas\u0131n\u0131 ve mali kontrol\u00fc d\u00fczenlemek oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Kanun\u2019un 7., 8. ve 9. maddelerinde yer alan mali saydaml\u0131\u011f\u0131n sa\u011flanmas\u0131na, hesap verme sorumlulu\u011funa, stratejik planlamaya ve performans esasl\u0131 program b\u00fct\u00e7eye ili\u015fkin d\u00fczenlemeler an\u0131lan amaca hizmet etmektedir.<\/p>\n
74. Kamu idarelerinin elde ettikleri kaynaklar\u0131 harcama y\u00f6ntemlerinin ba\u015f\u0131nda mal veya hizmet al\u0131mlar\u0131 ile yap\u0131m i\u015fleri gelmektedir. Kanun koyucu bu nitelikteki i\u015flerin kamu kaynaklar\u0131n\u0131n verimli bir \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 ad\u0131na bir d\u00fczen i\u00e7inde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini \u00f6nemli g\u00f6rm\u00fc\u015f, bu i\u015fler i\u00e7in yap\u0131lacak ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri 4734 say\u0131l\u0131 Kanun ile belirlemi\u015ftir. An\u0131lan Kanun\u2019un \u201cAma\u00e7\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 1. maddesinde an\u0131lan Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n kamu hukukuna t\u00e2bi olan veya kamunun denetimi alt\u0131nda bulunan veyahut kamu kayna\u011f\u0131 kullanan kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yapacaklar\u0131 ihalelerde uygulanacak esas ve usulleri belirlemek oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
75. Mal ve hizmet al\u0131m\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerine ili\u015fkin ihalelerle ilgili olarak Kanun\u2019da saydaml\u0131k, rekabet, e\u015fit muamele, g\u00fcvenirlik, gizlilik ve kamuoyu denetimi ilkeleri esas al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131n\u0131n yapacaklar\u0131 ihalelerin an\u0131lan ilkelere uygun bir \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 hukuk devleti ilkesinin bir unsuru olan kamu yarar\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorunluluk te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
76. Ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan e\u015fitlik ilkesi te\u015febb\u00fcslerin devlete mal ve hizmet sat\u0131m\u0131nda veya devletin yap\u0131m i\u015flerinde f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi i\u00e7inde yar\u0131\u015fabilmesini zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Ku\u015fkusuz nesnel ve me\u015fru sebeplerin bulunmas\u0131 h\u00e2linde te\u015febb\u00fcsler aras\u0131nda durumun gerektirdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131l\u0131klar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131, bu ba\u011flamda kamuya mal ve hizmet sat\u0131m\u0131nda veya kamunun yap\u0131m i\u015finde objektif \u015fartlara dayanan birtak\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fctlerin belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancak belirlenecek \u015fartlar\u0131n te\u015febb\u00fcsler aras\u0131nda f\u0131rsat e\u015fitli\u011fini ortadan kald\u0131racak mahiyette olmamas\u0131 gerekir (AYM, E.2021\/27, K.2023\/26, 16\/2\/2023, \u00a7 67).<\/p>\n
77. Bu itibarla saydaml\u0131k, hesap verilebilirlik ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ilkelerinin Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 10. maddelerinden kaynaklanan, kamunun mal ve hizmet al\u0131mlar\u0131nda veya yap\u0131m i\u015flerinde dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken anayasal ilkeler oldu\u011fu sonucuna ula\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla kamu kayna\u011f\u0131 kullanan kamu kurumlar\u0131n\u0131n mal ve hizmet al\u0131mlar\u0131n\u0131n veya yap\u0131m i\u015flerinin saydaml\u0131k, hesap verilebilirlik ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ilkelerine dayal\u0131 olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi anayasal bir zorunluluktur (AYM, E.2021\/27, K.2023\/26, 16\/2\/2023, \u00a7 68).<\/p>\n
78. Hukuk devletinin temel ilkelerinden olan belirlilik ilkesi yaln\u0131zca yasal belirlili\u011fi de\u011fil daha geni\u015f anlamda hukuki belirlili\u011fi de ifade etmektedir. Hukuki belirlilik ilkesinde as\u0131l olan, bir hukuk normunun uygulanmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kacak sonu\u00e7lar\u0131n o hukuk d\u00fczeninde \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131d\u0131r. Yasal d\u00fczenlemeye dayan\u0131larak eri\u015filebilir, bilinebilir ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 ko\u015fuluyla yarg\u0131sal i\u00e7tihatlar ile de hukuki belirlilik sa\u011flanabilir. As\u0131l olan, muhtemel muhataplar\u0131n\u0131n mevcut \u015fartlar alt\u0131nda belirli bir i\u015flemin ne t\u00fcr sonu\u00e7lar do\u011furabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rmelerini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir normun varl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
79. Belirlilik ilkesi; d\u00fczenlenen konudan yaln\u0131z kavram, ad ve kurum olarak s\u00f6z edilmesini de\u011fil bunlar\u0131n kanun metninde kuralla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 gerekli k\u0131lar. Kuralla\u015ft\u0131rma ise d\u00fczenlenen alanda temel ilkelerin konulmas\u0131n\u0131 ve \u00e7er\u00e7evenin \u00e7izilmi\u015f olmas\u0131n\u0131 ifade eder. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00f6z konusu d\u00fczenlemelerin tamam\u0131n\u0131n ayn\u0131 kanunda yap\u0131lmas\u0131 zorunlu olmay\u0131p incelenen kanun d\u0131\u015f\u0131ndaki kanunlar ya da ba\u015fka kanunlarla yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 da belirlilik ilkesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterlidir (AYM, E.2019\/93, K.2023\/87, 4\/5\/2023, \u00a7 100).<\/p>\n
80. Kamu harcamalar\u0131nda 5018 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un, kamu ihalelerinde ise 4734 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un uygulanmas\u0131n\u0131 zorunlu k\u0131lan bir Anayasa h\u00fckm\u00fc bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan kanun koyucunun kamu harcamalar\u0131 ve kamu ihaleleri y\u00f6n\u00fcnden farkl\u0131 d\u00fczenlemeler \u00f6ng\u00f6rmesinde ve farkl\u0131 usuller benimsemesinde anayasal a\u00e7\u0131dan bir engel yoktur (AYM, E.2017\/33, K.2019\/20, 10\/4\/2019, \u00a7 102). Bununla birlikte kanun koyucunun \u00f6ng\u00f6rece\u011fi d\u00fczenlemelerin ve belirleyece\u011fi usullerin saydaml\u0131k, hesap verilebilirlik ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ilkelerini temin etmesi anayasal bir mecburiyettir (AYM, E.2021\/27, K.2023\/26, 16\/2\/2023, \u00a7 72).<\/p>\n
81. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda bir kamu t\u00fczel ki\u015fisi olan Merkeze Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla devlet taraf\u0131ndan prim veya reas\u00fcrans deste\u011fi verilebilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylece Merkezin sigortac\u0131l\u0131k faaliyetlerini y\u00fcr\u00fct\u00fcrken birtak\u0131m kamu kaynaklar\u0131n\u0131 kullanmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir.<\/p>\n
82. Kural\u0131n anayasall\u0131k denetiminde g\u00f6zetilmesi gereken husus, Merkezin kamu harcamas\u0131 ve ihale yapmas\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenlemelerin ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usullerin saydaml\u0131k, hesap verilebilirlik ve f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ilkelerini temin edip etmedi\u011fidir. Kuralda Merkezin an\u0131lan Kanun kapsam\u0131ndaki faaliyetleri bak\u0131m\u0131ndan 5018 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a tabi olmayaca\u011f\u0131 h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015f olmas\u0131na kar\u015f\u0131n Merkeze sa\u011flanan kamu kayna\u011f\u0131n\u0131n kamu yarar\u0131na uygun \u015fekilde harcanmas\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na alan herhangi bir y\u00f6ntem d\u00fczenlenmemi\u015f, harcamalar\u0131n hangi usul ve esaslar \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131laca\u011f\u0131, bu harcamalar\u0131n ne \u015fekilde denetlenece\u011fi, Merkezin mali i\u015flemlerinde usuls\u00fczl\u00fcklerin tespit edilmesi h\u00e2linde buna ili\u015fkin hukuki sonu\u00e7lar\u0131n ne olaca\u011f\u0131 konusunda herhangi bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Bu itibarla kuralda, Merkezin yapaca\u011f\u0131 kamu harcamalar\u0131nda hesap verebilirli\u011fi ve mali saydaml\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamaya y\u00f6nelik g\u00fcvencelerin olu\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla 5018 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un uygulanmamas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural belirlilik ve demokratik devlet ilkeleriyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
83. \u00d6te yandan kuralda Merkezin 5684 say\u0131l\u0131 Kanun kapsam\u0131ndaki mal ve hizmet al\u0131m\u0131 ile yap\u0131m i\u015fleri 4734 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019dan istisna tutulmakla birlikte buna ili\u015fkin herhangi ba\u015fka bir usul de d\u00fczenlenmemi\u015ftir. Merkezin mal ve hizmet al\u0131mlar\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerini hangi usul ve esaslar \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi, mal ve hizmet al\u0131mlar\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerinde hangi kanuni h\u00fck\u00fcmlere ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131 belirli de\u011fildir. Bu itibarla kuralla istisna getirilen alana ili\u015fkin mal ve hizmet al\u0131m\u0131 ile yap\u0131m i\u015flerinde saydaml\u0131k, hesap verilebilirlik, f\u0131rsat e\u015fitli\u011fi ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik ilkelerinin g\u00fcvenceye ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez (benzer y\u00f6ndeki de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. AYM, E.2021\/27, K.2023\/26, 16\/2\/2023, \u00a7 75).<\/p>\n
84. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 10. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 bulunarak iptal edildi\u011finden ayr\u0131ca Anayasa\u2019n\u0131n 5., 7., 13., 35., 36., 40., 48., 90., 123., 125. ve 167. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden incelenmemi\u015ftir.<\/p>\n
3. (8) Numaral\u0131 F\u0131krada Yer Alan \u201c\u2026veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d \u0130baresi<\/p>\n
a. Genel A\u00e7\u0131klama<\/p>\n
85. Sigorta, ayn\u0131 veya benzer risklere maruz kalabilecek \u00e7ok say\u0131da ki\u015filerden tahsil edilen primlerin risk ger\u00e7ekle\u015fmesi h\u00e2linde \u00f6nceden belirlenmi\u015f y\u00f6ntemlerle tazminat olarak bu ki\u015filere \u00f6denmesini ifade etmektedir. Sigorta kurumunun temeli sigorta yapan taraf\u0131ndan toplanan primlerin ortak bir havuzda biriktirilmesi ve sigorta yapt\u0131ranlar\u0131n zararlar\u0131n\u0131n bu havuzdan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 esas\u0131na dayan\u0131r.<\/p>\n
86. Sosyal sigortalardan farkl\u0131 olarak \u00f6zel sigortalar g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayanan ve s\u00f6zle\u015fme ili\u015fkisi \u00e7er\u00e7evesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen iradi bir sigorta t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bu hukuki ili\u015fki sigorta s\u00f6zle\u015fmesi ad\u0131 verilen bir s\u00f6zle\u015fmeyle y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. 6102 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 1401. maddesinde sigorta s\u00f6zle\u015fmesi; sigortac\u0131n\u0131n bir prim kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, ki\u015finin para ile \u00f6l\u00e7\u00fclebilir bir menfaatini zarara u\u011fratan tehlikenin, rizikonun meydana gelmesi h\u00e2linde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birka\u00e7 ki\u015finin hayat s\u00fcreleri sebebiyle ya da hayatlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen baz\u0131 olaylar dolay\u0131s\u0131yla bir para \u00f6demeyi veya di\u011fer edimlerde bulunmay\u0131 y\u00fck\u00fcmlendi\u011fi s\u00f6zle\u015fme \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
87. Sigorta s\u00f6zle\u015fmeleri ile teminat alt\u0131na al\u0131na riskler baz\u0131 durumlarda yap\u0131sal veya b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli olabilmektedir. Bu nitelikteki risklerin ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda sigorta yapan kurumlar zor duruma d\u00fc\u015febilmekte, hatta iflas edebilmektedir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra teminat alt\u0131na al\u0131nan riskin beklenen durumdan daha b\u00fcy\u00fck bir \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 da s\u00f6z konusu olabilmektedir. \u0130\u015fte bu tehlikelerin \u00f6n\u00fcnde ge\u00e7ebilmek amac\u0131yla sigorta yapan kurumlar, sigorta ettikleri menfaatleri bir ba\u015fka sigorta kurumuna tekrar sigorta ettirmektedir. Bu ama\u00e7la yap\u0131lan sigortaya reas\u00fcrans, s\u00f6zle\u015fmeye ise reas\u00fcrans s\u00f6zle\u015fmesi denilmektedir.<\/p>\n
88. An\u0131lan Kanun\u2019un 1403. maddesinde d\u00fczenlenen reas\u00fcrans, sigorta \u015firketlerinin sigorta s\u00f6zle\u015fmeleri yoluyla \u00fcstlendikleri sorumluluklar\u0131 bir ba\u015fka sigorta \u015firketine sigorta ettirmeleri olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. S\u00f6z konusu maddenin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda reas\u00fcrans\u0131n sigortac\u0131n\u0131n sigorta ettirene kar\u015f\u0131 bor\u00e7 ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini ortadan kald\u0131rmayaca\u011f\u0131; sigorta ettirene, tekrar sigorta yapana kar\u015f\u0131 do\u011frudan dava a\u00e7ma ve talepte bulunma haklar\u0131n\u0131 vermeyece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
89. \u00d6te yandan 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 3. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de faaliyet g\u00f6sterecek sigorta \u015firketleri ile reas\u00fcrans \u015firketlerinin anonim \u015firket veya kooperatif \u015feklinde kurulmu\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkemizdeki sigorta kurumlar\u0131n\u0131n anonim \u015firket veya kooperatif \u015feklinde \u00f6rg\u00fctlenmesi gerekmektedir.<\/p>\n
90. Bununla birlikte \u00fclkemizde baz\u0131 risklere y\u00f6nelik olarak kanunlarla ayr\u0131 sigorta kurumlar\u0131 kurulmu\u015ftur. Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda Do\u011fal Afet Sigortalar\u0131 Kurumu (DASK) ile Tar\u0131m Sigortalar\u0131 Havuzu (TARS\u0130M) gelmektedir.<\/p>\n
91. DASK\u2019la ilgili d\u00fczenlemeler 6305 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da yer almaktad\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019un \u201cAma\u00e7 ve Kapsam\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 1. maddesinde Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n deprem sonucu binalarda meydana gelebilecek maddi zararlar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131n\u0131 teminen yapt\u0131r\u0131lacak zorunlu deprem sigortas\u0131 ile sigorta \u015firketlerince teminat verilemeyen veya teminat verilmesinde g\u00fc\u00e7l\u00fckler bulunan \u00e7e\u015fitli afet ve riskler sonucu meydana gelebilecek maddi ve beden\u00ee zararlar\u0131n kar\u015f\u0131lanabilmesini teminen sunulacak sigorta ve reas\u00fcrans teminatlar\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlemek oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir.<\/p>\n
92. An\u0131lan Kanun\u2019un 3. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda DASK\u2019\u0131n Kanun\u2019un 7. maddesinin (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda ge\u00e7en deprem, sel, yer kaymas\u0131, f\u0131rt\u0131na, dolu, don, \u00e7\u0131\u011f d\u00fc\u015fmesi ve benzeri do\u011fal afetler ile di\u011fer \u00f6zellik arz eden riskler i\u00e7in sunulacak sigorta ve reas\u00fcrans teminatlar\u0131n\u0131 vermek \u00fczere Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 nezdinde kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz bir kurum olarak ihdas edildi\u011fi belirtilmi\u015ftir. DASK\u2019\u0131n gelirleri 9. maddede d\u00fczenlenmi\u015f olup an\u0131lan maddede gelirlerin sigorta ve reas\u00fcrans primlerinden, reas\u00fcrans ve retrosesyon i\u015flemlerinden elde edilen komisyonlardan, DASK varl\u0131klar\u0131ndan sa\u011flanan gelirlerden ve di\u011fer gelirlerden olu\u015faca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
93. TARS\u0130M\u2019le ilgili d\u00fczenlemeler ise 5363 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019da h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. An\u0131lan Kanun\u2019un \u201cAma\u00e7\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 1. maddesinde Kanun\u2019un amac\u0131n\u0131n; \u00fcreticilerin Kanun\u2019da belirtilen riskler nedeniyle u\u011frayaca\u011f\u0131 zararlar\u0131n tazmin edilmesini temin etmek \u00fczere, tar\u0131m sigortalar\u0131 uygulamas\u0131na ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131n belirlenmesi oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. 4. maddenin birinci f\u0131kras\u0131nda TARS\u0130M\u2019in Kanun kapsam\u0131ndaki risklerin teminat alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, standart sigorta poli\u00e7elerinin belirlenmesi, hasar organizasyonlar\u0131, akt\u00fcerya \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, tazminat \u00f6demelerinin yap\u0131lmas\u0131, reas\u00fcrans teminat\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, tar\u0131m sigortalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi, yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve izlenmesi ile di\u011fer teknik hizmetlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi amac\u0131yla t\u00fczel ki\u015fili\u011fi haiz olarak kuruldu\u011fu belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
94. 12. maddede TARS\u0130M\u2019in teminat alt\u0131na alaca\u011f\u0131 risklerin kapsam\u0131 d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddede TARS\u0130M\u2019in bitkiler, bitkisel \u00fcr\u00fcnler ve seralar, tar\u0131msal yap\u0131lar, tar\u0131m alet ve makineleri ile \u00e7iftlik hayvanlar\u0131 i\u00e7in kurakl\u0131k, dolu, don, sel, taban suyu bask\u0131n\u0131, f\u0131rt\u0131na, hortum, deprem, heyelan, yang\u0131n, kaza ve zararl\u0131lar ile hayvan hastal\u0131klar\u0131n\u0131n neden olaca\u011f\u0131 zararlar\u0131 ve\/veya tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fc bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli g\u00f6r\u00fclecek di\u011fer riskleri teminat kapsam\u0131na alabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
95. TARS\u0130M\u2019in gelirleri 7. maddede d\u00fczenlenmi\u015ftir. An\u0131lan maddede sigorta \u015firketlerinin devretti\u011fi primler, devlet taraf\u0131ndan sa\u011flanan prim deste\u011fi, toplanan kaynaklar\u0131n yat\u0131r\u0131m gelirleri, al\u0131nan krediler, genel b\u00fct\u00e7eden al\u0131nacak katk\u0131lar ve di\u011fer gelirlerin TARS\u0130M\u2019in gelirlerini olu\u015fturdu\u011fu h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
b. Anlam ve Kapsam<\/p>\n
96. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda, kamu yarar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan gerek g\u00f6r\u00fclmesi h\u00e2linde sigortac\u0131l\u0131k ilkeleri g\u00f6zetilerek Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla Merkezin DASK ve TARS\u0130M\u2019e reas\u00fcrans teminat\u0131 verebilece\u011fi veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026 veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d ibaresi dava konusu kural\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
97. Kurala g\u00f6re Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fecek olan reas\u00fcrans deste\u011fi sigortac\u0131l\u0131k ilkeleri g\u00f6zetilerek al\u0131nabilecektir. Dolay\u0131s\u0131yla reas\u00fcrans s\u00f6zle\u015fmelerinde oldu\u011fu gibi DASK ve TARS\u0130M\u2019den reas\u00fcrans deste\u011fi al\u0131nmas\u0131 durumunda Merkez bu kurumlara reas\u00fcrans primi \u00f6deyecek; teminat alt\u0131na al\u0131nan riskin ger\u00e7ekle\u015fmesi durumunda ise DASK ve TARS\u0130M, Cumhurba\u015fkan\u0131 karar\u0131nda belirlenen kurallar \u00e7er\u00e7evesinde zarara ili\u015fkin olarak Merkeze tazminat \u00f6deyecektir.<\/p>\n
c. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
98. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kuralla DASK ve TARS\u0130M taraf\u0131ndan Merkeze sa\u011flanan deste\u011fin kendi b\u00fcnyelerinde biriken primlerden kar\u015f\u0131lanaca\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla bu konuda karar verme yetkisine sahip olan Cumhurba\u015fkan\u0131na primler \u00fczerinde tasarrufta bulunma imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, kuralda reas\u00fcrans deste\u011finin al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin herhangi bir objektif \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn \u00f6ng\u00f6r\u00fclmedi\u011fi, bu suretle idareye s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, DASK ve TARS\u0130M ile sigorta s\u00f6zle\u015fmesi yapanlar\u0131n primlere ili\u015fkin m\u00fclkiyet hakk\u0131na kamu yarar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n ve kanunilik \u015fart\u0131 ger\u00e7ekle\u015fmeksizin m\u00fcdahale edildi\u011fi, bu durumun taraf olunan uluslararas\u0131 s\u00f6zle\u015fmelerle de ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 5., 7., 13., 17., 35., 45. ve 123. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
\u00e7. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
99. Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti ilkesi gere\u011fince DASK ve TARS\u0130M\u2019in Merkeze reas\u00fcrans deste\u011fi verilmesini \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131na y\u00f6nelik ve belirli olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
100. Kural\u0131n \u201c\u2026kurulacak yeni merkezin b\u00fcnyesindeki havuzlar\u0131n hem kendi aralar\u0131nda hem de Do\u011fal Afet Sigortalar\u0131 Kurumu ya da Tar\u0131m Sigortalar\u0131 Havuzu ile reas\u00fcrans konusunda dayan\u0131\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi yapabilmelerine imk\u00e2n sa\u011flanmas\u0131, havuzlar\u0131n birbirleri ile bu i\u015fbirli\u011finin bir sonucu olarak reas\u00fcrans primlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn yurt i\u00e7inde tutulmas\u0131 suretiyle milli menfaatlerin g\u00f6zetilmesi ama\u00e7lanmaktad\u0131r..\u201d \u015feklindeki gerek\u00e7esi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda an\u0131lan kurumlar\u0131n reas\u00fcrans i\u00e7in \u00f6deyece\u011fi primlerin yurt i\u00e7inde kalmas\u0131 \u00fclke ekonomisinin geli\u015fmesinde ve b\u00fcy\u00fcmesinde olumlu bir etki meydana getirecektir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke ekonomisinin geli\u015fmesine ve bu suretle toplumun ekonomik refah\u0131n\u0131n artmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flamak amac\u0131yla \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lan kural\u0131n kamu yarar\u0131 amac\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
101. \u00d6te yandan 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin dava konusu kural\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda kurala konu reas\u00fcrans deste\u011finin hangi kurumlardan, hangi h\u00e2l ve \u015fartlarda al\u0131nabilece\u011finin herhangi bir teredd\u00fcde yer vermeyecek \u015fekilde a\u00e7\u0131k ve net olarak d\u00fczenlendi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde kural\u0131n belirsiz oldu\u011fu da s\u00f6ylenmez.<\/p>\n
102. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesine ayk\u0131r\u0131 de\u011fildir. \u0130ptal talebinin reddi gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesi y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 5. maddesi y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
Kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7., 13., 17., 35., 45. ve 123. maddeleriyle ilgisi g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
4. (9) Numaral\u0131 F\u0131krada Yer Alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026 yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d \u0130bareleri<\/p>\n
a. \u0130ptal Talebinin Gerek\u00e7esi<\/p>\n
103. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; dava konusu kurallarla idari te\u015fkilat i\u00e7inde yer alan Merkezin te\u015fkilat\u0131n\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131 belirleme yetkisinin bir ba\u015fka idari kuruma verildi\u011fi, bu hususlarda genel \u00e7er\u00e7evesinin \u00e7izilmedi\u011fi, temel ilkelerin belirlenmedi\u011fi, bu suretle idareye s\u0131n\u0131rs\u0131z bir takdir yetkisinin tan\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu durumun ise keyf\u00eeli\u011fe neden olabilece\u011fi belirtilerek kurallar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2., 7., 123. ve 124. maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
b. Anayasa\u2019ya Ayk\u0131r\u0131l\u0131k Sorunu<\/p>\n
104. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda Merkezin te\u015fkilat\u0131n\u0131n, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131n\u0131n, varl\u0131klar\u0131n\u0131n yat\u0131r\u0131ma y\u00f6nlendirilmesinin, yetki ve sorumluluklar\u0131 ile bu maddenin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin di\u011fer usul ve esaslar\u0131n Kurum taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lacak y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. An\u0131lan f\u0131krada yer alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026 yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d ibareleri dava konusu kurallar\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n
105. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinde \u201cYasama yetkisi T\u00fcrk Milleti ad\u0131na T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.\u201d denilmektedir. Yasama yetkisinin T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisine (TBMM) ait olmas\u0131 ve bu yetkinin devredilememesi, kuvvetler ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 ilkesinin bir gere\u011fidir. Bu h\u00fckme yer veren Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesinin gerek\u00e7esinde yasama yetkisinin parlamentoya ait olmas\u0131 \u201cdemokrasi rejimini benimseyen siyasi rejimlerde ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir durum\u201d olarak nitelendirilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca gerek\u00e7ede \u201cMillet ad\u0131na kanun koyma yetkisini yasama meclisi yerine getirir. Bu yetki devredilemez. Ancak, Anayasan\u0131n 99 ve 129 uncu maddeleri h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131d\u0131r.\u201d denilmek suretiyle bu ilkenin anlam\u0131 ve istisnalar\u0131 belirtilmi\u015ftir. Madde gerek\u00e7esinden de anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi, esasen kanun koyma yetkisinin TBMM d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka bir organca kullan\u0131lamamas\u0131 anlam\u0131na gelmektedir. Anayasa\u2019n\u0131n 7. maddesi ile yasaklanan, kanun yapma yetkisinin devredilmesidir (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013).<\/p>\n
106. T\u00fcrevsel nitelikteki d\u00fczenleyici i\u015flemler bak\u0131m\u0131ndan y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenleme yetkisi, s\u0131n\u0131rl\u0131, tamamlay\u0131c\u0131 ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir yetkidir. Bu nedenle temel ilkeleri belirlenmeksizin ve \u00e7er\u00e7evesi \u00e7izilmeksizin y\u00fcr\u00fctme organ\u0131na d\u00fczenleme yetkisi veren bir kanun kural\u0131 ile s\u0131n\u0131rs\u0131z, belirsiz, geni\u015f bir alan\u0131n y\u00fcr\u00fctmenin d\u00fczenlemesine b\u0131rak\u0131lmas\u0131, Anayasa\u2019n\u0131n belirtilen maddesine ayk\u0131r\u0131l\u0131k olu\u015fturur. Bununla birlikte yasama organ\u0131n\u0131n temel ilkeleri ve \u00e7er\u00e7eveyi kanunla belirlendikten sonra uzmanl\u0131k ve idare tekni\u011fine ili\u015fkin hususlar\u0131 y\u00fcr\u00fctmeye b\u0131rakmas\u0131, yasama yetkisinin devri olarak yorumlanamaz (AYM, E.2011\/42, K.2013\/60, 9\/5\/2013; E.2019\/36, K.2021\/15, 4\/3\/2021, \u00a7 57).<\/p>\n
107. Kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fini haiz olan Merkezin Anayasa\u2019n\u0131n 123. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 uyar\u0131nca te\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile yetki ve sorumluluklar\u0131n\u0131n kanunla d\u00fczenlenmesi gerekmektedir. Bu itibarla temel ilkeler belirlenmeksizin, genel \u00e7er\u00e7eve \u00e7izilmeksizin an\u0131lan hususlar\u0131n d\u00fczenlenmesinin Kuruma b\u0131rak\u0131lmas\u0131 yasama yetkisinin devredilemezli\u011fi ilkesiyle ba\u011fda\u015fmayacakt\u0131r.<\/p>\n
108. 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 33\/A maddesinin (1) ve (3) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131nda Merkezin faaliyetinin kapsam\u0131, faaliyet ve \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemleri d\u00fczenlenmi\u015f; (5) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda Merkezin Y\u00f6netim Kurulu taraf\u0131ndan y\u00f6netilece\u011fi belirtilerek Y\u00f6netim Kurulunun yap\u0131s\u0131, ba\u015fkan ve \u00fcyelerin \u00f6zellikleri belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
109. S\u00f6z konusu h\u00fck\u00fcmler dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Kanun\u2019da Y\u00f6netim Kurulunun yap\u0131s\u0131, \u00fcyeler ile ba\u015fkan\u0131n nitelikleri belli \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fczenlenmi\u015fse de Merkezin Y\u00f6netim Kurulu haricinde te\u015fkilat yap\u0131s\u0131na ve hizmet birimlerine ili\u015fkin herhangi bir d\u00fczenlemeye yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n
110. Di\u011fer yandan Kanun\u2019da Merkezin kurulu\u015f amac\u0131 ve faaliyetlerine ili\u015fkin d\u00fczenlemelere yer verilmi\u015f ancak Merkezin ve Merkez Y\u00f6netim Kurulunun g\u00f6rev, yetki ve sorumluluklar\u0131na dair herhangi bir h\u00fck\u00fcm \u00f6ng\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Ayr\u0131ca Kanun\u2019da Merkezin ve Merkez Y\u00f6netim Kurulunun \u00e7al\u0131\u015fma usul\u00fcne, toplant\u0131 ve karar yeter say\u0131s\u0131na ili\u015fkin herhangi bir h\u00fckme de yer verilmemi\u015ftir.<\/p>\n
111. Bu itibarla Merkezin organlar\u0131 ile hizmet birimlerine, bunlar\u0131n yetki ve sorumluluklar\u0131 ile \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131na ili\u015fkin temel ilke ve \u00e7er\u00e7evenin Kanun\u2019da d\u00fczenlenmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla s\u00f6z konusu hususlar\u0131n Kurum taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6netmelikle belirlenece\u011fine y\u00f6nelik kural\u0131n yasama yetkisinin devredilmezli\u011fi ilkesiyle ba\u011fda\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenemez.<\/p>\n
112. \u00d6te yandan Anayasa\u2019n\u0131n 124. maddesinde Cumhurba\u015fkan\u0131, bakanl\u0131klar ve kamu t\u00fczel ki\u015filerinin kendi g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere ve bunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla y\u00f6netmelikler \u00e7\u0131karabilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. Anayasa\u2019n\u0131n an\u0131lan maddesinde kamu kurum ve kurulu\u015flar\u0131na verilen y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karma yetkisinin, y\u00f6netmelik \u00e7\u0131karacak kamu kurum ve kurulu\u015funun hiyerar\u015fik y\u00f6nden kendi ast\u0131 konumunda bulunan birimlerde h\u00fck\u00fcm ve sonu\u00e7 do\u011furacak \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r (AYM, E.2023\/63, K.2024\/15, 23\/1\/2024, \u00a7 45). Di\u011fer yandan an\u0131lan yetkinin, sadece kamu t\u00fczel ki\u015fisinin kendi g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere \u00e7\u0131kar\u0131labilece\u011fi, ba\u015fka bir kamu t\u00fczel ki\u015fisinin g\u00f6rev alan\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinin uygulanmas\u0131na ili\u015fkin y\u00f6netmelik d\u00fczenlenemeyece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
113. Dava konusu kuralda, ayr\u0131 bir kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi bulunan Merkezin te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile yetki ve sorumluluklar\u0131na ili\u015fkin y\u00f6netmelikle d\u00fczenleme yapma yetkisi Kuruma verilmektedir. Kural gere\u011fi kamu t\u00fczel ki\u015fili\u011fi olan bir kurumun te\u015fkilat yap\u0131s\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131 ile yetki ve sorumluluklar\u0131na ili\u015fkin olarak farkl\u0131 bir t\u00fczel ki\u015fili\u011fi olan Kuruma d\u00fczenleyici i\u015flem yapma yetkisi verilmesi, Anayasa\u2019n\u0131n 124. maddesindeki kamu t\u00fczel ki\u015filerinin ancak kendi g\u00f6rev alanlar\u0131n\u0131 ilgilendiren kanunlar\u0131n ve Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamelerinin uygulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00fczere ve bunlara ayk\u0131r\u0131 olmamak \u015fart\u0131yla y\u00f6netmelikler \u00e7\u0131karabilece\u011fine ili\u015fkin anayasal ilkeyle ba\u011fda\u015fmamaktad\u0131r.<\/p>\n
114. A\u00e7\u0131klanan nedenlerle kural, Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 124. maddelerine ayk\u0131r\u0131d\u0131r. \u0130ptali gerekir.<\/p>\n
Kural\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 123. maddelerine de ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ise de bu ba\u011flamda belirtilen hususlar\u0131n Anayasa\u2019n\u0131n 7. ve 124. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler kapsam\u0131nda ele al\u0131nm\u0131\u015f olmas\u0131 nedeniyle Anayasa\u2019n\u0131n 2. ve 123. maddeleri y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
V. \u0130PTAL KARARININ Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RECE\u011e\u0130 G\u00dcN SORUNU<\/p>\n
115. Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cKanun, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 kararnamesi veya T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi \u0130\u00e7t\u00fcz\u00fc\u011f\u00fc ya da bunlar\u0131n h\u00fck\u00fcmleri, iptal kararlar\u0131n\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 tarihte y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal h\u00fckm\u00fcn\u00fcn y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilir. Bu tarih, karar\u0131n Resm\u00ee Gazetede yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7emez.\u201d denilmekte, 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda da bu kural tekrarlanmak suretiyle Anayasa Mahkemesinin gerekli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc h\u00e2llerde Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden ba\u015flayarak iptal karar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011fi tarihi bir y\u0131l\u0131 ge\u00e7memek \u00fczere ayr\u0131ca kararla\u015ft\u0131rabilece\u011fi belirtilmektedir.<\/p>\n
116. 7319 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un;<\/p>\n
– 6. maddesiyle 4632 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019a eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi ile sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
– 12. maddesiyle 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026 yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
iptal edilmesi nedeniyle do\u011facak hukuksal bo\u015fluk kamu yarar\u0131n\u0131 ihlal edecek nitelikte g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131yla 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince bu kurallara ili\u015fkin iptal h\u00fck\u00fcmlerinin karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak dokuz ay sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
VI. Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011e\u00dcN DURDURULMASI TALEB\u0130<\/p>\n
117. Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, dava konusu kurallar\u0131n uygulanmas\u0131 h\u00e2linde telafisi g\u00fc\u00e7 veya imk\u00e2ns\u0131z zararlar\u0131n do\u011fabilece\u011fi belirtilerek y\u00fcr\u00fcrl\u00fcklerinin durdurulmas\u0131na karar verilmesi talep edilmi\u015ftir.<\/p>\n
20\/5\/2021 tarihli ve 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 12. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5684 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k Kanunu\u2019nun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesine y\u00f6nelik y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 talebinin, ko\u015fullar\u0131 olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131ndan REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. 1. 6. maddesiyle 28\/3\/2001 tarihli ve 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin;<\/p>\n
a. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesine,<\/p>\n
b. Sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesine,<\/p>\n
2. 12. maddesiyle 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d ibarelerine,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal h\u00fck\u00fcmlerinin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmelerinin ertelenmeleri nedeniyle bu c\u00fcmlelere ve ibarelere ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
C. 1. 4. maddesiyle 25\/8\/1999 tarihli ve 4447 say\u0131l\u0131 \u0130\u015fsizlik Sigortas\u0131 Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 31. maddenin;<\/p>\n
a. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesine,<\/p>\n
b. Sekizinci ve dokuzuncu f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d ibarelerine,<\/p>\n
c. On birinci ve on ikinci f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d ibarelerine,<\/p>\n
2. 12. maddesiyle 5684 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin;<\/p>\n
a. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcne,<\/p>\n
b. (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d ibaresine,<\/p>\n
y\u00f6nelik iptal talepleri 5\/11\/2024 tarihli ve E.2021\/78, K.2024\/181 say\u0131l\u0131 kararla reddedildi\u011finden bu c\u00fcmleye, b\u00f6l\u00fcme ve ibarelere ili\u015fkin y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn durdurulmas\u0131 taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
5\/11\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
20\/5\/2021 tarihli ve 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un;<\/p>\n
A. 4. maddesiyle 25\/8\/1999 tarihli ve 4447 say\u0131l\u0131 \u0130\u015fsizlik Sigortas\u0131 Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 31. maddenin;<\/p>\n
1. Birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
2. Sekizinci ve dokuzuncu f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fon taraf\u0131ndan\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
3. On birinci ve on ikinci f\u0131kralar\u0131nda yer alan \u201c\u2026Fondan\u2026\u201d ibarelerinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131klar\u0131na ve iptal taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
B. 6. maddesiyle 28\/3\/2001 tarihli ve 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin;<\/p>\n
1. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
2. Sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin,<\/p>\n
Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131na ve \u0130PTALLER\u0130NE, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE,<\/p>\n
C. 12. maddesiyle 3\/6\/2007 tarihli ve 5684 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k Kanunu\u2019nun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile birlikte de\u011fi\u015ftirilen 33\/A maddesinin;<\/p>\n
1. (1) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n \u201cYurt i\u00e7inden veya uluslararas\u0131 piyasalardan sigorta veya reas\u00fcrans teminat\u0131 bulunamayan ya da teminat sa\u011flanmas\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fck bulunan riskler, n\u00fckleer riskler gibi \u00f6zellik arz eden riskler ile sigorta edilmesinde kamu yarar\u0131 bulunan riskler i\u00e7in\u2026\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
2. (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve \u0130PTAL\u0130NE,<\/p>\n
3. (8) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026veya bu kurumlardan reas\u00fcrans deste\u011fi alabilir.\u201d ibaresinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na ve iptal talebinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
4. (9) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan \u201c\u2026te\u015fkilat\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma usul ve esaslar\u0131,\u2026\u201d ve \u201c\u2026yetki ve sorumluluklar\u0131\u2026\u201d ibarelerinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 olduklar\u0131na ve \u0130PTALLER\u0130NE, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin Anayasa\u2019n\u0131n 153. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131 ile 6216 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 66. maddesinin (3) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince KARARIN RESM\u00ce GAZETE\u2019DE YAYIMLANMASINDAN BA\u015eLAYARAK DOKUZ AY SONRA Y\u00dcR\u00dcRL\u00dc\u011eE G\u0130RMES\u0130NE,<\/p>\n
5\/11\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00dcye<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 5\/11\/2024 tarihli, 2021\/78 esas – 2024\/181 karar say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Anayasa Mahkemesi, 5\/11\/2024 tarihinde E.2021\/78 numaral\u0131 dosyada, 7319 say\u0131l\u0131 Sigortac\u0131l\u0131k ile Di\u011fer Baz\u0131 Alanlara \u0130li\u015fkin Kanunlarda ve Bir Kanun H\u00fckm\u00fcnde Kararnamede De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun\u2019un 6. maddesiyle 4632 say\u0131l\u0131 Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yat\u0131r\u0131m Sistemi Kanunu\u2019na eklenen ge\u00e7ici 4. maddenin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmlesi ile sekizinci f\u0131kras\u0131n\u0131n ikinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline, iptal h\u00fck\u00fcmlerinin karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131na girmesine karar vermi\u015ftir. Dava Konusu Kurallar Dava konusu ilk kuralda,\u00a0 mevcut bulunan emeklilik taahh\u00fct planlar\u0131 kapsam\u0131ndaki yurt i\u00e7i ya da yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki birikimler ve taahh\u00fctlere ili\u015fkin tutarlar\u0131 k\u0131smen veya tamamen bireysel emeklilik sistemine aktaran \u00fcyelerin sistemde kazanacaklar\u0131 s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi kapsam\u0131nda emeklilik hakk\u0131 kazanm\u0131\u015f olanlar\u0131n aktar\u0131m sonras\u0131 sistemde emeklilik hakk\u0131 kazanaca\u011f\u0131 ya\u015fa ili\u015fkin esas ve usullerin Sigortac\u0131l\u0131k ve \u00d6zel Emeklilik D\u00fczenleme ve Denetleme Kurumu (Kurum) taraf\u0131ndan belirlenece\u011fi h\u00fckme ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Dava konusu di\u011fer kuralda ise yap\u0131lacak aktar\u0131ma ve bireysel emeklilik sisteminde hak kazan\u0131lacak s\u00fcreye ili\u015fkin usul ve esaslar\u0131 belirlemeye Kurumun yetkili oldu\u011fu d\u00fczenlenmi\u015ftir. Ba\u015fvuru Gerek\u00e7esi Dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle; bireysel emeklilik sisteminin sosyal g\u00fcvenlik sisteminin bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu, bu nedenle sosyal g\u00fcvenlik hakk\u0131 kapsam\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131, dava konusu kurallarla aktar\u0131m ile aktar\u0131m sonras\u0131 kazan\u0131lacak s\u00fcreye ve \u00fcyelerden sosyal g\u00fcvenlik sistemi ve tabi oldu\u011fu vak\u0131f senedi …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-24642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n