Olaylar<\/p>\n
COVID-19 salg\u0131n\u0131n etkilerinin devam etti\u011fi d\u00f6nemde ba\u015fvurucunun basit yaralama su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle iddianame d\u00fczenlenmi\u015ftir. Mahkeme iddianameyi kabul ederek yarg\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131laman\u0131n duru\u015fma devresi iki celsede tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk celseye kat\u0131lan ba\u015fvurucu m\u00fcdafii; duru\u015fman\u0131n ikinci celsesinin yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle celseye kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren mazeret dilek\u00e7esi sunmu\u015ftur. \u0130kinci celsede m\u00fc\u015fteki haz\u0131r edilememi\u015f; m\u00fcdafinin mazereti ise mahkemece reddedilmi\u015f ve ba\u015fvurucunun adli para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na kesin olarak karar verilmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle mazeret dilek\u00e7esi sunan ve hastaneye ba\u015fvurarak COVID-19 testi veren ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin an\u0131lan hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131, sonu\u00e7lanan test ile tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130ddialar<\/p>\n
Ba\u015fvurucu, m\u00fcdafiinin sa\u011fl\u0131k mazeretinin kabul edilmemesi nedeniyle savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
Mahkemenin De\u011ferlendirmesi<\/p>\n
Somut olayda mahkeme, duru\u015fman\u0131n ilk celsesinde m\u00fcdafii ile haz\u0131r bulunan ba\u015fvurucunun savunmas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f; m\u00fc\u015ftekinin zorla getirilmesine karar vererek duru\u015fmay\u0131 ertelemi\u015ftir. \u0130kinci celseden \u00f6nce ba\u015fvurucu m\u00fcdafii sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 sebebiyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirerek mazeretinin kabul edilmesini talep etmi\u015ftir. Mahkeme ikinci celsede haz\u0131r edilemeyen m\u00fc\u015ftekiyi dinlemekten vazge\u00e7mi\u015f, belgelendirilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin mazeretini reddetmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafiinin m\u00fc\u015ftekinin dinlenmesinden vazge\u00e7ilmesine ili\u015fkin ara karar\u0131na kar\u015f\u0131 diyecekleri de sorulamam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 celsede iddia makam\u0131 esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, mahkeme ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n sunulmas\u0131n\u0131n ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan ve mahkeme karar\u0131n\u0131 esasl\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki bir i\u015flem oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Duru\u015fmadan ba\u011f\u0131\u015f\u0131k tutulma talebi olan ancak bu talebi hakk\u0131nda herhangi bir karar verilmeyen ba\u015fvurucunun yoklu\u011funda sunulan esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaaya kar\u015f\u0131 kendisi veya m\u00fcdafii arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla savunma sunmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131tay benzer durumlarda ba\u015fvurucunun veya m\u00fcdafiinin mazeret taleplerinin kabul edilmemesini savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle mazeret dilek\u00e7esi sundu\u011fu yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte k\u00fcresel \u00e7apta bir salg\u0131n hastal\u0131k bulunmaktad\u0131r. An\u0131lan hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesiyle mazeret dilek\u00e7esi sunan ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin dilek\u00e7eyi sundu\u011fu anda mazeretini belgelendirmesinin olanakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na, yap\u0131lan testin belli bir s\u00fcrecin ard\u0131ndan sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmelidir. Belgelendirilmeyen mazeretlerin mahkemelerce kabul edilmemesi adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki g\u00fcvencelerin ihlaline yol a\u00e7mayabilir. Ancak ani geli\u015fen veya acil ve \u00f6nemli durumlar\u0131n s\u00f6z konusu olabilece\u011fi g\u00f6zetilerek \u00f6zellikle esasl\u0131 i\u015flemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmalarda belgelendirilmemi\u015f olsa dahi mazeretlerin kategorik olarak reddedilmemesi gerekti\u011fi kabul edilmelidir. Bu kapsamda somut olayda \u00f6zellikle yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda mahkemenin k\u00fcresel \u00e7apta devam eden ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zeterek sa\u011fl\u0131k mazeretlerini titizlikle incelemesi gerekti\u011fi belirtilmelidir. Buna ra\u011fmen mahkeme -ba\u015fvurucunun maruz kald\u0131\u011f\u0131 olumsuzlu\u011fun telafi edilmesi i\u00e7in herhangi bir kar\u015f\u0131 dengeleyici g\u00fcvenceye de ba\u015fvurmadan- esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 celsede ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin mazeretini reddetmi\u015f, ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafiine savunma hakk\u0131 tan\u0131maks\u0131z\u0131n karar vermi\u015ftir. Olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarih ile kovu\u015fturman\u0131n sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 tarih aras\u0131nda uzun bir zaman ge\u00e7medi\u011fi de g\u00f6zetilerek yarg\u0131lama bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde -somut olay\u0131n \u00f6zel \u015fartlar\u0131nda- savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi a\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
——<\/p>\n
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KAD\u0130R TOPRAK BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2022\/2407)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 9\/10\/2024<\/p>\n
R.G. Tarih ve Say\u0131: 9\/1\/2025 – 32777<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
GENEL KURUL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir \u00d6ZKAYA<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
Ba\u015fkanvekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131ld\u0131z SEFER\u0130NO\u011eLU<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Selahaddin MENTE\u015e<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Muhterem \u0130NCE<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Metin KIRATLI<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Muhammed Nuri \u00d6ZG\u00dcR<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Kadir TOPRAK<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. Yusuf E\u015eBERK<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN KONUSU<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, m\u00fcdafinin sa\u011fl\u0131k mazeretinin kabul edilmemesi nedeniyle savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
II. BA\u015eVURU S\u00dcREC\u0130<\/p>\n
2. Ba\u015fvuru 7\/1\/2022 tarihinde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Komisyon; adli yard\u0131m talebinin kabul\u00fcne, ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
3. Ba\u015fvuru belgelerinin bir \u00f6rne\u011fi bilgi i\u00e7in Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na (Bakanl\u0131k) g\u00f6nderilmi\u015ftir.<\/p>\n
4. Birinci B\u00f6l\u00fcm, ba\u015fvurunun Genel Kurul taraf\u0131ndan incelenmesine karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
III. OLAY VE OLGULAR<\/p>\n
5. T\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ve \u00fclkemizi bir\u00e7ok alanda etkileyen ve COVID-19 olarak adland\u0131r\u0131lan yeni tip bir vir\u00fcs\u00fcn 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019nin Vuhan \u015fehrinde g\u00f6r\u00fclmesinin ard\u0131ndan 11\/3\/2020 tarihinde D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc taraf\u0131ndan k\u00fcresel salg\u0131n (pandemi) ilan edilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye de bu salg\u0131ndan etkilenmi\u015f, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ilk COVID-19 vakas\u0131n\u0131n 11\/3\/2020 tarihinde te\u015fhis edildi\u011fi a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015f ve bu tarihten itibaren salg\u0131nla m\u00fccadele etmek i\u00e7in yetkili makamlar taraf\u0131ndan baz\u0131 tedbirlerin uygulanmas\u0131 yoluna gidilmi\u015ftir (AYM, E.2023\/44, K.2023\/71, 05\/04\/2023, \u00a7 5). Al\u0131nan bir\u00e7ok tedbirin yan\u0131 s\u0131ra hastal\u0131\u011fa yakalanan ve hastalarla temasl\u0131 olan ki\u015filere y\u00f6nelik olarak karantina ve izolasyon gibi tedbirler uygulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. Salg\u0131n\u0131n etkilerinin devam etti\u011fi d\u00f6nemde ba\u015fvurucu hakk\u0131nda yap\u0131lan bir \u015fik\u00e2yet \u00fczerine Adana Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lan soru\u015fturma sonucunda ba\u015fvurucunun basit yaralama su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle 12\/4\/2021 tarihinde iddianame d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n
7. Adana 8. Asliye Ceza Mahkemesi (Mahkeme) iddianameyi kabul ederek yarg\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131lama iki celsede tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. Duru\u015fman\u0131n 21\/9\/2021 tarihli ilk celsesine m\u00fcdafii ile kat\u0131lan ba\u015fvurucu, m\u00fc\u015ftekinin sald\u0131r\u0131s\u0131 \u00fczerine ba\u015flayan tart\u0131\u015fmada m\u00fc\u015ftekiye vurdu\u011funu belirtmi\u015ftir. Duru\u015fma Tutana\u011f\u0131’na g\u00f6re ba\u015fvurucu, sonraki duru\u015fmalardan ba\u011f\u0131\u015f\u0131k tutulmak istemi\u015f; m\u00fc\u015fteki, usul\u00fcne uygun davetiye tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen duru\u015fmaya kat\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Mahkeme ba\u015fvurucunun duru\u015fmadan ba\u011f\u0131\u015f\u0131k tutulma talebi konusunda bir de\u011ferlendirme yapmam\u0131\u015f, duru\u015fmaya kat\u0131lmayan m\u00fc\u015ftekinin zorla getirilmesine karar vererek duru\u015fmay\u0131 7\/12\/2021 tarihine ertelemi\u015ftir.<\/p>\n
8. Ba\u015fvurucu m\u00fcdafii 7\/12\/2021 tarihinde saat 08.32’de sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren mazeret dilek\u00e7esini Ulusal Yarg\u0131 A\u011f\u0131 Bili\u015fim Sistemi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Mahkemeye sunmu\u015ftur. \u0130kinci celsenin Duru\u015fma Tutana\u011f\u0131’na g\u00f6re zorla getirilmesine karar verilen ancak adresinde ula\u015f\u0131lamayan m\u00fc\u015fteki duru\u015fmada haz\u0131r edilememi\u015ftir. Bu celsede Mahkeme, m\u00fcdafinin mazeretini belgelendirmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle -yarg\u0131laman\u0131n geldi\u011fi a\u015famay\u0131 da g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak- reddetmi\u015f; yarg\u0131lamaya katk\u0131 sa\u011flamayaca\u011f\u0131 kanaatiyle m\u00fc\u015ftekiyi dinlemekten vazge\u00e7mi\u015ftir. Ayn\u0131 celsede iddia makam\u0131 esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Mahkeme savunman\u0131n haz\u0131r bulunmad\u0131\u011f\u0131 bu celsede ba\u015fvurucunun an\u0131lan su\u00e7tan 2.400 TL adli para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na kesin olarak karar vermi\u015ftir.<\/p>\n
9. Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle mazeret dilek\u00e7esi sunan ve hastaneye ba\u015fvurarak COVID-19 testi veren ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin an\u0131lan hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131 8\/12\/2021 tarihinde sonu\u00e7lanan test ile tespit edilmi\u015ftir.<\/p>\n
10. Ba\u015fvurucu, nihai karar\u0131 10\/12\/2021 tarihinde \u00f6\u011frenmi\u015ftir.<\/p>\n
IV. \u0130LG\u0130L\u0130 HUKUK<\/p>\n
A. Ulusal Hukuk <\/p>\n
1. \u0130lgili Mevzuat<\/p>\n
11. 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun “\u015e\u00fcphelinin veya san\u0131\u011f\u0131n m\u00fcdafi se\u00e7imi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 149. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u015e\u00fcpheli veya san\u0131k, soru\u015fturma ve kovu\u015fturman\u0131n her a\u015famas\u0131nda bir veya birden fazla m\u00fcdafiin yard\u0131m\u0131ndan yararlanabilir; kanun\u00ee temsilcisi varsa, o da \u015f\u00fcpheliye veya san\u0131\u011fa m\u00fcdafi se\u00e7ebilir.”<\/p>\n
12. 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un “Ara verme” ba\u015fl\u0131kl\u0131 190. maddesi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“(1) Duru\u015fmaya, ara verilmeksizin devam edilerek h\u00fck\u00fcm verilir. Ancak, zorunlu h\u00e2llerde davan\u0131n makul s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 olanakl\u0131 k\u0131lacak surette duru\u015fmaya ara verilebilir.<\/p>\n
\u00a0(2) 176 nc\u0131 maddede belirlenen s\u00fcreye uyulmam\u0131\u015f ise duru\u015fmaya ara verilmesini istemeye hakk\u0131 oldu\u011fu san\u0131\u011fa hat\u0131rlat\u0131l\u0131r.”<\/p>\n
2. Yarg\u0131tay Kararlar\u0131<\/p>\n
13. Yarg\u0131tay 4. Ceza Dairesinin 16\/5\/2024 tarihli ve E.2024\/1105, K.2024\/6846 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 sunmas\u0131ndan sonraki celseden \u00f6nce rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131na dair 03.12.2021 tarihli sa\u011fl\u0131k raporunu mazeret dilek\u00e7esi ekinde sunan, dilek\u00e7esinde esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaay\u0131 iki g\u00fcn \u00f6nce \u00f6\u011frendi\u011fini s\u00f6yleyip rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131 halinde m\u00fcdafii tutmak istedi\u011fini belirten ve \u00f6ncesinde yap\u0131lan 06.11.2020 ve 09.07.2021 tarihli duru\u015fmalara da kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dosya kapsam\u0131ndan anla\u015f\u0131lan san\u0131\u011f\u0131n mazeretinin, ‘…iki y\u0131ld\u0131r s\u00fcrekli benzer sa\u011fl\u0131k sebepleriyle mazeret dilek\u00e7esi g\u00f6nderdi\u011fi, duru\u015fmalara kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, m\u00fcdafii se\u00e7erek duru\u015fmalara g\u00f6ndermedi\u011fi, esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaaya y\u00f6nelik bilgi sahibi oldu\u011fu…’ bi\u00e7iminde yerinde olmayan gerek\u00e7eyle reddedilerek, san\u0131\u011f\u0131n savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 [bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.]” <\/p>\n
14. Yarg\u0131tay 11. Ceza Dairesinin 13\/5\/2024 tarihli ve E.2022\/6654, K.2024\/6430 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Mahkemece 14.09.2021 tarihli duru\u015fmada Cumhuriyet savc\u0131s\u0131na varsa tevsii tahkikat yoksa m\u00fctalaas\u0131n\u0131 sunmak \u00fczere s\u00fcre verildi\u011fi, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmlerin verildi\u011fi 23.11.2021 tarihli duru\u015fmada a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 ve duru\u015fma g\u00fcn\u00fcnden haberdar olan san\u0131klar m\u00fcdafiilerinin duru\u015fmadan \u00f6nce ayr\u0131 ayr\u0131 sunduklar\u0131 dilek\u00e7eleriyle ba\u015fka mahkemelerdeki duru\u015fmalar\u0131 nedeniyle celseye kat\u0131lamayacaklar\u0131n\u0131 ifade edip Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fctalaas\u0131na kar\u015f\u0131 beyanda bulunmak \u00fczere s\u00fcre talep etmelerine ra\u011fmen, Mahkemece an\u0131lan talepler reddedilerek san\u0131klar\u0131n mahk\u00fbmiyetlerine karar verildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un 197 nci maddesi, delillere eri\u015fme ve savunma haz\u0131rlama imk\u00e2nlar\u0131 itibariyle \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131laman\u0131n gere\u011fi olan silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesi ve Anayasan\u0131n 36, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6 nc\u0131 maddeleri ile teminat alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma ilkesi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, san\u0131klar m\u00fcdafiilerinin mazeretleri kabul edilerek Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131na kar\u015f\u0131 savunma yapma imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nd\u0131ktan sonra san\u0131klar\u0131n hukuki durumlar\u0131n\u0131n tayini gerekirken, yarg\u0131lamaya devam edilip h\u00fck\u00fcmler kurulmas\u0131 suretiyle san\u0131klar\u0131n savunma haklar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur.”<\/p>\n
15. Yarg\u0131tay 11. Ceza Dairesinin 8\/4\/2021 tarihli ve E.2018\/6712, K.2021\/3540 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“San\u0131klar hakk\u0131nda kamu g\u00f6revlisinin resmi belgede sahtecili\u011fi su\u00e7undan a\u00e7\u0131lan kamu davas\u0131na ili\u015fkin yarg\u0131laman\u0131n toplam 3 oturumda tamamland\u0131\u011f\u0131, ilk iki oturumda haz\u0131r bulunan san\u0131klar m\u00fcdafinin, iddia makam\u0131 taraf\u0131ndan esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n sunulup, bu m\u00fctalaa do\u011frultusunda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kuruldu\u011fu 18.12.2014 tarihli 3. oturum i\u00e7in ‘Yaylada\u011f\u0131 Adliyesi ve \u0130cra Dairesindeki i\u015fleri nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan’ bahisle mazeret dilek\u00e7esi vermi\u015f olmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019nin 197. maddesi, delillere eri\u015fme ve savunma haz\u0131rlama imk\u00e2nlar\u0131 itibariyle \u00e7eki\u015fmeli yarg\u0131laman\u0131n gere\u011fi olan ‘silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi’ ilkesi ve Anayasan\u0131n 36, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddeleri ile teminat alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma ilkesi dikkate al\u0131narak; san\u0131klar m\u00fcdafiinin mazeretinin kabul\u00fc ile s\u00f6zl\u00fc savunma yapma imk\u00e2n tan\u0131nd\u0131ktan sonra san\u0131klar\u0131n hukuki durumlar\u0131n\u0131n tayini gerekirken, mazeret dilek\u00e7esi sunup duru\u015fman\u0131n ertelenmesini isteyen san\u0131klar m\u00fcdafiinin talebi reddedilerek yarg\u0131lamaya yoklu\u011funda devam edilip h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 suretiyle savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 [bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.]”<\/p>\n
16. Yarg\u0131tay 5. Ceza Dairesinin 30\/11\/2022 tarihli ve E.2021\/11645, K.2022\/14041 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“26\/04\/2021 tarihli mazeret dilek\u00e7esi ile 29\/04\/2021 tarihli celse i\u00e7in koronavir\u00fcs hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n izolasyon s\u00fcrecinde oldu\u011fundan bahisle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 ve duru\u015fman\u0131n ba\u015fka bir g\u00fcne ertelenmesini talep eden san\u0131k m\u00fcdafinin mazeretinin kabul\u00fcne karar verildi\u011fi h\u00e2lde, ayn\u0131 celsede h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 suretiyle savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 [bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.]”<\/p>\n
17. Yarg\u0131tay 8. Ceza Dairesinin 21\/2\/2024 tarihli ve E.2022\/5856, K.2024\/1592 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“San\u0131\u011f\u0131n savunmas\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in talimat mahkemesince a\u00e7\u0131lan celseye, san\u0131k m\u00fcdafii taraf\u0131ndan, 27.04.2022 tarihli, ‘san\u0131\u011f\u0131n covid oldu\u011funu’ ve bu nedenle duru\u015fman\u0131n ba\u015fka bir g\u00fcne ertelenmesini bildirir mazeret dilek\u00e7esi g\u00f6nderilmesine ra\u011fmen, san\u0131k m\u00fcdafinin mazeret dilek\u00e7esi hakk\u0131nda olumlu veya olumsuz bir karar verilmeden, yarg\u0131lamaya devamla yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde ilk derece mahkemesinin verdi\u011fi cezadan daha a\u011f\u0131r bir cezaya karar verilmesi suretiyle savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur.”<\/p>\n
18. Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesinin 29\/4\/2019 tarihli ve E.2018\/7035, K.2019\/3071 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“20. 11.2017 tarihli 2. celsede Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan esas hakk\u0131nda m\u00fctalaan\u0131n sunulmas\u0131 \u00fczerine san\u0131k ve m\u00fcdafince m\u00fctalaya kar\u015f\u0131 s\u00fcre istendi\u011fi, san\u0131k m\u00fcdafinin 12.12.2017 tarihli dilek\u00e7esi ile sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 gerek\u00e7e g\u00f6stererek 13.12.2017 tarihli oturuma kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirmesi ve san\u0131\u011f\u0131n da 13.12.2017 tarihli duru\u015fmada m\u00fcdafisinin olmamas\u0131 nedeniyle savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ek s\u00fcre talep etti\u011fini beyan etti\u011fi nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, mahkemece san\u0131k m\u00fcdafinin sa\u011fl\u0131k mazeretinin neden kabul edilmedi\u011fi karar yerinde tart\u0131\u015f\u0131lmadan gerek\u00e7esiz olarak reddedilmek suretiyle savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131na yol a\u00e7acak ve bu hakk\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 etkisiz k\u0131lacak \u015fekilde CMK\u2019n\u0131n 176\/4, 190\/2. ve 216. maddelerine ayk\u0131r\u0131 olarak h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 [bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.]”<\/p>\n
19. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 19\/9\/2023 tarihli ve E.2021\/19587, K.2023\/5735 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“\u0130lk Derece Mahkemesince yap\u0131lan yarg\u0131laman\u0131n 20.03.2018 tarihli celsesinde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan esasa ili\u015fkin m\u00fctalan\u0131n sunuldu\u011fu, san\u0131k m\u00fcdafiinin duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren mazeret dilek\u00e7esi sundu\u011fu, buna ra\u011fmen \u0130lk Derece Mahkemesince ‘CMK’n\u0131n 190 \u0131nc\u0131 maddesi gere\u011fince duru\u015fman\u0131n ara verilmeden sonu\u00e7lanmas\u0131n\u0131n gerekmesi, mahkememizce duru\u015fma g\u00fcnleri belirlenirken san\u0131k m\u00fcdafiilerinin defter durumlar\u0131na g\u00f6re hareket edilmesi, mahkememizdeki son duru\u015fmaya kat\u0131lm\u0131\u015f olan san\u0131k m\u00fcdafiinin r\u0131zas\u0131 ile duru\u015fma g\u00fcn\u00fcn\u00fcn belirlenmi\u015f olmas\u0131, ByLock uygulamas\u0131 i\u00e7eriklerinin 15.01.2018 tarihinde Uyap sistemi \u00fczerinden dosyaya girmi\u015f olmas\u0131, san\u0131k m\u00fcdafiinin Ankara’da acele ve s\u00fcreli i\u015fleri oldu\u011fundan bahsetmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen mazeretinin yaz\u0131l\u0131 belge ile yada somut ba\u015fka bir bilgi ile desteklenmemi\u015f olmas\u0131, bu davalarda son zamanlarda g\u00f6zlemlendi\u011fi gibi i\u015fin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uzat\u0131lmas\u0131 gibi bir y\u00f6ntemin izlendi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 hususlar\u0131 birlikte g\u00f6zetilerek’ denilmek suretiyle mazeretin reddine karar verilerek san\u0131k m\u00fcdafiinin esasa ili\u015fkin savunmas\u0131 al\u0131nmadan san\u0131k ve m\u00fcdafiinin yoklu\u011funda san\u0131\u011f\u0131n mahk\u00fbmiyetine karar verildi\u011finin anla\u015f\u0131lmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 197 nci maddesi, delillere eri\u015fme ve savunma haz\u0131rlama imk\u00e2nlar\u0131 itibariyle \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131laman\u0131n gere\u011fi olan ‘silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi’ ilkesi ve Anayasan\u0131n 36, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6 nc\u0131 maddeleri ile teminat alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma ilkesi dikkate al\u0131narak; adaletin selameti ve san\u0131\u011fa isnat edilen su\u00e7un niteli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, san\u0131k m\u00fcdafiinin esasa ili\u015fkin son savunmas\u0131n\u0131 almadan san\u0131k ve m\u00fcdafinin yoklu\u011funda mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulmak suretiyle savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde CMK’n\u0131n 101\/3, 150\/3, 188\/1, 197\/1 ve 289\/1-a-e maddelerine muhalefet edilmesi nedeniyle incelenen h\u00fck\u00fcm hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur.”<\/p>\n
20. Yarg\u0131tay 3. Ceza Dairesinin 27\/9\/2023 tarihli ve E.2021\/18214, K.2023\/6229 say\u0131l\u0131 karar\u0131n\u0131n ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“24. 10.2017 tarihli son duru\u015fma saatinde duru\u015fma salonunda haz\u0131r oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan, ancak duru\u015fma saatinin \u00f6\u011fleden sonra olacak \u015fekilde gecikmesi, ba\u015fka i\u015flerinin olmas\u0131 ve yaz\u0131lan m\u00fczekkerenin cevab\u0131n\u0131n beklenecek olmas\u0131 nedeniyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131na ili\u015fkin mazeret dilek\u00e7esi sunan m\u00fcdafiinin mazeretinin, san\u0131k m\u00fcdafiinin \u00f6\u011fleden \u00f6nce duru\u015fma saatinde duru\u015fma salonunda oldu\u011fu, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, m\u00fcba\u015fire s\u00f6zl\u00fc olarak m\u00fcvekkilinin mazereti oldu\u011funu beyan etmesi nedeniyle duru\u015fman\u0131n \u00f6\u011fleden sonraki saate b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sonraki m\u00fcba\u015fir \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131nda haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 belirtilerek mazeret dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc sebeplerin duru\u015fmaya kat\u0131lmas\u0131na engel te\u015fkil etmeyece\u011fi gerek\u00e7esiyle 676 say\u0131l\u0131 KHK’n\u0131n 5. maddesi ile de\u011fi\u015fik CMK’n\u0131n 188\/1-2. c\u00fcmlesi maddesi uyar\u0131nca reddedildi\u011fi, san\u0131\u011f\u0131n ve m\u00fcdafiinin yoklu\u011funda iddia makam\u0131n\u0131n esas hakk\u0131nda m\u00fctalaas\u0131n\u0131 sundu\u011fu ve esas hakk\u0131nda savunmalar\u0131 al\u0131nmadan mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kuruldu\u011fu anla\u015f\u0131lmakla; 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 197. maddesi, delillere eri\u015fme ve savunma haz\u0131rlama imk\u00e2nlar\u0131 itibariyle \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131laman\u0131n gere\u011fi olan ‘silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi’ ilkesi ve Anayasan\u0131n 36, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddeleri ile teminat alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma ilkesi dikkate al\u0131narak; adaletin selameti ve san\u0131\u011fa isnat edilen su\u00e7un niteli\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, san\u0131k ve m\u00fcdafiinin esas hakk\u0131nda m\u00fctalaadan haberdar edilmeksizin, dosyay\u0131 inceleyerek son savunma haz\u0131rlayabilmeleri i\u00e7in san\u0131k ve m\u00fcdafiine makul s\u00fcre verilmeksizin ve Anayasan\u0131n 36, Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesinin 6. maddelerinde teminat alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma ilkesine ayk\u0131r\u0131 olacak ve savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131n\u0131 do\u011furacak bi\u00e7imde san\u0131\u011f\u0131n vekaletnameli m\u00fcdafi bulunmaks\u0131z\u0131n ve san\u0131\u011fa re’sen barodan ba\u015fka bir m\u00fcdafi de g\u00f6revlendirilmeksizin mahk\u00fbmiyet h\u00fckm\u00fc kurulmak suretiyle CMK’n\u0131n 150\/3, 188\/1, 197\/1 ve 289\/1-a-e maddelerine muhalefet edilmesi [bozmay\u0131 gerektirmi\u015ftir.]”<\/p>\n
B. Uluslararas\u0131 Hukuk<\/p>\n
21. Savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilgili uluslararas\u0131 hukuk i\u00e7in bkz. Ufuk Rifat \u00c7obano\u011flu (B. No: 2014\/6971, 1\/2\/2017, \u00a7\u00a7 25-27); m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131 bak\u0131m\u0131ndan ilgili uluslararas\u0131 hukuk i\u00e7in bkz. Halit Kara, B. No: 2019\/6722, 12\/4\/2023, \u00a7\u00a7 33-41).<\/p>\n
V. \u0130NCELEME VE GEREK\u00c7E<\/p>\n
22. Anayasa Mahkemesinin 9\/10\/2024 tarihinde yapm\u0131\u015f oldu\u011fu toplant\u0131da ba\u015fvuru incelenip gere\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc:<\/p>\n
A. Ba\u015fvurucunun \u0130ddialar\u0131 ve Bakanl\u0131k G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc<\/p>\n
23. Ba\u015fvurucu m\u00fcdafii; duru\u015fman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte COVID-19 salg\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak her g\u00fcn \u00e7ok say\u0131da insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini, bu hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131ndan \u015f\u00fcphelenmesi nedeniyle mazeret dilek\u00e7esini Mahkemeye sundu\u011funu belirtmi\u015ftir. H\u0131zla yay\u0131lan bu hastal\u0131\u011f\u0131 Mahkeme Heyetine ve di\u011fer ki\u015filere bula\u015ft\u0131rmamak i\u00e7in mazeret dilek\u00e7esi sundu\u011funu belirten ba\u015fvurucu m\u00fcdafii, ertesi g\u00fcn yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 testin sonu\u00e7lanmas\u0131yla da hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespit edildi\u011fini vurgulam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu m\u00fcdafii; sa\u011fl\u0131k mazeretini reddeden Mahkemenin savunmalar\u0131n\u0131 dinlemeden kesin olarak mahk\u00fbmiyet karar\u0131 vermesi nedeniyle savunma hakk\u0131n\u0131n, mahk\u00fbmiyet karar\u0131nda belirleyici olan m\u00fc\u015fteki beyanlar\u0131n\u0131n duru\u015fmada al\u0131nmamas\u0131 ve m\u00fc\u015ftekiyi sorgulama imk\u00e2n\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 nedeniyle silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin, kesin olarak mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmesi nedeniyle de h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
B. De\u011ferlendirme<\/p>\n
24. Anayasa’n\u0131n “Hak arama h\u00fcrriyeti” kenar ba\u015fl\u0131kl\u0131 36. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“Herkes, me\u015fru vas\u0131ta ve yollardan faydalanmak suretiyle yarg\u0131 mercileri \u00f6n\u00fcnde davac\u0131 veya daval\u0131 olarak iddia ve savunma ile adil yarg\u0131lanma hakk\u0131na sahiptir.”<\/p>\n
25. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder (Tahir Canan, B. No: 2012\/969, 18\/9\/2013, \u00a7 16). Bu ba\u011flamda ba\u015fvurucunun iddialar\u0131, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
1. Kabul Edilebilirlik Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
26. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
2. Esas Y\u00f6n\u00fcnden<\/p>\n
27. Anayasa Mahkemesi savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131na ili\u015fkin ilkeleri Ufuk Rifat \u00c7obano\u011flu karar\u0131nda belirlemi\u015ftir. Bu kapsamda bir taraftan su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131ndaki ki\u015fiye savunma i\u00e7in yeterli zaman\u0131n yarg\u0131lamay\u0131 adil olmaktan \u00e7\u0131karmayacak \u015fekilde tan\u0131nmas\u0131, di\u011fer taraftan tan\u0131nacak zaman\u0131n yarg\u0131laman\u0131n makul bir s\u00fcrede sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 olumsuz etkileyecek uzunlukta olmamas\u0131 gerekir. Di\u011fer bir ifadeyle yarg\u0131lama, savunma i\u00e7in gerekli zamana sahip olma hakk\u0131n\u0131 zedeleyecek \u015fekilde aceleye getirilmemeli; an\u0131lan hakk\u0131n ger\u00e7ek anlamda kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacak bir s\u00fcratle sonu\u00e7land\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n yan\u0131nda yarg\u0131lama s\u00fcrecindeki esasl\u0131 i\u015flemlere kar\u015f\u0131 s\u00fcre verilmemesi, ba\u015fvurucunun savunmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131p mahkeme \u00f6n\u00fcnde dile getirebilmesi ve b\u00f6ylece yarg\u0131lamalar\u0131n sonucunu etkileyebilmesi noktas\u0131nda iddia makam\u0131na nazaran dezavantajl\u0131 bir duruma d\u00fc\u015fmesine sebebiyet verebilir. Yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan ve mahkemenin karar\u0131n\u0131 esasl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki yeni durumlarda su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131ndaki ki\u015fiye gerekli zaman ve kolayl\u0131klar sa\u011flanmal\u0131d\u0131r (Ufuk Rifat \u00c7obano\u011flu, \u00a7\u00a7 35-49).<\/p>\n
28. Gerekli zaman yarg\u0131lanan ki\u015finin hakk\u0131ndaki iddialar\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra savunma i\u00e7in zorunlu haz\u0131rl\u0131klar\u0131 yapabilece\u011fi s\u00fcreyi ifade eder. Savunma i\u00e7in gerekli kolayl\u0131k kavram\u0131 ise \u015f\u00fcpheliye\/san\u0131\u011fa savunma i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olacak veya olabilecek zorunlu olan imk\u00e2nlar\u0131 ifade etmekte ve silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fini sa\u011flamay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Su\u00e7 isnad\u0131 alt\u0131ndaki ki\u015fiye sa\u011flanmas\u0131 zorunlu kolayl\u0131klar, savunma i\u00e7in gerekli olanlard\u0131r. Bu kolayl\u0131klardan biri de kovu\u015fturma evresinde san\u0131\u011f\u0131n m\u00fcdafii arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla deliller \u00fczerine g\u00f6r\u00fc\u015f sunmas\u0131na imk\u00e2n verilmesidir. Bu hak y\u00f6n\u00fcnden de somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinin belirleyicili\u011fi b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahiptir. De\u011ferlendirme, yarg\u0131laman\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zetilerek yap\u0131lmal\u0131d\u0131r (Mahmut Deniz, B. No: 2019\/3512, 26\/5\/2021, \u00a7 28; baz\u0131 de\u011fi\u015fikliklerle birlikte bkz. Ufuk Rifat \u00c7obano\u011flu, \u00a7\u00a7 43, 45).<\/p>\n
29. Anayasa Mahkemesi somut ba\u015fvurudakine benzer \u015fik\u00e2yetleri Ali Sa\u00e7k\u0131n (B. No: 2020\/20852, 19\/10\/2023) karar\u0131nda incelemi\u015ftir. An\u0131lan karara konu olayda istinabe yoluyla savunmas\u0131 al\u0131nan san\u0131k duru\u015fmadan ba\u011f\u0131\u015f\u0131k tutulmay\u0131 talep etmi\u015f, ancak mahkeme bu talep hakk\u0131nda bir karar vermemi\u015ftir. Tek celsede tamamlanan duru\u015fmadan \u00f6nce san\u0131k m\u00fcdafiinin sundu\u011fu mesleki mazeret dilek\u00e7esi mahkeme taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmemi\u015f, duru\u015fmada a\u00e7\u0131klanan esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaaya kar\u015f\u0131 savunmaya gerekli zaman ve kolayl\u0131klar tan\u0131nmadan san\u0131k ve m\u00fcdafiinin yoklu\u011funda duru\u015fma bitirilerek mahk\u00fbmiyet karar\u0131 verilmi\u015ftir. Anayasa Mahkemesi an\u0131lan karar\u0131nda; esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n sunulmas\u0131n\u0131n ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan ve mahkeme karar\u0131n\u0131 esasl\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki bir i\u015flem olmas\u0131na ra\u011fmen savunman\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcre verilmemesi nedeniyle ba\u015fvurucunun savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
30. Somut olayda Mahkeme, duru\u015fman\u0131n ilk celsesinde m\u00fcdafii ile haz\u0131r bulunan ba\u015fvurucunun savunmas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f; m\u00fc\u015ftekinin zorla getirilmesine karar vererek duru\u015fmay\u0131 ertelemi\u015ftir. \u0130kinci celseden \u00f6nce ba\u015fvurucu m\u00fcdafii sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 sebebiyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirerek mazeretinin kabul edilmesini talep etmi\u015ftir. Mahkeme ikinci celsede haz\u0131r edilemeyen m\u00fc\u015ftekiyi dinlemekten vazge\u00e7mi\u015f, belgelendirilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin mazeretini reddetmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafiinin m\u00fc\u015ftekinin dinlenmesinden vazge\u00e7ilmesine ili\u015fkin ara karar\u0131na kar\u015f\u0131 diyecekleri de sorulamam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 celsede iddia makam\u0131 esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, Mahkeme ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n sunulmas\u0131n\u0131n ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan ve mahkeme karar\u0131n\u0131 esasl\u0131 \u015fekilde de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki bir i\u015flem oldu\u011fu tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Duru\u015fmadan ba\u011f\u0131\u015f\u0131k tutulma talebi olan ancak bu talebi hakk\u0131nda herhangi bir karar verilmeyen ba\u015fvurucunun yoklu\u011funda sunulan esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaaya kar\u015f\u0131 kendisi veya m\u00fcdafii arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla savunma sunmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131tay benzer durumlarda ba\u015fvurucunun veya m\u00fcdafiinin mazeret taleplerinin kabul edilmemesini savunma hakk\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tlanmas\u0131 olarak de\u011ferlendirmi\u015ftir (bkz. \u00a7\u00a7 13-20).<\/p>\n
31. \u00d6te yandan ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle mazeret dilek\u00e7esi sundu\u011fu yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tarihte k\u00fcresel \u00e7apta bir salg\u0131n hastal\u0131k bulundu\u011fu g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. An\u0131lan hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcphesiyle mazeret dilek\u00e7esi sunan ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin dilek\u00e7eyi sundu\u011fu anda mazeretini belgelendirmesinin olanakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na, yap\u0131lan testin belli bir s\u00fcrecin ard\u0131ndan sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekilmelidir. Bir belgeye dayal\u0131 olmayan mazeretlerin mahkemelerce kabul edilmemesi adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki g\u00fcvencelerin ihlaline yol a\u00e7mayabilir. Ancak ani geli\u015fen veya acil ve \u00f6nemli durumlar\u0131n s\u00f6z konusu olabilece\u011fi g\u00f6zetilerek \u00f6zellikle esasl\u0131 i\u015flemlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 duru\u015fmalarda belgelendirilmemi\u015f olsa dahi mazeretlerin kategorik olarak reddedilmemesi gerekti\u011fi kabul edilmelidir. Bu kapsamda somut olayda \u00f6zellikle yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemin \u00f6zel ko\u015fullar\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda Mahkemenin k\u00fcresel \u00e7apta devam eden ola\u011fan\u00fcst\u00fc ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zeterek sa\u011fl\u0131k mazeretlerini titizlikle incelemesi gerekti\u011fi belirtilmelidir. Buna ra\u011fmen Mahkeme -ba\u015fvurucunun maruz kald\u0131\u011f\u0131 olumsuzlu\u011fun telafi edilmesi i\u00e7in herhangi bir kar\u015f\u0131 dengeleyici g\u00fcvenceye de ba\u015fvurmadan- esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 celsede ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin mazeretini reddetmi\u015f, ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafiine savunma hakk\u0131 tan\u0131maks\u0131z\u0131n karar vermi\u015ftir. Olay\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi tarih ile kovu\u015fturman\u0131n sonu\u00e7land\u0131\u011f\u0131 tarih aras\u0131nda uzun bir zaman ge\u00e7medi\u011fi de g\u00f6zetilerek yarg\u0131lama bir b\u00fct\u00fcn olarak de\u011ferlendirildi\u011finde -somut olay\u0131n \u00f6zel \u015fartlar\u0131nda- m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma hakk\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
32. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
33. Ba\u015fvurucu ayr\u0131ca m\u00fc\u015ftekinin ifadesi al\u0131nmadan ve gerekli belgeler toplanmadan karar verilmesi nedeniyle silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin, h\u00fckme kar\u015f\u0131 kanun yoluna ba\u015fvuru imk\u00e2n\u0131 tan\u0131nmamas\u0131 nedeniyle h\u00fckm\u00fcn denetlenmesini talep etme hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015fse de savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden ula\u015f\u0131lan sonu\u00e7 ve \u00f6zellikle yeniden yarg\u0131lama \u015feklinde h\u00fckmedilen giderim g\u00f6zetildi\u011finde ba\u015fvurucunun m\u00fc\u015ftekiyi (tan\u0131\u011f\u0131) sorgulayamad\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin \u015fik\u00e2yetinin yeniden yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda dikkate al\u0131nabilece\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurularak ba\u015fvurucunun bu iddialar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek olmad\u0131\u011f\u0131nakarar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VI. G\u0130DER\u0130M <\/p>\n
34. Ba\u015fvurucu; ihlalin tespiti ile 1.500 TL manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
35. Ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda karar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
36. Belirli bir davaya ili\u015fkin olarak delilleri de\u011ferlendirme ve g\u00f6sterilen delilin davayla ilgili olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar verme yetkisi kural olarak yarg\u0131lamay\u0131 y\u00fcr\u00fcten yarg\u0131 mercilerine aittir (Orhan K\u0131l\u0131\u00e7 [GK], B. No: 2014\/4704, 1\/2\/2018, \u00a7 44). Bu ba\u011flamda somut olayda su\u00e7un s\u00fcbutu konusunda karar vermek, Anayasa Mahkemesinin g\u00f6revi de\u011fildir. Anayasa Mahkemesince verilen ihlal karar\u0131, san\u0131\u011f\u0131n beraat etti\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fi gibi ihlal karar\u0131n\u0131n gereklerinin yerine getirilmesi amac\u0131yla yap\u0131lacak yeniden yarg\u0131lama neticesinde san\u0131k hakk\u0131nda mutlaka beraat karar\u0131 verilmesi gerekti\u011fi anlam\u0131na da gelmemektedir. \u0130hlalin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermek \u00fczere gereken i\u015flemler yerine getirildikten sonra yap\u0131lacak de\u011ferlendirmede Mahkemenin mevcut belgelerle birlikte delillerin takdir bi\u00e7imine g\u00f6re benzer veya farkl\u0131 bir sonuca varmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
37. \u0130hlalin ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yeterli giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucunun manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
VII. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. 1. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
2. Di\u011fer ihlal iddialar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden \u0130NCELEME YAPILMASINA GEREK OLMADI\u011eINA,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin ihlalin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere Adana 8. Asliye Ceza Mahkemesine (E.2021\/297; K.2021\/575) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. Ba\u015fvurucunun manevi tazminat talebinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
E. 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinden olu\u015fan yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
F. \u00d6demenin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
G. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 9\/10\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi Genel Kurulu 9\/10\/2024 tarihinde, Kadir Toprak (B. No: 2022\/2407) ba\u015fvurusunda Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar vermi\u015ftir.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Olaylar COVID-19 salg\u0131n\u0131n etkilerinin devam etti\u011fi d\u00f6nemde ba\u015fvurucunun basit yaralama su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131 talebiyle iddianame d\u00fczenlenmi\u015ftir. Mahkeme iddianameyi kabul ederek yarg\u0131lamaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Yarg\u0131laman\u0131n duru\u015fma devresi iki celsede tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk celseye kat\u0131lan ba\u015fvurucu m\u00fcdafii; duru\u015fman\u0131n ikinci celsesinin yap\u0131laca\u011f\u0131 g\u00fcn, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle celseye kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildiren mazeret dilek\u00e7esi sunmu\u015ftur. \u0130kinci celsede m\u00fc\u015fteki haz\u0131r edilememi\u015f; m\u00fcdafinin mazereti ise mahkemece reddedilmi\u015f ve ba\u015fvurucunun adli para cezas\u0131yla cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131na kesin olarak karar verilmi\u015ftir. Sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 nedeniyle mazeret dilek\u00e7esi sunan ve hastaneye ba\u015fvurarak COVID-19 testi veren ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin an\u0131lan hastal\u0131\u011fa yakaland\u0131\u011f\u0131, sonu\u00e7lanan test ile tespit edilmi\u015ftir. \u0130ddialar Ba\u015fvurucu, m\u00fcdafiinin sa\u011fl\u0131k mazeretinin kabul edilmemesi nedeniyle savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131klara sahip olma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mahkemenin De\u011ferlendirmesi Somut olayda mahkeme, duru\u015fman\u0131n ilk celsesinde m\u00fcdafii ile haz\u0131r bulunan ba\u015fvurucunun savunmas\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f; m\u00fc\u015ftekinin zorla getirilmesine karar vererek duru\u015fmay\u0131 ertelemi\u015ftir. \u0130kinci celseden \u00f6nce ba\u015fvurucu m\u00fcdafii sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 sebebiyle duru\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 bildirerek mazeretinin kabul edilmesini talep etmi\u015ftir. Mahkeme ikinci celsede haz\u0131r edilemeyen m\u00fc\u015ftekiyi dinlemekten vazge\u00e7mi\u015f, belgelendirilmedi\u011fi gerek\u00e7esiyle ba\u015fvurucu m\u00fcdafiinin mazeretini reddetmi\u015ftir. B\u00f6ylelikle ba\u015fvurucu ve m\u00fcdafiinin m\u00fc\u015ftekinin dinlenmesinden vazge\u00e7ilmesine ili\u015fkin ara karar\u0131na kar\u015f\u0131 diyecekleri de sorulamam\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 celsede iddia makam\u0131 esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klam\u0131\u015f, mahkeme ba\u015fvurucunun mahk\u00fbmiyetine kesin olarak karar vermi\u015ftir. Esas hakk\u0131ndaki m\u00fctalaan\u0131n sunulmas\u0131n\u0131n ba\u015fvuruya konu yarg\u0131lama s\u00fcrecinde ortaya \u00e7\u0131kan …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-24639","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n