T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KEZ\u0130BAN KARABULUT BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/37126)<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Karar Tarihi: 30\/10\/2024<\/p>\n
\u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Basri BA\u011eCI<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Engin YILDIRIM<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Kenan YA\u015eAR<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00d6mer \u00c7INAR<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan SARA\u00c7<\/p>\n
Ba\u015fvurucu<\/p>\n
:<\/p>\n
Keziban KARABULUT<\/p>\n
Vekili<\/p>\n
:<\/p>\n
Av. \u0130smail KILI\u00c7<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, ba\u015fvurucunun murisinin askerlik g\u00f6revini ifa etti\u011fi d\u00f6nemde \u00f6lmesi \u00fczerine vazife malull\u00fc\u011f\u00fc ayl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flanmas\u0131 talebiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle ya\u015fam hakk\u0131 ile gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ba\u015fvurucunun o\u011flu A.K., Denizli 11. Piyade Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131nda askerlik g\u00f6revini yapmakta iken 27\/11\/1993 tarihinde n\u00f6bet tuttu\u011fu esnas\u0131nda askerlik hizmeti sebebiyle kendisine verilen t\u00fcfekle intihar etmi\u015ftir. Olayla ilgili olarak Denizli Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131) taraf\u0131ndan yap\u0131lan ilk i\u015flemlerin ard\u0131ndan28\/11\/1993 tarihinde g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilmi\u015ftir.<\/p>\n
3. Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131 58. Er E\u011fitim T\u00fcmen Komutanl\u0131\u011f\u0131 Asker\u00ee Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Asker\u00ee Savc\u0131l\u0131k) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma sonucunda dosyadaki t\u00fcm belge ve bilgilere g\u00f6re A.K.n\u0131n vazife s\u0131ras\u0131nda herhangi bir k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kalmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilerek 31\/12\/1993 tarihinde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar verilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu karar\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…Acemi Er E\u011fitim evresini tamamlayarak, Denizli 11 nci Piyade Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131ndaki k\u0131tas\u0131na kat\u0131l\u0131p, takriben bir ay kadar da yeni birli\u011finde hizmet yapan Er [A.K.n\u0131n], 27.11.1993 tarihinde 16.30-18.30 saatleri aras\u0131ndaki Tak\u0131m Deposu n\u00f6betine nizami \u015fekilde ve yar\u0131m dolduru\u015fta olan… G-3 Piyade T\u00fcfe\u011fi ile ba\u015flay\u0131p, tahminen n\u00f6betinin bitimine yak\u0131n, hizmet sebebiyle ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, kendisine zimmetli ve bilirki\u015fi m\u00fctalaas\u0131na g\u00f6re de mekanik olarak herhangi bir ar\u0131zas\u0131 olmayan mezk\u00fbr t\u00fcfe\u011fini tesbit edilemeyen bir nedenle sa\u011f g\u00f6\u011f\u00fcse (tatuaj halkas\u0131 yaratacak \u015fekilde) yakla\u015ft\u0131r\u0131p t\u00fcfe\u011fin namlusuna s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131lan mermiyi ate\u015fleyerek, bunun sonunda da otopsi tutana\u011f\u0131nda zikredilen ve ate\u015flenen kur\u015funun yaratt\u0131\u011f\u0131 harabiyet sonucu solunum ve dola\u015f\u0131m yetmezli\u011fi neticesinde acil t\u0131bbi m\u00fcdahaleye ra\u011fmen \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc, Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131zca yap\u0131lan soru\u015fturmaya g\u00f6re de, arkada\u015flar\u0131 aras\u0131nda sessiz-sakin, i\u00e7e d\u00f6n\u00fck ve genel olarak da yaln\u0131z kalmay\u0131 tercih eden bir ki\u015filik yap\u0131s\u0131na sahip oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan Er[A.K.’n\u0131n],, n\u00f6bete ba\u015flarken (Di\u011fer arkada\u015flar\u0131 ile birlikte ve de\u011fi\u015ftirici n\u00f6bet\u00e7i huzurunda) doldur-bo\u015falt i\u015flemini yapt\u0131\u011f\u0131, yar\u0131m dolduru\u015fta olan t\u00fcfe\u011fin, doldur-bo\u015falt istasyonundaki bu uygulama ile namlusunda mermi kalmas\u0131 ihtimalinin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 ve ancak daha sonraki patlamaya g\u00f6re de, ad\u0131 ge\u00e7en Er’in n\u00f6beti s\u0131ras\u0131nda namluya mermi s\u00fcrm\u00fc\u015f oldu\u011fu neticesine var\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kur\u015funun v\u00fccuda giri\u015f yeri de nazara al\u0131n\u0131p ve ayr\u0131ca t\u00fcfe\u011fin mekanik bir ar\u0131zasm\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015f olmakla t\u00fcfe\u011fin kendisi taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131lmayan bir neden ile bilin\u00e7li olarak ate\u015flendi\u011fi ve bu nedenle de eylemin bir intihar fiilinden ibaret oldu\u011fu, bu neticenin do\u011fmas\u0131nda ise ba\u015fka bir kimsenin veya idarenin temsilcilerinin herhangi bir cezai sorumlulu\u011funu gerektirecek nitelikte rol\u00fcn\u00fcn m\u00fcessir olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lmakla, olayla ilgili olarak itiraz\u0131 kabil olmak \u00fczere 353 say\u0131l\u0131 kanunun 105 nci maddesi uyar\u0131nca KOVU\u015eTURMAYA YER OLMADI\u011eINA KARAR verildi.”<\/p>\n
4. \u0130tiraz\u0131 kabil olmak \u00fczere verilen karara kar\u015f\u0131 s\u00fcresi i\u00e7erisinde ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan itiraz edildi\u011fine dair bilgi veya belgeye bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 kapsam\u0131nda rastlan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
5. Ba\u015fvurucu; Sosyal G\u00fcvenlik Kurumuna (SGK) askerlik hizmetinin kamu hizmeti oldu\u011fu, o\u011flunun da askerlik hizmeti s\u0131ras\u0131nda \u015fehit d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden bahisle vazife malul\u00fc say\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik 29\/9\/2017 tarihinde ba\u015fvuru yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u015fvurunun z\u0131mnen reddedilmesi \u00fczerine ba\u015fvurucu Ankara 4. \u0130dare Mahkemesi (\u0130dare Mahkemesi) nezdinde iptal davas\u0131 a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
6. \u0130dare Mahkemesi, dava konusu i\u015flemin iptaline 19\/9\/2018 tarihinde karar vermi\u015ftir. S\u00f6z konusu karar\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
” (…) Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi Kararlar\u0131nda da benimsendi\u011fi \u00fczere; askeri birimlerin kontrol\u00fcnde bulunan k\u0131\u015flada meydana gelen \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n vazifeden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn Devlete ait bulundu\u011fu; \u00f6l\u00fcm\u00fcn ayd\u0131nlat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda Devletin, sorumlulu\u011fu \u00fcstlenmesi gerekti\u011finden; askerlik g\u00f6revinin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen \u00f6l\u00fcmlerin ayd\u0131nlat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6l\u00fcm\u00fcn; g\u00f6revin tesir ve etkisiyle ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi kabul\u00fcn\u00fcn ise ancak varsay\u0131m olaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Dosyan\u0131n incelenmesinden; davac\u0131n\u0131n o\u011flu P. Er A.K.’nin Denizli ilinde bulunan 11. Piyade Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131’nda vatani g\u00f6revini yapt\u0131\u011f\u0131, 27\/11\/1993 g\u00fcn\u00fc n\u00f6bet g\u00f6revinin bitmesine yak\u0131n zimmetine tevdi edilen askeri silah ile g\u00f6\u011fs\u00fcne ate\u015f edilmi\u015f vaziyette bulunarak kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Denizli devlet hastanesinde kurtar\u0131lamayarak vefat etti\u011fi, \u00f6l\u00fc muayenesinin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, sistematik otopsinin yap\u0131lmas\u0131na gerek duyulmad\u0131\u011f\u0131, askeri savc\u0131l\u0131k taraf\u0131ndan iki arkada\u015f\u0131n\u0131n beyanlar\u0131 esas al\u0131narak, bilinmeyen ve a\u00e7\u0131klanamayan bir sebeple intihar etti\u011fi de\u011ferlendirilerek, kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na karar verilerek dosyan\u0131n tekemm\u00fcl ettirildi\u011fi, ba\u015fkaca herhangi bir delil toplanmad\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n m\u00fctevaffa o\u011flunun askerlik g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda n\u00f6bet tutarken vefat etti\u011fi belirtilerek vazife mal\u00fcl\u00fc say\u0131lmas\u0131 talebiyle yapm\u0131\u015f oldu\u011fu ba\u015fvurusunun z\u0131mnen reddi \u00fczerine bak\u0131lan davan\u0131n a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n
Olayda, davac\u0131n\u0131n o\u011flunun; askere al\u0131n\u0131rken herhangi bir hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n var oldu\u011funa dair bir bilgi ve belge bulunmad\u0131\u011f\u0131, askerlik g\u00f6revine sa\u011flam olarak ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, P.Er olarak askerlik g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda vefat etti\u011fi, \u00f6l\u00fcm\u00fcn; g\u00f6revin tesir ve etkisiyle ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011finin ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131 halde, makul bir a\u00e7\u0131klama yapma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc Devlete ait olan \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, (yeterli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, intihar kadar kazaen veya ba\u015fkaca bir sebeple \u00f6l\u00fcp \u00f6lmedi\u011fi hususunun kesin bir \u015fekilde ortaya konulamad\u0131\u011f\u0131) g\u00f6revin neden ve etkisiyle meydana gelmedi\u011fi varsay\u0131m\u0131na dayal\u0131 olarak tesis edilen dava konusu i\u015flemde hukuka uyarl\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. “<\/p>\n
7. Karara kar\u015f\u0131 yap\u0131lan istinaf ba\u015fvurusu Ankara B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 11. \u0130dari Dava Dairesi (Dava Dairesi) taraf\u0131ndan incelenmi\u015ftir. Dava Dairesi 15\/10\/2020 tarihli karar\u0131nda istinaf ba\u015fvurusunun kabul\u00fcne, \u0130dare Mahkemesinin karar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131na ve davan\u0131n esastan reddine karar vermi\u015ftir. S\u00f6z konusu karar\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n
“…Buna (Vazife mal\u00fcll\u00fc\u011f\u00fc) ve bunlara u\u011fr\u0131yanlara da (Vazife mal\u00fcl\u00fc) denir.” h\u00fckm\u00fc yer alm\u0131\u015f, 56\/1. maddesinde, muvazzaf, yedek ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc erlerin silah alt\u0131nda bulunduklar\u0131 esnada veya celp ve terhislerinde (serbest sevkler dahil) sevkleri s\u0131ras\u0131nda vazife malul\u00fc olmalar\u0131 halinde, kendilerine, 66\/d maddesinde ise, erlerden 56. maddede yaz\u0131l\u0131 vazifeden do\u011fmas\u0131 sebeplerle \u00f6lenlerin; \u00f6l\u00fcm tarihinde bu Kanuna g\u00f6re m\u00fcstahak dul ve yetimlerine ayl\u0131k ba\u011flanaca\u011f\u0131 kurallar\u0131na yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ayn\u0131 Yasan\u0131n 48. maddesinde ise, vazife malull\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn;<\/p>\n
a) Keyif verici i\u00e7ki ve her \u00e7e\u015fit maddeler kullanmaktan, b) Kanun, t\u00fcz\u00fck ve emir d\u0131\u015f\u0131nda hareket etmi\u015f olmaktan; c)Yasak fiilleri yapmaktan; \u00e7) \u0130ntihara te\u015febb\u00fcsten; d) Her ne suretle olursa olsun kendisine veya ba\u015fkalar\u0131na menfaat sa\u011flamak veya zarar yapmak maksad\u0131ndan; do\u011fmu\u015f olmas\u0131 halinde bunlara u\u011frayanlar hakk\u0131nda (Adi m\u00e2l\u00fbll\u00fck) h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fc yer alm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
5434 say\u0131l\u0131 Kanunun 48. maddesinde, maluliyetin intihara te\u015febb\u00fcsten kaynaklanm\u0131\u015f olmas\u0131 halinde, ilgililer hakk\u0131nda vazife malull\u00fc\u011f\u00fcne ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmlerin uygulanamayaca\u011f\u0131 belirtilmi\u015f, b\u00f6ylelikle kural olarak intihara te\u015febb\u00fcs veya intihar, vazife malull\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortadan kald\u0131ran bir durum olarak d\u00fczenlenmi\u015ftir. Bununla birlikte, s\u00f6z konusu kural\u0131n ancak intihar ile vazife aras\u0131nda uygun nedensellik ba\u011f\u0131n\u0131n kurulabildi\u011fi hallerde ihmal edilebilece\u011finin de kabul\u00fc gerekir. <\/p>\n
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; askerlik vazifesi s\u0131ras\u0131nda m\u00fcteveffay\u0131 intihara s\u00fcr\u00fckleyecek bir olay\u0131n, di\u011fer bir ifadeyle, m\u00fcteveffan\u0131n intihar etmesinde vazifeden kaynakl\u0131 bir k\u00f6t\u00fc muamelenin s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla intihar ile askerlik vazifesi aras\u0131nda nedensellik ba\u011f\u0131 kurulabilecek biri durumun bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bu nedenle; davac\u0131n\u0131n o\u011flunun askerlik vazifesinin neden ve etkisi ile vefat etmedi\u011fi sonucuna var\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan, m\u00fcteveffadan dolay\u0131 vazife malull\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanmas\u0131 talebiyle yap\u0131lan ba\u015fvurunun reddine ili\u015fkin i\u015flemde hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. “<\/p>\n
8. Nihai karar\u0131n 2\/12\/2020 tarihinde tebli\u011f edilmesi \u00fczerine ba\u015fvurucu 3\/12\/2020 bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
A. Ya\u015fam Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
9. Ba\u015fvurucu; murisinin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn \u015f\u00fcpheli oldu\u011funu, askerlik g\u00f6revine ba\u015flarken herhangi bir psikolojik sorunu oldu\u011funa dair tespit bulunmayan ve asker\u00ee birimlerin kontrol\u00fc alt\u0131nda bulunan A.K.n\u0131n tehlikeli nitelikte bir kamu hizmeti olan askerlik g\u00f6revini ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda meydana gelen \u00f6l\u00fcm nedeniyle \u00f6l\u00fcm\u00fcn vazifeden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etme g\u00f6revinin devlete ait oldu\u011funu, kusursuz sorumluluk ilkesi gere\u011fince idarenin sorumlu oldu\u011funu beyan ederek Anayasa’da g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
10. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde; konuya ili\u015fkin olarak Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi (A\u0130HM) ve Anayasa Mahkemesi i\u00e7tihatlar\u0131na yer verdikten sonra \u00f6l\u00fcm olay\u0131na ili\u015fkin y\u00fcr\u00fct\u00fclen ceza soru\u015fturmas\u0131 kapsam\u0131nda elde edilen bulgulardan m\u00fcteveffan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn intihar sonucu ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi, vazife s\u0131ras\u0131nda k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kalmad\u0131\u011f\u0131, askere al\u0131nmadan \u00f6nce yap\u0131lan muayenelerde intihara meyilli oldu\u011funu g\u00f6steren bir delil bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve bu durumun ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan da kabul edildi\u011fini, bunun aksine bir durumdan \u015f\u00fcphelenilmesini gerektiren bir olgunun ba\u015fvuru dosyas\u0131nda bulunmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
11. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
12. Bireysel ba\u015fvuru yolunun ikincil niteli\u011fi gere\u011fi, Anayasa Mahkemesine ba\u015fvuruda bulunulabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle ola\u011fan kanun yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmesi zorunludur. Ba\u015fvurucunun bireysel ba\u015fvuru konusu \u015fik\u00e2yetini \u00f6ncelikle ve s\u00fcresinde yetkili idari ve yarg\u0131sal mercilere usul\u00fcne uygun olarak iletmesi, bu konuda sahip oldu\u011fu bilgi ve delilleri zaman\u0131nda bu makamlara sunmas\u0131, bu s\u00fcre\u00e7te dava ve ba\u015fvurusunu takip etmek i\u00e7in gerekli \u00f6zeni g\u00f6stermi\u015f olmas\u0131 gerekir (\u0130smail Bu\u011fra \u0130\u015flek, B. No: 2013\/1177, 26\/3\/2013, \u00a7 17).<\/p>\n
13. Somut olayda ba\u015fvurucunun vazife malull\u00fc\u011f\u00fc ayl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flanmas\u0131 talebiyle SGK’ya m\u00fcracaat etti\u011fi ve talebinin kabul edilmemesi \u00fczerine a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle bireysel ba\u015fvuruda bulundu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla bireysel ba\u015fvuruya konu edilen davan\u0131n meydana gelen \u00f6l\u00fcm olay\u0131nda idarenin kusuru bulundu\u011fu veya \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n yeterli soru\u015fturulmad\u0131\u011f\u0131, bu nedenle ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddia edilerek idare aleyhine a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f hukuki ya da cezai nitelikte de\u011fil de olaydan dolay\u0131 SGK’n\u0131n vazife malull\u00fc\u011f\u00fc ayl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flanmamas\u0131na ili\u015fkin i\u015fleminin iptali talebiyle a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f bir dava oldu\u011fu anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. SGK aleyhine a\u00e7\u0131lan bu davan\u0131n \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n sebebi ve varsa sorumlular\u0131n tespiti i\u00e7in elveri\u015fli bir hukuki yol olmad\u0131\u011f\u0131 zira an\u0131lan yarg\u0131lamaya konu uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n ayl\u0131k ba\u011flanmas\u0131 i\u00e7in gerekli \u015fartlar\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n tespiti ile s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu sebeple ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131 y\u00f6n\u00fcnden hukuk sisteminde mevcut idari ve yarg\u0131sal yollar t\u00fcketilmeden bireysel ba\u015fvuru yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (benzer baz\u0131 kararlar i\u00e7in bkz. Kadir Y\u0131lmazba\u015f, B. No: 2012\/1199, 19\/11\/2014, \u00a7 31; Latif Hac\u0131bekiro\u011flu, B. No: 2014\/6011, 22\/9\/2016, \u00a7 21; Tanju Bozkurt, B. No: 2014\/11917, 17\/7\/2018, \u00a7 38).<\/p>\n
14. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle ba\u015fvurunun bu k\u0131sm\u0131n\u0131n di\u011fer kabul edilebilirlik ko\u015fullar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden incelenmeksizin ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
B. Gerek\u00e7eli Karar Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia<\/p>\n
15. Ba\u015fvurucu, yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda davan\u0131n sonucuna etkili olabilecek nitelikteki iddialar\u0131n kararda kar\u015f\u0131lanmamas\u0131 nedeniyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131nda bulunmu\u015ftur. Ba\u015fvurucu bu kapsamda, ayn\u0131 maddi olaylara ili\u015fkin yarg\u0131sal mercilerin vazife malull\u00fc\u011f\u00fc taleplerinin kabul edilmesi gerekti\u011fine dair kararlar\u0131n\u0131n bulundu\u011funu, kendisinin davas\u0131n\u0131n ise reddedildi\u011fini, bir kamu hizmeti olan askerlik g\u00f6revinin ifas\u0131 s\u0131ras\u0131nda meydana gelen \u00f6l\u00fcm nedeniyle \u00f6l\u00fcm\u00fcn vazifeden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etme g\u00f6revinin devlete ait olmas\u0131na ra\u011fmen yarg\u0131 merciinin bu hususta bir de\u011ferlendirme yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131lan davan\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131larak reddedilmesi nedeniyle adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n da ihlal edildi\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
16. Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde, ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama s\u00fcrecinde kar\u015f\u0131 taraf\u0131n sundu\u011fu deliller ve g\u00f6r\u00fc\u015fler hakk\u0131nda bilgi sahibi olamad\u0131\u011f\u0131na, kendi delillerini ve iddialar\u0131n\u0131 sunma olana\u011f\u0131 bulamad\u0131\u011f\u0131na, kar\u015f\u0131 taraf\u00e7a sunulan delillere ve iddialara etkili bir \u015fekilde itiraz etme f\u0131rsat\u0131na sahip olmad\u0131\u011f\u0131na ya da uyu\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturulmas\u0131yla ilgili iddialar\u0131n\u0131n mahkemeler taraf\u0131ndan dinlenmedi\u011fine veya gerek\u00e7elerin hangi nedenle kabul edilemez oldu\u011funa ili\u015fkin bir bilgi ya da kan\u0131t sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u00f6ylece kararlarda bariz takdir hatas\u0131 veya a\u00e7\u0131k bir keyf\u00eelik olu\u015fturan herhangi bir durumun da tespit edilemedi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucu, Bakanl\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne kar\u015f\u0131 beyanda bulunmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
18. Anayasa Mahkemesi, olaylar\u0131n ba\u015fvurucu taraf\u0131ndan yap\u0131lan hukuki nitelendirmesi ile ba\u011fl\u0131 olmay\u0131p, olay ve olgular\u0131n hukuki tavsifini kendisi takdir eder. Ba\u015fvurucunun adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc t\u00fcm \u015fik\u00e2yetleri gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir.<\/p>\n
19. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
20. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde d\u00fczenlenen adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 gerek\u00e7eli karar hakk\u0131 g\u00fcvencesini de kapsamaktad\u0131r (daha geni\u015f de\u011ferlendirme i\u00e7in bkz. Abdullah Top\u00e7u, B. No: 2014\/8868, 19\/4\/2017, \u00a7 75). Nitekim Anayasa’n\u0131n 141. maddesinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131kras\u0131nda \u201cB\u00fct\u00fcn mahkemelerin her t\u00fcrl\u00fc kararlar\u0131 gerek\u00e7eli olarak yaz\u0131l\u0131r.\u201d denilerek mahkemelere kararlar\u0131n\u0131 gerek\u00e7eli yazma y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcklenmi\u015ftir. Mahkemelerin an\u0131lan y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, yarg\u0131lamada ileri s\u00fcr\u00fclen her t\u00fcrl\u00fc iddia ve savunmaya karar gerek\u00e7esinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yan\u0131t vermesi gerekti\u011fi \u015feklinde anla\u015f\u0131lamaz. Ancak mahkemeler, kendilerine sunulan t\u00fcm iddialara yan\u0131t vermek zorunda de\u011filse de (Yasemin Ek\u015fi, B. No: 2013\/5486, 4\/12\/2013, \u00a7 56) mahkemelerin davan\u0131n esas sorunlar\u0131n\u0131 inceledikleri gerek\u00e7eli karardan anla\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir kararda tam olarak hangi unsurlar\u0131n bulunmas\u0131 gerekti\u011fi davan\u0131n niteli\u011fine ve \u015fartlar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Muhakeme s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k ve somut bir bi\u00e7imde \u00f6ne s\u00fcr\u00fclen iddia ve savunmalar\u0131n davan\u0131n sonucuna etkili, ba\u015fka bir deyi\u015fle davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikte olmas\u0131 h\u00e2linde davayla do\u011frudan ilgili olan bu hususlara mahkemelerce makul bir gerek\u00e7e ile yan\u0131t verilmesi gerekir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri, \u00a7 35). Aksi bir tutumla mahkemenin davan\u0131n sonucuna etkili oldu\u011funu kabul etti\u011fi bir husus hakk\u0131nda ilgili ve yeterli bir yan\u0131t vermemesi veya yan\u0131t vermeyi gerektiren usul veya esasa dair iddialar\u0131 cevaps\u0131z b\u0131rakmas\u0131 hak ihlaline neden olabilecektir (Sencer Ba\u015fat ve di\u011ferleri, \u00a7 39).<\/p>\n
21. Somut olayda, ba\u015fvurucunun iddialar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda (bkz. \u00a7 15) ba\u015fvurucunun yarg\u0131lama s\u00fcrecinin ba\u015f\u0131nda A\u0130HM kararlar\u0131na atfen sunmu\u015f oldu\u011fu dava dilek\u00e7esinde \u00f6zetle, askeri birimlerin kontrol\u00fcnde bulunan k\u0131\u015flada meydana gelen \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n vazifeden kaynaklanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispat etme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn devlet ait oldu\u011funu, \u00f6l\u00fcm olay\u0131n\u0131n maddi ko\u015fullar\u0131n\u0131n ayd\u0131nlat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u00f6l\u00fcm\u00fcn g\u00f6revin tesir ve etkisiyle ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fine dair a\u00e7\u0131klama m\u00fckellefiyetinin devlette oldu\u011funu iddia etti\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dava dilek\u00e7esinde ileri s\u00fcr\u00fclen bu hususlara ili\u015fkin olarak \u0130dare Mahkemesince de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r (bkz.\u00a7 6). Daval\u0131 \u0130darenin istinaf ba\u015fvurusu \u00fczerine ise B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi, davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikte esasl\u0131 iddialar ileri s\u00fcr\u00fclmesine ve askerde \u00f6l\u00fcmlere ili\u015fkin olarak somut maddi ko\u015fullar\u0131 ayn\u0131 olan \u00e7e\u015fitli mahkemelerce verilmi\u015f kararlar\u0131n bulunmas\u0131na ra\u011fmen iddia edilen \u00f6l\u00fcm\u00fcn askerlik gibi zor bir kamu g\u00f6revinin sebep ve tesiri ile meydana gelip gelmedi\u011fi hususunda bir de\u011ferlendirme sunmaks\u0131z\u0131n davan\u0131n reddine karar vermi\u015ftir (bkz.\u00a7 7 ). Somut olayda, Askeri Savc\u0131l\u0131k karar\u0131ndan da ba\u015fvurucunun murisinin otopsisinin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda \u015f\u00fcpheli \u00f6l\u00fcme ili\u015fkin olarak maddi olay\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yarg\u0131sal mercilerin ileri s\u00fcr\u00fclen iddialara ili\u015fkin olarak \u00f6lenin daha \u00f6ncesinde ciddi psikolojik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi hususlar ba\u015fta olmak \u00fczere askerli\u011finin \u00f6l\u00fcm olay\u0131 \u00fczerindeki etkisinin ve netice olarak vazife malull\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmlerinin uygulan\u0131p uygulanmayaca\u011f\u0131n\u0131n etrafl\u0131ca ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi hususunda herhangi bir \u015f\u00fcphe bulunmad\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirilmi\u015ftir.<\/p>\n
22. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
23. Di\u011fer taraftan bu ihlal karar\u0131n\u0131n davan\u0131n sonucuyla ilgili herhangi bir de\u011ferlendirme i\u00e7ermedi\u011fi vurgulanmal\u0131d\u0131r. Zira gerek\u00e7eli karar hakk\u0131, taraflara yarg\u0131lama s\u0131ras\u0131nda ileri s\u00fcrd\u00fckleri iddialar\u0131n kurallara uygun bi\u00e7imde incelenip incelenmedi\u011fini bilmelerine imk\u00e2n sa\u011flayan bir hak olup yarg\u0131lama sonucuna y\u00f6nelik bir teminat sa\u011flamaz. Bu itibarla Anayasa Mahkemesinin yukar\u0131da belirtti\u011fi ihlal gerek\u00e7elerini g\u00f6zeterek ve s\u00f6z konusu iddiayla ilgili olarak yeniden bir de\u011ferlendirme yaparak gereken karar\u0131 vermek yine yarg\u0131lama mercilerinin takdirindedir.<\/p>\n
III. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
24. Ba\u015fvurucu, ihlalin tespiti ile yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131 talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
25. Ba\u015fvuruda tespit edilen hak ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda karar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f, yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2), B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100).<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. 1. Ya\u015fam hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA<\/p>\n
2. Gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
B. Anayasan\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131ndaki gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
C. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in Ankara B\u00f6lge \u0130dare Mahkemesi 11. \u0130dari Dava Dairesine (E.2018\/8258, K.2020\/2929) iletilmek \u00fczere Ankara 4. \u0130dare Mahkemesine (E.2017\/3334, K.2018\/2015) G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
D. 446,90 TL har\u00e7 ve 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinden olu\u015fan toplam 30.446,90 TL yarg\u0131lama giderinin ba\u015fvurucuya \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
E. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucunun Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
F. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 30\/10\/2024 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 30\/10\/2024 tarihli ve 2020\/37126 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 \u00a0 \u00a0 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 KEZ\u0130BAN KARABULUT BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2020\/37126) \u00a0 Karar Tarihi: 30\/10\/2024 \u0130K\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM \u00a0 KARAR \u00a0 \u00a0 Ba\u015fkan : Basri BA\u011eCI \u00dcyeler : Engin YILDIRIM \u00a0 \u00a0 R\u0131dvan G\u00dcLE\u00c7 \u00a0 \u00a0 Kenan YA\u015eAR \u00a0 \u00a0 \u00d6mer \u00c7INAR Raport\u00f6r : Hasan SARA\u00c7 Ba\u015fvurucu : Keziban KARABULUT Vekili : Av. \u0130smail KILI\u00c7 \u00a0 I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru, ba\u015fvurucunun murisinin askerlik g\u00f6revini ifa etti\u011fi d\u00f6nemde \u00f6lmesi \u00fczerine vazife malull\u00fc\u011f\u00fc ayl\u0131\u011f\u0131 ba\u011flanmas\u0131 talebiyle a\u00e7\u0131lan davan\u0131n reddedilmesi nedeniyle ya\u015fam hakk\u0131 ile gerek\u00e7eli karar hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddialar\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ba\u015fvurucunun o\u011flu A.K., Denizli 11. Piyade Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131nda askerlik g\u00f6revini yapmakta iken 27\/11\/1993 tarihinde n\u00f6bet tuttu\u011fu esnas\u0131nda askerlik hizmeti sebebiyle kendisine verilen t\u00fcfekle intihar etmi\u015ftir. Olayla ilgili olarak Denizli Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131l\u0131\u011f\u0131) taraf\u0131ndan yap\u0131lan ilk i\u015flemlerin ard\u0131ndan28\/11\/1993 tarihinde g\u00f6revsizlik karar\u0131 verilmi\u015ftir. 3. Kara Kuvvetleri Komutanl\u0131\u011f\u0131 58. Er E\u011fitim T\u00fcmen Komutanl\u0131\u011f\u0131 Asker\u00ee Savc\u0131l\u0131\u011f\u0131 (Asker\u00ee Savc\u0131l\u0131k) taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen soru\u015fturma sonucunda dosyadaki t\u00fcm belge ve bilgilere g\u00f6re A.K.n\u0131n vazife s\u0131ras\u0131nda herhangi bir k\u00f6t\u00fc muameleye maruz kalmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilerek 31\/12\/1993 tarihinde kovu\u015fturmaya yer olmad\u0131\u011f\u0131na dair karar verilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu karar\u0131n gerek\u00e7esinin ilgili k\u0131sm\u0131 \u015f\u00f6yledir: “…Acemi Er E\u011fitim evresini tamamlayarak, Denizli 11 nci Piyade Tugay Komutanl\u0131\u011f\u0131ndaki k\u0131tas\u0131na kat\u0131l\u0131p, takriben …<\/p>","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27,535],"tags":[],"class_list":["post-23680","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber","category-uncategorized-tr"],"acf":[],"yoast_head":"\n