T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130<\/p>\n
ANAYASA MAHKEMES\u0130<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
VEL\u0130 \u0130PEK VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU<\/p>\n
(Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2023\/83574)<\/p>\n
Karar Tarihi: 25\/3\/2025<\/p>\n
B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM<\/p>\n
KARAR<\/p>\n
Ba\u015fkan<\/p>\n
:<\/p>\n
Hasan Tahsin G\u00d6KCAN<\/p>\n
\u00dcyeler<\/p>\n
:<\/p>\n
Recai AKYEL<\/p>\n
Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ<\/p>\n
\u0130rfan F\u0130DAN<\/p>\n
Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L<\/p>\n
Raport\u00f6r<\/p>\n
:<\/p>\n
Furkan Samet ESER<\/p>\n
Ba\u015fvurucular<\/p>\n
:<\/p>\n
Veli \u0130pek ve di\u011ferleri [bkz. ekli listenin (B) s\u00fctunu]<\/p>\n
Vekilleri<\/p>\n
:<\/p>\n
bkz. ekli listenin (C) s\u00fctunu<\/p>\n
I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130<\/p>\n
1. Ba\u015fvuru, ceza davas\u0131nda h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131 verilmesinin adil yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir.<\/p>\n
2. Ekli listenin (D) s\u00fctununda g\u00f6sterilen su\u00e7lardan a\u00e7\u0131lan kamu davalar\u0131nda ekli listenin (E) s\u00fctununda belirtilen mahkemelerce ba\u015fvurucular\u0131n mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f ancak verilen mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 geri b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
3. H\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131na yap\u0131lan itiraz, ekli listenin (F) s\u00fctununda g\u00f6sterilen mahkemelerce reddedilmi\u015ftir. \u0130tiraz\u0131n reddine dair kararlarda esas olarak HAGB kararlar\u0131n\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu, kararlarda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve HAGB’nin \u015fartlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi hususlar\u0131na dayan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
4. Ba\u015fvurucular, nihai kararlar\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra s\u00fcresi i\u00e7inde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur. Ekli listenin (A) s\u00fctununda g\u00f6sterilen dosyalar konu y\u00f6n\u00fcnden hukuki irtibat bulunmas\u0131 nedeniyle 2023\/83574 numaral\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 ile birle\u015ftirilmi\u015f ve inceleme 2023\/83574 numaral\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir.<\/p>\n
II. DE\u011eERLEND\u0130RME<\/p>\n
5. Ekli listenin (H) s\u00fctununda adli yard\u0131m talebinde bulundu\u011fu belirtilen ve \u00f6deme g\u00fcc\u00fcnden yoksun oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan ba\u015fvurucular\u0131n adli yard\u0131m taleplerinin kabul\u00fcne karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
A. Adil Yarg\u0131lanma Hakk\u0131n\u0131n \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddia <\/p>\n
6. Ba\u015fvurucular; a\u00e7\u0131klanmas\u0131 geri b\u0131rak\u0131lan mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmlerinin yeterli gerek\u00e7e i\u00e7ermedi\u011fini, kendilerine y\u00fcklenen su\u00e7lar\u0131n sabit olup olmad\u0131\u011f\u0131 yeterince ara\u015ft\u0131r\u0131lmadan varsay\u0131mlar \u00fczerine cezaland\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Bu kapsamda baz\u0131 bilgi, belge veya raporlar\u0131 dosyaya sunarak yarg\u0131lama sonucunu etkileyecek ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lmas\u0131n\u0131, baz\u0131 tan\u0131klar\u0131n\u0131 dinlenilmesini talep ettikleri h\u00e2lde bu taleplerinin mahkemelerce kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya herhangi bir gerek\u00e7e g\u00f6sterilmeksizin reddedildi\u011fini belirterek HAGB karar\u0131 verilen yarg\u0131lamalarda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli g\u00fcvenceleri ile di\u011fer anayasal haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ayr\u0131ca HAGB kararlar\u0131na itiraz etme haklar\u0131 olsa bile itiraz mercilerinin kal\u0131pla\u015fm\u0131\u015f ve soyut gerek\u00e7elerle itirazlar\u0131 reddetti\u011fini, esastan bir inceleme yapmay\u0131p yaln\u0131zca HAGB karar\u0131 verilmesinin \u015fekl\u00ee \u015fartlar\u0131n\u0131n olu\u015fup olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde bir de\u011ferlendirme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015ftir. Dahas\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fckleri arg\u00fcmanlar\u0131n itiraz mercilerince de\u011ferlendirilmemesi nedeniyle bu yolun etkisiz bir hak arama yolu h\u00e2line geldi\u011fini ve hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerinin ihlal edildi\u011fini ileri s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bahse konu iddialara ek olarak bir k\u0131s\u0131m ba\u015fvurucu isminin kamuya a\u00e7\u0131k belgelerde gizlenmesi talebinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
7. Ba\u015fvuru, adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 kapsam\u0131nda incelenmi\u015ftir. A\u00e7\u0131k\u00e7a dayanaktan yoksun olmad\u0131\u011f\u0131 ve kabul edilemezli\u011fine karar verilmesini gerektirecek ba\u015fka bir neden de bulunmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n kabul edilebilir oldu\u011funa karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
8. Anayasa Mahkemesi, olay ve olgular\u0131 somut ba\u015fvuru ile benzer nitelikte olan Atilla Yazar ve di\u011ferleri ([GK], B. No: 2016\/1635, 5\/7\/2022) karar\u0131nda uygulanacak anayasal ilkeleri belirlemi\u015ftir. Haklar\u0131nda \u00e7e\u015fitli su\u00e7lardan h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131na karar verilmesinin ba\u015fvurucular\u0131n ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri ile toplant\u0131 ve g\u00f6steri y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00fczenleme haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi iddias\u0131yla yap\u0131lan bir bireysel ba\u015fvuruda Anayasa Mahkemesi, uygulamadan kaynaklanan anayasal sorunlarla ilgili kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmeler yaparak somut tespitlerde bulunmu\u015ftur. An\u0131lan kararda Anayasa Mahkemesi, usuli g\u00fcvenceleri ortadan kald\u0131r\u0131r \u015fekildeki HAGB kurumu uygulamas\u0131n\u0131n kanunilik \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcn\u00fc sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna vararak ihlal karar\u0131 vermi\u015ftir (Atilla Yazar ve di\u011ferleri, \u00a7 174).<\/p>\n
9. Anayasa Mahkemesi Atilla Yazar ve di\u011ferleri karar\u0131nda, san\u0131klar\u0131n HAGB karar\u0131n\u0131 kabule ili\u015fkin irade beyanlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 usul\u00fcndeki g\u00fcvence eksikli\u011fine, ilk derece mahkemelerince verilen gerek\u00e7eli kararlarda sadece ilgili kanun h\u00fckm\u00fcn\u00fcn ya da ba\u015fvuruculara isnat edilen s\u00f6z ya da davran\u0131\u015f\u0131n tekrar\u0131ndan ibaret ifadelere yer verildi\u011fine yahut ilgisiz gerek\u00e7e i\u00e7erdi\u011fine dikkati \u00e7ekmi\u015ftir. Ayr\u0131ca yerel mahkemelerce izlenen usul ve y\u00f6ntemin silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ilkesinin gereklerine uygun olmad\u0131\u011f\u0131, iddia kar\u015f\u0131s\u0131nda savunma makam\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu g\u00fcvenceleri yeterince koruyamad\u0131\u011f\u0131 ve onu dezavantajl\u0131 h\u00e2le getirdi\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015f; somut ba\u015fvurularda m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanma ve bu hakla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak savunma i\u00e7in gerekli zaman ve kolayl\u0131\u011fa sahip olma haklar\u0131na ili\u015fkin g\u00fcvencelerin sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 belirtilmi\u015ftir (Atilla Yazar ve di\u011ferleri, \u00a7\u00a7 124-142).<\/p>\n
10. Ayr\u0131ca itiraz mercileri genel olarak dosya \u00fczerinden yeknesak \u015fekilde ve sadece \u015fekl\u00ee \u015fartlar y\u00f6n\u00fcnden inceleme yapmak suretiyle karar vermi\u015f; bahse konu kararlar ilk derece mahkemelerince verilen kararlarda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131na ve bu sebeple de itiraz\u0131n reddedildi\u011fine ili\u015fkin bir c\u00fcmleden ibaret gerek\u00e7elerden olu\u015fmu\u015ftur. B\u00f6ylelikle uygulamada HAGB kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz mercilerinin davayla do\u011frudan ilgili olan hususlar\u0131 ayr\u0131ca de\u011ferlendirerek yeterli bir gerek\u00e7e ile cevap vermeleri gerekirken sistemsel olarak bu y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirmedikleri sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (Atilla Yazar ve di\u011ferleri, \u00a7 155).<\/p>\n
11. Nitekim Anayasa Mahkemesi 4\/12\/2004 tarihli ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinin (12) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131nda yer alan ve HAGB kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz yolunun a\u00e7\u0131k oldu\u011funu d\u00fczenleyen kurala ili\u015fkin yap\u0131lan ba\u015fvuruda an\u0131lan kural\u0131 bireysel ba\u015fvuru kapsam\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelen hususlar\u0131 g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak anayasall\u0131k denetimine tabi tutmu\u015f ve kural\u0131n itiraz kanun yoluna ba\u015fvuranlar\u0131n iddia ve delillerinin dikkate al\u0131nmas\u0131nda, \u00e7at\u0131\u015fan menfaatlerin dengelenmesinde, temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere yap\u0131lan m\u00fcdahalenin demokratik toplum d\u00fczeninin gereklerine uygunlu\u011funun ve \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn belirlenebilmesinde belirli ve etkili bir denetim yolu \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi, bu durumun temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere yap\u0131lan m\u00fcdahalelerin giderilmesi ve kamu g\u00fcc\u00fcn\u00fc kullananlar\u0131n keyf\u00ee davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi imk\u00e2n\u0131n\u0131n sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna ula\u015farak iptaline karar vermi\u015ftir (AYM, E.2021\/121, K.2022\/88, 20\/7\/2022).<\/p>\n
12. Akabinde Anayasa Mahkemesi, HAGB kurumuna dair daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 tespit ve de\u011ferlendirmeleri de g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak 1\/6\/2023 tarihinde E.2022\/120 say\u0131l\u0131 dosyada, 5271 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 231. maddesine 30\/3\/2005 tarihli ve 5560 say\u0131l\u0131 Kabahatler Kanunu\u2019nun 23. maddesiyle eklenen (5) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n birinci c\u00fcmlesinin Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funa ve iptaline, karar\u0131n Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanmas\u0131ndan ba\u015flayarak bir y\u0131l sonra y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesine karar vermi\u015ftir. An\u0131lan c\u00fcmlenin iptali nedeniyle uygulanma imk\u00e2n\u0131 kalmayan ayn\u0131 maddenin (5) numaral\u0131 f\u0131kran\u0131n ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc c\u00fcmleleri ile (6), (7), (8), (9), (10), (11), (12), (13) ve (14) numaral\u0131 f\u0131kralar\u0131n\u0131n 30\/3\/2011 tarihli ve 6216 say\u0131l\u0131 Anayasa Mahkemesinin Kurulu\u015fu ve Yarg\u0131lama Usulleri Hakk\u0131nda Kanun\u2019un 43. maddesinin (4) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131 gere\u011fince iptaline h\u00fckmetmi\u015ftir. Bu kararla iki y\u0131l veya daha az s\u00fcreli hapis veya adli para cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lan san\u0131k hakk\u0131nda h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6ren ve bunun \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen t\u00fcm kurallar iptal edilmi\u015ftir (AYM, E.2022\/120, K.2023\/107, 1\/6\/2023, \u00a7\u00a7 22-56).<\/p>\n
13. An\u0131lan kararda Anayasa Mahkemesi, HAGB kurumunun i\u015fleyi\u015fine dair daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 tespit ve de\u011ferlendirmeleri g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulundurarak kurumun temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin anayasal g\u00fcvencelere uygunlu\u011funu de\u011ferlendirmi\u015ftir. Buna g\u00f6re ilk olarak, HAGB kurumunun haklar\u0131nda uygulanmas\u0131n\u0131 yarg\u0131laman\u0131n hen\u00fcz ba\u015f\u0131nda kabul eden san\u0131klar y\u00f6n\u00fcnden yarg\u0131laman\u0131n sonraki a\u015famalar\u0131nda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 g\u00fcvencelerinin ilk derece mahkemesince sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n denetiminin istinaf kanun yolunda denetiminin yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 ve bu durumun hak ihlallerine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Bu kapsamda kararda; istinaf kanun yoluna tabi olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen bir yarg\u0131laman\u0131n, san\u0131\u011f\u0131n HAGB karar\u0131 verilmesini kabul etmesiyle itiraz yoluna tabi h\u00e2le geldi\u011fi, hakk\u0131nda HAGB karar\u0131 verilmesini kabul etmekle san\u0131\u011f\u0131n istinaf kanun yoluna ba\u015fvurma hakk\u0131ndan feragat etti\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r. Bununla birlikte kararda, mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131ndan \u00f6nceki bir a\u015famada a\u00e7\u0131klanan belirli bir kanun yolundan feragat iradesinin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 y\u00f6n\u00fcnden anayasal ge\u00e7erlilik ko\u015fullar\u0131n\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131 sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
14. \u0130ptal karar\u0131 sonras\u0131nda 2\/3\/2024 tarihli ve 7499 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu ve Baz\u0131 Kanunlarda De\u011fi\u015fiklik Yap\u0131lmas\u0131na Dair Kanun ile HAGB kurumuna ili\u015fkin yeni d\u00fczenlemeler getirilmi\u015ftir. Yap\u0131lan d\u00fczenlemeyle, san\u0131\u011f\u0131n kabul etmemesi h\u00e2linde HAGB karar\u0131 verilemeyece\u011fine ili\u015fkin h\u00fck\u00fcm y\u00fcr\u00fcrl\u00fckten kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. B\u00f6ylece \u015fartlar\u0131n olu\u015ftu\u011funa kanaat getirmesi halinde mahkemeler re’senHAGB karar\u0131 verebilecektir. Ayr\u0131ca yeni d\u00fczenleme ile kural olarak HAGB karar\u0131na kar\u015f\u0131 istinaf yoluna ba\u015fvurulabilece\u011fi, istinaf mahkemesi taraf\u0131ndan verilen kararlar hakk\u0131nda 5271 say\u0131l\u0131 Kanun’un temyize ili\u015fkin 286. maddesi h\u00fck\u00fcmlerinin uygulanaca\u011f\u0131; HAGB karar\u0131n\u0131n ilk derece mahkemesi s\u0131fat\u0131yla b\u00f6lge adliye mahkemesi veya Yarg\u0131tay taraf\u0131ndan verilmesi h\u00e2linde temyiz yoluna gidilebilece\u011fi kabul edilmi\u015ftir. \u0130stinaf ve temyiz yolunda HAGB karar\u0131n\u0131n usul ve esasa ili\u015fkin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar y\u00f6n\u00fcnden incelenece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n
15. Bununla birlikte s\u00f6z konusu kanun de\u011fi\u015fikli\u011finden \u00f6nceki yarg\u0131lamalara ili\u015fkin somut ba\u015fvurularda Anayasa Mahkemesinin an\u0131lan kurumla ilgili iptal ve ihlal kararlar\u0131 birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde; ba\u015fvurucular hakk\u0131ndaki yarg\u0131lamalar\u0131n adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvencelere uygun \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130lk olarak HAGB karar\u0131n\u0131 kabule ili\u015fkin irade beyanlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 usul\u00fcndeki gerekliliklere uyulmam\u0131\u015f; mahkumiyet h\u00fckm\u00fcn\u00fcn kurulmas\u0131ndan \u00f6nceki bir a\u015famada a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in anayasal ge\u00e7erlilik ko\u015fullar\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131mayan feragat iradesi esas al\u0131narak an\u0131lan kurum uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130kinci olarak yarg\u0131lamalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131nda san\u0131klar\u0131n delil toplatma ve inceletme talepleri silahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi ve \u00e7eli\u015fmeli yarg\u0131lama ilkelerine ayk\u0131r\u0131 olarak reddedilmi\u015f, ba\u015fvurucular iddia makam\u0131na nazaran dezavantajl\u0131 bir konuma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurucular usule ili\u015fkin bir\u00e7ok imk\u00e2ndan yararland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Teknik bilgi gerektiren ve uzmanl\u0131k isteyen konularda ba\u015fvurucular\u0131n talepleri yetersiz gerek\u00e7elerle reddedilmi\u015ftir. Gerek\u00e7eli kararlarda, ba\u015fvurucular\u0131n davan\u0131n sonucunu de\u011fi\u015ftirebilecek nitelikteki iddialar\u0131 ve savunmalar\u0131 kar\u015f\u0131lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, ba\u015fvuru konusu olaylar bak\u0131m\u0131ndan HAGB kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraz yoluna ba\u015fvurma imk\u00e2n\u0131n\u0131n mevzuatta yer almas\u0131, mevcut uygulan\u0131\u015f \u015fekli itibariyle yetersiz kalm\u0131\u015f; itiraz yolu uygulamada ba\u015fvuruculara ba\u015fvurucular\u0131n iddialar\u0131 hakk\u0131nda ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 sunamam\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvuru konusu somut yarg\u0131lamalar\u0131n icra edildi\u011fi tarihlerde HAGB kararlar\u0131na kar\u015f\u0131 yap\u0131lan itiraz incelemelerinde, HAGB kurumunun uygulanmas\u0131ndan ve bu kararla sonu\u00e7lanan yarg\u0131lama s\u00fcrecindeki eksikliklerden kaynaklanan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 ihlalleri giderilmemi\u015ftir. Bu nedenle somut ba\u015fvurularda da Anayasa Mahkemesinin yukar\u0131da izah edilen iptal ve ihlal kararlar\u0131nda var\u0131lan sonu\u00e7lardan ayr\u0131lmay\u0131 gerektiren bir y\u00f6n bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
16. A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
17. Ba\u015fvurucular\u0131n Atilla Yazar ve di\u011ferleri karar\u0131nda belirtilen ilkeler do\u011frultusunda adil yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine karar verilmi\u015f, an\u0131lan kararda adil yarg\u0131lanma hakk\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda di\u011fer temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklere ili\u015fkin de bir k\u0131s\u0131m tespit ve de\u011ferlendirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bahse konu tespitler ve eldeki ba\u015fvuruda uygun g\u00f6r\u00fclen giderim birlikte g\u00f6zetildi\u011finde, yap\u0131lacak yeniden yarg\u0131lamada ilgili mahkemelerce ba\u015fvurucular\u0131n di\u011fer \u015fik\u00e2yetlerinin de\u011ferlendirilebilece\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015fvurucular\u0131n mevcut ba\u015fvuruda de\u011ferlendirme konusu yap\u0131lmayan di\u011fer ihlal iddialar\u0131 hakk\u0131nda kabul edilebilirlik ve esas y\u00f6n\u00fcnden ayr\u0131ca bir inceleme yap\u0131lmas\u0131na gerek g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n
B. Makul S\u00fcrede Yarg\u0131lanma Hakk\u0131, Ki\u015fi H\u00fcrriyeti ve G\u00fcvenli\u011fi Hakk\u0131 ve Seyahat \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u0130hlal Edildi\u011fine \u0130li\u015fkin \u0130ddialar<\/p>\n
18. Ekli listenin (\u0130) s\u00fctununda belirtilen ba\u015fvurucular\u0131n makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n\u0131n Veysi Ado ([GK] B. No: 2022\/100837, 27\/4\/2023), Ahmet Kartalku\u015f ([2.B.], B. No: 2019\/39635, 19\/3\/2024, \u00a7\u00a7 25-42) kararlar\u0131 do\u011frultusunda ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle, ekli listenin (J) s\u00fctununda belirtilen ba\u015fvurucular\u0131n ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddialar\u0131n\u0131n Mehmet Emin K\u0131l\u0131\u00e7 ([2.B.], B. No: 2013\/5267, 7\/3\/2014, \u00a7\u00a7 19-32), Mehmet \u015eim\u015fek ([1.B.], B. No: 2018\/10953, 22\/7\/2020, \u00a7\u00a7 47-70) kararlar\u0131 do\u011frultusunda s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekmektedir. Ayr\u0131ca bir k\u0131s\u0131m ba\u015fvurucunun haklar\u0131nda yurt d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamama \u015feklinde adli kontrol tedbiri uygulanmas\u0131 sonucunda ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddias\u0131n\u0131n Sebahat Tuncel ([1.B.], B. No: 2012\/1051, 20\/2\/2014, \u00a7\u00a7 41-54) karar\u0131 do\u011frultusunda Anayasa\u2019n\u0131n 23. maddesinde yer alan seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc kapsam\u0131nda incelenmesine ve ihlal iddias\u0131n\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle kabul edilemez oldu\u011funa karar verilmesi gerekmektedir.<\/p>\n
III. G\u0130DER\u0130M<\/p>\n
19. Ba\u015fvurucular, ihlalin tespiti, yarg\u0131laman\u0131n yenilenmesi, maddi ve manevi tazminat taleplerinde bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
20. \u0130ncelenen ba\u015fvuruda HAGB kararlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen m\u00fcdahalelerin ba\u015fvurucular\u0131n Anayasa’n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi sonucuna var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131nda hukuki yarar bulunmaktad\u0131r. Bu kapsamda karar\u0131n g\u00f6nderildi\u011fi yarg\u0131 mercilerince yap\u0131lmas\u0131 gereken i\u015f yeniden yarg\u0131lama i\u015flemlerini ba\u015flatmak ve Anayasa Mahkemesini ihlal sonucuna ula\u015ft\u0131ran nedenleri gideren, ihlal karar\u0131nda belirtilen ilkelere uygun yeni bir karar vermektir (bkz. Mehmet Do\u011fan [GK], B. No: 2014\/8875, 7\/6\/2018, \u00a7\u00a7 54-60; Alig\u00fcl Alkaya ve di\u011ferleri (2) [1.B.], B. No: 2016\/12506, 7\/11\/2019, \u00a7\u00a7 53-60, 66; Kadri Enis Berbero\u011flu (3) [GK], B. No: 2020\/32949, 21\/1\/2021, \u00a7\u00a7 93-100). Yap\u0131lacak yeniden yarg\u0131lamada beraat veya d\u00fc\u015fme karar\u0131 verilip verilemeyece\u011fi ilgili mahkemelerin takdirindedir (Atilla Yazar ve di\u011ferleri, \u00a7 198).<\/p>\n
21. Ba\u015fvurucular, maddi zarara ili\u015fkin olarak bilgi ve belge sunmam\u0131\u015ft\u0131r. Buna ek olarak ba\u015fvurucular\u0131n istinaf ve temyiz haklar\u0131 bulundu\u011fu da nazara al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ihlal tespiti ve yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmas\u0131n\u0131n yeterli giderim sa\u011flayaca\u011f\u0131 de\u011ferlendirildi\u011finden ba\u015fvurucular\u0131n tazminat taleplerinin reddine karar verilmesi gerekir.<\/p>\n
IV. H\u00dcK\u00dcM<\/p>\n
A\u00e7\u0131klanan gerek\u00e7elerle;<\/p>\n
A. Kamuya a\u00e7\u0131k belgelerde kimliklerinin gizlenmesi talebinde bulunan ba\u015fvurucular\u0131n kimliklerinin gizli tutulmas\u0131 taleplerinin KABUL\u00dcNE,<\/p>\n
B. Adli yard\u0131m talebinde bulunan ba\u015fvurucular\u0131n adli yard\u0131m taleplerinin KABUL\u00dcNE,<\/p>\n
C. 1. Ekli listenin (\u0130) s\u00fctununda belirtilen ba\u015fvurucular\u0131n makul s\u00fcrede yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n ba\u015fvuru yollar\u0131n\u0131n t\u00fcketilmemesi nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
2. Ekli listenin (J) s\u00fctununda belirtilen ba\u015fvurucular\u0131n ki\u015fi h\u00fcrriyeti ve g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n s\u00fcre a\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
3. Seyahat \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n konu bak\u0131m\u0131ndan yetkisizlik nedeniyle KABUL ED\u0130LEMEZ OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
4. Adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fine ili\u015fkin iddian\u0131n KABUL ED\u0130LEB\u0130L\u0130R OLDU\u011eUNA,<\/p>\n
D. Anayasa\u2019n\u0131n 36. maddesinde g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nan adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n \u0130HLAL ED\u0130LD\u0130\u011e\u0130NE,<\/p>\n
E. Ba\u015fvurucular\u0131n de\u011ferlendirme konusu yap\u0131lmayan di\u011fer ihlal iddialar\u0131n\u0131n \u0130NCELENMES\u0130NE GEREK BULUNMADI\u011eINA,<\/p>\n
F. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin adil yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n ihlalinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in yeniden yarg\u0131lama yap\u0131lmak \u00fczere ekli listenin (E) s\u00fctununda belirtilen mahkemelere G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE,<\/p>\n
G. Ba\u015fvurucular\u0131n tazminat taleplerinin REDD\u0130NE,<\/p>\n
H. Vekille temsil edilen ba\u015fvuruculara ekli listenin (G) s\u00fctununda belirtilen vek\u00e2let \u00fccretleri ile ekli listenin (H) s\u00fctununda belirtilen har\u00e7lar\u0131n tabloda g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekilde \u00d6DENMES\u0130NE,<\/p>\n
\u0130. \u00d6demelerin karar\u0131n tebli\u011fini takiben ba\u015fvurucular\u0131n Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u015fvuru tarihinden itibaren d\u00f6rt ay i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131na, \u00f6demede gecikme olmas\u0131 h\u00e2linde bu s\u00fcrenin sona erdi\u011fi tarihten \u00f6deme tarihine kadar ge\u00e7en s\u00fcre i\u00e7in yasal FA\u0130Z UYGULANMASINA,<\/p>\n
J. Karar\u0131n bir \u00f6rne\u011finin Adalet Bakanl\u0131\u011f\u0131na G\u00d6NDER\u0130LMES\u0130NE 25\/3\/2025 tarihinde OYB\u0130RL\u0130\u011e\u0130YLE karar verildi.<\/p>\n
\u200bAnayasa Mahkemesi’nin 25\/3\/2025 tarihli ve 2023\/83574 ba\u015fvuru numaral\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00dcRK\u0130YE CUMHUR\u0130YET\u0130 ANAYASA MAHKEMES\u0130 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR VEL\u0130 \u0130PEK VE D\u0130\u011eERLER\u0130 BA\u015eVURUSU (Ba\u015fvuru Numaras\u0131: 2023\/83574) Karar Tarihi: 25\/3\/2025 B\u0130R\u0130NC\u0130 B\u00d6L\u00dcM KARAR Ba\u015fkan : Hasan Tahsin G\u00d6KCAN \u00dcyeler : Recai AKYEL Yusuf \u015eevki HAKYEMEZ \u0130rfan F\u0130DAN Y\u0131lmaz AK\u00c7\u0130L Raport\u00f6r : Furkan Samet ESER Ba\u015fvurucular : Veli \u0130pek ve di\u011ferleri [bkz. ekli listenin (B) s\u00fctunu] Vekilleri : bkz. ekli listenin (C) s\u00fctunu I. BA\u015eVURUNUN \u00d6ZET\u0130 1. Ba\u015fvuru, ceza davas\u0131nda h\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 karar\u0131 verilmesinin adil yarg\u0131lanma haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi iddias\u0131na ili\u015fkindir. 2. Ekli listenin (D) s\u00fctununda g\u00f6sterilen su\u00e7lardan a\u00e7\u0131lan kamu davalar\u0131nda ekli listenin (E) s\u00fctununda belirtilen mahkemelerce ba\u015fvurucular\u0131n mahk\u00fbmiyetine karar verilmi\u015f ancak verilen mahk\u00fbmiyet h\u00fck\u00fcmlerinin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 geri b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 3. H\u00fckm\u00fcn a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131n geri b\u0131rak\u0131lmas\u0131 (HAGB) karar\u0131na yap\u0131lan itiraz, ekli listenin (F) s\u00fctununda g\u00f6sterilen mahkemelerce reddedilmi\u015ftir. \u0130tiraz\u0131n reddine dair kararlarda esas olarak HAGB kararlar\u0131n\u0131n usul ve kanuna uygun oldu\u011fu, kararlarda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve HAGB’nin \u015fartlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi hususlar\u0131na dayan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 4. Ba\u015fvurucular, nihai kararlar\u0131 \u00f6\u011frendikten sonra s\u00fcresi i\u00e7inde bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur. Ekli listenin (A) s\u00fctununda g\u00f6sterilen dosyalar konu y\u00f6n\u00fcnden hukuki irtibat bulunmas\u0131 nedeniyle 2023\/83574 numaral\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 ile birle\u015ftirilmi\u015f ve inceleme 2023\/83574 numaral\u0131 bireysel ba\u015fvuru dosyas\u0131 \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ba\u015fvurunun kabul edilebilirlik ve esas incelemesinin B\u00f6l\u00fcm taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131na karar verilmi\u015ftir. II. DE\u011eERLEND\u0130RME 5. Ekli …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-135830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n