Bu yaz\u0131m\u0131zda; ilk derece mahkemesinde, istinaf ceza dairesinde ve Yarg\u0131tay ceza dairesinde yap\u0131lan duru\u015fmalar\u0131n sonunda, m\u00fczakere a\u015famas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kma zorunlulu\u011fu, yani hakim veya heyetle m\u00fczakereye kat\u0131lma yasa\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu m.227\u2019de m\u00fczakereye kat\u0131labilecek s\u00fcjeler belirtilmi\u015f olup;<\/p>\n
\u201c(1) M\u00fczakerede ancak karara ve h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler bulunur.<\/p>\n
(2) Mahkeme ba\u015fkan\u0131, hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemesinde staj yapmakta olan avukat adaylar\u0131n\u0131n m\u00fczakere s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmalar\u0131na izin verebilir.\u201d d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Maddenin 1. f\u0131kras\u0131nda; duru\u015fma sonunda yap\u0131lacak olan m\u00fczakereye sadece mahkeme hakimlerinin kat\u0131labilece\u011fi, bunun neticesi olarak duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 net \u015fekilde ortaya koyulmu\u015ftur. H\u00fckm\u00fcn 2. f\u0131kras\u0131nda ise, ancak mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n izni dahilinde hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemede stajyer avukat olarak bulunan\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. 2. f\u0131kradaki d\u00fczenleme; hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin mesleki tecr\u00fcbesi i\u00e7in getirilmi\u015f olup, zaten yarg\u0131laman\u0131n hi\u00e7bir a\u015famas\u0131nda aktif rol almayan, h\u00fckme kadar olan yarg\u0131lamay\u0131 etkilemesine imkan olmayan s\u00fcjelerin m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak d\u00fczenleme uyar\u0131nca m\u00fczakereye kat\u0131lan hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin, yaln\u0131zca g\u00f6zlem yapabilece\u011fi, bunun haricinde herhangi bir suretle m\u00fczakerede fikir beyan edemeyece\u011fi veya kanaat olu\u015fturacak \u015fekilde beyanda bulunamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmelidir.<\/p>\n
Bu hususa ili\u015fkin CMK m.227 gerek\u00e7esi incelendi\u011finde; \u201cCeza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 227. maddesine g\u00f6re m\u00fczakerelerde sadece karar ve h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler bulunur. M\u00fczakere gizli olarak yap\u0131l\u0131r. Bu ama\u00e7la hakimlerin ayr\u0131 bir odaya \u00e7ekilmeleri gerekir. Dan\u0131\u015fma amac\u0131yla olsa bile, ba\u015fka hi\u00e7bir kimse m\u00fczakerelere kat\u0131lamaz. Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 ve zab\u0131t katibi de m\u00fczakerelere kat\u0131lamazlar. Ancak mahkemede staj yapmakta olan hakim ve avukat adaylar\u0131n\u0131n m\u00fczakerelerde haz\u0131r bulunmalar\u0131na mahkeme ba\u015fkan\u0131 izin verebilir. Hakim ve avukat adaylar\u0131 m\u00fczakereleri dinlemekle yetinirler, g\u00f6r\u00fc\u015f bildirme ve oya kat\u0131lma yetkileri yoktur.[1]\u201d gerek\u00e7esine yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken; asliye ceza mahkemeleri bak\u0131m\u0131ndan bir de\u011ferlendirme yapmak gerekirse, m\u00fczakere ve ard\u0131ndan yap\u0131lacak olan oylaman\u0131n yaln\u0131zca heyet halinde \u00e7al\u0131\u015fan mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, asliye ceza mahkemelerinin ise bir hakimden te\u015fekk\u00fcl etti\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, hakimin san\u0131\u011fa son s\u00f6z\u00fcn\u00fc sorduktan sonra verdi\u011fi h\u00fckm\u00fc ivedilikle a\u00e7\u0131klamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmeliyiz.<\/p>\n
M\u00fczakere bahsine geri d\u00f6necek olursak; CMK m.227 h\u00fckm\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndaki yarg\u0131lama s\u00fcjelerinin, \u00f6rne\u011fin zab\u0131t katibi veya savc\u0131n\u0131n m\u00fczakerede bulunmas\u0131 hukuka uygun de\u011fildir.<\/p>\n
Hatta h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in yap\u0131lan m\u00fczakerede bu kimselerin bulunmas\u0131, h\u00fckme tesir edecek derecede kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011finden; m\u00fclga CMUK m.320 gere\u011fince, bunun bir bozma sebebi te\u015fkil etmesi kabul edilmi\u015fti. 5271 say\u0131l\u0131 CMK m.301\u2019de ise \u201ctemyizde taleple ba\u011fl\u0131l\u0131k\u201d ilkesi benimsendi\u011finden, m\u00fclga CMUK m.320\u2019deki, \u201ch\u00fckme tesiri olacak derecede kanuna muhalefet edilmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse talepte mevcut olmasa dahi bu hususu tetkik eder\u201d ibaresi Kanun metnine al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r[2]. Her ne kadar \u201ctaleple ba\u011fl\u0131l\u0131k\u201d ilkesi do\u011frultusunda bir an i\u00e7in bu hususun yeni kanun d\u00f6neminde talep edilmedi\u011fi zaman incelenmeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse bile, esas\u0131nda bu durumun hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k hali olmas\u0131 sebebiyle CMK m.289\/1-a uyar\u0131nca re\u2019sen incelenmesi gerekir.<\/p>\n
Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131lamamas\u0131n\u0131n sebeplerinden birisi de, esas\u0131nda savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131n \u00f6zellikle iddianame d\u00fczenlendikten sonra yarg\u0131laman\u0131n taraf\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, ceza yarg\u0131lamas\u0131 iki a\u015famadan olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlardan ilki soru\u015fturma evresi, di\u011feri ise kovu\u015fturma evresidir. Soru\u015fturma evresinde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n rol\u00fc; CMK m.160 ve m.161 uyar\u0131nca emir ve talimat\u0131 alt\u0131nda bulunan kolluk g\u00f6revlileriyle, bir su\u00e7 i\u015flendi\u011fi izlenimini veren hali \u00f6\u011frenir \u00f6\u011frenmez i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamakt\u0131r. Bu a\u015fama bak\u0131m\u0131ndan esas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n bir taraf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yerinde olacakt\u0131r (CMK m.160\/2), ancak iddianame yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan itibaren Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n tamamen bir taraf oldu\u011fu ve iddias\u0131n\u0131, yani \u00fcretti\u011fi itham belgesinin\/tezin arkas\u0131nda durmas\u0131n\u0131n kendisine y\u00fcklenmi\u015f bir g\u00f6rev oldu\u011fu s\u00f6ylenmelidir. Bu sebepledir ki; zaten Ceza Muhakemesi Hukukunun do\u011fas\u0131 itibariyle, iddianame d\u00fczenlendi\u011finden itibaren taraf olan Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n tez-antitez-sentez a\u015famas\u0131n\u0131n son a\u015famas\u0131 olan sentez k\u0131sm\u0131nda, yani m\u00fczakere k\u0131sm\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131n asla caiz olmad\u0131\u011f\u0131, bu hususun ceza muhakemesinin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. CMK m.217 gere\u011fince; duru\u015fmada ortaya koyulmu\u015f delillerin de\u011ferlendirilmesi, yani m\u00fczakeresi suretiyle karara var\u0131lmas\u0131 yetkisi mahkemeye ve hakimlere aittir.<\/p>\n
M\u00fczakereye kat\u0131lanlar bak\u0131m\u0131ndan, Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi\u2019nin 21.04.2016 tarihli, 2015\/4672 E. ve 2016\/2330 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201c05.08.2013 tarihli oturumda k\u00fcrs\u00fcde 6 h\u00e2kim oldu\u011fu halde h\u00fckm\u00fcn tefhim edildi\u011fi, gerek karar\u0131n tefhime kat\u0131lan h\u00e2kimlerin bas\u0131na yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalar gerekse gerek\u00e7eli karardaki anlat\u0131mdan m\u00fczakereye sadece karara i\u015ftirak eden h\u00e2kimlerin de\u011fil, mahkemenin di\u011fer hakimlerinin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durumda, mahkemenin karar m\u00fczakeresi usul\u00fc CMK’n\u0131n 227. maddesine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi, bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 Kanunun 289\/1-a maddesi uyar\u0131nca kesin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k hallerinden bulunmas\u0131na ra\u011fmen, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde m\u00fczakere yap\u0131larak h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur[3]\u201d. \u00d6zetle Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi, CMK m. 227\u2019ye ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131n\u0131 kesin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak de\u011ferlendirip bozma karar\u0131 tesis etmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay ceza daireleri ve istinaf ceza daireleri bak\u0131m\u0131ndan m\u00fczakereye ili\u015fkin olarak; istinaf ceza dairelerinde duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve istisnalar\u0131n\u0131n CMK m.281-282\u2019de d\u00fczenlendi\u011fi, CMK m.282\/1 uyar\u0131nca; \u201cDuru\u015fma a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda bu Kanunun duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, duru\u015fma ve karara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r: <\/p>\n
a) Duru\u015fma, bu Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re ba\u015flad\u0131ktan sonra g\u00f6revlendirilen \u00fcyenin inceleme raporu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
b) \u0130lk derece mahkemesinin gerek\u00e7eli h\u00fckm\u00fc anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
c) \u0130lk derece mahkemesinde dinlenilen tan\u0131klar\u0131n ifadelerini i\u00e7eren tutanaklar ile ke\u015fif tutanaklar\u0131 ve bilirki\u015fi raporu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
d) B\u00f6lge adliye mahkemesi duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 a\u015famas\u0131nda toplanan delil ve belgeler, yap\u0131lm\u0131\u015fsa ke\u015fif ve bilirki\u015fi a\u00e7\u0131klamalar\u0131na ili\u015fkin tutanak ve raporlar anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
e) B\u00f6lge adliye mahkemesi duru\u015fmas\u0131nda dinlenilmeleri gerekli g\u00f6r\u00fclen tan\u0131k ve bilirki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
f) San\u0131k, m\u00fcdafii, kat\u0131lan ve vekilinin davetiye tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen duru\u015fmaya gelmemesi halinde duru\u015fmaya devam edilerek san\u0131\u011f\u0131n sorgu tutanaklar\u0131 anlat\u0131lmak suretiyle dava yokluklar\u0131nda bitirilebilir. Ancak, 195 inci madde h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, san\u0131k hakk\u0131nda verilecek ceza, ilk derece mahkemesinin verdi\u011fi cezadan daha a\u011f\u0131r ise, herhalde san\u0131\u011f\u0131n dinlenmesi gerekir.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu, yani h\u00fck\u00fcm gere\u011fince m\u00fczakere i\u015flemi CMK m.282 uyar\u0131nca \u00f6zel d\u00fczenlemeye tabi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, istinaf mahkemelerinde yap\u0131lacak duru\u015fmalarda da CMK m.227 uyar\u0131nca \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usul\u00fcn tatbik edilmesi gerekti\u011fini ve yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyiz.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019da yap\u0131lan duru\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan ise izlenecek usul\u00fcn CMK m.300\u2019de h\u00fckme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, h\u00fck\u00fcm incelendi\u011finde; m\u00fczakere bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel bir usul\u00fcn d\u00fczenlenmedi\u011fi, bu halde k\u0131yasen Yarg\u0131tay\u2019da yap\u0131lan duru\u015fmalarda da CMK m.227 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn tatbik edilmesi gerekti\u011fi izahtan varestedir.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda; pratikte usul\u00fcn nas\u0131l tatbik edildi\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeye ge\u00e7ecek olursak, ilk olarak sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131n m\u00fczakere yap\u0131lan yerin m\u00fczakere odas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mahkeme heyetlerinin m\u00fczakereyi \u00e7o\u011funlukla mahkeme salonunda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini, esas sorunun da buradan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. Bu durumda; heyet e\u011fer m\u00fczakere odas\u0131nda m\u00fczakere yapma de\u011fil de, mahkeme salonunda m\u00fczakere yapma karar\u0131 alm\u0131\u015fsa, o andan itibaren duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n derhal mahkeme salonundan \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fi, aksi halde m\u00fczakereyi CMK m.228 uyar\u0131nca y\u00f6netme yetkisi kendisine verilmi\u015f mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131ndan mahkeme salonundan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 istemesi gerekti\u011fini belirtmeliyiz. T\u00fcm bunlar g\u00f6zetildi\u011finde; m\u00fczakerenin sadece heyetin bulundu\u011fu m\u00fczakere odas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Ceza Muhakemesi Hukukuna uygun olaca\u011f\u0131, ancak oda yetersizli\u011fi veya ba\u015fka bir sebeple m\u00fczakere odas\u0131 haz\u0131r edilemedi\u011fi durumda, yani m\u00fczakerenin mahkeme salonunda yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu durumda, savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131 temsilen duru\u015fmada haz\u0131r bulunan duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n da duru\u015fma salonundan di\u011fer yarg\u0131lama s\u00fcjeleri gibi derhal ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, aksi durumun ise hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Ayn\u0131 zorunluluk, asliye ceza mahkemelerinde yap\u0131lan bir hakimli duru\u015fmalarda da ge\u00e7erlidir. Her celsenin sonunda ve karar duru\u015fmas\u0131nda hakim veya mahkeme heyeti taraf\u0131ndan olu\u015fturulacak ara karar veya h\u00fck\u00fcm tart\u0131\u015fmalar\u0131nda, davan\u0131n taraf\u0131 olan ve iddia makam\u0131n\u0131 temsil eden Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 salonda veya m\u00fczakere odas\u0131nda bulunamaz. Bu kabul, \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d ilkesine de uygundur. Davada tarafs\u0131z olan mahkeme ve hakimlerdir. Mahkemenin ve hakimin bir karara var\u0131rken yapaca\u011f\u0131 m\u00fczakerede, davan\u0131n taraf\u0131 olan herhangi bir s\u00fcje haz\u0131r bulunamaz, yani haz\u0131r bulunup tart\u0131\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, sessiz bir \u015fekilde dinleyici olarak da bulunamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc karar verecek hakimin hi\u00e7bir \u015fekilde etki alt\u0131nda kalmamas\u0131 ve taraflar\u0131n yoklu\u011funda m\u00fczakereyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gerekir. Bir hakimli mahkemelerde de hakim, karar\u0131n\u0131 herhangi bir taraf\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ortamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp verir.<\/p>\n
Kald\u0131 ki; her celsenin sonunda ve CMK m.216 gere\u011fince de delil tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n son bulmas\u0131 \u00fczerine taraflar ve dolay\u0131s\u0131yla esas hakk\u0131nda savc\u0131 esas hakk\u0131nda beyanlar\u0131n\u0131 sunmakta ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r. Bu andan itibaren Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, karar i\u00e7in \u00e7ekilen hakim veya heyetle birlikte olmamas\u0131 gerekir. Hatta hakimin ve heyetin duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kmay\u0131p, salonu da bo\u015faltmay\u0131p herkesin huzurunda ve aralar\u0131nda sessizce konu\u015farak bir karar verdi\u011fi durumda, art\u0131k taraflarla ve dolay\u0131s\u0131yla da Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 isti\u015fare etmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. M\u00fczakerede Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye m\u00fcdahalesi, hem mahkemenin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozar ve hem de davan\u0131n taraf\u0131n\u0131n karara do\u011frudan etkisini g\u00fcndeme getirir. Mahkemenin ara karar\u0131n\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra de\u011fi\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p, varsa karar\u0131n yaz\u0131m\u0131nda bir eksik veya hata, celsenin kapanmamas\u0131 \u015fart\u0131yla taraf uyar\u0131s\u0131 \u00fczerine maddi eksi\u011fin veya hatan\u0131n giderilmesi hakime veya heyete m\u00fcdahale niteli\u011fi ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Son s\u00f6z olarak; ceza muhakemesinin do\u011fas\u0131 itibariyle canl\u0131 ve dinamik bir yap\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu, hukuk muhakemesinden tam da bu noktada ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131ndaki her i\u015flemin \u201cy\u00fcz y\u00fczelik\u201d, \u201cdo\u011frudan do\u011fruyal\u0131k\u201d ve \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde olmas\u0131 gerekti\u011finin bir sonucu olarak, her a\u015famada 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usul\u00fcn k\u00fcl halinde tatbik edilmesi gerekti\u011fi, ancak tatbik edilmedi\u011fi anda geri d\u00f6n\u00fclemez hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131, m\u00fczakere bahsinde ise, ceza muhakemesinin son a\u015famas\u0131 olan sentez k\u0131sm\u0131nda, kanun koyucunun yaln\u0131zca m\u00fczakerede bulunacaklar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel d\u00fczenlemeye gitmesi, hakimlerin hi\u00e7bir etki alt\u0131nda kalmadan nihai karar\u0131 verebilmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bunlara ek olarak; CMK m.227\u2019ye ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131n\u0131n, yani Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n da m\u00fczakereye kat\u0131lmas\u0131 durumunda, bu hususun duru\u015fma zapt\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131n neredeyse imkans\u0131z oldu\u011fu ve bu sebepten istinaf veya temyiz incelemelerinde denetlenmesinin de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmedi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde, i\u015fbu usul kural\u0131na yarg\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 s\u00fcjesinden ikisini olu\u015fturan hakim ve savc\u0131lardan riayet edilmesinin beklendi\u011fini, b\u00f6ylelikle \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d prensibi yoluyla avukat\u0131n iddia ve savunma hakk\u0131n\u0131n korundu\u011funu belirtmek isteriz. Bu hatal\u0131 uygulama ispatland\u0131\u011f\u0131nda, verilen karar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 ve bozulaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Taner Ak\u0131nc\u0131<\/p>\n
Av. Eren Polat Kutlu<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
——————<\/p>\n
[1] Ali Parlar, Ceza Muhakemesi Kanunu \u015eerhi, Bilge Yay\u0131nevi, 1. Bask\u0131, Ankara, 2014, s.547.<\/p>\n
[2] Yenisey – Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, 6. Bask\u0131, Ankara, 2018, s.733.<\/p>\n
[3] \u00dcnver – Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, Cilt III, Adalet Yay\u0131nevi, 20. Bask\u0131, Ankara, 2023, s.2016.<\/p>\n
\u200bBu yaz\u0131m\u0131zda; ilk derece mahkemesinde, istinaf ceza dairesinde ve Yarg\u0131tay ceza dairesinde yap\u0131lan duru\u015fmalar\u0131n sonunda, m\u00fczakere a\u015famas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kma zorunlulu\u011fu, yani hakim veya heyetle m\u00fczakereye kat\u0131lma yasa\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir.<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu m.227\u2019de m\u00fczakereye kat\u0131labilecek s\u00fcjeler belirtilmi\u015f olup;<\/p>\n
\u201c(1) M\u00fczakerede ancak karara ve h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler bulunur.<\/p>\n
(2) Mahkeme ba\u015fkan\u0131, hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemesinde staj yapmakta olan avukat adaylar\u0131n\u0131n m\u00fczakere s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmalar\u0131na izin verebilir.\u201d d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir.<\/p>\n
Maddenin 1. f\u0131kras\u0131nda; duru\u015fma sonunda yap\u0131lacak olan m\u00fczakereye sadece mahkeme hakimlerinin kat\u0131labilece\u011fi, bunun neticesi olarak duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 net \u015fekilde ortaya koyulmu\u015ftur. H\u00fckm\u00fcn 2. f\u0131kras\u0131nda ise, ancak mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n izni dahilinde hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemede stajyer avukat olarak bulunan\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. 2. f\u0131kradaki d\u00fczenleme; hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin mesleki tecr\u00fcbesi i\u00e7in getirilmi\u015f olup, zaten yarg\u0131laman\u0131n hi\u00e7bir a\u015famas\u0131nda aktif rol almayan, h\u00fckme kadar olan yarg\u0131lamay\u0131 etkilemesine imkan olmayan s\u00fcjelerin m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak d\u00fczenleme uyar\u0131nca m\u00fczakereye kat\u0131lan hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin, yaln\u0131zca g\u00f6zlem yapabilece\u011fi, bunun haricinde herhangi bir suretle m\u00fczakerede fikir beyan edemeyece\u011fi veya kanaat olu\u015fturacak \u015fekilde beyanda bulunamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmelidir.<\/p>\n
Bu hususa ili\u015fkin CMK m.227 gerek\u00e7esi incelendi\u011finde; \u201cCeza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 227. maddesine g\u00f6re m\u00fczakerelerde sadece karar ve h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler bulunur. M\u00fczakere gizli olarak yap\u0131l\u0131r. Bu ama\u00e7la hakimlerin ayr\u0131 bir odaya \u00e7ekilmeleri gerekir. Dan\u0131\u015fma amac\u0131yla olsa bile, ba\u015fka hi\u00e7bir kimse m\u00fczakerelere kat\u0131lamaz. Cumhuriyet Savc\u0131s\u0131 ve zab\u0131t katibi de m\u00fczakerelere kat\u0131lamazlar. Ancak mahkemede staj yapmakta olan hakim ve avukat adaylar\u0131n\u0131n m\u00fczakerelerde haz\u0131r bulunmalar\u0131na mahkeme ba\u015fkan\u0131 izin verebilir. Hakim ve avukat adaylar\u0131 m\u00fczakereleri dinlemekle yetinirler, g\u00f6r\u00fc\u015f bildirme ve oya kat\u0131lma yetkileri yoktur.[1]\u201d gerek\u00e7esine yer verildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n
Yeri gelmi\u015fken; asliye ceza mahkemeleri bak\u0131m\u0131ndan bir de\u011ferlendirme yapmak gerekirse, m\u00fczakere ve ard\u0131ndan yap\u0131lacak olan oylaman\u0131n yaln\u0131zca heyet halinde \u00e7al\u0131\u015fan mahkemeler bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu, asliye ceza mahkemelerinin ise bir hakimden te\u015fekk\u00fcl etti\u011fi g\u00f6z\u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda, hakimin san\u0131\u011fa son s\u00f6z\u00fcn\u00fc sorduktan sonra verdi\u011fi h\u00fckm\u00fc ivedilikle a\u00e7\u0131klamas\u0131 gerekti\u011fini belirtmeliyiz.<\/p>\n
M\u00fczakere bahsine geri d\u00f6necek olursak; CMK m.227 h\u00fckm\u00fc d\u0131\u015f\u0131ndaki yarg\u0131lama s\u00fcjelerinin, \u00f6rne\u011fin zab\u0131t katibi veya savc\u0131n\u0131n m\u00fczakerede bulunmas\u0131 hukuka uygun de\u011fildir.<\/p>\n
Hatta h\u00fck\u00fcm vermek i\u00e7in yap\u0131lan m\u00fczakerede bu kimselerin bulunmas\u0131, h\u00fckme tesir edecek derecede kanuna ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil etti\u011finden; m\u00fclga CMUK m.320 gere\u011fince, bunun bir bozma sebebi te\u015fkil etmesi kabul edilmi\u015fti. 5271 say\u0131l\u0131 CMK m.301\u2019de ise \u201ctemyizde taleple ba\u011fl\u0131l\u0131k\u201d ilkesi benimsendi\u011finden, m\u00fclga CMUK m.320\u2019deki, \u201ch\u00fckme tesiri olacak derecede kanuna muhalefet edilmi\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrse talepte mevcut olmasa dahi bu hususu tetkik eder\u201d ibaresi Kanun metnine al\u0131nmam\u0131\u015ft\u0131r[2]. Her ne kadar \u201ctaleple ba\u011fl\u0131l\u0131k\u201d ilkesi do\u011frultusunda bir an i\u00e7in bu hususun yeni kanun d\u00f6neminde talep edilmedi\u011fi zaman incelenmeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclse bile, esas\u0131nda bu durumun hukuka kesin ayk\u0131r\u0131l\u0131k hali olmas\u0131 sebebiyle CMK m.289\/1-a uyar\u0131nca re\u2019sen incelenmesi gerekir.<\/p>\n
Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131lamamas\u0131n\u0131n sebeplerinden birisi de, esas\u0131nda savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131n \u00f6zellikle iddianame d\u00fczenlendikten sonra yarg\u0131laman\u0131n taraf\u0131 olmas\u0131d\u0131r. \u015e\u00f6yle ki, ceza yarg\u0131lamas\u0131 iki a\u015famadan olu\u015fmaktad\u0131r. Bunlardan ilki soru\u015fturma evresi, di\u011feri ise kovu\u015fturma evresidir. Soru\u015fturma evresinde Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n rol\u00fc; CMK m.160 ve m.161 uyar\u0131nca emir ve talimat\u0131 alt\u0131nda bulunan kolluk g\u00f6revlileriyle, bir su\u00e7 i\u015flendi\u011fi izlenimini veren hali \u00f6\u011frenir \u00f6\u011frenmez i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flamakt\u0131r. Bu a\u015fama bak\u0131m\u0131ndan esas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n bir taraf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yerinde olacakt\u0131r (CMK m.160\/2), ancak iddianame yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 andan itibaren Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n tamamen bir taraf oldu\u011fu ve iddias\u0131n\u0131, yani \u00fcretti\u011fi itham belgesinin\/tezin arkas\u0131nda durmas\u0131n\u0131n kendisine y\u00fcklenmi\u015f bir g\u00f6rev oldu\u011fu s\u00f6ylenmelidir. Bu sebepledir ki; zaten Ceza Muhakemesi Hukukunun do\u011fas\u0131 itibariyle, iddianame d\u00fczenlendi\u011finden itibaren taraf olan Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n tez-antitez-sentez a\u015famas\u0131n\u0131n son a\u015famas\u0131 olan sentez k\u0131sm\u0131nda, yani m\u00fczakere k\u0131sm\u0131nda bulunmas\u0131n\u0131n asla caiz olmad\u0131\u011f\u0131, bu hususun ceza muhakemesinin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. CMK m.217 gere\u011fince; duru\u015fmada ortaya koyulmu\u015f delillerin de\u011ferlendirilmesi, yani m\u00fczakeresi suretiyle karara var\u0131lmas\u0131 yetkisi mahkemeye ve hakimlere aittir.<\/p>\n
M\u00fczakereye kat\u0131lanlar bak\u0131m\u0131ndan, Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi\u2019nin 21.04.2016 tarihli, 2015\/4672 E. ve 2016\/2330 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201c05.08.2013 tarihli oturumda k\u00fcrs\u00fcde 6 h\u00e2kim oldu\u011fu halde h\u00fckm\u00fcn tefhim edildi\u011fi, gerek karar\u0131n tefhime kat\u0131lan h\u00e2kimlerin bas\u0131na yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamalar gerekse gerek\u00e7eli karardaki anlat\u0131mdan m\u00fczakereye sadece karara i\u015ftirak eden h\u00e2kimlerin de\u011fil, mahkemenin di\u011fer hakimlerinin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durumda, mahkemenin karar m\u00fczakeresi usul\u00fc CMK’n\u0131n 227. maddesine a\u00e7\u0131k\u00e7a ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu gibi, bu ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n ayn\u0131 Kanunun 289\/1-a maddesi uyar\u0131nca kesin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k hallerinden bulunmas\u0131na ra\u011fmen, yaz\u0131l\u0131 \u015fekilde m\u00fczakere yap\u0131larak h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131 bulunmu\u015ftur[3]\u201d. \u00d6zetle Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi, CMK m. 227\u2019ye ayk\u0131r\u0131 h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131n\u0131 kesin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k olarak de\u011ferlendirip bozma karar\u0131 tesis etmi\u015ftir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay ceza daireleri ve istinaf ceza daireleri bak\u0131m\u0131ndan m\u00fczakereye ili\u015fkin olarak; istinaf ceza dairelerinde duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 ve istisnalar\u0131n\u0131n CMK m.281-282\u2019de d\u00fczenlendi\u011fi, CMK m.282\/1 uyar\u0131nca; \u201cDuru\u015fma a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6sterilen istisnalar d\u0131\u015f\u0131nda bu Kanunun duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, duru\u015fma ve karara ili\u015fkin h\u00fck\u00fcmleri uygulan\u0131r: <\/p>\n
a) Duru\u015fma, bu Kanunun \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc genel h\u00fck\u00fcmlere g\u00f6re ba\u015flad\u0131ktan sonra g\u00f6revlendirilen \u00fcyenin inceleme raporu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
b) \u0130lk derece mahkemesinin gerek\u00e7eli h\u00fckm\u00fc anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
c) \u0130lk derece mahkemesinde dinlenilen tan\u0131klar\u0131n ifadelerini i\u00e7eren tutanaklar ile ke\u015fif tutanaklar\u0131 ve bilirki\u015fi raporu anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
d) B\u00f6lge adliye mahkemesi duru\u015fma haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 a\u015famas\u0131nda toplanan delil ve belgeler, yap\u0131lm\u0131\u015fsa ke\u015fif ve bilirki\u015fi a\u00e7\u0131klamalar\u0131na ili\u015fkin tutanak ve raporlar anlat\u0131l\u0131r.<\/p>\n
e) B\u00f6lge adliye mahkemesi duru\u015fmas\u0131nda dinlenilmeleri gerekli g\u00f6r\u00fclen tan\u0131k ve bilirki\u015filer \u00e7a\u011fr\u0131l\u0131r.<\/p>\n
f) San\u0131k, m\u00fcdafii, kat\u0131lan ve vekilinin davetiye tebli\u011f edilmesine ra\u011fmen duru\u015fmaya gelmemesi halinde duru\u015fmaya devam edilerek san\u0131\u011f\u0131n sorgu tutanaklar\u0131 anlat\u0131lmak suretiyle dava yokluklar\u0131nda bitirilebilir. Ancak, 195 inci madde h\u00fck\u00fcmleri sakl\u0131 kalmak \u00fczere, san\u0131k hakk\u0131nda verilecek ceza, ilk derece mahkemesinin verdi\u011fi cezadan daha a\u011f\u0131r ise, herhalde san\u0131\u011f\u0131n dinlenmesi gerekir.\u201d h\u00fckm\u00fcn\u00fcn bulundu\u011fu, yani h\u00fck\u00fcm gere\u011fince m\u00fczakere i\u015flemi CMK m.282 uyar\u0131nca \u00f6zel d\u00fczenlemeye tabi olmad\u0131\u011f\u0131ndan, istinaf mahkemelerinde yap\u0131lacak duru\u015fmalarda da CMK m.227 uyar\u0131nca \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usul\u00fcn tatbik edilmesi gerekti\u011fini ve yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar\u0131m\u0131z\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyiz.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019da yap\u0131lan duru\u015fmalar bak\u0131m\u0131ndan ise izlenecek usul\u00fcn CMK m.300\u2019de h\u00fckme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, h\u00fck\u00fcm incelendi\u011finde; m\u00fczakere bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel bir usul\u00fcn d\u00fczenlenmedi\u011fi, bu halde k\u0131yasen Yarg\u0131tay\u2019da yap\u0131lan duru\u015fmalarda da CMK m.227 h\u00fckm\u00fcn\u00fcn tatbik edilmesi gerekti\u011fi izahtan varestedir.<\/p>\n
Bu a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda; pratikte usul\u00fcn nas\u0131l tatbik edildi\u011fine ili\u015fkin de\u011ferlendirmeye ge\u00e7ecek olursak, ilk olarak sorunun kayna\u011f\u0131n\u0131n m\u00fczakere yap\u0131lan yerin m\u00fczakere odas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, mahkeme heyetlerinin m\u00fczakereyi \u00e7o\u011funlukla mahkeme salonunda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini, esas sorunun da buradan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. Bu durumda; heyet e\u011fer m\u00fczakere odas\u0131nda m\u00fczakere yapma de\u011fil de, mahkeme salonunda m\u00fczakere yapma karar\u0131 alm\u0131\u015fsa, o andan itibaren duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n derhal mahkeme salonundan \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekti\u011fi, aksi halde m\u00fczakereyi CMK m.228 uyar\u0131nca y\u00f6netme yetkisi kendisine verilmi\u015f mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131ndan mahkeme salonundan ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 istemesi gerekti\u011fini belirtmeliyiz. T\u00fcm bunlar g\u00f6zetildi\u011finde; m\u00fczakerenin sadece heyetin bulundu\u011fu m\u00fczakere odas\u0131nda yap\u0131lmas\u0131n\u0131n Ceza Muhakemesi Hukukuna uygun olaca\u011f\u0131, ancak oda yetersizli\u011fi veya ba\u015fka bir sebeple m\u00fczakere odas\u0131 haz\u0131r edilemedi\u011fi durumda, yani m\u00fczakerenin mahkeme salonunda yap\u0131lmas\u0131n\u0131n zorunlu oldu\u011fu durumda, savc\u0131l\u0131k makam\u0131n\u0131 temsilen duru\u015fmada haz\u0131r bulunan duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n da duru\u015fma salonundan di\u011fer yarg\u0131lama s\u00fcjeleri gibi derhal ayr\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi, aksi durumun ise hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131zd\u0131r. Ayn\u0131 zorunluluk, asliye ceza mahkemelerinde yap\u0131lan bir hakimli duru\u015fmalarda da ge\u00e7erlidir. Her celsenin sonunda ve karar duru\u015fmas\u0131nda hakim veya mahkeme heyeti taraf\u0131ndan olu\u015fturulacak ara karar veya h\u00fck\u00fcm tart\u0131\u015fmalar\u0131nda, davan\u0131n taraf\u0131 olan ve iddia makam\u0131n\u0131 temsil eden Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 salonda veya m\u00fczakere odas\u0131nda bulunamaz. Bu kabul, \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d ilkesine de uygundur. Davada tarafs\u0131z olan mahkeme ve hakimlerdir. Mahkemenin ve hakimin bir karara var\u0131rken yapaca\u011f\u0131 m\u00fczakerede, davan\u0131n taraf\u0131 olan herhangi bir s\u00fcje haz\u0131r bulunamaz, yani haz\u0131r bulunup tart\u0131\u015fmaya kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 gibi, sessiz bir \u015fekilde dinleyici olarak da bulunamaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc karar verecek hakimin hi\u00e7bir \u015fekilde etki alt\u0131nda kalmamas\u0131 ve taraflar\u0131n yoklu\u011funda m\u00fczakereyi ger\u00e7ekle\u015ftirmesi gerekir. Bir hakimli mahkemelerde de hakim, karar\u0131n\u0131 herhangi bir taraf\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 ortamda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp verir.<\/p>\n
Kald\u0131 ki; her celsenin sonunda ve CMK m.216 gere\u011fince de delil tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n son bulmas\u0131 \u00fczerine taraflar ve dolay\u0131s\u0131yla esas hakk\u0131nda savc\u0131 esas hakk\u0131nda beyanlar\u0131n\u0131 sunmakta ve g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc ortaya koymaktad\u0131r. Bu andan itibaren Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, karar i\u00e7in \u00e7ekilen hakim veya heyetle birlikte olmamas\u0131 gerekir. Hatta hakimin ve heyetin duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kmay\u0131p, salonu da bo\u015faltmay\u0131p herkesin huzurunda ve aralar\u0131nda sessizce konu\u015farak bir karar verdi\u011fi durumda, art\u0131k taraflarla ve dolay\u0131s\u0131yla da Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 isti\u015fare etmeleri m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. M\u00fczakerede Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye m\u00fcdahalesi, hem mahkemenin tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bozar ve hem de davan\u0131n taraf\u0131n\u0131n karara do\u011frudan etkisini g\u00fcndeme getirir. Mahkemenin ara karar\u0131n\u0131 ve h\u00fckm\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131ktan sonra de\u011fi\u015ftirmesi m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131p, varsa karar\u0131n yaz\u0131m\u0131nda bir eksik veya hata, celsenin kapanmamas\u0131 \u015fart\u0131yla taraf uyar\u0131s\u0131 \u00fczerine maddi eksi\u011fin veya hatan\u0131n giderilmesi hakime veya heyete m\u00fcdahale niteli\u011fi ta\u015f\u0131maz.<\/p>\n
Son s\u00f6z olarak; ceza muhakemesinin do\u011fas\u0131 itibariyle canl\u0131 ve dinamik bir yap\u0131s\u0131n\u0131n oldu\u011fu, hukuk muhakemesinden tam da bu noktada ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131ndaki her i\u015flemin \u201cy\u00fcz y\u00fczelik\u201d, \u201cdo\u011frudan do\u011fruyal\u0131k\u201d ve \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d ilkeleri \u00e7er\u00e7evesinde olmas\u0131 gerekti\u011finin bir sonucu olarak, her a\u015famada 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclen usul\u00fcn k\u00fcl halinde tatbik edilmesi gerekti\u011fi, ancak tatbik edilmedi\u011fi anda geri d\u00f6n\u00fclemez hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n olu\u015faca\u011f\u0131, m\u00fczakere bahsinde ise, ceza muhakemesinin son a\u015famas\u0131 olan sentez k\u0131sm\u0131nda, kanun koyucunun yaln\u0131zca m\u00fczakerede bulunacaklar bak\u0131m\u0131ndan \u00f6zel d\u00fczenlemeye gitmesi, hakimlerin hi\u00e7bir etki alt\u0131nda kalmadan nihai karar\u0131 verebilmesini ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n
T\u00fcm bunlara ek olarak; CMK m.227\u2019ye ayk\u0131r\u0131 \u015fekilde h\u00fck\u00fcm kurulmas\u0131n\u0131n, yani Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n da m\u00fczakereye kat\u0131lmas\u0131 durumunda, bu hususun duru\u015fma zapt\u0131na yans\u0131mas\u0131n\u0131n neredeyse imkans\u0131z oldu\u011fu ve bu sebepten istinaf veya temyiz incelemelerinde denetlenmesinin de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fckmedi\u011fi g\u00f6zetildi\u011finde, i\u015fbu usul kural\u0131na yarg\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 s\u00fcjesinden ikisini olu\u015fturan hakim ve savc\u0131lardan riayet edilmesinin beklendi\u011fini, b\u00f6ylelikle \u201csilahlar\u0131n e\u015fitli\u011fi\u201d prensibi yoluyla avukat\u0131n iddia ve savunma hakk\u0131n\u0131n korundu\u011funu belirtmek isteriz. Bu hatal\u0131 uygulama ispatland\u0131\u011f\u0131nda, verilen karar\u0131n hukuka ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 ve bozulaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Taner Ak\u0131nc\u0131<\/p>\n
Av. Eren Polat Kutlu<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
——————<\/p>\n
[1] Ali Parlar, Ceza Muhakemesi Kanunu \u015eerhi, Bilge Yay\u0131nevi, 1. Bask\u0131, Ankara, 2014, s.547.<\/p>\n
[2] Yenisey – Nuho\u011flu, Ceza Muhakemesi Hukuku, Se\u00e7kin Yay\u0131nevi, 6. Bask\u0131, Ankara, 2018, s.733.<\/p>\n
[3] \u00dcnver – Hakeri, Ceza Muhakemesi Hukuku, Cilt III, Adalet Yay\u0131nevi, 20. Bask\u0131, Ankara, 2023, s.2016.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bu yaz\u0131m\u0131zda; ilk derece mahkemesinde, istinaf ceza dairesinde ve Yarg\u0131tay ceza dairesinde yap\u0131lan duru\u015fmalar\u0131n sonunda, m\u00fczakere a\u015famas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n duru\u015fma salonundan \u00e7\u0131kma zorunlulu\u011fu, yani hakim veya heyetle m\u00fczakereye kat\u0131lma yasa\u011f\u0131 de\u011ferlendirilecektir. 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu m.227\u2019de m\u00fczakereye kat\u0131labilecek s\u00fcjeler belirtilmi\u015f olup; \u201c(1) M\u00fczakerede ancak karara ve h\u00fckme kat\u0131lacak hakimler bulunur. (2) Mahkeme ba\u015fkan\u0131, hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemesinde staj yapmakta olan avukat adaylar\u0131n\u0131n m\u00fczakere s\u0131ras\u0131nda haz\u0131r bulunmalar\u0131na izin verebilir.\u201d d\u00fczenlemesine yer verilmi\u015ftir. Maddenin 1. f\u0131kras\u0131nda; duru\u015fma sonunda yap\u0131lacak olan m\u00fczakereye sadece mahkeme hakimlerinin kat\u0131labilece\u011fi, bunun neticesi olarak duru\u015fma savc\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131lamayaca\u011f\u0131 net \u015fekilde ortaya koyulmu\u015ftur. H\u00fckm\u00fcn 2. f\u0131kras\u0131nda ise, ancak mahkeme ba\u015fkan\u0131n\u0131n izni dahilinde hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ile mahkemede stajyer avukat olarak bulunan\u0131n m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi d\u00fczenlenmi\u015ftir. 2. f\u0131kradaki d\u00fczenleme; hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin mesleki tecr\u00fcbesi i\u00e7in getirilmi\u015f olup, zaten yarg\u0131laman\u0131n hi\u00e7bir a\u015famas\u0131nda aktif rol almayan, h\u00fckme kadar olan yarg\u0131lamay\u0131 etkilemesine imkan olmayan s\u00fcjelerin m\u00fczakereye kat\u0131labilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ancak d\u00fczenleme uyar\u0131nca m\u00fczakereye kat\u0131lan hakim ve savc\u0131 yard\u0131mc\u0131lar\u0131 veya avukat stajyerlerinin, yaln\u0131zca g\u00f6zlem yapabilece\u011fi, bunun haricinde herhangi bir suretle m\u00fczakerede fikir beyan edemeyece\u011fi veya kanaat olu\u015fturacak \u015fekilde beyanda bulunamayaca\u011f\u0131 s\u00f6ylenmelidir. Bu hususa ili\u015fkin CMK m.227 gerek\u00e7esi incelendi\u011finde; \u201cCeza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 227. maddesine g\u00f6re m\u00fczakerelerde sadece karar ve …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-129246","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n