Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey veya kurumlar\u0131n fikri \u00e7abas\u0131 ile ortaya koyduklar\u0131 \u00fcr\u00fcnler \u00fczerinde sahip olduklar\u0131 birtak\u0131m haklar\u0131 ifade etmektedir. Geli\u015fen bilgi ekonomisi, teknolojik geli\u015fme ve iyile\u015ftirmelerin te\u015fviki, k\u00fclt\u00fcrel end\u00fcstrinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gibi etkenler; fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Bu haklar; insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 karakterleri, yo\u011fun emek ve sermayeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnlerinin, kendisinin izni olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek tekel hakk\u0131 tan\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u011flamda fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey ve i\u015fletmelerin faaliyetlerine g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
Devlet otoritesiyle korunmas\u0131 ama\u00e7lanan bu haklar, fikri haklar ve s\u0131nai haklar olmak \u00fczere iki ana kategori alt\u0131nda toplan\u0131r. Ki\u015finin estetik, edebi, bilimsel veya sanatsal alanlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn fikir \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki haklar\u0131 fikri haklar\u0131 ifade ederken; patent ile faydal\u0131 model gibi bulu\u015flar, end\u00fcstriyel tasar\u0131mlar, markalar ve co\u011frafi i\u015faretler vb haklar ise s\u0131na\u00ee haklar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik ilk ihtiya\u00e7lar\u0131, geli\u015fmi\u015f bat\u0131 toplumlar\u0131 i\u00e7in 14-15. y\u00fczy\u0131la kadar dayand\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Teknolojik bulu\u015flar\u0131n iktisadi ve sosyal hayattaki etkilerinin ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda ise, fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukuku konusunda devletlerin uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fine gitti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Anla\u015fmalar\u0131n uluslar aras\u0131 nitelikte seyretti\u011fi bu d\u00f6nemden sonra, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru fikri ve s\u0131nai haklar\u0131n k\u00fcresel nitelikteki d\u00fczenlemeler ile korundu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu ba\u011flamda uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi zemininin 1883 tarihli Paris S\u00f6zle\u015fmesi ile at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 1886 tarihli Bern Konvansiyonunun ise k\u00fcresel d\u00fczenlemeler anlam\u0131nda bir \u00f6nc\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. 14 Haziran 1967\u2019de Stockholm\u2019de imzalanan \u201cD\u00fcnya Fikri M\u00fclkiyet \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d(WIPO)2 Kurulu\u015f S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 2. Maddesi, fikri m\u00fclkiyeti belli baz\u0131 haklarla ili\u015fkili \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
– Edebi, sanatsal ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar,<\/p>\n
– \u0130crac\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserleri, fonogram ve radyo yay\u0131nlar\u0131,<\/p>\n
– \u0130nsan eme\u011finin t\u00fcm alanlar\u0131ndaki bulu\u015flar,<\/p>\n
– Bilimsel bulu\u015flar,<\/p>\n
– End\u00fcstriyel tasar\u0131mlar,<\/p>\n
– Ticari markalar, hizmet markalar\u0131 (service marks), ticari unvan ve isimler,<\/p>\n
– Haks\u0131z rekabete kar\u015f\u0131 koruma ve<\/p>\n
– S\u0131na\u00ee, bilimsel, edebi ya da sanatsal alanlarda fikri m\u00fclkiyet faaliyetlerinden kaynaklanan di\u011fer t\u00fcm haklar.<\/p>\n
Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131, hukukumuzda esas olarak 5846 say\u0131l\u0131 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kanunun amac\u0131n\u0131 haiz ilk maddesinde \u201cBu Kanunun amac\u0131, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icrac\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yap\u0131mc\u0131lar\u0131 ile filmlerin ilk tespitini ger\u00e7ekle\u015ftiren yap\u0131mc\u0131lar\u0131n ve radyo-televizyon kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki manevi ve mali haklar\u0131n\u0131 belirlemek, korumak, bu \u00fcr\u00fcnlerden yararlanma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen esas ve usullere ayk\u0131r\u0131 yararlanma halinde yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 tespit etmektir.\u201d \u015feklindeki d\u00fczenleme ile kanun koyucu; eser sahibine eser \u00fczerinde hem ki\u015fisel hem de ekonomik yetkiler tan\u0131m\u0131\u015f, bu yetkilerin ihlali halinde ise \u00e7e\u015fitli hukuk\u00ee ve ceza\u00ee yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 ise 6769 say\u0131l\u0131 S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanunu (SMK) ile tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r. SMK m.1 \u201cBu Kanunun amac\u0131; marka, co\u011frafi i\u015faret, tasar\u0131m, patent, faydal\u0131 model ile geleneksel \u00fcr\u00fcn adlar\u0131na ili\u015fkin haklar\u0131n korunmas\u0131 ve bu suretle teknolojik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fcnden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere marka, patent, faydal\u0131 model, tasar\u0131m ve co\u011frafi i\u015faret gibi s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. Bu kanun ile T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu\u2019nun yetkileri belirlenmi\u015f, ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7lerinden itiraz mekanizmalar\u0131na kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yol haritas\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukuku konusunda ulusal mevzuat olan bu iki kanunun d\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrkiye bir\u00e7ok uluslararas\u0131 fikri m\u00fclkiyet anla\u015fmas\u0131na da taraft\u0131r. (Paris S\u00f6zle\u015fmesi , Bern S\u00f6zle\u015fmesi, TRIPS Anla\u015fmas\u0131, WIPO Anla\u015fmalar, Avrupa Patent S\u00f6zle\u015fmesi, vb) Bu ba\u011flamda fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 \u00fclkemizde yaln\u0131zca ulusal mevzuat ile koruma alt\u0131na al\u0131nmakla kalmam\u0131\u015f, uluslararas\u0131 standartlar\u0131 da yakalam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu mevzuat; fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ticaretle olan ili\u015fkisini daha belirgin hale getirmekle birlikte ihlal durumlar\u0131ndaki yapt\u0131r\u0131mlar konusunda da keskin hatlar \u00e7izmi\u015ftir. Hukukumuz fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ihlali durumunda, hem cezai hem hukuki yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uygulamada ihlal durumunda ba\u015fvurulacak yollardan biri olan hukuk davalar\u0131 ile tazminat talep edilebilece\u011fi gibi; taklit, korsan \u00fcretim gibi ihlallerde ceza davalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da birtak\u0131m yapt\u0131r\u0131mlar s\u00f6z konusu olmkatad\u0131r. \u0130htiyati tedbir, el koyma vs de T\u00fcrk hukukundaki di\u011fer \u00f6nlemlerdendir. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmekle birlikte belli yasal s\u00fcrelere tabidir. \u00d6rne\u011fin eserler, eser sahibinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden itibaren 70 y\u0131l, patent 20 y\u0131l, faydal\u0131 model belgesi 10 y\u0131l s\u00fcreyle korunmaktad\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131 noktas\u0131nda patent ve marka vekilleri, i\u015flemlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 gibi \u00f6nemli roller \u00fcstlenmektedir. Vekiller, hak elde etmek isteyen ilgililerin T\u00fcrkpatent\u2019e ba\u015fvurarak s\u00fcreci kendileri ad\u0131na y\u00f6netmesi i\u00e7in yetkilendirilen kimselerdir. S\u0131nai haklar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 atan ve haklar\u0131n tesis edilmesini sa\u011flayan vekiller ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkpatent nezdinde birer dan\u0131\u015fmand\u0131r. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunma sistemi teknik ve hukuki detaylar ile karma\u015f\u0131k bir s\u00fcreci bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan, teknik bilgi ve hukuki donan\u0131ma sahip vekiller ile bu s\u00fcrecin y\u00f6netilmesi hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemektedir.<\/p>\n
Fikri \u00e7aba \u00fcr\u00fcnlerini te\u015fvik eden, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve rekabeti destekleyen fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131; adil ve etkili bir fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 sistemi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zira bu haklar\u0131n korunmas\u0131 yaln\u0131zca bireysel hak sahipleri i\u00e7in de\u011fil, daha geni\u015f ba\u011flamda ekonomik ve toplumsal yap\u0131 i\u00e7in de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Dijitalle\u015fmenin bu denli artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel ve ticari ya\u015fam da ayn\u0131 h\u0131zla geli\u015fim g\u00f6stermektedir. S\u00f6z konusu dinamizme ayak uydurabilmek, yenilik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve adil rekabet ortam\u0131n\u0131 koruyabilmek; ba\u015fta fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunup g\u00fc\u00e7lendirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Av. F\u0131rat ACAR<\/p>\n
Ferhat \u00c7ALI\u015eKAN (E) Huk. Bnb.<\/p>\n
Stj. Av. Esma PAMUK<\/p>\n
\u200bFikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey veya kurumlar\u0131n fikri \u00e7abas\u0131 ile ortaya koyduklar\u0131 \u00fcr\u00fcnler \u00fczerinde sahip olduklar\u0131 birtak\u0131m haklar\u0131 ifade etmektedir. Geli\u015fen bilgi ekonomisi, teknolojik geli\u015fme ve iyile\u015ftirmelerin te\u015fviki, k\u00fclt\u00fcrel end\u00fcstrinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gibi etkenler; fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Bu haklar; insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 karakterleri, yo\u011fun emek ve sermayeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnlerinin, kendisinin izni olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek tekel hakk\u0131 tan\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u011flamda fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey ve i\u015fletmelerin faaliyetlerine g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r.<\/p>\n
Devlet otoritesiyle korunmas\u0131 ama\u00e7lanan bu haklar, fikri haklar ve s\u0131nai haklar olmak \u00fczere iki ana kategori alt\u0131nda toplan\u0131r. Ki\u015finin estetik, edebi, bilimsel veya sanatsal alanlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn fikir \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki haklar\u0131 fikri haklar\u0131 ifade ederken; patent ile faydal\u0131 model gibi bulu\u015flar, end\u00fcstriyel tasar\u0131mlar, markalar ve co\u011frafi i\u015faretler vb haklar ise s\u0131na\u00ee haklar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik ilk ihtiya\u00e7lar\u0131, geli\u015fmi\u015f bat\u0131 toplumlar\u0131 i\u00e7in 14-15. y\u00fczy\u0131la kadar dayand\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Teknolojik bulu\u015flar\u0131n iktisadi ve sosyal hayattaki etkilerinin ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda ise, fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukuku konusunda devletlerin uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fine gitti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Anla\u015fmalar\u0131n uluslar aras\u0131 nitelikte seyretti\u011fi bu d\u00f6nemden sonra, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru fikri ve s\u0131nai haklar\u0131n k\u00fcresel nitelikteki d\u00fczenlemeler ile korundu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu ba\u011flamda uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011fi zemininin 1883 tarihli Paris S\u00f6zle\u015fmesi ile at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, 1886 tarihli Bern Konvansiyonunun ise k\u00fcresel d\u00fczenlemeler anlam\u0131nda bir \u00f6nc\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. 14 Haziran 1967\u2019de Stockholm\u2019de imzalanan \u201cD\u00fcnya Fikri M\u00fclkiyet \u00d6rg\u00fct\u00fc\u201d(WIPO)2 Kurulu\u015f S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin 2. Maddesi, fikri m\u00fclkiyeti belli baz\u0131 haklarla ili\u015fkili \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n
– Edebi, sanatsal ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar,<\/p>\n
– \u0130crac\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n eserleri, fonogram ve radyo yay\u0131nlar\u0131,<\/p>\n
– \u0130nsan eme\u011finin t\u00fcm alanlar\u0131ndaki bulu\u015flar,<\/p>\n
– Bilimsel bulu\u015flar,<\/p>\n
– End\u00fcstriyel tasar\u0131mlar,<\/p>\n
– Ticari markalar, hizmet markalar\u0131 (service marks), ticari unvan ve isimler,<\/p>\n
– Haks\u0131z rekabete kar\u015f\u0131 koruma ve<\/p>\n
– S\u0131na\u00ee, bilimsel, edebi ya da sanatsal alanlarda fikri m\u00fclkiyet faaliyetlerinden kaynaklanan di\u011fer t\u00fcm haklar.<\/p>\n
Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131, hukukumuzda esas olarak 5846 say\u0131l\u0131 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) ile d\u00fczenlenmi\u015ftir. Kanunun amac\u0131n\u0131 haiz ilk maddesinde \u201cBu Kanunun amac\u0131, fikir ve sanat eserlerini meydana getiren eser sahipleri ile bu eserleri icra eden veya yorumlayan icrac\u0131 sanat\u00e7\u0131lar\u0131n, seslerin ilk tespitini yapan fonogram yap\u0131mc\u0131lar\u0131 ile filmlerin ilk tespitini ger\u00e7ekle\u015ftiren yap\u0131mc\u0131lar\u0131n ve radyo-televizyon kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki manevi ve mali haklar\u0131n\u0131 belirlemek, korumak, bu \u00fcr\u00fcnlerden yararlanma \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemek, \u00f6ng\u00f6r\u00fclen esas ve usullere ayk\u0131r\u0131 yararlanma halinde yapt\u0131r\u0131mlar\u0131 tespit etmektir.\u201d \u015feklindeki d\u00fczenleme ile kanun koyucu; eser sahibine eser \u00fczerinde hem ki\u015fisel hem de ekonomik yetkiler tan\u0131m\u0131\u015f, bu yetkilerin ihlali halinde ise \u00e7e\u015fitli hukuk\u00ee ve ceza\u00ee yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. S\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 ise 6769 say\u0131l\u0131 S\u0131nai M\u00fclkiyet Kanunu (SMK) ile tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015ft\u0131r. SMK m.1 \u201cBu Kanunun amac\u0131; marka, co\u011frafi i\u015faret, tasar\u0131m, patent, faydal\u0131 model ile geleneksel \u00fcr\u00fcn adlar\u0131na ili\u015fkin haklar\u0131n korunmas\u0131 ve bu suretle teknolojik, ekonomik ve sosyal ilerlemenin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesine katk\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.\u201d h\u00fckm\u00fcnden anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 \u00fczere marka, patent, faydal\u0131 model, tasar\u0131m ve co\u011frafi i\u015faret gibi s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131 korumu\u015ftur. Bu kanun ile T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu\u2019nun yetkileri belirlenmi\u015f, ba\u015fvuru s\u00fcre\u00e7lerinden itiraz mekanizmalar\u0131na kadar ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yol haritas\u0131 \u00e7izilmi\u015ftir. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukuku konusunda ulusal mevzuat olan bu iki kanunun d\u0131\u015f\u0131nda, T\u00fcrkiye bir\u00e7ok uluslararas\u0131 fikri m\u00fclkiyet anla\u015fmas\u0131na da taraft\u0131r. (Paris S\u00f6zle\u015fmesi , Bern S\u00f6zle\u015fmesi, TRIPS Anla\u015fmas\u0131, WIPO Anla\u015fmalar, Avrupa Patent S\u00f6zle\u015fmesi, vb) Bu ba\u011flamda fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 \u00fclkemizde yaln\u0131zca ulusal mevzuat ile koruma alt\u0131na al\u0131nmakla kalmam\u0131\u015f, uluslararas\u0131 standartlar\u0131 da yakalam\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcm bu mevzuat; fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ticaretle olan ili\u015fkisini daha belirgin hale getirmekle birlikte ihlal durumlar\u0131ndaki yapt\u0131r\u0131mlar konusunda da keskin hatlar \u00e7izmi\u015ftir. Hukukumuz fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ihlali durumunda, hem cezai hem hukuki yapt\u0131r\u0131mlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Uygulamada ihlal durumunda ba\u015fvurulacak yollardan biri olan hukuk davalar\u0131 ile tazminat talep edilebilece\u011fi gibi; taklit, korsan \u00fcretim gibi ihlallerde ceza davalar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da birtak\u0131m yapt\u0131r\u0131mlar s\u00f6z konusu olmkatad\u0131r. \u0130htiyati tedbir, el koyma vs de T\u00fcrk hukukundaki di\u011fer \u00f6nlemlerdendir. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, t\u00fcr\u00fcne ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fmekle birlikte belli yasal s\u00fcrelere tabidir. \u00d6rne\u011fin eserler, eser sahibinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e ve \u00f6l\u00fcm\u00fcnden itibaren 70 y\u0131l, patent 20 y\u0131l, faydal\u0131 model belgesi 10 y\u0131l s\u00fcreyle korunmaktad\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131 noktas\u0131nda patent ve marka vekilleri, i\u015flemlerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi ile hak kay\u0131plar\u0131n\u0131n ortadan kalkmas\u0131 gibi \u00f6nemli roller \u00fcstlenmektedir. Vekiller, hak elde etmek isteyen ilgililerin T\u00fcrkpatent\u2019e ba\u015fvurarak s\u00fcreci kendileri ad\u0131na y\u00f6netmesi i\u00e7in yetkilendirilen kimselerdir. S\u0131nai haklar\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 atan ve haklar\u0131n tesis edilmesini sa\u011flayan vekiller ayn\u0131 zamanda T\u00fcrkpatent nezdinde birer dan\u0131\u015fmand\u0131r. Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunma sistemi teknik ve hukuki detaylar ile karma\u015f\u0131k bir s\u00fcreci bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan, teknik bilgi ve hukuki donan\u0131ma sahip vekiller ile bu s\u00fcrecin y\u00f6netilmesi hak kay\u0131plar\u0131n\u0131 \u00f6nlemektedir.<\/p>\n
Fikri \u00e7aba \u00fcr\u00fcnlerini te\u015fvik eden, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve rekabeti destekleyen fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131; adil ve etkili bir fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131 sistemi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zira bu haklar\u0131n korunmas\u0131 yaln\u0131zca bireysel hak sahipleri i\u00e7in de\u011fil, daha geni\u015f ba\u011flamda ekonomik ve toplumsal yap\u0131 i\u00e7in de olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Dijitalle\u015fmenin bu denli artt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel ve ticari ya\u015fam da ayn\u0131 h\u0131zla geli\u015fim g\u00f6stermektedir. S\u00f6z konusu dinamizme ayak uydurabilmek, yenilik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnceyi, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve adil rekabet ortam\u0131n\u0131 koruyabilmek; ba\u015fta fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n ulusal ve uluslararas\u0131 d\u00fczeyde korunup g\u00fc\u00e7lendirilmesi ile m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Av. F\u0131rat ACAR<\/p>\n
Ferhat \u00c7ALI\u015eKAN (E) Huk. Bnb.<\/p>\n
Stj. Av. Esma PAMUK\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey veya kurumlar\u0131n fikri \u00e7abas\u0131 ile ortaya koyduklar\u0131 \u00fcr\u00fcnler \u00fczerinde sahip olduklar\u0131 birtak\u0131m haklar\u0131 ifade etmektedir. Geli\u015fen bilgi ekonomisi, teknolojik geli\u015fme ve iyile\u015ftirmelerin te\u015fviki, k\u00fclt\u00fcrel end\u00fcstrinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 gibi etkenler; fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Bu haklar; insanlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 karakterleri, yo\u011fun emek ve sermayeleri sonucu ortaya \u00e7\u0131kan d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcr\u00fcnlerinin, kendisinin izni olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek tekel hakk\u0131 tan\u0131maktad\u0131r. Bu ba\u011flamda fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet haklar\u0131, birey ve i\u015fletmelerin faaliyetlerine g\u00fcvence alt\u0131na almaktad\u0131r. Devlet otoritesiyle korunmas\u0131 ama\u00e7lanan bu haklar, fikri haklar ve s\u0131nai haklar olmak \u00fczere iki ana kategori alt\u0131nda toplan\u0131r. Ki\u015finin estetik, edebi, bilimsel veya sanatsal alanlarda yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00f6zg\u00fcn fikir \u00fcr\u00fcnleri \u00fczerindeki haklar\u0131 fikri haklar\u0131 ifade ederken; patent ile faydal\u0131 model gibi bulu\u015flar, end\u00fcstriyel tasar\u0131mlar, markalar ve co\u011frafi i\u015faretler vb haklar ise s\u0131na\u00ee haklar olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu haklar\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik ilk ihtiya\u00e7lar\u0131, geli\u015fmi\u015f bat\u0131 toplumlar\u0131 i\u00e7in 14-15. y\u00fczy\u0131la kadar dayand\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Teknolojik bulu\u015flar\u0131n iktisadi ve sosyal hayattaki etkilerinin ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda ise, fikri ve s\u0131nai m\u00fclkiyet hukuku konusunda devletlerin uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fine gitti\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Anla\u015fmalar\u0131n uluslar aras\u0131 nitelikte seyretti\u011fi bu d\u00f6nemden sonra, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru fikri ve s\u0131nai haklar\u0131n k\u00fcresel nitelikteki d\u00fczenlemeler ile korundu\u011funu g\u00f6rmekteyiz. Bu ba\u011flamda uluslararas\u0131 i\u015f …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-121276","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n