I. Giri\u015f<\/p>\n
Bu yaz\u0131m\u0131zda; Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ve Anayasa Mahkemesi\u2019nin birer karar\u0131na at\u0131fta bulunarak, su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin olu\u015ftu\u011fu bir olayda, olay\u0131n hemen sonras\u0131nda olay yerine intikal eden kolluk g\u00f6revlilerinin \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131sla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmede (m\u00fclakat), \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ikrar\u0131n, daha sonra kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
II. \u0130lgili Kararlar<\/p>\n
Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 22.12.2022 tarihli, 2022\/388 E. ve 2022\/824 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; Yarg\u0131tay \u0130\u00e7 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 27. maddesi uyar\u0131nca san\u0131\u011f\u0131n olay\u0131n hemen ard\u0131ndan jandarma g\u00f6revlilerine verdi\u011fi ve bir tutana\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015f beyanlar\u0131n\u0131n, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 148. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131 gere\u011fince h\u00fckme esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 \u00f6n sorun olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Say\u0131n Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda genel olarak; Ceza Muhakemesi Hukukunda vicdani delil sisteminin benimsendi\u011fini, hem delil serbestli\u011finin ve hem de delilleri de\u011ferlendirme serbestli\u011finin bu sistemde mevcut oldu\u011funu, ceza muhakemesinde somut ger\u00e7ek arand\u0131\u011f\u0131ndan hakimi buna g\u00f6t\u00fcrecek her \u015feyin delil say\u0131labilece\u011fini, ancak h\u00fckme dayanak al\u0131nacak delillerin hukuka uygun bulunmalar\u0131n\u0131n gerekece\u011fini, bu kapsamda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n kolluk ifadesinin elbette delil niteli\u011finde oldu\u011funu, ancak m\u00fcdafii haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n al\u0131nan bu ifadenin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu genel a\u00e7\u0131klamalar devam\u0131nda Ceza Genel Kurulu; CMK m.206\/2-a, m.217 ve m.230\/1 h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131fta bulunarak, \u00f6n sorunu somut dosya kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmeye alm\u0131\u015f, somut olayda jandarma g\u00f6revlilerinin u\u00e7urumdan yuvarlanan arac\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olan san\u0131\u011f\u0131 yaral\u0131, e\u015fini ise \u00f6l\u00fc vaziyette g\u00f6rmeleri sebebiyle, en az\u0131ndan san\u0131k \u00fczerinde taksirle \u00f6l\u00fcme sebebiyet verme bak\u0131m\u0131ndan somutla\u015fm\u0131\u015f bir \u015f\u00fcphenin bu a\u015famada bulundu\u011fu, bu nedenle de san\u0131\u011fa CMK m.147\u2019de belirtilen haklar\u0131 bildirilmeden ve m\u00fcdafii haz\u0131r bulundurulmaks\u0131z\u0131n m\u00fclakat \u015feklinde bir uygulama ile kolluk g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan al\u0131nan ifadesinin sonradan do\u011frulanmamas\u0131 sebebiyle CMK m.148\/4, m.206 ve m.217 uyar\u0131nca h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
At\u0131fta bulunmak istedi\u011fimiz bir ba\u015fka karar, Anayasa Mahkemesi\u2019nin sonu\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir bireysel ba\u015fvuru karar\u0131d\u0131r. \u0130lgili kararda; Suriye uyruklu ba\u015fvurucu, 26.08.2017 tarihinde bir otogarda hareketlerinden \u015f\u00fcphelenilerek kolluk g\u00f6revlilerince durdurulmu\u015f ve kimlik tespiti i\u00e7in ilgili b\u00fcro amirli\u011fine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, burada kolluk g\u00f6revlileri ba\u015fvurucu ile \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fme (m\u00fclakat) ad\u0131 alt\u0131nda bir beyan alma i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve bu husus tutana\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu m\u00fclakat ad\u0131 verilen bu beyan alma s\u0131ras\u0131nda; yasal olmayan yollardan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti topraklar\u0131na girdi\u011fini, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k yapan baz\u0131 ki\u015filerin bu konuda kendisine yard\u0131m ettiklerini, 1 ay s\u00fcresince bir evde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, burada kendisine yol izin belgesi verildi\u011fini, ayr\u0131ca T\u00fcrkiye Cumhuriyeti topraklar\u0131na giri\u015f yapmadan \u00f6nce Suriye\u2019de kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca Haseki iline ba\u011fl\u0131 Malkiye il\u00e7esinde YPG ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kontrol\u00fcndeki bir belediyenin g\u00fcmr\u00fck biriminde yakla\u015f\u0131k 4 ay s\u00fcre ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, burada \u00f6rg\u00fct mensuplar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu odalarda resim \u00e7ektirdi\u011fini ikrar etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun, \u00fcst aramas\u0131 sonucunda s\u0131rt \u00e7antas\u0131, bir adet flash belle\u011fi ve cep telefonu ele ge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu daha sonra kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda duru\u015fmada al\u0131nan ifadesinde, emniyette verdi\u011fi ilk beyan\u0131n ifade alma i\u015flemi kapsam\u0131nda oldu\u011funu dahi bilmedi\u011fini belirtmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen yerel mahkeme taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu, kolluk g\u00f6revlilerine yapt\u0131\u011f\u0131 ikrar ve \u00fczerinde yap\u0131lan arama sonucu elde edilen dijital veriler gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek mahkum edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun istinaf talebi de esastan reddedilmi\u015f, ayn\u0131 \u015fekilde temyiz istemi de reddedilerek h\u00fck\u00fcm Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi (kapat\u0131lan) taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunun \u00fczerine ba\u015fvurucu; \u00fczerinden hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen dijital verilerin delil olarak kabul edildi\u011fini, kolluk beyan\u0131na dayan\u0131larak (m\u00fclakat) ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyeli\u011fi su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hakkaniyete ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, ayr\u0131ca yarg\u0131laman\u0131n sonucunu etkileyecek nitelikteki arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, hakkaniyete uygun yarg\u0131lama ile gerek\u00e7eli karar haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesi\u2019ne bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda CMK m.206\/2-a ve m.217 h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131fla; ceza muhakemesinin amac\u0131n\u0131n maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu, ancak bu amac\u0131n has\u0131l olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin s\u0131n\u0131rs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda hukuka uygun y\u00f6ntemlerle delil elde edilmesinin hukuk devletinin temel ilkelerinden say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Anayasa m.36 ile \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi m.6\/1 h\u00fck\u00fcmlerinde adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fini, Anayasa Mahkemesi\u2019nin g\u00f6revinin belirli delil veya delillerin hukuka uygun \u015fekilde elde edilip edilmedi\u011fini tespit etmek de\u011fil, hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ilk bak\u0131\u015fta anla\u015f\u0131labilen veya yarg\u0131 mercilerince hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu tespit edilen delillerin yarg\u0131lamada tek veya belirleyici delil olarak kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak yarg\u0131laman\u0131n adil olup olmamas\u0131na etkisini incelemek oldu\u011funu vurgulayarak genel ilkeleri ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
Y\u00fcksek Mahkeme bu temel ilkeleri s\u0131ralayarak verdi\u011fi karar\u0131nda; ba\u015fvurucunun m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmede verdi\u011fi belirtilen beyanlar\u0131n\u0131n, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki ifadeleri ile do\u011frulanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ba\u015fvurucunun ceza muhakemesinde yeri olmayan m\u00fclakat usul\u00fcne g\u00f6re elde edilen beyanlar\u0131n\u0131n yarg\u0131lama a\u015famalar\u0131ndaki ifadeleri ile do\u011frulanamad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyeli\u011fi su\u00e7undan kurulan h\u00fck\u00fcmde bahsi ge\u00e7en dijital verilerin tek olmasa da belirleyici delil oldu\u011fu, ba\u015fvurucunun m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda al\u0131nan ve sonraki ifadelerinde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde reddetti\u011fi beyan\u0131 ile bu beyan\u0131 destekledi\u011fi Yerel Mahkemece kabul edilen \u015fikayete konu hukuka ayk\u0131r\u0131 arama kapsam\u0131ndaki delillere dayan\u0131larak mahkum edildi\u011fi, ba\u015fvurucunun yarg\u0131laman\u0131n \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131nda delillere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc itirazlar hakk\u0131nda mahkemelerce herhangi bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n ve telafi edici g\u00fcvencelere de ba\u015fvurulmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n yarg\u0131laman\u0131n bir b\u00fct\u00fcnde hakkaniyetini zedeledi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olup, kolluk g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan bir ifade alman\u0131n ceza muhakemesinde yeri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu hususun hi\u00e7bir \u015fekilde h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130lgili Anayasa Mahkemesi karar\u0131 oy\u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nm\u0131\u015f olup iki \u00fcye; ba\u015fvurucuya y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan \u00fcst aramas\u0131n\u0131n hukuka uygun oldu\u011funu, ba\u015fvurucunun \u00fcst aramas\u0131nda elde edilen dijital verilerin belirleyici delil olmad\u0131\u011f\u0131, m\u00fclakattan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ba\u015fvurucunun m\u00fcdafisi huzurunda al\u0131nan beyanlara dayan\u0131larak mahkum edildi\u011fini belirterek karara muhalif kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
III. \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler Kapsam\u0131nda Konuya \u0130li\u015fkin De\u011ferlendirmemiz<\/p>\n
\u0130lk olarak belirtmeliyiz ki; ceza muhakemesinde temel, hatta yegane ama\u00e7 maddi hakikate ve adalete ula\u015fmak, yani maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. \u015e\u00fcpheli\/san\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131 da bu amaca ula\u015f\u0131lmas\u0131nda yarg\u0131lamaya fayda sa\u011flayacak gerekli delillerden birisidir.<\/p>\n
Kanun koyucu \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 ifade alma ve sorgu \u015feklinde ikiye ay\u0131rm\u0131\u015f, bu hususlar i\u00e7in belirli usuli g\u00fcvence ve \u015fartlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130fade alma, soru\u015fturma evresinde \u015f\u00fcphelinin anlat\u0131m\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 veya kolluk taraf\u0131ndan saptanmas\u0131 iken; sorgu ise soru\u015fturma evresinde sulh ceza hakimince \u015f\u00fcphelinin, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda da san\u0131\u011f\u0131n anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n hakim veya mahkemece al\u0131nmas\u0131d\u0131r[1].<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 147. maddesinde belirli bentler halinde say\u0131lan hususlar ise; kollu\u011fun, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, hakimin ve dahi mahkemenin ifade alma veya sorgu i\u015flemleri yap\u0131l\u0131rken uymas\u0131 gereken zorunlu ve emredici asgari kurallar ve \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011fa sa\u011flanan usuli g\u00fcvencelerdir. Buna g\u00f6re; ifade alma ve sorgu i\u015fleminden \u00f6nce \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011fa isnat edilen su\u00e7 anlat\u0131lmal\u0131, m\u00fcdafi se\u00e7me hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu ve onun yard\u0131m\u0131ndan yararlanabilece\u011fi, m\u00fcdafisinin ifade alma veya sorguda haz\u0131r bulunabilece\u011fi kendisine bildirilmeli, y\u00fcklenen su\u00e7 hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamada bulunmamas\u0131n\u0131n yasal hakk\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131, \u015f\u00fcpheden kurtulmas\u0131 i\u00e7in somut delillerin toplanmas\u0131n\u0131 isteyebilece\u011fi de hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131 ve kendi aleyhine var olan \u015f\u00fcphenin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla lehine olan hususlar\u0131 ileri s\u00fcrme imkan\u0131n\u0131n kendisine sa\u011flanaca\u011f\u0131 belirtilmelidir. Asgari nitelikteki bu \u015fartlara uyulmadan yap\u0131lan bir ifade alma veya sorgu i\u015flemi sonucunda elde edilen beyanlar, hukuka ayk\u0131r\u0131 delil niteli\u011finde olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 13. Ceza Dairesi\u2019nin 28.11.2008 tarihli, 5917\/17025 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cSan\u0131k hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131nan 24.05.2008 tarihli, emniyette haz\u0131rlanan tutana\u011f\u0131n, her ne kadar \u00fczerinde san\u0131k m\u00fcdafiinin imzas\u0131 bulunsa da, san\u0131kla yap\u0131lan m\u00fclakat ad\u0131 verilen ve kanunda yer alan haklar\u0131 hat\u0131rlat\u0131lmadan yap\u0131lan \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmenin tutanak alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f hali oldu\u011fu, san\u0131\u011f\u0131n daha sonra resmi ifade alma i\u015flemine ge\u00e7ildi\u011finde susma hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 ve savc\u0131l\u0131kta ifade vermek istedi\u011fini belirtti\u011fi, savc\u0131l\u0131k ifadesinde de su\u00e7u inkar etti\u011fi ve tutana\u011f\u0131 kabul etmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 147. maddesinde aranan \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mayan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir ifade alma usul\u00fcyle elde edilen delile dayan\u0131larak, ayn\u0131 Kanun\u2019un 148\/4. maddesi de g\u00f6zetilerek, san\u0131\u011f\u0131n beraati yerine mahkumiyetine h\u00fckmedilmesi;\u201d bozma gerek\u00e7esi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz kararda da; CMK m.147\u2019de say\u0131lan asgari \u015fartlar\u0131 sa\u011flamayan ifade alman\u0131n hukuka uygun delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyulmu\u015f, aksi durumun \u201c\u0130fade alma ve sorguda yasak usuller\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.148\/4\u2019in yasak usullerle elde edilen ifadeler r\u0131za ile verilmi\u015f olsalar da delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi ve m\u00fcdafi haz\u0131r bulunmaks\u0131z\u0131n kolluk\u00e7a al\u0131nan ifadenin, hakim veya mahkeme huzurunda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda Anayasa Mahkemesi\u2019nin inceledi\u011fimiz karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere; ba\u015fvuru konusu olayda ba\u015fvurucu hareketlerinden \u015f\u00fcphelenilmesi \u00fczerine durdurulmu\u015f, burada kolluk g\u00f6revlileri terc\u00fcman vas\u0131tas\u0131yla ba\u015fvurucu ile m\u00fclakat yapm\u0131\u015f, bu g\u00f6r\u00fc\u015fme sonunda beyanlar\u0131n\u0131 tutanak alt\u0131na alm\u0131\u015f, ba\u015fvurucuyu \u00fcst aramas\u0131na tabi tutmu\u015f ve \u00fczerinden dijital veriler elde etmi\u015ftir. Ancak kararda da izah edildi\u011fi \u015fekilde, bu \u015fekilde bir araman\u0131n kolluk g\u00f6revlilerine tan\u0131nan yoklama bi\u00e7iminde olmad\u0131\u011f\u0131 ve su\u00e7\u00fcst\u00fc \u00fczerine de yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan, arama i\u015flemi tehlike veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli olan bir sulh ceza hakimli\u011fi karar\u0131na veya bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesine sak\u0131nca bulunan hallerde m\u00fclki amirin verdi\u011fi yaz\u0131l\u0131 bir emrine dayan\u0131larak da yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan isabetli \u015fekilde hukuka ayk\u0131r\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Karara g\u00f6re; m\u00fclakattaki beyanlar\u0131n daha sonradan do\u011frulanmamas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen dijital verilerin belirleyici delil olmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. Esasen her iki delil de hukuka ayk\u0131r\u0131 olup, zehirli a\u011fac\u0131n meyvesi de zehirli olur ilkesi gere\u011fince, ilk elde edilen delilin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131, bu hukuka ayk\u0131r\u0131 delil vas\u0131tas\u0131yla elde edilen delili de olumsuz etkileyecektir.<\/p>\n
Polisin bilgi alma yetkisi ile ilgili 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu\u2019nun 15. maddesinde bir h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. PVSK m.15\/1\u2019e g\u00f6re, \u201cPolis; yapt\u0131\u011f\u0131 tahkikat esnas\u0131nda ifadelerine m\u00fcracaat laz\u0131m gelen kimseleri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve kendilerine l\u00fczumu olan \u015feyleri sorar\u201d. Yakalama, G\u00f6zalt\u0131na Alma ve \u0130fade Alma Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 4. maddesinde bilgi alma faaliyetinin, \u201cBir su\u00e7un tespiti veya ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak, m\u00fc\u015fteki ve su\u00e7tan zarar g\u00f6ren ile su\u00e7 i\u015fleme \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunmayan di\u011fer ki\u015filerin dinlenmesini ve tutana\u011fa ge\u00e7irilmesini,\u201d olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu husus; \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k olmayan ki\u015filere y\u00f6nelik olarak i\u015fletilebilir olup, ki\u015filere polis, jandarma veya sahil g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi taraf\u0131ndan olay hakk\u0131nda soru sormas\u0131 ve bilgi toplamas\u0131 g\u00f6revini ifade eder[2]. Bilgi toplama faaliyeti, CMK m.147 kapsam\u0131na giren bir i\u015flem niteli\u011finde de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla da bilgi alma faaliyeti, yukar\u0131da kurallar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ifade alma i\u015flemi de\u011fildir. Bilgi alma; bir su\u00e7un tespiti veya ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak, m\u00fc\u015fteki ve su\u00e7tan zarar g\u00f6ren ile su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunmayan di\u011fer ki\u015filerin dinlenmesi ve beyanlar\u0131n\u0131n tutana\u011fa ge\u00e7irilmesidir. Bu nedenle a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir ki, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k s\u0131fat\u0131na sahip ki\u015fiye i\u015fletilecek yegane usul ifade alma ve sorgudur ve bu kimselere kar\u015f\u0131 bilgi alma i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilemez.<\/p>\n
Ayr\u0131ca PVSK Ek Madde 6\/2\u2019ye g\u00f6re, \u201cPolis, bir su\u00e7a ili\u015fkin olarak kendisine yap\u0131lan s\u00f6zl\u00fc ihbar ve \u015fik\u00e2yetleri ve g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frendi\u011fi su\u00e7a ili\u015fkin bilgileri yaz\u0131l\u0131 hale getirir\u201d. Ancak bu i\u015flem de CMK m.147 kapsam\u0131na giren bir ifade alma i\u015flemi de\u011fildir ve delil yerine ge\u00e7mez.<\/p>\n
PVSK m.25 uyar\u0131nca, \u201cPolis te\u015fkilat\u0131 bulunmayan yerlerde il, il\u00e7e ve bucak jandarma komutanlar\u0131 ile jandarma karakol komutanlar\u0131 bu kanunda yaz\u0131l\u0131 vazifeleri yapar ve yetkileri kullan\u0131rlar\u201d.<\/p>\n
Soru\u015fturma i\u015flemlerini d\u00fczenleyen CMK m.160\/2\u2019de, adli kollu\u011fun Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emrinde oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. CMK m.161\u2019de Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n; do\u011frudan do\u011fruya veya emrindeki adli kolluk g\u00f6revlileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapabilece\u011fi, ortada kamu davas\u0131 a\u00e7maya yer olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek \u00fczere hemen i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131, maddi hakikate ula\u015f\u0131lmas\u0131 ve ileride adil\/d\u00fcr\u00fcst bir yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in, emrindeki adli kolluk g\u00f6revlileri vas\u0131tas\u0131yla, \u015f\u00fcphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza alt\u0131na almas\u0131 gerekti\u011fi ve \u015f\u00fcphelinin haklar\u0131n\u0131 korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Yeri gelmi\u015fken, her ne kadar CMK m.164\u2019\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cAdli kolluk ve g\u00f6revi\u201d olsa da, T\u00fcrk Hukukunda su\u00e7 delillerini ara\u015ft\u0131rmakla, toplamakla ve bunlar\u0131n maddi hakikatle ili\u015fkisini bulmakla \u00f6zel g\u00f6revlendirilmi\u015f ayr\u0131 bir adli kolluk te\u015fkilat\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari kolluk vazifesi y\u00fcr\u00fcten g\u00fcvenlik te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda adli kolluk g\u00f6rev ve yetkilerini ifa ettikleri, ancak maddi hakikate ve adalete ula\u015fman\u0131n \u00f6nemine binaen su\u00e7 kollu\u011fu vazifesi yapacak, su\u00e7a konu fiillere m\u00fcdahale ve delillerin toplanmas\u0131 konusunda uzmanl\u0131\u011f\u0131 olan adli kolluk te\u015fkilat\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 gerekti\u011fine inanmaktay\u0131z.<\/p>\n
Tan\u0131klar\u0131n ifadelerinin de usule uygun al\u0131nmas\u0131 gerekir. Kolluk taraf\u0131ndan tan\u0131\u011fa yemin yapt\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan ve beyan delili mahiyetinde tan\u0131k ifadesinin al\u0131nmas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve hakim yetkili k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, 3359 say\u0131l\u0131 Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Temel Kanunu\u2019nun Ek m.12\/3\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisnai h\u00fck\u00fcm hari\u00e7 kollu\u011fun tan\u0131k ifadesini alma yetkisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 147 ve 148\/4 h\u00fck\u00fcmleri d\u0131\u015f\u0131nda inceleme konumuz olan hususu, ayn\u0131 Kanunun hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kavram\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde de incelemek gerekmektedir. \u0130lk olarak belirtmek gerekir ki; \u201cDelillerin ortaya konulmas\u0131 ve reddi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.206\/2-a\u2019da \u201cOrtaya konulmas\u0131 istenilen bir delil a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 hallerde reddolunur: a) Delil, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilerek, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen bir delilin duru\u015fmada ortaya koyulamayaca\u011f\u0131, yani tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131, mahkemenin h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla; CMK m.206\/2-a\u2019da belirtilen kanuna ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde elde edilen delilin duru\u015fmada ortaya koyulmas\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131ndan, b\u00f6yle bir delil hakk\u0131nda \u201cDelillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.216\/1\u2019in uygulanmamas\u0131 gerekecektir. Buradan da hareketle CMK m.217\/1 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi; hakimin karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilece\u011fi s\u00f6zkonusu oldu\u011fundan, CMK m.216\/1\u2019in i\u015fletilmedi\u011fi bir delilin h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 da belirtilmelidir.<\/p>\n
Ortaya koymak istedi\u011fimiz husus, hukukun her alan\u0131nda oldu\u011fu gibi Ceza Muhakemesi Hukukunda da usul\u00fcn esastan \u00f6nce geldi\u011fi ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun usul bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc emredici h\u00fck\u00fcmlerin g\u00f6zard\u0131 edilemeyece\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla, ifade etmek istedi\u011fimiz \u015f\u00fcpheli bir \u015fahs\u0131n olay\u0131n s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na verdi\u011fi ifadesindeki ikrar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 de\u011fildir. Ancak Ceza Muhakemesi Hukukunda; ancak hukuka uygun yol ve y\u00f6ntemlerle elde edilen deliller CMK m.217\/2 gere\u011fince h\u00fckme esas al\u0131nabilece\u011finden, bir delil say\u0131lan \u015f\u00fcpheli ikrar\u0131n\u0131n da usule uygun yol ve y\u00f6ntemlerle al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Ceza Muhakemesinde en temel ama\u00e7; maddi hakikate ve adalete ula\u015fmak olsa da, buna ula\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in her yol ve y\u00f6ntemin m\u00fcbah say\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve emredici hukuk kurallar\u0131na riayet edilmesi gerekti\u011fi izahtan varestedir.<\/p>\n
IV. Sonu\u00e7<\/p>\n
Yukar\u0131da ikinci ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yer verdi\u011fimiz Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; Ceza Muhakemesinin amac\u0131, maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ancak bu amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin s\u0131n\u0131rs\u0131z olmas\u0131 gibi bir durum s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Bu nedenle; ceza yarg\u0131lamas\u0131nda hukuka uygun y\u00f6ntemlerle delil elde edilmesi, \u201chukuk devleti\u201d ilkesinin temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan birisidir.<\/p>\n
\u0130nceleme konumuz olan Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda; kolluk g\u00f6revlilerinin m\u00fcdafi olmadan ve haklar\u0131 bildirilmeden \u015f\u00fcpheli ile yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fclakat ve \u015f\u00fcphelinin \u00fcst aramas\u0131 sonucunda elde edilen dijital verileri olmak \u00fczere iki a\u00e7\u0131dan hukuka ayk\u0131r\u0131 delil s\u00f6zkonusu olup, yaz\u0131m\u0131zda \u00f6zellikle m\u00fclakat meselesine odaklan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda bu yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ncelikle ifade etmek gerekir ki, Ceza Muhakemesi Hukukunda kollu\u011fun \u015f\u00fcpheli ile m\u00fclakat\u0131 veya \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmesi \u015feklinde bir usul bulunmamaktad\u0131r. Bu kapsamda belirtmek gerekir ki; \u015f\u00fcpheliye, kendisine y\u00fcklenilen isnat bildirilmeksizin ve haklar\u0131 hat\u0131rlat\u0131lmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fme, dostane sohbet veya ifade \u00f6ncesi m\u00fclakat gibi y\u00f6ntemlerle al\u0131nan beyanlar, ifade alma ve dolay\u0131s\u0131yla delil olarak kabul edilemez[3]. Ceza muhakemesinde \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131 i\u00e7in i\u015fletilecek usuller 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda belirlenmi\u015f olup, bunlar ifade alma ve sorgu olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu hususlardan ifade alma, \u201cTan\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.2\/1g\u2019de, \u201c\u015e\u00fcphelinin kolluk g\u00f6revlileri veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan soru\u015fturma konusu su\u00e7la ilgili olarak dinlenmesini\u201d \u015feklinde, sorgu ise ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn (h) bendinde, \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n hakim veya mahkeme taraf\u0131ndan soru\u015fturma veya kovu\u015fturma konusu su\u00e7la ilgili olarak dinlenmesini\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f, bunlar\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin usul ve bu i\u015flemler ger\u00e7ekle\u015ftirilirken yap\u0131lmas\u0131 yasak olan hususlar ise ayn\u0131 Kanunun 147 ve 148. maddelerinde g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130nceledi\u011fimiz kararlarda adli kolluk g\u00f6revlileri, ger\u00e7ekle\u015fen olaylar sonras\u0131nda s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131s ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmakta ve onun ikrar niteli\u011findeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemektedirler. M\u00fclakat ad\u0131 verilen ve esas\u0131nda Ceza Muhakemesi Hukukunda yeri olmayan i\u015flem s\u0131ras\u0131nda, \u015f\u00fcpheliye ikrar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00f6ncesinde hi\u00e7bir surette CMK m.147\u2019de yer alan haklar\u0131 bildirilmemekte, \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bu sebeple; b\u00f6yle bir usulle al\u0131nan ikrar hukuka ayk\u0131r\u0131 olup, h\u00fckme esas al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bir an i\u00e7in mahkemenin bunu bir ifade alma i\u015flemi olarak kabul etmesi halinde dahi, \u015f\u00fcphelinin bu ikrar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yan\u0131nda m\u00fcdafii bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, CMK m.148\/4\u2019de yer alan a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcm gere\u011fi bu ikrar\u0131n hakim veya mahkeme \u00f6n\u00fcnde aynen tekrar edilmesi g\u00fcndeme gelmedik\u00e7e mahkumiyete esas al\u0131namaz.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Cem Serdar<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
————-<\/p>\n
[1] Osman Ya\u015far\/Cengiz Otac\u0131, Ceza Muhakemesi Kanunu, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 11. Bask\u0131, Ankara, 2025, s.1290.<\/p>\n
[2] Yusuf Hakk\u0131 Do\u011fan\/Rifat Sagut, G\u00f6\u00e7men Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u0130nsan Ticareti Su\u00e7lar\u0131, Adalet Yay\u0131nevi, 2. Bask\u0131, Ankara 2025, s.194.<\/p>\n
[3] Do\u011fan\/Sagut, s.235.<\/p>\n
\u200bI. Giri\u015f<\/p>\n
Bu yaz\u0131m\u0131zda; Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ve Anayasa Mahkemesi\u2019nin birer karar\u0131na at\u0131fta bulunarak, su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin olu\u015ftu\u011fu bir olayda, olay\u0131n hemen sonras\u0131nda olay yerine intikal eden kolluk g\u00f6revlilerinin \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131sla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmede (m\u00fclakat), \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ikrar\u0131n, daha sonra kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n
II. \u0130lgili Kararlar<\/p>\n
Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 22.12.2022 tarihli, 2022\/388 E. ve 2022\/824 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; Yarg\u0131tay \u0130\u00e7 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 27. maddesi uyar\u0131nca san\u0131\u011f\u0131n olay\u0131n hemen ard\u0131ndan jandarma g\u00f6revlilerine verdi\u011fi ve bir tutana\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015f beyanlar\u0131n\u0131n, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 148. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131 gere\u011fince h\u00fckme esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 \u00f6n sorun olarak belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n
Say\u0131n Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda genel olarak; Ceza Muhakemesi Hukukunda vicdani delil sisteminin benimsendi\u011fini, hem delil serbestli\u011finin ve hem de delilleri de\u011ferlendirme serbestli\u011finin bu sistemde mevcut oldu\u011funu, ceza muhakemesinde somut ger\u00e7ek arand\u0131\u011f\u0131ndan hakimi buna g\u00f6t\u00fcrecek her \u015feyin delil say\u0131labilece\u011fini, ancak h\u00fckme dayanak al\u0131nacak delillerin hukuka uygun bulunmalar\u0131n\u0131n gerekece\u011fini, bu kapsamda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n kolluk ifadesinin elbette delil niteli\u011finde oldu\u011funu, ancak m\u00fcdafii haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n al\u0131nan bu ifadenin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir.<\/p>\n
Bu genel a\u00e7\u0131klamalar devam\u0131nda Ceza Genel Kurulu; CMK m.206\/2-a, m.217 ve m.230\/1 h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131fta bulunarak, \u00f6n sorunu somut dosya kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmeye alm\u0131\u015f, somut olayda jandarma g\u00f6revlilerinin u\u00e7urumdan yuvarlanan arac\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc olan san\u0131\u011f\u0131 yaral\u0131, e\u015fini ise \u00f6l\u00fc vaziyette g\u00f6rmeleri sebebiyle, en az\u0131ndan san\u0131k \u00fczerinde taksirle \u00f6l\u00fcme sebebiyet verme bak\u0131m\u0131ndan somutla\u015fm\u0131\u015f bir \u015f\u00fcphenin bu a\u015famada bulundu\u011fu, bu nedenle de san\u0131\u011fa CMK m.147\u2019de belirtilen haklar\u0131 bildirilmeden ve m\u00fcdafii haz\u0131r bulundurulmaks\u0131z\u0131n m\u00fclakat \u015feklinde bir uygulama ile kolluk g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan al\u0131nan ifadesinin sonradan do\u011frulanmamas\u0131 sebebiyle CMK m.148\/4, m.206 ve m.217 uyar\u0131nca h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 sonu\u00e7lar\u0131na varm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
At\u0131fta bulunmak istedi\u011fimiz bir ba\u015fka karar, Anayasa Mahkemesi\u2019nin sonu\u00e7land\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bir bireysel ba\u015fvuru karar\u0131d\u0131r. \u0130lgili kararda; Suriye uyruklu ba\u015fvurucu, 26.08.2017 tarihinde bir otogarda hareketlerinden \u015f\u00fcphelenilerek kolluk g\u00f6revlilerince durdurulmu\u015f ve kimlik tespiti i\u00e7in ilgili b\u00fcro amirli\u011fine g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, burada kolluk g\u00f6revlileri ba\u015fvurucu ile \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fme (m\u00fclakat) ad\u0131 alt\u0131nda bir beyan alma i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve bu husus tutana\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Ba\u015fvurucu m\u00fclakat ad\u0131 verilen bu beyan alma s\u0131ras\u0131nda; yasal olmayan yollardan T\u00fcrkiye Cumhuriyeti topraklar\u0131na girdi\u011fini, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k yapan baz\u0131 ki\u015filerin bu konuda kendisine yard\u0131m ettiklerini, 1 ay s\u00fcresince bir evde kald\u0131\u011f\u0131n\u0131, burada kendisine yol izin belgesi verildi\u011fini, ayr\u0131ca T\u00fcrkiye Cumhuriyeti topraklar\u0131na giri\u015f yapmadan \u00f6nce Suriye\u2019de kald\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre boyunca Haseki iline ba\u011fl\u0131 Malkiye il\u00e7esinde YPG ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc kontrol\u00fcndeki bir belediyenin g\u00fcmr\u00fck biriminde yakla\u015f\u0131k 4 ay s\u00fcre ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131, burada \u00f6rg\u00fct mensuplar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu odalarda resim \u00e7ektirdi\u011fini ikrar etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca ba\u015fvurucunun, \u00fcst aramas\u0131 sonucunda s\u0131rt \u00e7antas\u0131, bir adet flash belle\u011fi ve cep telefonu ele ge\u00e7irilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ba\u015fvurucu daha sonra kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda duru\u015fmada al\u0131nan ifadesinde, emniyette verdi\u011fi ilk beyan\u0131n ifade alma i\u015flemi kapsam\u0131nda oldu\u011funu dahi bilmedi\u011fini belirtmi\u015ftir. Buna ra\u011fmen yerel mahkeme taraf\u0131ndan ba\u015fvurucu, kolluk g\u00f6revlilerine yapt\u0131\u011f\u0131 ikrar ve \u00fczerinde yap\u0131lan arama sonucu elde edilen dijital veriler gerek\u00e7e g\u00f6sterilerek mahkum edilmi\u015ftir. Ba\u015fvurucunun istinaf talebi de esastan reddedilmi\u015f, ayn\u0131 \u015fekilde temyiz istemi de reddedilerek h\u00fck\u00fcm Yarg\u0131tay 16. Ceza Dairesi (kapat\u0131lan) taraf\u0131ndan onaylanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunun \u00fczerine ba\u015fvurucu; \u00fczerinden hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen dijital verilerin delil olarak kabul edildi\u011fini, kolluk beyan\u0131na dayan\u0131larak (m\u00fclakat) ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyeli\u011fi su\u00e7undan cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n hakkaniyete ayk\u0131r\u0131 oldu\u011funu, ayr\u0131ca yarg\u0131laman\u0131n sonucunu etkileyecek nitelikteki arg\u00fcmanlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, hakkaniyete uygun yarg\u0131lama ile gerek\u00e7eli karar haklar\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fi iddias\u0131yla Anayasa Mahkemesi\u2019ne bireysel ba\u015fvuruda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n
Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda CMK m.206\/2-a ve m.217 h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131fla; ceza muhakemesinin amac\u0131n\u0131n maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu, ancak bu amac\u0131n has\u0131l olmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin s\u0131n\u0131rs\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ceza yarg\u0131lamas\u0131nda hukuka uygun y\u00f6ntemlerle delil elde edilmesinin hukuk devletinin temel ilkelerinden say\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, Anayasa m.36 ile \u0130nsan Haklar\u0131 Avrupa S\u00f6zle\u015fmesi m.6\/1 h\u00fck\u00fcmlerinde adil\/d\u00fcr\u00fcst yarg\u0131lanma hakk\u0131n\u0131n d\u00fczenlendi\u011fini, Anayasa Mahkemesi\u2019nin g\u00f6revinin belirli delil veya delillerin hukuka uygun \u015fekilde elde edilip edilmedi\u011fini tespit etmek de\u011fil, hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu ilk bak\u0131\u015fta anla\u015f\u0131labilen veya yarg\u0131 mercilerince hukuka ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu tespit edilen delillerin yarg\u0131lamada tek veya belirleyici delil olarak kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak yarg\u0131laman\u0131n adil olup olmamas\u0131na etkisini incelemek oldu\u011funu vurgulayarak genel ilkeleri ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
Y\u00fcksek Mahkeme bu temel ilkeleri s\u0131ralayarak verdi\u011fi karar\u0131nda; ba\u015fvurucunun m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmede verdi\u011fi belirtilen beyanlar\u0131n\u0131n, yarg\u0131lama a\u015famas\u0131ndaki ifadeleri ile do\u011frulanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ba\u015fvurucunun ceza muhakemesinde yeri olmayan m\u00fclakat usul\u00fcne g\u00f6re elde edilen beyanlar\u0131n\u0131n yarg\u0131lama a\u015famalar\u0131ndaki ifadeleri ile do\u011frulanamad\u0131\u011f\u0131 dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, ba\u015fvurucu hakk\u0131nda silahl\u0131 ter\u00f6r \u00f6rg\u00fct\u00fc \u00fcyeli\u011fi su\u00e7undan kurulan h\u00fck\u00fcmde bahsi ge\u00e7en dijital verilerin tek olmasa da belirleyici delil oldu\u011fu, ba\u015fvurucunun m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda al\u0131nan ve sonraki ifadelerinde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde reddetti\u011fi beyan\u0131 ile bu beyan\u0131 destekledi\u011fi Yerel Mahkemece kabul edilen \u015fikayete konu hukuka ayk\u0131r\u0131 arama kapsam\u0131ndaki delillere dayan\u0131larak mahkum edildi\u011fi, ba\u015fvurucunun yarg\u0131laman\u0131n \u00e7e\u015fitli a\u015famalar\u0131nda delillere kar\u015f\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc itirazlar hakk\u0131nda mahkemelerce herhangi bir de\u011ferlendirme yap\u0131lmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n ve telafi edici g\u00fcvencelere de ba\u015fvurulmam\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131n yarg\u0131laman\u0131n bir b\u00fct\u00fcnde hakkaniyetini zedeledi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olup, kolluk g\u00f6revlileri taraf\u0131ndan m\u00fclakat ad\u0131 alt\u0131nda yap\u0131lan bir ifade alman\u0131n ceza muhakemesinde yeri olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu hususun hi\u00e7bir \u015fekilde h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015ftur.<\/p>\n
\u0130lgili Anayasa Mahkemesi karar\u0131 oy\u00e7oklu\u011fu ile al\u0131nm\u0131\u015f olup iki \u00fcye; ba\u015fvurucuya y\u00f6nelik olarak yap\u0131lan \u00fcst aramas\u0131n\u0131n hukuka uygun oldu\u011funu, ba\u015fvurucunun \u00fcst aramas\u0131nda elde edilen dijital verilerin belirleyici delil olmad\u0131\u011f\u0131, m\u00fclakattan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ba\u015fvurucunun m\u00fcdafisi huzurunda al\u0131nan beyanlara dayan\u0131larak mahkum edildi\u011fini belirterek karara muhalif kalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
III. \u0130lgili H\u00fck\u00fcmler Kapsam\u0131nda Konuya \u0130li\u015fkin De\u011ferlendirmemiz<\/p>\n
\u0130lk olarak belirtmeliyiz ki; ceza muhakemesinde temel, hatta yegane ama\u00e7 maddi hakikate ve adalete ula\u015fmak, yani maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. \u015e\u00fcpheli\/san\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131 da bu amaca ula\u015f\u0131lmas\u0131nda yarg\u0131lamaya fayda sa\u011flayacak gerekli delillerden birisidir.<\/p>\n
Kanun koyucu \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011f\u0131n beyanlar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 ifade alma ve sorgu \u015feklinde ikiye ay\u0131rm\u0131\u015f, bu hususlar i\u00e7in belirli usuli g\u00fcvence ve \u015fartlar \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130fade alma, soru\u015fturma evresinde \u015f\u00fcphelinin anlat\u0131m\u0131n\u0131n, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 veya kolluk taraf\u0131ndan saptanmas\u0131 iken; sorgu ise soru\u015fturma evresinde sulh ceza hakimince \u015f\u00fcphelinin, kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda da san\u0131\u011f\u0131n anlat\u0131mlar\u0131n\u0131n hakim veya mahkemece al\u0131nmas\u0131d\u0131r[1].<\/p>\n
5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 147. maddesinde belirli bentler halinde say\u0131lan hususlar ise; kollu\u011fun, Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n, hakimin ve dahi mahkemenin ifade alma veya sorgu i\u015flemleri yap\u0131l\u0131rken uymas\u0131 gereken zorunlu ve emredici asgari kurallar ve \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011fa sa\u011flanan usuli g\u00fcvencelerdir. Buna g\u00f6re; ifade alma ve sorgu i\u015fleminden \u00f6nce \u015f\u00fcpheli\/san\u0131\u011fa isnat edilen su\u00e7 anlat\u0131lmal\u0131, m\u00fcdafi se\u00e7me hakk\u0131n\u0131n oldu\u011fu ve onun yard\u0131m\u0131ndan yararlanabilece\u011fi, m\u00fcdafisinin ifade alma veya sorguda haz\u0131r bulunabilece\u011fi kendisine bildirilmeli, y\u00fcklenen su\u00e7 hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamada bulunmamas\u0131n\u0131n yasal hakk\u0131 oldu\u011fu hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131, \u015f\u00fcpheden kurtulmas\u0131 i\u00e7in somut delillerin toplanmas\u0131n\u0131 isteyebilece\u011fi de hat\u0131rlat\u0131lmal\u0131 ve kendi aleyhine var olan \u015f\u00fcphenin ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131yla lehine olan hususlar\u0131 ileri s\u00fcrme imkan\u0131n\u0131n kendisine sa\u011flanaca\u011f\u0131 belirtilmelidir. Asgari nitelikteki bu \u015fartlara uyulmadan yap\u0131lan bir ifade alma veya sorgu i\u015flemi sonucunda elde edilen beyanlar, hukuka ayk\u0131r\u0131 delil niteli\u011finde olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yarg\u0131tay 13. Ceza Dairesi\u2019nin 28.11.2008 tarihli, 5917\/17025 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; \u201cSan\u0131k hakk\u0131nda kurulan mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131nan 24.05.2008 tarihli, emniyette haz\u0131rlanan tutana\u011f\u0131n, her ne kadar \u00fczerinde san\u0131k m\u00fcdafiinin imzas\u0131 bulunsa da, san\u0131kla yap\u0131lan m\u00fclakat ad\u0131 verilen ve kanunda yer alan haklar\u0131 hat\u0131rlat\u0131lmadan yap\u0131lan \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmenin tutanak alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f hali oldu\u011fu, san\u0131\u011f\u0131n daha sonra resmi ifade alma i\u015flemine ge\u00e7ildi\u011finde susma hakk\u0131n\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131 ve savc\u0131l\u0131kta ifade vermek istedi\u011fini belirtti\u011fi, savc\u0131l\u0131k ifadesinde de su\u00e7u inkar etti\u011fi ve tutana\u011f\u0131 kabul etmedi\u011fi anla\u015f\u0131lmakla, 5271 say\u0131l\u0131 CMK\u2019n\u0131n 147. maddesinde aranan \u015fartlar\u0131 ta\u015f\u0131mayan ve hukuka ayk\u0131r\u0131 bir ifade alma usul\u00fcyle elde edilen delile dayan\u0131larak, ayn\u0131 Kanun\u2019un 148\/4. maddesi de g\u00f6zetilerek, san\u0131\u011f\u0131n beraati yerine mahkumiyetine h\u00fckmedilmesi;\u201d bozma gerek\u00e7esi yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz kararda da; CMK m.147\u2019de say\u0131lan asgari \u015fartlar\u0131 sa\u011flamayan ifade alman\u0131n hukuka uygun delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koyulmu\u015f, aksi durumun \u201c\u0130fade alma ve sorguda yasak usuller\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.148\/4\u2019in yasak usullerle elde edilen ifadeler r\u0131za ile verilmi\u015f olsalar da delil olarak de\u011ferlendirilemeyece\u011fi ve m\u00fcdafi haz\u0131r bulunmaks\u0131z\u0131n kolluk\u00e7a al\u0131nan ifadenin, hakim veya mahkeme huzurunda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fcne ayk\u0131r\u0131 olaca\u011f\u0131 vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Bunun yan\u0131nda Anayasa Mahkemesi\u2019nin inceledi\u011fimiz karar\u0131nda da belirtildi\u011fi \u00fczere; ba\u015fvuru konusu olayda ba\u015fvurucu hareketlerinden \u015f\u00fcphelenilmesi \u00fczerine durdurulmu\u015f, burada kolluk g\u00f6revlileri terc\u00fcman vas\u0131tas\u0131yla ba\u015fvurucu ile m\u00fclakat yapm\u0131\u015f, bu g\u00f6r\u00fc\u015fme sonunda beyanlar\u0131n\u0131 tutanak alt\u0131na alm\u0131\u015f, ba\u015fvurucuyu \u00fcst aramas\u0131na tabi tutmu\u015f ve \u00fczerinden dijital veriler elde etmi\u015ftir. Ancak kararda da izah edildi\u011fi \u015fekilde, bu \u015fekilde bir araman\u0131n kolluk g\u00f6revlilerine tan\u0131nan yoklama bi\u00e7iminde olmad\u0131\u011f\u0131 ve su\u00e7\u00fcst\u00fc \u00fczerine de yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k oldu\u011fundan, arama i\u015flemi tehlike veya su\u00e7un \u00f6nlenmesi i\u00e7in gerekli olan bir sulh ceza hakimli\u011fi karar\u0131na veya bu sebeplere ba\u011fl\u0131 olarak gecikmesine sak\u0131nca bulunan hallerde m\u00fclki amirin verdi\u011fi yaz\u0131l\u0131 bir emrine dayan\u0131larak da yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131ndan isabetli \u015fekilde hukuka ayk\u0131r\u0131 kabul edilmi\u015ftir. Karara g\u00f6re; m\u00fclakattaki beyanlar\u0131n daha sonradan do\u011frulanmamas\u0131, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen dijital verilerin belirleyici delil olmas\u0131na sebebiyet vermi\u015ftir. Esasen her iki delil de hukuka ayk\u0131r\u0131 olup, zehirli a\u011fac\u0131n meyvesi de zehirli olur ilkesi gere\u011fince, ilk elde edilen delilin hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131, bu hukuka ayk\u0131r\u0131 delil vas\u0131tas\u0131yla elde edilen delili de olumsuz etkileyecektir.<\/p>\n
Polisin bilgi alma yetkisi ile ilgili 2559 say\u0131l\u0131 Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu\u2019nun 15. maddesinde bir h\u00fck\u00fcm bulunmaktad\u0131r. PVSK m.15\/1\u2019e g\u00f6re, \u201cPolis; yapt\u0131\u011f\u0131 tahkikat esnas\u0131nda ifadelerine m\u00fcracaat laz\u0131m gelen kimseleri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve kendilerine l\u00fczumu olan \u015feyleri sorar\u201d. Yakalama, G\u00f6zalt\u0131na Alma ve \u0130fade Alma Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 4. maddesinde bilgi alma faaliyetinin, \u201cBir su\u00e7un tespiti veya ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak, m\u00fc\u015fteki ve su\u00e7tan zarar g\u00f6ren ile su\u00e7 i\u015fleme \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunmayan di\u011fer ki\u015filerin dinlenmesini ve tutana\u011fa ge\u00e7irilmesini,\u201d olarak tan\u0131mland\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Ancak bu husus; \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k olmayan ki\u015filere y\u00f6nelik olarak i\u015fletilebilir olup, ki\u015filere polis, jandarma veya sahil g\u00fcvenlik g\u00f6revlisi taraf\u0131ndan olay hakk\u0131nda soru sormas\u0131 ve bilgi toplamas\u0131 g\u00f6revini ifade eder[2]. Bilgi toplama faaliyeti, CMK m.147 kapsam\u0131na giren bir i\u015flem niteli\u011finde de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla da bilgi alma faaliyeti, yukar\u0131da kurallar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ifade alma i\u015flemi de\u011fildir. Bilgi alma; bir su\u00e7un tespiti veya ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik olarak, m\u00fc\u015fteki ve su\u00e7tan zarar g\u00f6ren ile su\u00e7 \u015f\u00fcphesi alt\u0131nda bulunmayan di\u011fer ki\u015filerin dinlenmesi ve beyanlar\u0131n\u0131n tutana\u011fa ge\u00e7irilmesidir. Bu nedenle a\u00e7\u0131k\u00e7a bellidir ki, \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k s\u0131fat\u0131na sahip ki\u015fiye i\u015fletilecek yegane usul ifade alma ve sorgudur ve bu kimselere kar\u015f\u0131 bilgi alma i\u015flemi ger\u00e7ekle\u015ftirilemez.<\/p>\n
Ayr\u0131ca PVSK Ek Madde 6\/2\u2019ye g\u00f6re, \u201cPolis, bir su\u00e7a ili\u015fkin olarak kendisine yap\u0131lan s\u00f6zl\u00fc ihbar ve \u015fik\u00e2yetleri ve g\u00f6revi s\u0131ras\u0131nda \u00f6\u011frendi\u011fi su\u00e7a ili\u015fkin bilgileri yaz\u0131l\u0131 hale getirir\u201d. Ancak bu i\u015flem de CMK m.147 kapsam\u0131na giren bir ifade alma i\u015flemi de\u011fildir ve delil yerine ge\u00e7mez.<\/p>\n
PVSK m.25 uyar\u0131nca, \u201cPolis te\u015fkilat\u0131 bulunmayan yerlerde il, il\u00e7e ve bucak jandarma komutanlar\u0131 ile jandarma karakol komutanlar\u0131 bu kanunda yaz\u0131l\u0131 vazifeleri yapar ve yetkileri kullan\u0131rlar\u201d.<\/p>\n
Soru\u015fturma i\u015flemlerini d\u00fczenleyen CMK m.160\/2\u2019de, adli kollu\u011fun Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n emrinde oldu\u011fu ifade edilmi\u015ftir. CMK m.161\u2019de Cumhuriyet savc\u0131s\u0131n\u0131n; do\u011frudan do\u011fruya veya emrindeki adli kolluk g\u00f6revlileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla her t\u00fcrl\u00fc ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapabilece\u011fi, ortada kamu davas\u0131 a\u00e7maya yer olup olmad\u0131\u011f\u0131na karar vermek \u00fczere hemen i\u015fin ger\u00e7e\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flayaca\u011f\u0131, maddi hakikate ula\u015f\u0131lmas\u0131 ve ileride adil\/d\u00fcr\u00fcst bir yarg\u0131laman\u0131n yap\u0131labilmesi i\u00e7in, emrindeki adli kolluk g\u00f6revlileri vas\u0131tas\u0131yla, \u015f\u00fcphelinin lehine ve aleyhine olan delilleri toplayarak muhafaza alt\u0131na almas\u0131 gerekti\u011fi ve \u015f\u00fcphelinin haklar\u0131n\u0131 korumakla y\u00fck\u00fcml\u00fc oldu\u011fu belirtilmi\u015ftir. Yeri gelmi\u015fken, her ne kadar CMK m.164\u2019\u00fcn ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cAdli kolluk ve g\u00f6revi\u201d olsa da, T\u00fcrk Hukukunda su\u00e7 delillerini ara\u015ft\u0131rmakla, toplamakla ve bunlar\u0131n maddi hakikatle ili\u015fkisini bulmakla \u00f6zel g\u00f6revlendirilmi\u015f ayr\u0131 bir adli kolluk te\u015fkilat\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, idari kolluk vazifesi y\u00fcr\u00fcten g\u00fcvenlik te\u015fkilatlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda adli kolluk g\u00f6rev ve yetkilerini ifa ettikleri, ancak maddi hakikate ve adalete ula\u015fman\u0131n \u00f6nemine binaen su\u00e7 kollu\u011fu vazifesi yapacak, su\u00e7a konu fiillere m\u00fcdahale ve delillerin toplanmas\u0131 konusunda uzmanl\u0131\u011f\u0131 olan adli kolluk te\u015fkilat\u0131n\u0131n kurulmas\u0131 gerekti\u011fine inanmaktay\u0131z.<\/p>\n
Tan\u0131klar\u0131n ifadelerinin de usule uygun al\u0131nmas\u0131 gerekir. Kolluk taraf\u0131ndan tan\u0131\u011fa yemin yapt\u0131r\u0131lamayaca\u011f\u0131ndan ve beyan delili mahiyetinde tan\u0131k ifadesinin al\u0131nmas\u0131nda Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 ve hakim yetkili k\u0131l\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, 3359 say\u0131l\u0131 Sa\u011fl\u0131k Hizmetleri Temel Kanunu\u2019nun Ek m.12\/3\u2019de \u00f6ng\u00f6r\u00fclen istisnai h\u00fck\u00fcm hari\u00e7 kollu\u011fun tan\u0131k ifadesini alma yetkisi bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n
Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 147 ve 148\/4 h\u00fck\u00fcmleri d\u0131\u015f\u0131nda inceleme konumuz olan hususu, ayn\u0131 Kanunun hukuka ayk\u0131r\u0131 delil kavram\u0131n\u0131 d\u00fczenleyen h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde de incelemek gerekmektedir. \u0130lk olarak belirtmek gerekir ki; \u201cDelillerin ortaya konulmas\u0131 ve reddi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.206\/2-a\u2019da \u201cOrtaya konulmas\u0131 istenilen bir delil a\u015fa\u011f\u0131da yaz\u0131l\u0131 hallerde reddolunur: a) Delil, kanuna ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilmi\u015fse.\u201d h\u00fckm\u00fcne yer verilerek, hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak elde edilen bir delilin duru\u015fmada ortaya koyulamayaca\u011f\u0131, yani tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131, mahkemenin h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 ifade edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla; CMK m.206\/2-a\u2019da belirtilen kanuna ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde elde edilen delilin duru\u015fmada ortaya koyulmas\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131ndan, b\u00f6yle bir delil hakk\u0131nda \u201cDelillerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.216\/1\u2019in uygulanmamas\u0131 gerekecektir. Buradan da hareketle CMK m.217\/1 h\u00fckm\u00fc gere\u011fi; hakimin karar\u0131n\u0131 ancak duru\u015fmaya getirilmi\u015f ve huzurunda tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f delillere dayand\u0131rabilece\u011fi s\u00f6zkonusu oldu\u011fundan, CMK m.216\/1\u2019in i\u015fletilmedi\u011fi bir delilin h\u00fckme esas al\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 da belirtilmelidir.<\/p>\n
Ortaya koymak istedi\u011fimiz husus, hukukun her alan\u0131nda oldu\u011fu gibi Ceza Muhakemesi Hukukunda da usul\u00fcn esastan \u00f6nce geldi\u011fi ve 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun usul bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc emredici h\u00fck\u00fcmlerin g\u00f6zard\u0131 edilemeyece\u011fidir. Dolay\u0131s\u0131yla, ifade etmek istedi\u011fimiz \u015f\u00fcpheli bir \u015fahs\u0131n olay\u0131n s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na verdi\u011fi ifadesindeki ikrar\u0131n hi\u00e7bir \u015fekilde h\u00fckme esas al\u0131namayaca\u011f\u0131 de\u011fildir. Ancak Ceza Muhakemesi Hukukunda; ancak hukuka uygun yol ve y\u00f6ntemlerle elde edilen deliller CMK m.217\/2 gere\u011fince h\u00fckme esas al\u0131nabilece\u011finden, bir delil say\u0131lan \u015f\u00fcpheli ikrar\u0131n\u0131n da usule uygun yol ve y\u00f6ntemlerle al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Ceza Muhakemesinde en temel ama\u00e7; maddi hakikate ve adalete ula\u015fmak olsa da, buna ula\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in her yol ve y\u00f6ntemin m\u00fcbah say\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve emredici hukuk kurallar\u0131na riayet edilmesi gerekti\u011fi izahtan varestedir.<\/p>\n
IV. Sonu\u00e7<\/p>\n
Yukar\u0131da ikinci ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda yer verdi\u011fimiz Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 \u00fczere; Ceza Muhakemesinin amac\u0131, maddi ger\u00e7e\u011fin ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ancak bu amac\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma faaliyetlerinin s\u0131n\u0131rs\u0131z olmas\u0131 gibi bir durum s\u00f6zkonusu de\u011fildir. Bu nedenle; ceza yarg\u0131lamas\u0131nda hukuka uygun y\u00f6ntemlerle delil elde edilmesi, \u201chukuk devleti\u201d ilkesinin temel yap\u0131 ta\u015flar\u0131ndan birisidir.<\/p>\n
\u0130nceleme konumuz olan Anayasa Mahkemesi karar\u0131nda; kolluk g\u00f6revlilerinin m\u00fcdafi olmadan ve haklar\u0131 bildirilmeden \u015f\u00fcpheli ile yapt\u0131\u011f\u0131 m\u00fclakat ve \u015f\u00fcphelinin \u00fcst aramas\u0131 sonucunda elde edilen dijital verileri olmak \u00fczere iki a\u00e7\u0131dan hukuka ayk\u0131r\u0131 delil s\u00f6zkonusu olup, yaz\u0131m\u0131zda \u00f6zellikle m\u00fclakat meselesine odaklan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sonu\u00e7 k\u0131sm\u0131nda bu yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamalar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00f6ncelikle ifade etmek gerekir ki, Ceza Muhakemesi Hukukunda kollu\u011fun \u015f\u00fcpheli ile m\u00fclakat\u0131 veya \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmesi \u015feklinde bir usul bulunmamaktad\u0131r. Bu kapsamda belirtmek gerekir ki; \u015f\u00fcpheliye, kendisine y\u00fcklenilen isnat bildirilmeksizin ve haklar\u0131 hat\u0131rlat\u0131lmaks\u0131z\u0131n yap\u0131lan \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fme, dostane sohbet veya ifade \u00f6ncesi m\u00fclakat gibi y\u00f6ntemlerle al\u0131nan beyanlar, ifade alma ve dolay\u0131s\u0131yla delil olarak kabul edilemez[3]. Ceza muhakemesinde \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n beyan\u0131 i\u00e7in i\u015fletilecek usuller 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nda belirlenmi\u015f olup, bunlar ifade alma ve sorgu olarak g\u00f6sterilmi\u015ftir. Bu hususlardan ifade alma, \u201cTan\u0131mlar\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 CMK m.2\/1g\u2019de, \u201c\u015e\u00fcphelinin kolluk g\u00f6revlileri veya Cumhuriyet savc\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan soru\u015fturma konusu su\u00e7la ilgili olarak dinlenmesini\u201d \u015feklinde, sorgu ise ayn\u0131 h\u00fckm\u00fcn (h) bendinde, \u201c\u015e\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n hakim veya mahkeme taraf\u0131ndan soru\u015fturma veya kovu\u015fturma konusu su\u00e7la ilgili olarak dinlenmesini\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f, bunlar\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin usul ve bu i\u015flemler ger\u00e7ekle\u015ftirilirken yap\u0131lmas\u0131 yasak olan hususlar ise ayn\u0131 Kanunun 147 ve 148. maddelerinde g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n
\u0130nceledi\u011fimiz kararlarda adli kolluk g\u00f6revlileri, ger\u00e7ekle\u015fen olaylar sonras\u0131nda s\u0131ca\u011f\u0131 s\u0131ca\u011f\u0131na \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131s ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmakta ve onun ikrar niteli\u011findeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 dinlemektedirler. M\u00fclakat ad\u0131 verilen ve esas\u0131nda Ceza Muhakemesi Hukukunda yeri olmayan i\u015flem s\u0131ras\u0131nda, \u015f\u00fcpheliye ikrar\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00f6ncesinde hi\u00e7bir surette CMK m.147\u2019de yer alan haklar\u0131 bildirilmemekte, \u015f\u00fcphelinin m\u00fcdafi yard\u0131m\u0131ndan yararlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmamaktad\u0131r. Bu sebeple; b\u00f6yle bir usulle al\u0131nan ikrar hukuka ayk\u0131r\u0131 olup, h\u00fckme esas al\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Bir an i\u00e7in mahkemenin bunu bir ifade alma i\u015flemi olarak kabul etmesi halinde dahi, \u015f\u00fcphelinin bu ikrar\u0131 s\u0131ras\u0131nda yan\u0131nda m\u00fcdafii bulunmad\u0131\u011f\u0131ndan, CMK m.148\/4\u2019de yer alan a\u00e7\u0131k h\u00fck\u00fcm gere\u011fi bu ikrar\u0131n hakim veya mahkeme \u00f6n\u00fcnde aynen tekrar edilmesi g\u00fcndeme gelmedik\u00e7e mahkumiyete esas al\u0131namaz.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Cem Serdar<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
————-<\/p>\n
[1] Osman Ya\u015far\/Cengiz Otac\u0131, Ceza Muhakemesi Kanunu, Se\u00e7kin Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 11. Bask\u0131, Ankara, 2025, s.1290.<\/p>\n
[2] Yusuf Hakk\u0131 Do\u011fan\/Rifat Sagut, G\u00f6\u00e7men Ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve \u0130nsan Ticareti Su\u00e7lar\u0131, Adalet Yay\u0131nevi, 2. Bask\u0131, Ankara 2025, s.194.<\/p>\n
[3] Do\u011fan\/Sagut, s.235.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
I. Giri\u015f Bu yaz\u0131m\u0131zda; Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ve Anayasa Mahkemesi\u2019nin birer karar\u0131na at\u0131fta bulunarak, su\u00e7 \u015f\u00fcphesinin olu\u015ftu\u011fu bir olayda, olay\u0131n hemen sonras\u0131nda olay yerine intikal eden kolluk g\u00f6revlilerinin \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131sla yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmede (m\u00fclakat), \u015f\u00fcpheli \u015fah\u0131s taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen ikrar\u0131n, daha sonra kovu\u015fturma a\u015famas\u0131nda mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. II. \u0130lgili Kararlar Yarg\u0131tay Ceza Genel Kurulu\u2019nun 22.12.2022 tarihli, 2022\/388 E. ve 2022\/824 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131nda; Yarg\u0131tay \u0130\u00e7 Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 27. maddesi uyar\u0131nca san\u0131\u011f\u0131n olay\u0131n hemen ard\u0131ndan jandarma g\u00f6revlilerine verdi\u011fi ve bir tutana\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015f beyanlar\u0131n\u0131n, 5271 say\u0131l\u0131 Ceza Muhakemesi Kanunu\u2019nun 148. maddesinin 4. f\u0131kras\u0131 gere\u011fince h\u00fckme esas al\u0131n\u0131p al\u0131namayaca\u011f\u0131 \u00f6n sorun olarak belirlenmi\u015ftir. Say\u0131n Ceza Genel Kurulu karar\u0131nda genel olarak; Ceza Muhakemesi Hukukunda vicdani delil sisteminin benimsendi\u011fini, hem delil serbestli\u011finin ve hem de delilleri de\u011ferlendirme serbestli\u011finin bu sistemde mevcut oldu\u011funu, ceza muhakemesinde somut ger\u00e7ek arand\u0131\u011f\u0131ndan hakimi buna g\u00f6t\u00fcrecek her \u015feyin delil say\u0131labilece\u011fini, ancak h\u00fckme dayanak al\u0131nacak delillerin hukuka uygun bulunmalar\u0131n\u0131n gerekece\u011fini, bu kapsamda \u015f\u00fcpheli veya san\u0131\u011f\u0131n kolluk ifadesinin elbette delil niteli\u011finde oldu\u011funu, ancak m\u00fcdafii haz\u0131r olmaks\u0131z\u0131n al\u0131nan bu ifadenin \u015f\u00fcpheli veya san\u0131k taraf\u0131ndan do\u011frulanmad\u0131k\u00e7a mahkumiyet h\u00fckm\u00fcne esas al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etmi\u015ftir. Bu genel a\u00e7\u0131klamalar devam\u0131nda Ceza Genel Kurulu; CMK m.206\/2-a, m.217 ve m.230\/1 h\u00fck\u00fcmlerine at\u0131fta bulunarak, \u00f6n sorunu somut dosya kapsam\u0131nda de\u011ferlendirmeye alm\u0131\u015f, somut olayda …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-101231","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n