T.C.<\/p>\n
Yarg\u0131tay<\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu<\/p>\n
2012\/1069 E., 2013\/379 K.<\/p>\n
\u0130\u015eLETEN SIFATI
\n DESTEKTEN YOKSUN KALMA
\n ARACIN KAYIT MAL\u0130K\u0130N\u0130N \u0130\u015eLETEN SIFATI<\/p>\n
KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 3
\n KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 19
\n KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 20
\n KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 30<\/p>\n
“\u0130\u00e7tihat Metni”<\/p>\n
Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131nda yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi\u2019nce davan\u0131n daval\u0131 S.. \u00d6.. y\u00f6n\u00fcnden reddine di\u011fer daval\u0131lar y\u00f6n\u00fcnden kabul\u00fcne dair verilen 22.12.2009 g\u00fcn ve 2006\/368 E., 2009\/526 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi davac\u0131lar vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi\u2019nin 02.06.2011 g\u00fcn ve 2011\/6028 E., 2011\/6319 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile; <\/p>\n
(…1-Dosyadaki yaz\u0131lara, karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik g\u00f6r\u00fclmemesine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan temyiz itirazlar\u0131 reddedilmelidir.<\/p>\n
2-Davac\u0131lar\u0131n di\u011fer temyiz itirazlar\u0131na gelince; dava, trafik kazas\u0131 nedeniyle deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n \u00f6detilmesi istemine ili\u015fkindir. Yerel mahkemece, s\u00fcr\u00fcc\u00fc ve daval\u0131 \u015eirket hakk\u0131ndaki istemin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kabul edilmi\u015f; ara\u00e7 sahibi S.. \u00d6.. hakk\u0131ndaki istem ise i\u015fleten olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmi\u015f; karar, davac\u0131lar taraf\u0131ndan temyiz olunmu\u015ftur.<\/p>\n
Davac\u0131lar, daval\u0131lardan Y.. A..’\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu trafik sicilinde di\u011fer daval\u0131 S.. \u00d6.. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ve \u00f6teki daval\u0131 \u015eirket’in servis arac\u0131 olarak i\u015f\u00e7ilerini ta\u015f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 otob\u00fcs\u00fcn, destek H\u00fcseyin Bayhan’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, daval\u0131lar\u0131n maddi ve manevi tazminat ile sorumlu tutulmalar\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Yasas\u0131\u2019n\u0131n 3 ve 19. maddelerine g\u00f6re trafik kayd\u0131 \u201ci\u015fleteni\u201d kesin olarak g\u00f6steren bir belirti (karine) de\u011filse de, onun kim oldu\u011funu belirleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t niteli\u011findedir. Ancak, trafik kayd\u0131na ra\u011fmen i\u015fletenli\u011fin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi \u00fczerinde bulunmas\u0131n\u0131 engelleyen bir yasal d\u00fczenleme de yoktur. \u0130\u015fletenlik, trafik kayd\u0131 ad\u0131na olan ki\u015fiden m\u00fclkiyeti muhafaza kayd\u0131 ile sat\u0131\u015fta al\u0131c\u0131 s\u0131fat\u0131yla sicilde kay\u0131tl\u0131 g\u00f6r\u00fclen veya arac\u0131n uzun s\u00fcre ile kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kirac\u0131, ariyet veya rehin alan ki\u015fiye ge\u00e7mi\u015f olur. Bu bak\u0131mdan i\u015fletenli\u011fin kayda ra\u011fmen ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7mi\u015f bulundu\u011fu her zaman kan\u0131tlanabilir. Fakat bu konuda getirilecek kan\u0131tlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte ve g\u00fc\u00e7te olmas\u0131, \u00f6zellikle zarara u\u011frayanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak (halele u\u011fratacak) bir sonu\u00e7 yaratmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Dava konusu olayda, 2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Yasas\u0131’n\u0131n 20. maddesine g\u00f6re tescil edilmi\u015f ara\u00e7lar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc sat\u0131\u015f ve devrinin noterlerce yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme ve yukar\u0131da belirtilen a\u00e7\u0131klamalar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, trafik kazas\u0131na neden olan ara\u00e7 daval\u0131lardan S.. \u00d6.. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 olup ba\u015fka bir ki\u015finin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde eylemli kullan\u0131m\u0131 bulundu\u011fu ge\u00e7erli kan\u0131tlarla kan\u0131tlanm\u0131\u015f de\u011fildir. S\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn ceza davas\u0131nda bu y\u00f6nde a\u00e7\u0131klamalarda bulunmas\u0131, yukar\u0131da an\u0131lan ilke kar\u015f\u0131s\u0131nda, davac\u0131lar\u0131n hukuki durumunu etkilemez.<\/p>\n
Yerel mahkemece a\u00e7\u0131klanan olgular g\u00f6zetilerek, daval\u0131lardan S.. \u00d6.. y\u00f6n\u00fcnden de i\u015fin esas\u0131 incelenip var\u0131lacak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle, onun hakk\u0131ndaki istemin reddedilmi\u015f olmas\u0131 usul ve yasaya uygun d\u00fc\u015fmedi\u011finden karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir…)
\ngerek\u00e7esiyle yukar\u0131da (2) say\u0131l\u0131 bentte g\u00f6sterilen nedenlerle davac\u0131lar yarar\u0131na bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece k\u0131smen \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir. <\/p>\n
HUKUK GENEL KURULU KARARI <\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu\u2019nca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc: <\/p>\n
Dava, trafik kazas\u0131ndan kaynaklanan destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ili\u015fkindir. <\/p>\n
Yerel mahkemece; trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fan arac\u0131n i\u015fleteninin daval\u0131 \u015firket oldu\u011fu, her ne kadar bilirki\u015fi raporunda daval\u0131-kay\u0131t malikinin de sorumlu oldu\u011fundan bahsedilmi\u015f ise de, yasan\u0131n i\u015fleteni esas almas\u0131 ve kay\u0131t malikini farazi i\u015fleten olarak kabul etmesi, ancak olay\u0131m\u0131zda kay\u0131t malikinin i\u015fleten olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, daval\u0131 \u015firketin i\u015fleten oldu\u011funun belirlenmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle, kay\u0131t maliki Sel\u00e7uk y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ile i\u015fleten olarak kabul edilen daval\u0131 \u015firketin bilirki\u015fi raporunda belirlenen destekten yoksun kalma tazminat\u0131 ile manevi tazminat talebinden sorumlu oldu\u011funun kabul\u00fcne dair verilen karar, davac\u0131lar vekilinin temyizi \u00fczerine, \u00d6zel Dairece yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7elerle bozulmu\u015f, Yerel Mahkeme, karar\u0131n \u201cS.. \u00d6..\u2019\u0131n i\u015fleten s\u0131fat\u0131na\u201d ili\u015fkin k\u0131sm\u0131na direnmi\u015ftir. <\/p>\n
Davac\u0131lar vekili, direnme h\u00fckm\u00fcn\u00fc temyize getirmi\u015ftir. <\/p>\n
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k, trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fan arac\u0131n, kay\u0131t malikinin i\u015fleten olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.
\nKonunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00f6ncelikle \u201ci\u015fleten\u201d teriminin hukuki niteli\u011finin irdelenmesinde yarar vard\u0131r.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Kara Yollar\u0131 Trafik kanunu (KTK)\u2019nun 3. maddesinde ara\u00e7 sahibi; \u201cara\u00e7 i\u00e7in ad\u0131na yetkili idarece tescil belgesi verilmi\u015f veya sahiplik ya da sat\u0131\u015f belgesi d\u00fczenlenmi\u015f ki\u015fidir\u201d, i\u015fleten ise, \u201cara\u00e7 sahibi olan veya m\u00fclkiyeti muhafaza kayd\u0131yla sat\u0131\u015fta al\u0131c\u0131 s\u0131fat\u0131yla sicilde kay\u0131tl\u0131 g\u00f6r\u00fclen ya da arac\u0131n uzun s\u00fcreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kirac\u0131, ariyet ya da rehin alan ki\u015fidir. Ancak ilgili taraf\u0131ndan ba\u015fka bir ki\u015finin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde fiili tasarrufu bulundu\u011fu ispat edilirse, bu kimse i\u015fleten say\u0131l\u0131r\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Yasada ve \u00f6\u011fretide, i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u015fekli ve maddi \u00f6l\u00e7\u00fctler s\u00f6z konusudur. Bunlardan \u015fekli \u00f6l\u00e7\u00fct, sat\u0131\u015fa esas olan tescil belgesinde, trafik belgesinde, sigorta poli\u00e7esi ve vergi kayd\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olmay\u0131; maddi \u00f6l\u00e7\u00fct ise, ara\u00e7tan yararlanmay\u0131 ve ara\u00e7 \u00fczerindeki eylemli egemenli\u011fi ifade etmektedir.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanununda i\u015fleten kavram\u0131 ve kimlerin i\u015fleten olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Kural olarak arac\u0131n trafik sicilinde ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu ki\u015fi, yani ara\u00e7 sahibi, arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve kendisine ait olmak \u00fczere kullan\u0131yor, \u00fczerinde \u00e7\u0131kar sa\u011fl\u0131yorsa; hem \u015fekli hem de maddi anlamda i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. <\/p>\n
Noterlerin d\u00fczenleme yoluyla yapt\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015f ve devir i\u015fleminin arkas\u0131ndan yap\u0131lacak tescil, m\u00fclkiyete karine olu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ku\u015fku olan durumlarda arac\u0131n malikine i\u015fleten g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lmal\u0131 ve buna a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir. <\/p>\n
Nitekim, Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 06.03.2002 g\u00fcn ve 2002\/11-71 E. 2002\/141 K.; 24.03.2004 g\u00fcn ve 2004\/10-165 E., 2004\/171 K.; say\u0131l\u0131 kararlar\u0131nda da ayn\u0131 ilke benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, sicilde malik g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fi, karine olarak arac\u0131n i\u015fleteni say\u0131lmaktad\u0131r. Bunun sebebi, trafik kazas\u0131nda sorumlu olan \u015fahs\u0131n kolayca belirlenmesi ve zarar g\u00f6renin zarar\u0131n\u0131n en k\u0131sa s\u00fcrede giderilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Belirtmek gerekir ki, sicilde malik olarak g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fi her zaman arac\u0131n i\u015fleteni olmayabilir. Bu durumda, ara\u00e7 sahibi, arac\u0131n \u00fczerinde fiili hakimiyeti bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ara\u00e7 i\u00e7in bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n harcamalarda bulundu\u011funu veya ara\u00e7 \u00fczerindeki ekonomik \u00e7\u0131kar\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funu, i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilirse sorumluluktan kurtulabilir.<\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu\u2019nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde az\u0131nl\u0131kta kalan g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerince; 2918 Say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 20.maddesinin (d) f\u0131kras\u0131 ile trafik siciline tescil edilmi\u015f ara\u00e7lar\u0131n her \u00e7e\u015fit sat\u0131\u015f ve devirlerin noterler taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131, bu nedenle i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n S..Tekstil San ve Tic. Ltd. \u015eti\u2019ne devredildi\u011finin resmi belge ile isbat edilmeyen olayda, resmi kay\u0131tlara g\u00f6re kay\u0131t malikinin i\u015fleten oldu\u011funu, dava dilek\u00e7esinin hukuki vas\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131n hakime ait olmas\u0131 nedeni ile dava dilek\u00e7esinde i\u015fleten olarak S..Tekstil San ve Tic. Ltd. \u015eti\u2019nin g\u00f6sterilmesinin sonucu de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi, bu nedenle direnme karar\u0131n\u0131n bu gerek\u00e7e ile bozulmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunulmu\u015f ise de, \u00e7o\u011funluk\u00e7a bu g\u00f6r\u00fc\u015f benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n
Somut olayda; davac\u0131lar\u0131n murisi H\u00fcseyin \u2019\u0131n 01.08.2005 tarihinde otob\u00fcs dura\u011f\u0131nda bekledi\u011fi s\u0131rada, daval\u0131 S.. \u00d6.. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131, Yusuf ‘un sevk ve idaresindeki, i\u00e7inde yolcu olarak daval\u0131 S.. Tekstil Ltd. \u015eti\u2019ye ait i\u015f\u00e7ilerin bulundu\u011fu otob\u00fcs\u00fcn \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi ve davac\u0131lar\u0131n, ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc, i\u015f\u00e7ileri ta\u015f\u0131nan \u015firket ve ara\u00e7 malikinden maddi ve manevi tazminat talebinde bulunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u00e7\u0131klanan ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; Mahkemece, kazaya kar\u0131\u015fan 41 …24 plakal\u0131 ara\u00e7 maliki S.. \u00d6..\u2019\u0131n, arac\u0131 uzun s\u00fcreli kiralama, ariyet veya rehni gibi s\u00f6zle\u015fmeler ile kiraya verip vermedi\u011fi ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde fiili tasarrufta bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 konusunda yeterli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmadan, ara\u00e7 malikinin i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilerek \u00f6nceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Bu nedenle direnme karar\u0131 bozulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
S O N U \u00c7 : Davac\u0131lar vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukarda a\u00e7\u0131klanan de\u011fi\u015fik gerek\u00e7eden dolay\u0131 6217 say\u0131l\u0131 Kanunun 30. maddesi ile 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019na eklenen \u201cGe\u00e7ici Madde 3\u201d atf\u0131yla uygulanmakta olan 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 429. maddesi gere\u011fince BOZULMASINA, istek halinde temyiz pe\u015fin harc\u0131n\u0131n yat\u0131rana geri verilmesine, 1086 say\u0131l\u0131 HUMK\u2019n\u0131n 440\/1-3 maddesi gere\u011fince karar\u0131n tebli\u011finden itibaren 15 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7ersinde karar d\u00fczeltme yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere, 20.03.2013 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/p>\n
—<\/p>\n
T.C.<\/p>\n
Yarg\u0131tay<\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu<\/p>\n
2012\/4-1069 E. , 2013\/379 K.<\/p>\n
MADD\u0130 MANEV\u0130 TAZM\u0130NAT DAVASI
\n ARA\u00c7 \u0130\u015eLETEN\u0130
\n TRAF\u0130K KAZASI<\/p>\n
KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 20
\n KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 19
\n KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 30<\/p>\n
“\u0130\u00e7tihat Metni”<\/p>\n
Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131nda yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi\u2019nce davan\u0131n daval\u0131 S. \u00d6zdal y\u00f6n\u00fcnden reddine di\u011fer daval\u0131lar y\u00f6n\u00fcnden kabul\u00fcne dair verilen 22.12.2009 g\u00fcn ve 2006\/368 E., 2009\/526 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi davac\u0131lar vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi\u2019nin 02.06.2011 g\u00fcn ve 2011\/6028 E., 2011\/6319 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile; <\/p>\n
(…1-Dosyadaki yaz\u0131lara, karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik g\u00f6r\u00fclmemesine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan temyiz itirazlar\u0131 reddedilmelidir.<\/p>\n
2-Davac\u0131lar\u0131n di\u011fer temyiz itirazlar\u0131na gelince; dava, trafik kazas\u0131 nedeniyle deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n \u00f6detilmesi istemine ili\u015fkindir. Yerel mahkemece, s\u00fcr\u00fcc\u00fc ve daval\u0131 \u015eirket hakk\u0131ndaki istemin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kabul edilmi\u015f; ara\u00e7 sahibi S. \u00d6zdal hakk\u0131ndaki istem ise i\u015fleten olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmi\u015f; karar, davac\u0131lar taraf\u0131ndan temyiz olunmu\u015ftur.<\/p>\n
Davac\u0131lar, daval\u0131lardan Y. Ayd\u0131n’\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu trafik sicilinde di\u011fer daval\u0131 S. \u00d6zdal ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ve \u00f6teki daval\u0131 \u015eirket’in servis arac\u0131 olarak i\u015f\u00e7ilerini ta\u015f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 otob\u00fcs\u00fcn, destek H. Bayhan’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, daval\u0131lar\u0131n maddi ve manevi tazminat ile sorumlu tutulmalar\u0131n\u0131 istemi\u015flerdir.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Yasas\u0131\u2019n\u0131n 3 ve 19. maddelerine g\u00f6re trafik kayd\u0131 \u201ci\u015fleteni\u201d kesin olarak g\u00f6steren bir belirti (karine) de\u011filse de, onun kim oldu\u011funu belirleyen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kan\u0131t niteli\u011findedir. Ancak, trafik kayd\u0131na ra\u011fmen i\u015fletenli\u011fin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015fi \u00fczerinde bulunmas\u0131n\u0131 engelleyen bir yasal d\u00fczenleme de yoktur. \u0130\u015fletenlik, trafik kayd\u0131 ad\u0131na olan ki\u015fiden m\u00fclkiyeti muhafaza kayd\u0131 ile sat\u0131\u015fta al\u0131c\u0131 s\u0131fat\u0131yla sicilde kay\u0131tl\u0131 g\u00f6r\u00fclen veya arac\u0131n uzun s\u00fcre ile kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kirac\u0131, ariyet veya rehin alan ki\u015fiye ge\u00e7mi\u015f olur. Bu bak\u0131mdan i\u015fletenli\u011fin kayda ra\u011fmen ba\u015fkas\u0131na ge\u00e7mi\u015f bulundu\u011fu her zaman kan\u0131tlanabilir. Fakat bu konuda getirilecek kan\u0131tlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filer y\u00f6n\u00fcnden ba\u011flay\u0131c\u0131 nitelikte ve g\u00fc\u00e7te olmas\u0131, \u00f6zellikle zarara u\u011frayanlar\u0131n haklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131racak (halele u\u011fratacak) bir sonu\u00e7 yaratmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Dava konusu olayda, 2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Yasas\u0131’n\u0131n 20. maddesine g\u00f6re tescil edilmi\u015f ara\u00e7lar\u0131n her t\u00fcrl\u00fc sat\u0131\u015f ve devrinin noterlerce yap\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin d\u00fczenleme ve yukar\u0131da belirtilen a\u00e7\u0131klamalar birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, trafik kazas\u0131na neden olan ara\u00e7 daval\u0131lardan S. \u00d6zdal ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 olup ba\u015fka bir ki\u015finin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde eylemli kullan\u0131m\u0131 bulundu\u011fu ge\u00e7erli kan\u0131tlarla kan\u0131tlanm\u0131\u015f de\u011fildir. S\u00fcr\u00fcc\u00fcn\u00fcn ceza davas\u0131nda bu y\u00f6nde a\u00e7\u0131klamalarda bulunmas\u0131, yukar\u0131da an\u0131lan ilke kar\u015f\u0131s\u0131nda, davac\u0131lar\u0131n hukuki durumunu etkilemez.<\/p>\n
Yerel mahkemece a\u00e7\u0131klanan olgular g\u00f6zetilerek, daval\u0131lardan S. \u00d6zdal y\u00f6n\u00fcnden de i\u015fin esas\u0131 incelenip var\u0131lacak sonuca g\u00f6re bir karar verilmesi gerekirken, yerinde olmayan yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7eyle, onun hakk\u0131ndaki istemin reddedilmi\u015f olmas\u0131 usul ve yasaya uygun d\u00fc\u015fmedi\u011finden karar\u0131n bozulmas\u0131 gerekmi\u015ftir…) <\/p>\n
gerek\u00e7esiyle yukar\u0131da (2) say\u0131l\u0131 bentte g\u00f6sterilen nedenlerle davac\u0131lar yarar\u0131na bozularak dosya yerine geri \u00e7evrilmekle, yeniden yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda, mahkemece k\u0131smen \u00f6nceki kararda direnilmi\u015ftir. <\/p>\n
TEMY\u0130Z EDEN : Davac\u0131lar vekili <\/p>\n
HUKUK GENEL KURULU KARARI <\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu\u2019nca incelenerek direnme karar\u0131n\u0131n s\u00fcresinde temyiz edildi\u011fi anla\u015f\u0131ld\u0131ktan ve dosyadaki ka\u011f\u0131tlar okunduktan sonra gere\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc: <\/p>\n
Dava, trafik kazas\u0131ndan kaynaklanan destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istemlerine ili\u015fkindir. <\/p>\n
Yerel mahkemece; trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fan arac\u0131n i\u015fleteninin daval\u0131 \u015firket oldu\u011fu, her ne kadar bilirki\u015fi raporunda daval\u0131-kay\u0131t malikinin de sorumlu oldu\u011fundan bahsedilmi\u015f ise de, yasan\u0131n i\u015fleteni esas almas\u0131 ve kay\u0131t malikini farazi i\u015fleten olarak kabul etmesi, ancak olay\u0131m\u0131zda kay\u0131t malikinin i\u015fleten olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, daval\u0131 \u015firketin i\u015fleten oldu\u011funun belirlenmi\u015f olmas\u0131 nedeniyle, kay\u0131t maliki S. y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc ile i\u015fleten olarak kabul edilen daval\u0131 \u015firketin bilirki\u015fi raporunda belirlenen destekten yoksun kalma tazminat\u0131 ile manevi tazminat talebinden sorumlu oldu\u011funun kabul\u00fcne dair verilen karar, davac\u0131lar vekilinin temyizi \u00fczerine, \u00d6zel Dairece yukar\u0131da yaz\u0131l\u0131 gerek\u00e7elerle bozulmu\u015f, Yerel Mahkeme, karar\u0131n \u201cS. \u00d6zdal\u2019\u0131n i\u015fleten s\u0131fat\u0131na\u201d ili\u015fkin k\u0131sm\u0131na direnmi\u015ftir. <\/p>\n
Davac\u0131lar vekili, direnme h\u00fckm\u00fcn\u00fc temyize getirmi\u015ftir. <\/p>\n
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu \u00f6n\u00fcne gelen uyu\u015fmazl\u0131k, trafik kazas\u0131na kar\u0131\u015fan arac\u0131n, kay\u0131t malikinin i\u015fleten olup olmad\u0131\u011f\u0131 noktas\u0131nda toplanmaktad\u0131r.<\/p>\n
Konunun sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in \u00f6ncelikle \u201ci\u015fleten\u201d teriminin hukuki niteli\u011finin irdelenmesinde yarar vard\u0131r.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Kara Yollar\u0131 Trafik kanunu (KTK)\u2019nun 3. maddesinde ara\u00e7 sahibi; \u201cara\u00e7 i\u00e7in ad\u0131na yetkili idarece tescil belgesi verilmi\u015f veya sahiplik ya da sat\u0131\u015f belgesi d\u00fczenlenmi\u015f ki\u015fidir\u201d, i\u015fleten ise, \u201cara\u00e7 sahibi olan veya m\u00fclkiyeti muhafaza kayd\u0131yla sat\u0131\u015fta al\u0131c\u0131 s\u0131fat\u0131yla sicilde kay\u0131tl\u0131 g\u00f6r\u00fclen ya da arac\u0131n uzun s\u00fcreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kirac\u0131, ariyet ya da rehin alan ki\u015fidir. Ancak ilgili taraf\u0131ndan ba\u015fka bir ki\u015finin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde fiili tasarrufu bulundu\u011fu ispat edilirse, bu kimse i\u015fleten say\u0131l\u0131r\u201d \u015feklinde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n
Yasada ve \u00f6\u011fretide, i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n belirlenmesinde \u015fekli ve maddi \u00f6l\u00e7\u00fctler s\u00f6z konusudur. Bunlardan \u015fekli \u00f6l\u00e7\u00fct, sat\u0131\u015fa esas olan tescil belgesinde, trafik belgesinde, sigorta poli\u00e7esi ve vergi kayd\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olmay\u0131; maddi \u00f6l\u00e7\u00fct ise, ara\u00e7tan yararlanmay\u0131 ve ara\u00e7 \u00fczerindeki eylemli egemenli\u011fi ifade etmektedir.<\/p>\n
2918 say\u0131l\u0131 Karayollar\u0131 Trafik Kanununda i\u015fleten kavram\u0131 ve kimlerin i\u015fleten olabilece\u011fi belirtilmi\u015ftir. Kural olarak arac\u0131n trafik sicilinde ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 oldu\u011fu ki\u015fi, yani ara\u00e7 sahibi, arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve kendisine ait olmak \u00fczere kullan\u0131yor, \u00fczerinde \u00e7\u0131kar sa\u011fl\u0131yorsa; hem \u015fekli hem de maddi anlamda i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131 alacakt\u0131r. <\/p>\n
Noterlerin d\u00fczenleme yoluyla yapt\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015f ve devir i\u015fleminin arkas\u0131ndan yap\u0131lacak tescil, m\u00fclkiyete karine olu\u015fturmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Ku\u015fku olan durumlarda arac\u0131n malikine i\u015fleten g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131lmal\u0131 ve buna a\u011f\u0131rl\u0131k verilmelidir. <\/p>\n
Nitekim, Hukuk Genel Kurulu\u2019nun 06.03.2002 g\u00fcn ve 2002\/11-71 E. 2002\/141 K.; 24.03.2004 g\u00fcn ve 2004\/10-165 E., 2004\/171 K.; say\u0131l\u0131 kararlar\u0131nda da ayn\u0131 ilke benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n
G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi, sicilde malik g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fi, karine olarak arac\u0131n i\u015fleteni say\u0131lmaktad\u0131r. Bunun sebebi, trafik kazas\u0131nda sorumlu olan \u015fahs\u0131n kolayca belirlenmesi ve zarar g\u00f6renin zarar\u0131n\u0131n en k\u0131sa s\u00fcrede giderilmesini sa\u011flamakt\u0131r. Belirtmek gerekir ki, sicilde malik olarak g\u00f6r\u00fcnen ki\u015fi her zaman arac\u0131n i\u015fleteni olmayabilir. Bu durumda, ara\u00e7 sahibi, arac\u0131n \u00fczerinde fiili hakimiyeti bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ara\u00e7 i\u00e7in bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n harcamalarda bulundu\u011funu veya ara\u00e7 \u00fczerindeki ekonomik \u00e7\u0131kar\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na ait oldu\u011funu, i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilirse sorumluluktan kurtulabilir.<\/p>\n
Hukuk Genel Kurulu\u2019nda yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerde az\u0131nl\u0131kta kalan g\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerince; 2918 Say\u0131l\u0131 Yasan\u0131n 20.maddesinin (d) f\u0131kras\u0131 ile trafik siciline tescil edilmi\u015f ara\u00e7lar\u0131n her \u00e7e\u015fit sat\u0131\u015f ve devirlerin noterler taraf\u0131ndan yap\u0131laca\u011f\u0131, bu nedenle i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n S. Tekstil San ve Tic. Ltd. \u015eti\u2019ne devredildi\u011finin resmi belge ile isbat edilmeyen olayda, resmi kay\u0131tlara g\u00f6re kay\u0131t malikinin i\u015fleten oldu\u011funu, dava dilek\u00e7esinin hukuki vas\u0131fland\u0131rmas\u0131n\u0131n hakime ait olmas\u0131 nedeni ile dava dilek\u00e7esinde i\u015fleten olarak S. Tekstil San ve Tic. Ltd. \u015eti\u2019nin g\u00f6sterilmesinin sonucu de\u011fi\u015ftirmeyece\u011fi, bu nedenle direnme karar\u0131n\u0131n bu gerek\u00e7e ile bozulmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc savunulmu\u015f ise de, \u00e7o\u011funluk\u00e7a bu g\u00f6r\u00fc\u015f benimsenmemi\u015ftir.<\/p>\n
Somut olayda; davac\u0131lar\u0131n murisi H. Bayhan\u2019\u0131n 01.08.2005 tarihinde otob\u00fcs dura\u011f\u0131nda bekledi\u011fi s\u0131rada, daval\u0131 S. \u00d6zdal ad\u0131na kay\u0131tl\u0131, Y. Ayd\u0131n\u2019\u0131n sevk ve idaresindeki, i\u00e7inde yolcu olarak daval\u0131 S. Tekstil Ltd. \u015eti\u2019ye ait i\u015f\u00e7ilerin bulundu\u011fu otob\u00fcs\u00fcn \u00e7arpmas\u0131 sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi ve davac\u0131lar\u0131n, ara\u00e7 s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc, i\u015f\u00e7ileri ta\u015f\u0131nan \u015firket ve ara\u00e7 malikinden maddi ve manevi tazminat talebinde bulunduklar\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. A\u00e7\u0131klanan ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda somut olaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; Mahkemece, kazaya kar\u0131\u015fan 41 D \u2026\u2026. plakal\u0131 ara\u00e7 maliki S. \u00d6zdal\u2019\u0131n, arac\u0131 uzun s\u00fcreli kiralama, ariyet veya rehni gibi s\u00f6zle\u015fmeler ile kiraya verip vermedi\u011fi ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ki\u015filerin arac\u0131 kendi hesab\u0131na ve tehlikesi kendisine ait olmak \u00fczere i\u015fletti\u011fi ve ara\u00e7 \u00fczerinde fiili tasarrufta bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 konusunda yeterli ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmadan, ara\u00e7 malikinin i\u015fleten s\u0131fat\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 kabul edilerek \u00f6nceki kararda direnilmesi usul ve yasaya ayk\u0131r\u0131d\u0131r. <\/p>\n
Bu nedenle direnme karar\u0131 bozulmal\u0131d\u0131r. <\/p>\n
S O N U \u00c7 : Davac\u0131lar vekilinin temyiz itirazlar\u0131n\u0131n kabul\u00fc ile, direnme karar\u0131n\u0131n yukarda a\u00e7\u0131klanan de\u011fi\u015fik gerek\u00e7eden dolay\u0131 6217 say\u0131l\u0131 Kanunun 30. maddesi ile 6100 say\u0131l\u0131 Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019na eklenen \u201cGe\u00e7ici Madde 3\u201d atf\u0131yla uygulanmakta olan 1086 say\u0131l\u0131 Hukuk Usul\u00fc Muhakemeleri Kanunu\u2019nun 429. maddesi gere\u011fince BOZULMASINA, istek halinde temyiz pe\u015fin harc\u0131n\u0131n yat\u0131rana geri verilmesine, 1086 say\u0131l\u0131 HUMK\u2019n\u0131n 440\/1-3 maddesi gere\u011fince karar\u0131n tebli\u011finden itibaren 15 g\u00fcnl\u00fck s\u00fcre i\u00e7ersinde karar d\u00fczeltme yolu a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere, 20.03.2013 g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131lan ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fmede oy\u00e7oklu\u011fuyla karar verildi.<\/p>\n
\u200bYarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.03.2013 tarihli, 2012\/1069 E., 2013\/379 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T.C. Yarg\u0131tay Hukuk Genel Kurulu 2012\/1069 E., 2013\/379 K. \u0130\u015eLETEN SIFATI DESTEKTEN YOKSUN KALMA ARACIN KAYIT MAL\u0130K\u0130N\u0130N \u0130\u015eLETEN SIFATI KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 3 KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 19 KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 20 KARAYOLLARI TRAF\u0130K KANUNU (2918) Madde 30 “\u0130\u00e7tihat Metni” Taraflar aras\u0131ndaki \u201ctazminat\u201d davas\u0131nda yap\u0131lan yarg\u0131lama sonunda; Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesi\u2019nce davan\u0131n daval\u0131 S.. \u00d6.. y\u00f6n\u00fcnden reddine di\u011fer daval\u0131lar y\u00f6n\u00fcnden kabul\u00fcne dair verilen 22.12.2009 g\u00fcn ve 2006\/368 E., 2009\/526 K. say\u0131l\u0131 karar\u0131n incelenmesi davac\u0131lar vekili taraf\u0131ndan istenilmesi \u00fczerine, Yarg\u0131tay 4. Hukuk Dairesi\u2019nin 02.06.2011 g\u00fcn ve 2011\/6028 E., 2011\/6319 K. say\u0131l\u0131 ilam\u0131 ile; (…1-Dosyadaki yaz\u0131lara, karar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlarla yasaya uygun gerektirici nedenlere, \u00f6zellikle delillerin de\u011ferlendirilmesinde bir isabetsizlik g\u00f6r\u00fclmemesine g\u00f6re a\u015fa\u011f\u0131daki bendin kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kalan temyiz itirazlar\u0131 reddedilmelidir. 2-Davac\u0131lar\u0131n di\u011fer temyiz itirazlar\u0131na gelince; dava, trafik kazas\u0131 nedeniyle deste\u011fin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden dolay\u0131 u\u011fran\u0131lan zarar\u0131n \u00f6detilmesi istemine ili\u015fkindir. Yerel mahkemece, s\u00fcr\u00fcc\u00fc ve daval\u0131 \u015eirket hakk\u0131ndaki istemin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kabul edilmi\u015f; ara\u00e7 sahibi S.. \u00d6.. hakk\u0131ndaki istem ise i\u015fleten olmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle reddedilmi\u015f; karar, davac\u0131lar taraf\u0131ndan temyiz olunmu\u015ftur. Davac\u0131lar, daval\u0131lardan Y.. A..’\u0131n s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fc oldu\u011fu trafik sicilinde di\u011fer daval\u0131 S.. \u00d6.. ad\u0131na kay\u0131tl\u0131 ve \u00f6teki daval\u0131 \u015eirket’in servis arac\u0131 olarak i\u015f\u00e7ilerini ta\u015f\u0131tt\u0131\u011f\u0131 otob\u00fcs\u00fcn, destek H\u00fcseyin Bayhan’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, daval\u0131lar\u0131n maddi …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-93567","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n