Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131na g\u00f6re, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticaret su\u00e7u i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 kriter bulunmaktad\u0131r[1]. Bu kriterlerden her birisi di\u011ferinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ticaret su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
\u0130lk kritere g\u00f6re; failin bulundurdu\u011fu uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddeyi ba\u015fkas\u0131na satmak, devir veya bedelli veya bedelsiz tedarik etmek hususunda icra hareketinin olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu destekleyen su\u00e7\u00fcst\u00fc hali, yasak maddeyi ald\u0131\u011f\u0131na ve\/veya kulland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ihbar veya tan\u0131k beyan\u0131, bunu destekleyen g\u00f6r\u00fc\u015fme veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kay\u0131tlar\u0131, mesajlar, sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 gibi deliller olmad\u0131\u011f\u0131nda, failin uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7undan sorumlu tutulabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Her ne kadar ticaret su\u00e7unun maddi kar\u015f\u0131l\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6ylesek de, uygulamada herhangi bir parasal ve maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na temin edilen, hatta ayn\u0131 ortamda bulunan di\u011fer ki\u015fiye veya ki\u015filere verilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerden dolay\u0131 TCK m.191\u2019de tan\u0131mlanan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u de\u011fil, ticaret su\u00e7unun olu\u015faca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Ger\u00e7ekten de su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibi kar\u015f\u0131s\u0131nda; hem TCK m.188\/3 ve hem de TCK m.191\/1 h\u00fck\u00fcmleri incelendi\u011finde, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olsun veya olmas\u0131n ba\u015fkas\u0131na bir defaya mahsus uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temini ticaret su\u00e7u kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Su\u00e7 ve ceza siyaseti gere\u011fince uygulanan bu olmakla birlikte, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmadan ayn\u0131 ortamda bulunan bir ba\u015fkas\u0131na uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temin etmenin TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Ayn\u0131 ortamda bulunan \u015fah\u0131slar ayn\u0131 maddeden veya ayn\u0131 vas\u0131tadan birlikte kullanm\u0131\u015flarsa, yani ortak kullan\u0131m hali varsa, bu halde de\u011ferlendirme TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda de\u011fil, her bir kullan\u0131m bak\u0131m\u0131nda m.191\/1\u2019de su\u00e7 say\u0131lan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130kinci kriter, uyu\u015fturucunun bulunduruldu\u011fu yer ve bulunduru\u015f \u015feklidir. Failin \u00fczerinden \u00e7\u0131kan uyu\u015fturucunun niteli\u011finin ve miktar\u0131n\u0131n kullan\u0131ma uygun olmas\u0131, evinde bulundu\u011funda ise zula olarak tabir edilen yerde saklanmamas\u0131 ve \u00f6zel bir yerde tutulmamas\u0131 halinde, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin \u015fahsi kullan\u0131ma ili\u015fkin oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00d6rne\u011fin; kolluk taraf\u0131ndan evde yap\u0131lan aramada uyu\u015fturucu maddeye kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, maddenin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn iki par\u00e7a halinde, bir k\u0131sm\u0131 elbise dolab\u0131nda ve di\u011feri de yata\u011f\u0131n alt\u0131nda bulundu\u011funda, san\u0131\u011f\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in yata\u011f\u0131n alt\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 uyu\u015fturucu maddeyi elbise dolab\u0131na koyup, buradan kulland\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fkaca delil, \u00f6rne\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck paket\u00e7ik, hassas bi\u00e7imde tart\u0131l\u0131p haz\u0131rlanm\u0131\u015f sat\u0131\u015fa haz\u0131r paketleme, hassas terazi, paketlemede kullan\u0131lan ambalaj malzemesi yoksa, yasak maddeyi bulundurma amac\u0131n\u0131n kullanmak oldu\u011fu de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kriter ise; bulundurulan uyu\u015fturucu veya madde miktar\u0131 olup, \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in kullan\u0131labilecek miktar, failin fiziksel ve ruhsal yap\u0131s\u0131 ile uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fine, cinsine ve kalitesine g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Failin fiziksel ve ruhsal durumu, olay tarihi itibariyle bulundurdu\u011fu uyu\u015fturucu maddeyi kullanmaya uygun oldu\u011funda, s\u0131rf uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011finden ve miktar\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7u g\u00fcndeme gelmez. Ger\u00e7i son zamanlarda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n miktardan ziyade, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine ili\u015fkin hal ve \u015fartlar kriterinden hareket etti\u011fi de g\u00f6r\u00fclmektedir. Ger\u00e7ekten ilk kriter uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unun olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan ilgili iken, bulunan uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n otomatik olarak ticaret su\u00e7una i\u015faret etmemesi gerekir.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n otomatik olarak, ticaret su\u00e7unun olu\u015ftu\u011funun veya olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fcnde yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. S\u0131rf failden elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7unun kabul\u00fc yerine, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak somut olayda elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde miktar\u0131 o kadar fazla olabilir ki, zaten o miktar\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulunduruldu\u011funun veya sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n izah\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yine s\u0131rf fail yurt d\u0131\u015f\u0131ndan yolcu beraberinde getirdi\u011finde veya getirtti\u011finde veya maddenin getirilmesinde kargo yolunu kulland\u0131\u011f\u0131nda, otomatik olarak TCK m.188\/1\u2019de tan\u0131mlanan yasak madde ithali su\u00e7u veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs g\u00fcndeme gelmez, yine somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re m.191\/1\u2019de tan\u0131mlanan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n
Su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibi gere\u011fince, esasen s\u0131rf miktardan hareketle yasak madde ticareti su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair yarg\u0131 kararlar\u0131 ile uygulama tercihinin hatal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ceza Hukukunda \u015fekli su\u00e7 kabul edilmemi\u015f, su\u00e7un maddi ve manevi unsurlar\u0131n\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi suretiyle somut olay\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak sonuca var\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yasak maddenin miktar\u0131 ile ilgili olarak Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 30.09.2024 tarihli, 2024\/7893 E., 2024\/23172 tarihli g\u00fcncel karar\u0131nda; \u201cEle ge\u00e7irilen su\u00e7a konu madde miktar\u0131, maddenin ele ge\u00e7i\u015f \u015fekli ve al\u0131nan rapora g\u00f6re san\u0131\u011f\u0131n idrar\u0131nda uyu\u015fturucu madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n pozitif \u00e7\u0131kmas\u0131, idrar\u0131nda tespit edilen madde ile olayda ele ge\u00e7irilen maddenin ayn\u0131 t\u00fcrden olmas\u0131, savunmas\u0131nda Antalya\u2019da ikamet etti\u011fini, Diyarbak\u0131r\u2019a akraba ziyareti i\u00e7in geldi\u011fini, Diyarbak\u0131r\u2019da ucuz buldu\u011fu i\u00e7in topluca ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmesi, ger\u00e7ekten Antalya\u2019da ikamet edip Diyarbak\u0131r-Antalya seferini yapmak \u00fczere olan otob\u00fcste uyu\u015fturucu madde ile yakalanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131n\u0131n aksine uyu\u015fturucu maddeyi kullanma amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bulundurdu\u011funa ili\u015fkin san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine yeterli her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcpheden uzak, kesin ve yeterli delil bulunmad\u0131\u011f\u0131, sabit olan eyleminin \u2018kullanmak i\u00e7in uyu\u015fturucu madde bulundurma\u2019 su\u00e7unu olu\u015fturaca\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden su\u00e7un niteli\u011finde yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fclerek \u2018uyu\u015fturucu madde ticareti yapma\u2019 su\u00e7undan mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131\u201d hususunu hukuka ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015f ve ki\u015fisel kullan\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerinde madde bulundurman\u0131n tek ba\u015f\u0131na uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7una v\u00fccut vermeyece\u011fine i\u015faret etmi\u015f, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 itiraz\u0131n\u0131 kabul ederek, TCK m.188\/3\u2019den verilen mahkumiyet karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n
Belirtmeliyiz ki kanun koyucu; uyu\u015fturucu ve uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fini TCK m.188\/4\u2019de a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 neden sayarken, madde miktar\u0131 ile ilgili bir h\u00fckme yer vermemi\u015f, hatta a\u015fa\u011f\u0131da belirtece\u011fimiz 6136 say\u0131l\u0131 Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanun\u2019da yer alan say\u0131, miktar, nitelik bak\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131k d\u00fczenlemeyi \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir. Bir an i\u00e7in kanun koyucu bilhassa uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n ticaret su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi zorunlulu\u011funu \u00f6ng\u00f6rmek istese idi, bu y\u00f6nde yasal d\u00fczenlemeye giderdi. Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131 uygulamada ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ile geli\u015fmi\u015f, ithalat, ihracat ve bilhassa ticaret su\u00e7lar\u0131n\u0131n tespiti bak\u0131m\u0131ndan uygulamada kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Aynen Trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokma ba\u015fl\u0131kl\u0131 TCK m.179\u2019un 3. f\u0131kras\u0131nda tan\u0131mlanan, alkol veya uyu\u015fturucu madde etkisiyle veya ba\u015fka bir nedenle emniyetli \u015fekilde ara\u00e7 sevk ve idare edemeyecek halde olmas\u0131na ra\u011fmen ara\u00e7 kullanan ki\u015finin 3 aydan 2 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu gibi, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan da s\u0131rf miktara ba\u011fl\u0131 ticaret su\u00e7unun varl\u0131\u011f\u0131 yerine, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokma su\u00e7unda failin v\u00fccudunda alkol miktar\u0131 dikkate al\u0131narak de\u011fil, onun somut olayda trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokup sokmad\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi tespite gidilmelidir. Ancak uygulamada v\u00fccutta bulunan 1 promil ve \u00fcst\u00fc alkol\u00fcn otomatik olarak trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye soktu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir ki, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden uzak bu \u015fekli su\u00e7 tespiti isabetli de\u011fildir. S\u0131rf \u015f\u00fcphe mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n terk edilerek, alkol\u00fcn veya uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin faile etkisinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p incelenmeli ise, ayn\u0131 \u015fekilde elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde miktar\u0131n\u0131n somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinde failde ticaret maksad\u0131n\u0131 g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011finin de somut delillerle ortaya koyulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ortaya koydu\u011fu ve genel kabul g\u00f6ren \u00fc\u00e7 kriter dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; failin TCK m.188\/3\u2019de tan\u0131ml\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fine dair yegane delil, \u00fcst\u00fcnde ve evinde bulunan uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fine ve miktar\u0131na dayand\u0131r\u0131lmakla birlikte, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ilgili h\u00fck\u00fcmde g\u00f6sterilen se\u00e7imlik hareketleri icra etti\u011fine dair \u015f\u00fcphenin san\u0131k aleyhine yenildi\u011fini g\u00f6steren somut tespit ve bunu destekleyen delil olmad\u0131k\u00e7a, uyu\u015fturucu madde ticareti su\u00e7unun de\u011fil, \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulundurma su\u00e7unu tan\u0131mlayan TCK m.191\/1\u2019in tatbiki g\u00fcndeme gelecektir.<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019de uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan; uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddeyi ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131 olarak \u00dclke i\u00e7inde satan, sat\u0131\u015fa arz eden, ba\u015fkalar\u0131na veren, sevk eden, nakleden, depolayan, sat\u0131n alan, kabul eden veya bulunduran ki\u015fi olmak \u00fczere toplam dokuz se\u00e7imlik hareketin s\u0131raland\u0131\u011f\u0131, failin bunlardan en az birisini icra etti\u011finin kan\u0131tlanmas\u0131 halinde ceza sorumlulu\u011funun do\u011faca\u011f\u0131n\u0131, ticaret su\u00e7unun maddi ve manevi unsurlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini belirtmek gerekir.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin sadece bulundurulmas\u0131, s\u0131rf niteli\u011finden ve miktar\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7unun i\u015flendi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unun i\u015flendi\u011fine veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs edildi\u011fine dair icra hareketleri ile su\u00e7 i\u015fleme kast\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren somut delillere ve tespite ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Hukukumuzda; s\u0131rf \u015f\u00fcpheye dayal\u0131 ve \u00fczerinde veya yan\u0131nda veya konutunda niteli\u011fi ve miktar\u0131 itibariyle fazla uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulundurdu\u011fundan bahisle, failin uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi kabul edilemez. Aksi halde, yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi\u2019nin 30.09.2024 tarihli karar\u0131na konu oldu\u011fu gibi toptan al\u0131\u015fveri\u015f yapan veya bir \u00fcr\u00fcnden \u00e7ok say\u0131da al\u0131p, kendisinin, ailesinin ve tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 i\u00e7in depolayan birisini de s\u0131rf bu nedenle stok\u00e7uluk yapmakla ve ani fiyat art\u0131\u015flar\u0131ndan y\u00fcksek kar elde etme niyetine sahip olmakla itham etmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilir.<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019\u00fcn metni incelendi\u011finde; uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin bulundurulmas\u0131n\u0131n, \u015fahsi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ecek \u015fekilde ticarete konu olabilmesi kabul\u00fcnde, nitelik ve\/veya miktar y\u00f6n\u00fcnden h\u00fck\u00fcm i\u00e7ermedi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Bu bak\u0131mdan; s\u0131rf uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fi ve\/veya miktar\u0131 dikkate al\u0131narak, ticaret su\u00e7unu destekleyen ba\u015fka kriter ve buna ili\u015fkin somut deliller olmadan TCK m.188\/3\u2019\u00fcn tatbiki yoluna gidilmemelidir. Su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibine g\u00f6re; TCK m.188\/3\u2019de, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fine ve\/veya miktar\u0131na bak\u0131lmak suretiyle se\u00e7imlik hareketlerden naklin veya bulundurman\u0131n ticari maksatla veya ba\u015fkas\u0131na temin etmek i\u00e7in bulunduruldu\u011fu sonucuna var\u0131lamaz.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fi ve\/veya miktar\u0131 dikkate al\u0131narak ticaret su\u00e7unun tespitinde bulunulabilmesi; ancak bu y\u00f6nde bir h\u00fckm\u00fcn, \u00f6rne\u011fin 6136 say\u0131l\u0131 Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanunu\u2019nun 12. ve 13. maddelerinde g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekilde miktar bak\u0131m\u0131ndan vahim olmas\u0131 (m.12\/5) veya say\u0131 veya nitelik bak\u0131m\u0131ndan vahim olmas\u0131 halinde (m.13\/2) veya bir adet olmas\u0131 ve mutat say\u0131daki mermiler (m.13\/3) veya pek az say\u0131da bulundurulmas\u0131n\u0131n veya ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n mahkemece vahim olarak takdir edilmemesi durumunda (m.13\/4) gibi ibarelere benzer kavramlar\u0131n TCK m.188\u2019de bulunmas\u0131 gerekir. \u201cKanunilik\u201d ilkesi, su\u00e7un unsurlar\u0131n\u0131n tespitinde gerek\u00e7ede bile de\u011fil, su\u00e7 ve cezay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren yasa metninde a\u00e7\u0131k d\u00fczenlemeyi aramaktad\u0131r (TCK m.2).<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019\u00fcn gerek\u00e7esinde aynen; \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticaretine ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli fiiller ayr\u0131 bir su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBuna g\u00f6re uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerin ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131 olarak \u00fclke i\u00e7inde sat\u0131\u015f\u0131, sat\u0131\u015fa arz\u0131, ba\u015fkalar\u0131na verilmesi, nakli, depolanmas\u0131 ya da kazan\u00e7 amac\u0131yla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, kabul edilmesi veya bulundurulmas\u0131, bir veya ikinci f\u0131kralara g\u00f6re ayr\u0131 bir su\u00e7 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu su\u00e7lar dolay\u0131s\u0131yla da, bir ve ikinci f\u0131kralarda tan\u0131mlanan su\u00e7larda oldu\u011fu gibi, hapis cezas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra adli para cezas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d c\u00fcmlelerine yer verildi\u011fi, kazan\u00e7 amac\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesi gerekti\u011fi, buna g\u00f6re uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulundurman\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ticaret su\u00e7unu ortaya koymayaca\u011f\u0131, bunun i\u00e7in somut olay\u0131n \u00f6zellikleri ile bu \u00f6zellikleri destekleyen somut delillerden hareketle, san\u0131\u011f\u0131n uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unu i\u015fledi\u011finden veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs etti\u011finden \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fclmemesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, yani s\u0131rf uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin bulundurulmas\u0131 otomatik olarak ticaret su\u00e7unun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaz.<\/p>\n
Bununla birlikte; failin evinde veya arac\u0131nda kilolarca, \u00f6rne\u011fin 50, 100 veya 500 kilogram miktar\u0131nda toplu veya da\u011f\u0131n\u0131k \u015fekilde, ancak sat\u0131\u015fa arz\u0131, nakli veya ticaret i\u00e7in bulundurmay\u0131 ticarete ba\u011flayan destekleyici deliller olmaks\u0131z\u0131n, fakat \u015fahsi kullan\u0131mla da uzaktan yak\u0131ndan ilgisi olmayan miktarda uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulunduruldu\u011funda, her ne kadar h\u00fck\u00fcmde a\u00e7\u0131k\u00e7a nitelik veya miktar bak\u0131m\u0131ndan ibaresine yer verilmesi gerekse de, s\u0131rf bunun eksikli\u011fi san\u0131\u011f\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulundurdu\u011funa dair iddiay\u0131, san\u0131k ger\u00e7ekten kullan\u0131c\u0131 olsa da, ortaya koymaya yeterli olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ne kadar TCK m.188\/3\u2019de ba\u015fkalar\u0131na veren dese de, yani ba\u015fkalar\u0131na vermenin ticari maksatla olmas\u0131 gerekti\u011fi aransa da, uygulamada maddi bir kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin o an sahibi veya zilyedi olan taraf\u0131ndan yan\u0131nda bulunan arkada\u015flar\u0131na veya yak\u0131nlar\u0131na verilmesi yine de TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda say\u0131lmakta ve bu h\u00fck\u00fcmden hareketle failin ceza sorumlulu\u011fu yoluna gidilmektedir. Bununla birlikte; uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fine g\u00f6re miktar\u0131n kilolarla de\u011fil de, makul say\u0131labilecek y\u00fckseklikte, yani failin ayl\u0131k veya y\u0131ll\u0131k uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde kullanma miktar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde olsa bile, \u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi gere\u011fince bu durumda TCK m.188\/3\u2019den de\u011fil, TCK m.191\/1\u2019den san\u0131\u011f\u0131n ceza sorumlulu\u011fu yoluna gidilmelidir.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Ertekin Aks\u00fct<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
———–<\/p>\n
[1] YCGK, 15.03.2023, 2022\/252 E., 2023\/153 K.; 22.11.2022, 2021\/395 E., 2022\/724 K.; 04.10.2022, 2020\/415 E., 2022\/607 K.; 04.10.2022, 2020\/475 E., 2022\/608 K.; 14.06.2022, 2020\/104 E., 2022\/444 K.<\/p>\n
\u200bYarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131na g\u00f6re, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticaret su\u00e7u i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 kriter bulunmaktad\u0131r[1]. Bu kriterlerden her birisi di\u011ferinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ticaret su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclebilir.<\/p>\n
\u0130lk kritere g\u00f6re; failin bulundurdu\u011fu uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddeyi ba\u015fkas\u0131na satmak, devir veya bedelli veya bedelsiz tedarik etmek hususunda icra hareketinin olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu destekleyen su\u00e7\u00fcst\u00fc hali, yasak maddeyi ald\u0131\u011f\u0131na ve\/veya kulland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ihbar veya tan\u0131k beyan\u0131, bunu destekleyen g\u00f6r\u00fc\u015fme veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kay\u0131tlar\u0131, mesajlar, sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 gibi deliller olmad\u0131\u011f\u0131nda, failin uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7undan sorumlu tutulabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n
Her ne kadar ticaret su\u00e7unun maddi kar\u015f\u0131l\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6ylesek de, uygulamada herhangi bir parasal ve maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na temin edilen, hatta ayn\u0131 ortamda bulunan di\u011fer ki\u015fiye veya ki\u015filere verilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerden dolay\u0131 TCK m.191\u2019de tan\u0131mlanan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u de\u011fil, ticaret su\u00e7unun olu\u015faca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Ger\u00e7ekten de su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibi kar\u015f\u0131s\u0131nda; hem TCK m.188\/3 ve hem de TCK m.191\/1 h\u00fck\u00fcmleri incelendi\u011finde, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olsun veya olmas\u0131n ba\u015fkas\u0131na bir defaya mahsus uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temini ticaret su\u00e7u kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Su\u00e7 ve ceza siyaseti gere\u011fince uygulanan bu olmakla birlikte, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmadan ayn\u0131 ortamda bulunan bir ba\u015fkas\u0131na uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temin etmenin TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmemesi gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. Ayn\u0131 ortamda bulunan \u015fah\u0131slar ayn\u0131 maddeden veya ayn\u0131 vas\u0131tadan birlikte kullanm\u0131\u015flarsa, yani ortak kullan\u0131m hali varsa, bu halde de\u011ferlendirme TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda de\u011fil, her bir kullan\u0131m bak\u0131m\u0131nda m.191\/1\u2019de su\u00e7 say\u0131lan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u say\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130kinci kriter, uyu\u015fturucunun bulunduruldu\u011fu yer ve bulunduru\u015f \u015feklidir. Failin \u00fczerinden \u00e7\u0131kan uyu\u015fturucunun niteli\u011finin ve miktar\u0131n\u0131n kullan\u0131ma uygun olmas\u0131, evinde bulundu\u011funda ise zula olarak tabir edilen yerde saklanmamas\u0131 ve \u00f6zel bir yerde tutulmamas\u0131 halinde, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin \u015fahsi kullan\u0131ma ili\u015fkin oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. \u00d6rne\u011fin; kolluk taraf\u0131ndan evde yap\u0131lan aramada uyu\u015fturucu maddeye kolayl\u0131kla ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, maddenin t\u00fcm\u00fcn\u00fcn iki par\u00e7a halinde, bir k\u0131sm\u0131 elbise dolab\u0131nda ve di\u011feri de yata\u011f\u0131n alt\u0131nda bulundu\u011funda, san\u0131\u011f\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in yata\u011f\u0131n alt\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 uyu\u015fturucu maddeyi elbise dolab\u0131na koyup, buradan kulland\u0131\u011f\u0131 ve ba\u015fkaca delil, \u00f6rne\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck paket\u00e7ik, hassas bi\u00e7imde tart\u0131l\u0131p haz\u0131rlanm\u0131\u015f sat\u0131\u015fa haz\u0131r paketleme, hassas terazi, paketlemede kullan\u0131lan ambalaj malzemesi yoksa, yasak maddeyi bulundurma amac\u0131n\u0131n kullanmak oldu\u011fu de\u011ferlendirilmelidir.<\/p>\n
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kriter ise; bulundurulan uyu\u015fturucu veya madde miktar\u0131 olup, \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in kullan\u0131labilecek miktar, failin fiziksel ve ruhsal yap\u0131s\u0131 ile uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fine, cinsine ve kalitesine g\u00f6re de\u011fi\u015fmektedir. Failin fiziksel ve ruhsal durumu, olay tarihi itibariyle bulundurdu\u011fu uyu\u015fturucu maddeyi kullanmaya uygun oldu\u011funda, s\u0131rf uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011finden ve miktar\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7u g\u00fcndeme gelmez. Ger\u00e7i son zamanlarda Yarg\u0131tay\u2019\u0131n miktardan ziyade, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine ili\u015fkin hal ve \u015fartlar kriterinden hareket etti\u011fi de g\u00f6r\u00fclmektedir. Ger\u00e7ekten ilk kriter uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unun olup olmad\u0131\u011f\u0131 ile do\u011frudan ilgili iken, bulunan uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n otomatik olarak ticaret su\u00e7una i\u015faret etmemesi gerekir.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n otomatik olarak, ticaret su\u00e7unun olu\u015ftu\u011funun veya olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n kabul\u00fcnde yeterli olmayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeliyiz. S\u0131rf failden elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n fazlal\u0131\u011f\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7unun kabul\u00fc yerine, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ancak somut olayda elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde miktar\u0131 o kadar fazla olabilir ki, zaten o miktar\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulunduruldu\u011funun veya sakland\u0131\u011f\u0131n\u0131n izah\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yine s\u0131rf fail yurt d\u0131\u015f\u0131ndan yolcu beraberinde getirdi\u011finde veya getirtti\u011finde veya maddenin getirilmesinde kargo yolunu kulland\u0131\u011f\u0131nda, otomatik olarak TCK m.188\/1\u2019de tan\u0131mlanan yasak madde ithali su\u00e7u veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs g\u00fcndeme gelmez, yine somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re m.191\/1\u2019de tan\u0131mlanan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir.<\/p>\n
Su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibi gere\u011fince, esasen s\u0131rf miktardan hareketle yasak madde ticareti su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fti\u011fine dair yarg\u0131 kararlar\u0131 ile uygulama tercihinin hatal\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ceza Hukukunda \u015fekli su\u00e7 kabul edilmemi\u015f, su\u00e7un maddi ve manevi unsurlar\u0131n\u0131n birlikte de\u011ferlendirilmesi suretiyle somut olay\u0131n \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak sonuca var\u0131lmas\u0131 y\u00f6ntemi kabul edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Yasak maddenin miktar\u0131 ile ilgili olarak Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi 30.09.2024 tarihli, 2024\/7893 E., 2024\/23172 tarihli g\u00fcncel karar\u0131nda; \u201cEle ge\u00e7irilen su\u00e7a konu madde miktar\u0131, maddenin ele ge\u00e7i\u015f \u015fekli ve al\u0131nan rapora g\u00f6re san\u0131\u011f\u0131n idrar\u0131nda uyu\u015fturucu madde kullan\u0131m\u0131n\u0131n pozitif \u00e7\u0131kmas\u0131, idrar\u0131nda tespit edilen madde ile olayda ele ge\u00e7irilen maddenin ayn\u0131 t\u00fcrden olmas\u0131, savunmas\u0131nda Antalya\u2019da ikamet etti\u011fini, Diyarbak\u0131r\u2019a akraba ziyareti i\u00e7in geldi\u011fini, Diyarbak\u0131r\u2019da ucuz buldu\u011fu i\u00e7in topluca ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 beyan etmesi, ger\u00e7ekten Antalya\u2019da ikamet edip Diyarbak\u0131r-Antalya seferini yapmak \u00fczere olan otob\u00fcste uyu\u015fturucu madde ile yakalanmas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131n\u0131n aksine uyu\u015fturucu maddeyi kullanma amac\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bulundurdu\u011funa ili\u015fkin san\u0131\u011f\u0131n mahkumiyetine yeterli her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcpheden uzak, kesin ve yeterli delil bulunmad\u0131\u011f\u0131, sabit olan eyleminin \u2018kullanmak i\u00e7in uyu\u015fturucu madde bulundurma\u2019 su\u00e7unu olu\u015fturaca\u011f\u0131 g\u00f6zetilmeden su\u00e7un niteli\u011finde yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fclerek \u2018uyu\u015fturucu madde ticareti yapma\u2019 su\u00e7undan mahkumiyet h\u00fckm\u00fc kurulmas\u0131\u201d hususunu hukuka ayk\u0131r\u0131 bulmu\u015f ve ki\u015fisel kullan\u0131m s\u0131n\u0131r\u0131 \u00fczerinde madde bulundurman\u0131n tek ba\u015f\u0131na uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7una v\u00fccut vermeyece\u011fine i\u015faret etmi\u015f, Yarg\u0131tay Cumhuriyet Ba\u015fsavc\u0131s\u0131 itiraz\u0131n\u0131 kabul ederek, TCK m.188\/3\u2019den verilen mahkumiyet karar\u0131n\u0131 bozmu\u015ftur.<\/p>\n
Belirtmeliyiz ki kanun koyucu; uyu\u015fturucu ve uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fini TCK m.188\/4\u2019de a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 neden sayarken, madde miktar\u0131 ile ilgili bir h\u00fckme yer vermemi\u015f, hatta a\u015fa\u011f\u0131da belirtece\u011fimiz 6136 say\u0131l\u0131 Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanun\u2019da yer alan say\u0131, miktar, nitelik bak\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131k d\u00fczenlemeyi \u00f6ng\u00f6rmemi\u015ftir. Bir an i\u00e7in kanun koyucu bilhassa uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131n\u0131n ticaret su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilmesi zorunlulu\u011funu \u00f6ng\u00f6rmek istese idi, bu y\u00f6nde yasal d\u00fczenlemeye giderdi. Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin miktar\u0131 uygulamada ve Yarg\u0131tay kararlar\u0131 ile geli\u015fmi\u015f, ithalat, ihracat ve bilhassa ticaret su\u00e7lar\u0131n\u0131n tespiti bak\u0131m\u0131ndan uygulamada kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Aynen Trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokma ba\u015fl\u0131kl\u0131 TCK m.179\u2019un 3. f\u0131kras\u0131nda tan\u0131mlanan, alkol veya uyu\u015fturucu madde etkisiyle veya ba\u015fka bir nedenle emniyetli \u015fekilde ara\u00e7 sevk ve idare edemeyecek halde olmas\u0131na ra\u011fmen ara\u00e7 kullanan ki\u015finin 3 aydan 2 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 ile cezaland\u0131r\u0131lmas\u0131nda oldu\u011fu gibi, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan da s\u0131rf miktara ba\u011fl\u0131 ticaret su\u00e7unun varl\u0131\u011f\u0131 yerine, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokma su\u00e7unda failin v\u00fccudunda alkol miktar\u0131 dikkate al\u0131narak de\u011fil, onun somut olayda trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye sokup sokmad\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu gibi tespite gidilmelidir. Ancak uygulamada v\u00fccutta bulunan 1 promil ve \u00fcst\u00fc alkol\u00fcn otomatik olarak trafik g\u00fcvenli\u011fini tehlikeye soktu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir ki, somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinden uzak bu \u015fekli su\u00e7 tespiti isabetli de\u011fildir. S\u0131rf \u015f\u00fcphe mant\u0131\u011f\u0131n\u0131n terk edilerek, alkol\u00fcn veya uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin faile etkisinin olup olmad\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p incelenmeli ise, ayn\u0131 \u015fekilde elde edilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde miktar\u0131n\u0131n somut olay\u0131n \u00f6zelliklerinde failde ticaret maksad\u0131n\u0131 g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011finin de somut delillerle ortaya koyulmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Yarg\u0131tay\u2019\u0131n ortaya koydu\u011fu ve genel kabul g\u00f6ren \u00fc\u00e7 kriter dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; failin TCK m.188\/3\u2019de tan\u0131ml\u0131 su\u00e7u i\u015fledi\u011fine dair yegane delil, \u00fcst\u00fcnde ve evinde bulunan uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fine ve miktar\u0131na dayand\u0131r\u0131lmakla birlikte, bunun d\u0131\u015f\u0131nda ilgili h\u00fck\u00fcmde g\u00f6sterilen se\u00e7imlik hareketleri icra etti\u011fine dair \u015f\u00fcphenin san\u0131k aleyhine yenildi\u011fini g\u00f6steren somut tespit ve bunu destekleyen delil olmad\u0131k\u00e7a, uyu\u015fturucu madde ticareti su\u00e7unun de\u011fil, \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulundurma su\u00e7unu tan\u0131mlayan TCK m.191\/1\u2019in tatbiki g\u00fcndeme gelecektir.<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019de uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7u bak\u0131m\u0131ndan; uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddeyi ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131 olarak \u00dclke i\u00e7inde satan, sat\u0131\u015fa arz eden, ba\u015fkalar\u0131na veren, sevk eden, nakleden, depolayan, sat\u0131n alan, kabul eden veya bulunduran ki\u015fi olmak \u00fczere toplam dokuz se\u00e7imlik hareketin s\u0131raland\u0131\u011f\u0131, failin bunlardan en az birisini icra etti\u011finin kan\u0131tlanmas\u0131 halinde ceza sorumlulu\u011funun do\u011faca\u011f\u0131n\u0131, ticaret su\u00e7unun maddi ve manevi unsurlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fece\u011fini belirtmek gerekir.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin sadece bulundurulmas\u0131, s\u0131rf niteli\u011finden ve miktar\u0131ndan hareketle ticaret su\u00e7unun i\u015flendi\u011fi anlam\u0131na gelmez. Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unun i\u015flendi\u011fine veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs edildi\u011fine dair icra hareketleri ile su\u00e7 i\u015fleme kast\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren somut delillere ve tespite ula\u015f\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
Hukukumuzda; s\u0131rf \u015f\u00fcpheye dayal\u0131 ve \u00fczerinde veya yan\u0131nda veya konutunda niteli\u011fi ve miktar\u0131 itibariyle fazla uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulundurdu\u011fundan bahisle, failin uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unu i\u015fledi\u011fi kabul edilemez. Aksi halde, yukar\u0131da yer verdi\u011fimiz Yarg\u0131tay 10. Ceza Dairesi\u2019nin 30.09.2024 tarihli karar\u0131na konu oldu\u011fu gibi toptan al\u0131\u015fveri\u015f yapan veya bir \u00fcr\u00fcnden \u00e7ok say\u0131da al\u0131p, kendisinin, ailesinin ve tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131n ihtiyac\u0131 i\u00e7in depolayan birisini de s\u0131rf bu nedenle stok\u00e7uluk yapmakla ve ani fiyat art\u0131\u015flar\u0131ndan y\u00fcksek kar elde etme niyetine sahip olmakla itham etmek m\u00fcmk\u00fcn hale gelebilir.<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019\u00fcn metni incelendi\u011finde; uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin bulundurulmas\u0131n\u0131n, \u015fahsi kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7ecek \u015fekilde ticarete konu olabilmesi kabul\u00fcnde, nitelik ve\/veya miktar y\u00f6n\u00fcnden h\u00fck\u00fcm i\u00e7ermedi\u011fini g\u00f6rmekteyiz. Bu bak\u0131mdan; s\u0131rf uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fi ve\/veya miktar\u0131 dikkate al\u0131narak, ticaret su\u00e7unu destekleyen ba\u015fka kriter ve buna ili\u015fkin somut deliller olmadan TCK m.188\/3\u2019\u00fcn tatbiki yoluna gidilmemelidir. Su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibine g\u00f6re; TCK m.188\/3\u2019de, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fine ve\/veya miktar\u0131na bak\u0131lmak suretiyle se\u00e7imlik hareketlerden naklin veya bulundurman\u0131n ticari maksatla veya ba\u015fkas\u0131na temin etmek i\u00e7in bulunduruldu\u011fu sonucuna var\u0131lamaz.<\/p>\n
Uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin niteli\u011fi ve\/veya miktar\u0131 dikkate al\u0131narak ticaret su\u00e7unun tespitinde bulunulabilmesi; ancak bu y\u00f6nde bir h\u00fckm\u00fcn, \u00f6rne\u011fin 6136 say\u0131l\u0131 Ate\u015fli Silahlar ve B\u0131\u00e7aklar ile Di\u011fer Aletler Hakk\u0131nda Kanunu\u2019nun 12. ve 13. maddelerinde g\u00f6sterildi\u011fi \u015fekilde miktar bak\u0131m\u0131ndan vahim olmas\u0131 (m.12\/5) veya say\u0131 veya nitelik bak\u0131m\u0131ndan vahim olmas\u0131 halinde (m.13\/2) veya bir adet olmas\u0131 ve mutat say\u0131daki mermiler (m.13\/3) veya pek az say\u0131da bulundurulmas\u0131n\u0131n veya ta\u015f\u0131nmas\u0131n\u0131n mahkemece vahim olarak takdir edilmemesi durumunda (m.13\/4) gibi ibarelere benzer kavramlar\u0131n TCK m.188\u2019de bulunmas\u0131 gerekir. \u201cKanunilik\u201d ilkesi, su\u00e7un unsurlar\u0131n\u0131n tespitinde gerek\u00e7ede bile de\u011fil, su\u00e7 ve cezay\u0131 \u00f6ng\u00f6ren yasa metninde a\u00e7\u0131k d\u00fczenlemeyi aramaktad\u0131r (TCK m.2).<\/p>\n
TCK m.188\/3\u2019\u00fcn gerek\u00e7esinde aynen; \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc f\u0131krada, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticaretine ili\u015fkin \u00e7e\u015fitli fiiller ayr\u0131 bir su\u00e7 olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u201cBuna g\u00f6re uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerin ruhsats\u0131z veya ruhsata ayk\u0131r\u0131 olarak \u00fclke i\u00e7inde sat\u0131\u015f\u0131, sat\u0131\u015fa arz\u0131, ba\u015fkalar\u0131na verilmesi, nakli, depolanmas\u0131 ya da kazan\u00e7 amac\u0131yla sat\u0131n al\u0131nmas\u0131, kabul edilmesi veya bulundurulmas\u0131, bir veya ikinci f\u0131kralara g\u00f6re ayr\u0131 bir su\u00e7 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu su\u00e7lar dolay\u0131s\u0131yla da, bir ve ikinci f\u0131kralarda tan\u0131mlanan su\u00e7larda oldu\u011fu gibi, hapis cezas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra adli para cezas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.\u201d c\u00fcmlelerine yer verildi\u011fi, kazan\u00e7 amac\u0131n\u0131n g\u00f6zetilmesi gerekti\u011fi, buna g\u00f6re uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulundurman\u0131n ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ticaret su\u00e7unu ortaya koymayaca\u011f\u0131, bunun i\u00e7in somut olay\u0131n \u00f6zellikleri ile bu \u00f6zellikleri destekleyen somut delillerden hareketle, san\u0131\u011f\u0131n uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7unu i\u015fledi\u011finden veya bu su\u00e7a te\u015febb\u00fcs etti\u011finden \u015f\u00fcpheye d\u00fc\u015f\u00fclmemesi gerekti\u011fi sonucuna var\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle, yani s\u0131rf uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin bulundurulmas\u0131 otomatik olarak ticaret su\u00e7unun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaz.<\/p>\n
Bununla birlikte; failin evinde veya arac\u0131nda kilolarca, \u00f6rne\u011fin 50, 100 veya 500 kilogram miktar\u0131nda toplu veya da\u011f\u0131n\u0131k \u015fekilde, ancak sat\u0131\u015fa arz\u0131, nakli veya ticaret i\u00e7in bulundurmay\u0131 ticarete ba\u011flayan destekleyici deliller olmaks\u0131z\u0131n, fakat \u015fahsi kullan\u0131mla da uzaktan yak\u0131ndan ilgisi olmayan miktarda uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde bulunduruldu\u011funda, her ne kadar h\u00fck\u00fcmde a\u00e7\u0131k\u00e7a nitelik veya miktar bak\u0131m\u0131ndan ibaresine yer verilmesi gerekse de, s\u0131rf bunun eksikli\u011fi san\u0131\u011f\u0131n \u015fahsi kullan\u0131m i\u00e7in bulundurdu\u011funa dair iddiay\u0131, san\u0131k ger\u00e7ekten kullan\u0131c\u0131 olsa da, ortaya koymaya yeterli olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc her ne kadar TCK m.188\/3\u2019de ba\u015fkalar\u0131na veren dese de, yani ba\u015fkalar\u0131na vermenin ticari maksatla olmas\u0131 gerekti\u011fi aransa da, uygulamada maddi bir kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddenin o an sahibi veya zilyedi olan taraf\u0131ndan yan\u0131nda bulunan arkada\u015flar\u0131na veya yak\u0131nlar\u0131na verilmesi yine de TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda say\u0131lmakta ve bu h\u00fck\u00fcmden hareketle failin ceza sorumlulu\u011fu yoluna gidilmektedir. Bununla birlikte; uyu\u015fturucu maddenin niteli\u011fine g\u00f6re miktar\u0131n kilolarla de\u011fil de, makul say\u0131labilecek y\u00fckseklikte, yani failin ayl\u0131k veya y\u0131ll\u0131k uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde kullanma miktar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde olsa bile, \u015f\u00fcpheden san\u0131k yararlan\u0131r ilkesi gere\u011fince bu durumda TCK m.188\/3\u2019den de\u011fil, TCK m.191\/1\u2019den san\u0131\u011f\u0131n ceza sorumlulu\u011fu yoluna gidilmelidir.<\/p>\n
Prof. Dr. Ersan \u015een<\/p>\n
Av. Ertekin Aks\u00fct<\/p>\n
(Bu makale, say\u0131n Prof. Dr. Ersan \u015eEN taraf\u0131ndan www.hukukihaber.net sitesinde yay\u0131nlanmas\u0131 i\u00e7in kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Kaynak g\u00f6sterilse dahi makalenin tamam\u0131 \u00f6zel izin al\u0131nmadan kullan\u0131lamaz. Ancak al\u0131nt\u0131lanan makalenin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, aktif link verilerek kullan\u0131labilir. Yazar\u0131 ve kayna\u011f\u0131 g\u00f6sterilmeden k\u0131smen ya da tamamen yay\u0131nlanmas\u0131 \u015fahsi haklara ve fikri haklara ayk\u0131r\u0131l\u0131k te\u015fkil eder.)<\/p>\n
———–<\/p>\n
[1] YCGK, 15.03.2023, 2022\/252 E., 2023\/153 K.; 22.11.2022, 2021\/395 E., 2022\/724 K.; 04.10.2022, 2020\/415 E., 2022\/607 K.; 04.10.2022, 2020\/475 E., 2022\/608 K.; 14.06.2022, 2020\/104 E., 2022\/444 K.\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Yarg\u0131tay i\u00e7tihad\u0131na g\u00f6re, uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticaret su\u00e7u i\u00e7in arad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 kriter bulunmaktad\u0131r[1]. Bu kriterlerden her birisi di\u011ferinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ticaret su\u00e7unun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yeterli g\u00f6r\u00fclebilir. \u0130lk kritere g\u00f6re; failin bulundurdu\u011fu uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddeyi ba\u015fkas\u0131na satmak, devir veya bedelli veya bedelsiz tedarik etmek hususunda icra hareketinin olup olmad\u0131\u011f\u0131na bak\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bunu destekleyen su\u00e7\u00fcst\u00fc hali, yasak maddeyi ald\u0131\u011f\u0131na ve\/veya kulland\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin ihbar veya tan\u0131k beyan\u0131, bunu destekleyen g\u00f6r\u00fc\u015fme veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fc kay\u0131tlar\u0131, mesajlar, sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131 gibi deliller olmad\u0131\u011f\u0131nda, failin uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde ticareti su\u00e7undan sorumlu tutulabilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Her ne kadar ticaret su\u00e7unun maddi kar\u015f\u0131l\u0131kla m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6ylesek de, uygulamada herhangi bir parasal ve maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmaks\u0131z\u0131n bir ba\u015fkas\u0131na temin edilen, hatta ayn\u0131 ortamda bulunan di\u011fer ki\u015fiye veya ki\u015filere verilen uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 maddelerden dolay\u0131 TCK m.191\u2019de tan\u0131mlanan \u015fahsi kullan\u0131m su\u00e7u de\u011fil, ticaret su\u00e7unun olu\u015faca\u011f\u0131 kabul edilmektedir. Ger\u00e7ekten de su\u00e7ta ve cezada kanunilik prensibi kar\u015f\u0131s\u0131nda; hem TCK m.188\/3 ve hem de TCK m.191\/1 h\u00fck\u00fcmleri incelendi\u011finde, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olsun veya olmas\u0131n ba\u015fkas\u0131na bir defaya mahsus uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temini ticaret su\u00e7u kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Su\u00e7 ve ceza siyaseti gere\u011fince uygulanan bu olmakla birlikte, maddi kar\u015f\u0131l\u0131k olmadan ayn\u0131 ortamda bulunan bir ba\u015fkas\u0131na uyu\u015fturucu veya uyar\u0131c\u0131 madde temin etmenin TCK m.188\/3 kapsam\u0131nda …<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-93462","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n