\u2018Piyonlar satranc\u0131n ruhudur\u2019 PHILIDOR<\/p>\n
E\u015fit b\u00fcy\u00fckl\u00fckte, bir beyaz, bir siyah olarak s\u0131ralanm\u0131\u015f 64 kareden olu\u015fan bir oyun tahtas\u0131. Tahtan\u0131n ba\u015f\u0131nda oyunu oynayacak iki ki\u015fi. Her bir oyuncuya ait 16 ta\u015f. Ta\u015flardan birisi \u015fah, birisi vezir, ikisi kale, ikisi fil, ikisi at, sekizi piyon. Ta\u015flar\u0131n her birinin hareketi ayr\u0131. Ta\u015flar\u0131n hareketine hamle deniyor. Oyunun en \u00f6nemli kurallar\u0131ndan birisi yap\u0131lan hamlenin geri al\u0131namamas\u0131. En de\u011ferli ta\u015f \u015fah. Oyunun amac\u0131 \u015fah\u0131 yedirmemek. Yani \u015fah\u0131 rakibe ald\u0131rmamak. Rakip oyuncu \u015fah\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer taraf mat oluyor ve oyun bitiyor. Oyun bitince b\u00fct\u00fcn ta\u015flar ayn\u0131 kutuya konuyor ve bu oyuna satran\u00e7 deniyor.<\/p>\n
Yani satran\u00e7, hayata, hayat\u0131m\u0131za \u00e7ok, ama \u00e7ok benziyor. T\u0131pk\u0131 hayat gibi yap\u0131lan hatay\u0131 affetmiyor, her ne kadar \u015fair \u2018dal r\u00fczgar\u0131 affetse de k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bir kere\u2019 dese de hayatta oldu\u011fu gibi satran\u00e7ta da k\u0131r\u0131lan kalbi, yani yenilen ta\u015f\u0131 onarmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. <\/p>\n
Hayatta, hayat\u0131m\u0131zda da satran\u00e7ta oldu\u011fu gibi \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar var. Satran\u00e7 oyunu bitti\u011finde, \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar nas\u0131l bir kutunun i\u00e7ine konuyorsa, hayat\u0131n, hayatlar\u0131n\u0131n sonunda da, hayat\u0131n \u015fahlar\u0131, vezirleri, kaleleri, filleri, atlar\u0131, piyonlar\u0131 da \u00fc\u00e7 metre karelik bir mezar\u0131n i\u00e7ine konuyor. <\/p>\n
Hani Can Y\u00fccel o g\u00fczel \u015fiirin de: \u2018Fark\u0131nda Olmal\u0131 \u0130nsan\u2026\/Kendisinin, Hayat\u0131n Olaylar\u0131n, Gidi\u015fat\u0131n Fark\u0131nda Olmal\u0131\/Fark\u0131 Fark Etmeli, Fark Etti\u011fini De Fark Ettirmemeli Bazen\u2026\u2019 diyor ya, satran\u00e7ta da oyuncular, mat olmamak i\u00e7in rakibin hamlelerinin, ta\u015flar\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131, fark etti\u011fini de fark ettirmemeli. <\/p>\n
Hayatta, senin, benim, onun hayat\u0131 da b\u00f6yle de\u011fil mi? Ne yaz\u0131k ki b\u00f6yle. O halde, mat olmamak i\u00e7in, zarar g\u00f6rmemek i\u00e7in, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framamak i\u00e7in dostun, d\u00fc\u015fman\u0131n hamlelerini fark etmeli insan. Olaylar\u0131n, gidi\u015fat\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131. \u0130nsan kalitesindeki fark\u0131 fark etmeli. Bazen aptal yerine konulmamak ya da kar\u015f\u0131s\u0131ndakine haddini bildirmek i\u00e7in fark etti\u011fini fark ettirmeli. Bazen nezaket g\u00f6sterip fark etti\u011fini fark ettirmemeli. Bazen ve baz\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131, susmak \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylemektir diyerek sessiz kalmal\u0131, b\u00f6yle yaparak ba\u015fkalar\u0131ndan farkl\u0131 oldu\u011funu baz\u0131lar\u0131na fark ettirmeli. <\/p>\n
Neden mi yazd\u0131m bunlar\u0131? Bir s\u00fcre \u00f6nce ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m daha \u00f6nce okudu\u011fum kitaplar\u0131 okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131 Stefan Zweig\u2019in \u2018Satran\u00e7\u2019 isimli kitab\u0131n\u0131 okuyarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in yazd\u0131m b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131.<\/p>\n
Okuyanlar\u0131n an\u0131msayacaklar\u0131 \u00fczere, New York\u2019tan Buenos Aries\u2019e giden bir yolcu gemisinde yolcular aras\u0131nda bulunan kitab\u0131n ba\u015fkahraman\u0131 Avusturyal\u0131 Dr.B, d\u00fcnya satran\u00e7 \u015fampiyonu Mirko Czentovic\u2019in satran\u00e7 oyununu izlerken kendisini tutamaz ve oyuna m\u00fcdahale eder. Oyunun en kritik an\u0131nda yap\u0131lan bu m\u00fcdahale, \u00f6ylesine s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ve hi\u00e7 kimsenin akl\u0131na gelmeyen bir m\u00fcdahaledir ki, bu hem oyuncular\u0131 hem de oyunu izleyenleri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r. Peki, satran\u00e7 oyununu \u00e7ok iyi bildi\u011fi anla\u015f\u0131lan Dr.B kimdir? <\/p>\n
Dr.B, Nazilerin gaz odalar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi insanlar\u0131n aras\u0131ndan \u00f6nemli baz\u0131 \u015feyleri bildi\u011fi i\u00e7in sorguya \u00e7ekilmek \u00fczere se\u00e7ilmi\u015f bir Avusturya vatanda\u015f\u0131d\u0131r. Kimseleri g\u00f6rmeden, kimseyle temas ettirilmeden g\u00fcnlerce, g\u00fcnlerce tek ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 odada kendisine refakat eden bir tek arkada\u015f\u0131 vard\u0131r Dr.B\u2019n\u0131n; bir Nazi subay\u0131n\u0131n paltosundan a\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 satran\u00e7 oynamay\u0131 \u00f6\u011freten k\u00fc\u00e7\u00fck bir kitap\u00e7\u0131k. Dr.B bu kitab\u0131 okuyarak \u00f6\u011frendi\u011fi oyunu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 oday\u0131 satran\u00e7 tahtas\u0131 gibi hayal ederek kendisiyle oynar. Her olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkate alarak, her hamleyi hesaplayarak oynar, g\u00fcnlerce, g\u00fcnlerce oynar. B\u00f6ylece satran\u00e7 bilgisini, prati\u011fini geli\u015ftirir, usta bir satran\u00e7 oyuncusu olur. Ama bundan daha \u00f6nemlisi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131 o k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck odada satran\u00e7 oynayarak kendisini oyalar. Bu yolla zaman kavram\u0131n\u0131n yitirilmesinin getirdi\u011fi y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, bozgunu gidermeye, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 satran\u00e7la payla\u015farak unutmaya, diz \u00e7\u00f6kmesi, \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in uygulanan psikolojik i\u015fkenceye kar\u015f\u0131 direnmeye, hayata dair umutlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye, akl\u0131n\u0131 ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olabildi\u011fince korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. <\/p>\n
\u2018\u2026 H\u00fccre insan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131, zihinsel ve duygusal s\u00fcre\u00e7lerini ger\u00e7ek\u00e7i ve d\u00fczenli bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irmesi i\u00e7in ideal bir yerdir. Ki\u015fisel ilerleyi\u015fimizi de\u011ferlendirirken, sosyal konum, tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k, zenginlik ve e\u011fitim d\u00fczeyi gibi d\u0131\u015f etmenlere odaklanmaya e\u011filimliyizdir. Ki\u015finin maddi konulardaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar elbette \u00f6nemlidir; ayr\u0131ca pek \u00e7ok ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 bu t\u00fcr \u015feylere ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok da anla\u015f\u0131l\u0131r \u015feylerdir. Ne var ki, bir insan olarak geli\u015fimimizi de\u011ferlendirirken i\u00e7sel yolculuklar\u0131m\u0131z \u00e7ok daha can al\u0131c\u0131 \u00f6neme sahiptir. D\u00fcr\u00fcstl\u00fck, i\u00e7tenlik, sadelik, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z c\u00f6mertlik, ba\u015fkalar\u0131na hizmete haz\u0131r olmak, ruhsal ya\u015fam\u0131n temelidir ve bu herkesin elinin alt\u0131nda diledi\u011fi miktarda mevcuttur. Ciddi bir i\u00e7 g\u00f6zlem yapmadan, kendini tan\u0131madan, zay\u0131f yanlar\u0131n\u0131 ve hatalar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeden insan\u0131n bu t\u00fcr konularda geli\u015fme sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. H\u00fccre ba\u015fka bir \u015fey vermese bile, size, hayat\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm seyrini her g\u00fcn g\u00f6zden ge\u00e7irme, i\u00e7inizdeki k\u00f6t\u00fcy\u00fc alt edip iyiyi geli\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 sunar \u2026Unutmay\u0131n ki, azizler y\u0131lmadan \u00e7abalayan g\u00fcnahkarlard\u0131r\u2026\u2019<\/p>\n
Bu s\u00f6zler Nelson Mandela\u2019ya ait. An\u0131lar\u0131nda yaz\u0131yor bunlar\u0131. Dr.B\u2019da sessizli\u011fe ve yaln\u0131zl\u0131\u011fa mahkum edildi\u011fi h\u00fccreden farks\u0131z olan o k\u00fc\u00e7\u00fck odada bir ba\u015f\u0131na ya\u015far ve kendi kendine satran\u00e7 oynayarak zaman\u0131 t\u00fcketirken, kendi i\u00e7ine, ruhunun derinliklerine do\u011fru i\u00e7sel yolculuklar yapar. Bu yolculuklarla kendisini tan\u0131maya, hatalar\u0131n\u0131, zay\u0131f y\u00f6nlerini g\u00f6rmeye, insan hayat\u0131ndaki en ac\u0131kl\u0131 \u015feylerden birisi olan sessizli\u011fi kendi i\u00e7 sesiyle sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar, yani i\u015fkence ile satran\u00e7 aras\u0131nda gidip gelen ruhsal \u00e7at\u0131\u015fmalar, sanr\u0131lar\u0131n e\u015fi\u011fine kadar gidip gelmeler, kendisini, i\u00e7sel sesini dinlemeler, bu sesle odadaki ac\u0131kl\u0131 sessizli\u011fi sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeler onun hayatta kalmas\u0131n\u0131 ve gestaponun elinden kurtulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <\/p>\n
Stefan Zweig bu roman\u0131n\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n bitmesinden hemen sonra, intihar etmesinden k\u0131sa bir zaman \u00f6nce yazm\u0131\u015f. Sadece kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman yorgun ve bunal\u0131ml\u0131 zamanlar de\u011fil, Zweig\u2019in kendisi de yorgun ve bunal\u0131ml\u0131d\u0131r. Ondan olsa gerek Zweig, hem bunal\u0131m i\u00e7inde olan, ruhsal bask\u0131lar ya\u015fayan bir insan\u0131n tepkilerini, duygular\u0131n\u0131, hem de sava\u015f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 insani y\u0131k\u0131mlar\u0131, kendisine \u00f6zg\u00fc \u00fcslubuyla ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ustal\u0131kla ifade eder. <\/p>\n
Sadece bunlar\u0131 de\u011fil, satran\u00e7 oyunuyla hayat aras\u0131ndaki benzerlikleri, satran\u00e7ta k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015fmamak i\u00e7in her hamlenin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, rakibin kar\u015f\u0131 hamlesi hesap edilerek yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi gibi hayattaki her ad\u0131m\u0131n da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, hayat\u0131n da satran\u00e7 oyunu gibi yeni olas\u0131l\u0131klara, olanaklara, s\u00fcrprizlere a\u00e7\u0131k oldu\u011funu anlat\u0131r. <\/p>\n
Ama en \u00f6nemlisi; insan\u0131n, en umutsuz zamanlar\u0131nda dahi, umudunu ayakta tutacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunma mekanizmas\u0131na sahip oldu\u011funu, bir de Camus\u2019un \u201cSisyphos Efsanesi\u201dnin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015feyi, yani \u2018hayatta hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 olmayan insan\u0131n yenilmezli\u011fini\u2019 anlat\u0131r.<\/p>\n
Onun i\u00e7in Zweig\u2019da, \u2018Her g\u00f6lge, eninde sonunda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocu\u011fudur. Ayd\u0131nl\u0131kla karanl\u0131\u011f\u0131, sava\u015fla bar\u0131\u015f\u0131, y\u00fckseli\u015fle al\u00e7al\u0131\u015f\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131m\u0131\u015f olan ki\u015fi, hayat\u0131 ger\u00e7ekten ya\u015fam\u0131\u015f say\u0131l\u0131r\u2019 der ve hayat\u0131 b\u00f6yle ya\u015fam\u0131\u015f olan insan\u0131n da yenilmezli\u011fine i\u015faret eder. <\/p>\n
Son bir s\u00f6z. Onu da t\u0131pk\u0131 Mandela gibi, Dr.B gibi mahpusluk yapm\u0131\u015f bir insan, Sinop Cezaevinde yatan Sabahattin Ali s\u00f6yl\u00fcyor: \u2018Ba\u015f\u0131n \u00f6ne e\u011filmesin\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/A\u011flad\u0131\u011f\u0131n duyulmas\u0131n\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/D\u0131\u015far\u0131da deli dalgalar\/Gelir duvarlar\u0131 yalar\/Seni bu sesler oyalar\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/ G\u00f6rmek istersen denizi\/ Yukar\u0131ya \u00e7evir y\u00fcz\u00fc\/Deniz gibidir g\u00f6ky\u00fcz\u00fc\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/Kur\u015fun ata ata biter\/Yollar gide gide biter\/Mahpus yata yata biter\/ Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/Dertlerin kalk\u0131nca \u015faha\/Bir sitem yolla Allah\u2019a\/G\u00f6recek g\u00fcnler var daha\u2019<\/p>\n
\u200b\u2018Piyonlar satranc\u0131n ruhudur\u2019 PHILIDOR<\/p>\n
E\u015fit b\u00fcy\u00fckl\u00fckte, bir beyaz, bir siyah olarak s\u0131ralanm\u0131\u015f 64 kareden olu\u015fan bir oyun tahtas\u0131. Tahtan\u0131n ba\u015f\u0131nda oyunu oynayacak iki ki\u015fi. Her bir oyuncuya ait 16 ta\u015f. Ta\u015flardan birisi \u015fah, birisi vezir, ikisi kale, ikisi fil, ikisi at, sekizi piyon. Ta\u015flar\u0131n her birinin hareketi ayr\u0131. Ta\u015flar\u0131n hareketine hamle deniyor. Oyunun en \u00f6nemli kurallar\u0131ndan birisi yap\u0131lan hamlenin geri al\u0131namamas\u0131. En de\u011ferli ta\u015f \u015fah. Oyunun amac\u0131 \u015fah\u0131 yedirmemek. Yani \u015fah\u0131 rakibe ald\u0131rmamak. Rakip oyuncu \u015fah\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer taraf mat oluyor ve oyun bitiyor. Oyun bitince b\u00fct\u00fcn ta\u015flar ayn\u0131 kutuya konuyor ve bu oyuna satran\u00e7 deniyor.<\/p>\n
Yani satran\u00e7, hayata, hayat\u0131m\u0131za \u00e7ok, ama \u00e7ok benziyor. T\u0131pk\u0131 hayat gibi yap\u0131lan hatay\u0131 affetmiyor, her ne kadar \u015fair \u2018dal r\u00fczgar\u0131 affetse de k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bir kere\u2019 dese de hayatta oldu\u011fu gibi satran\u00e7ta da k\u0131r\u0131lan kalbi, yani yenilen ta\u015f\u0131 onarmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. <\/p>\n
Hayatta, hayat\u0131m\u0131zda da satran\u00e7ta oldu\u011fu gibi \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar var. Satran\u00e7 oyunu bitti\u011finde, \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar nas\u0131l bir kutunun i\u00e7ine konuyorsa, hayat\u0131n, hayatlar\u0131n\u0131n sonunda da, hayat\u0131n \u015fahlar\u0131, vezirleri, kaleleri, filleri, atlar\u0131, piyonlar\u0131 da \u00fc\u00e7 metre karelik bir mezar\u0131n i\u00e7ine konuyor. <\/p>\n
Hani Can Y\u00fccel o g\u00fczel \u015fiirin de: \u2018Fark\u0131nda Olmal\u0131 \u0130nsan\u2026\/Kendisinin, Hayat\u0131n Olaylar\u0131n, Gidi\u015fat\u0131n Fark\u0131nda Olmal\u0131\/Fark\u0131 Fark Etmeli, Fark Etti\u011fini De Fark Ettirmemeli Bazen\u2026\u2019 diyor ya, satran\u00e7ta da oyuncular, mat olmamak i\u00e7in rakibin hamlelerinin, ta\u015flar\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131, fark etti\u011fini de fark ettirmemeli. <\/p>\n
Hayatta, senin, benim, onun hayat\u0131 da b\u00f6yle de\u011fil mi? Ne yaz\u0131k ki b\u00f6yle. O halde, mat olmamak i\u00e7in, zarar g\u00f6rmemek i\u00e7in, hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011framamak i\u00e7in dostun, d\u00fc\u015fman\u0131n hamlelerini fark etmeli insan. Olaylar\u0131n, gidi\u015fat\u0131n fark\u0131nda olmal\u0131. \u0130nsan kalitesindeki fark\u0131 fark etmeli. Bazen aptal yerine konulmamak ya da kar\u015f\u0131s\u0131ndakine haddini bildirmek i\u00e7in fark etti\u011fini fark ettirmeli. Bazen nezaket g\u00f6sterip fark etti\u011fini fark ettirmemeli. Bazen ve baz\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131, susmak \u00e7ok \u015fey s\u00f6ylemektir diyerek sessiz kalmal\u0131, b\u00f6yle yaparak ba\u015fkalar\u0131ndan farkl\u0131 oldu\u011funu baz\u0131lar\u0131na fark ettirmeli. <\/p>\n
Neden mi yazd\u0131m bunlar\u0131? Bir s\u00fcre \u00f6nce ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m daha \u00f6nce okudu\u011fum kitaplar\u0131 okuma al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131m\u0131 Stefan Zweig\u2019in \u2018Satran\u00e7\u2019 isimli kitab\u0131n\u0131 okuyarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in yazd\u0131m b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131.<\/p>\n
Okuyanlar\u0131n an\u0131msayacaklar\u0131 \u00fczere, New York\u2019tan Buenos Aries\u2019e giden bir yolcu gemisinde yolcular aras\u0131nda bulunan kitab\u0131n ba\u015fkahraman\u0131 Avusturyal\u0131 Dr.B, d\u00fcnya satran\u00e7 \u015fampiyonu Mirko Czentovic\u2019in satran\u00e7 oyununu izlerken kendisini tutamaz ve oyuna m\u00fcdahale eder. Oyunun en kritik an\u0131nda yap\u0131lan bu m\u00fcdahale, \u00f6ylesine s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ve hi\u00e7 kimsenin akl\u0131na gelmeyen bir m\u00fcdahaledir ki, bu hem oyuncular\u0131 hem de oyunu izleyenleri \u015fa\u015f\u0131rt\u0131r. Peki, satran\u00e7 oyununu \u00e7ok iyi bildi\u011fi anla\u015f\u0131lan Dr.B kimdir? <\/p>\n
Dr.B, Nazilerin gaz odalar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi insanlar\u0131n aras\u0131ndan \u00f6nemli baz\u0131 \u015feyleri bildi\u011fi i\u00e7in sorguya \u00e7ekilmek \u00fczere se\u00e7ilmi\u015f bir Avusturya vatanda\u015f\u0131d\u0131r. Kimseleri g\u00f6rmeden, kimseyle temas ettirilmeden g\u00fcnlerce, g\u00fcnlerce tek ba\u015f\u0131na kald\u0131\u011f\u0131 odada kendisine refakat eden bir tek arkada\u015f\u0131 vard\u0131r Dr.B\u2019n\u0131n; bir Nazi subay\u0131n\u0131n paltosundan a\u015f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 satran\u00e7 oynamay\u0131 \u00f6\u011freten k\u00fc\u00e7\u00fck bir kitap\u00e7\u0131k. Dr.B bu kitab\u0131 okuyarak \u00f6\u011frendi\u011fi oyunu, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 oday\u0131 satran\u00e7 tahtas\u0131 gibi hayal ederek kendisiyle oynar. Her olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 dikkate alarak, her hamleyi hesaplayarak oynar, g\u00fcnlerce, g\u00fcnlerce oynar. B\u00f6ylece satran\u00e7 bilgisini, prati\u011fini geli\u015ftirir, usta bir satran\u00e7 oyuncusu olur. Ama bundan daha \u00f6nemlisi i\u00e7inde s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kald\u0131\u011f\u0131 o k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck odada satran\u00e7 oynayarak kendisini oyalar. Bu yolla zaman kavram\u0131n\u0131n yitirilmesinin getirdi\u011fi y\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, bozgunu gidermeye, yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 satran\u00e7la payla\u015farak unutmaya, diz \u00e7\u00f6kmesi, \u00e7\u00f6z\u00fclmesi i\u00e7in uygulanan psikolojik i\u015fkenceye kar\u015f\u0131 direnmeye, hayata dair umutlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmeye, akl\u0131n\u0131 ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 olabildi\u011fince korumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. <\/p>\n
\u2018\u2026 H\u00fccre insan\u0131n kendisini tan\u0131mas\u0131, zihinsel ve duygusal s\u00fcre\u00e7lerini ger\u00e7ek\u00e7i ve d\u00fczenli bir \u015fekilde g\u00f6zden ge\u00e7irmesi i\u00e7in ideal bir yerdir. Ki\u015fisel ilerleyi\u015fimizi de\u011ferlendirirken, sosyal konum, tan\u0131nm\u0131\u015fl\u0131k, zenginlik ve e\u011fitim d\u00fczeyi gibi d\u0131\u015f etmenlere odaklanmaya e\u011filimliyizdir. Ki\u015finin maddi konulardaki ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7mesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bunlar elbette \u00f6nemlidir; ayr\u0131ca pek \u00e7ok ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 bu t\u00fcr \u015feylere ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, b\u00fct\u00fcn bunlar \u00e7ok da anla\u015f\u0131l\u0131r \u015feylerdir. Ne var ki, bir insan olarak geli\u015fimimizi de\u011ferlendirirken i\u00e7sel yolculuklar\u0131m\u0131z \u00e7ok daha can al\u0131c\u0131 \u00f6neme sahiptir. D\u00fcr\u00fcstl\u00fck, i\u00e7tenlik, sadelik, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck, kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z c\u00f6mertlik, ba\u015fkalar\u0131na hizmete haz\u0131r olmak, ruhsal ya\u015fam\u0131n temelidir ve bu herkesin elinin alt\u0131nda diledi\u011fi miktarda mevcuttur. Ciddi bir i\u00e7 g\u00f6zlem yapmadan, kendini tan\u0131madan, zay\u0131f yanlar\u0131n\u0131 ve hatalar\u0131n\u0131 g\u00f6rmeden insan\u0131n bu t\u00fcr konularda geli\u015fme sa\u011flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. H\u00fccre ba\u015fka bir \u015fey vermese bile, size, hayat\u0131n\u0131z\u0131n t\u00fcm seyrini her g\u00fcn g\u00f6zden ge\u00e7irme, i\u00e7inizdeki k\u00f6t\u00fcy\u00fc alt edip iyiyi geli\u015ftirme f\u0131rsat\u0131 sunar \u2026Unutmay\u0131n ki, azizler y\u0131lmadan \u00e7abalayan g\u00fcnahkarlard\u0131r\u2026\u2019<\/p>\n
Bu s\u00f6zler Nelson Mandela\u2019ya ait. An\u0131lar\u0131nda yaz\u0131yor bunlar\u0131. Dr.B\u2019da sessizli\u011fe ve yaln\u0131zl\u0131\u011fa mahkum edildi\u011fi h\u00fccreden farks\u0131z olan o k\u00fc\u00e7\u00fck odada bir ba\u015f\u0131na ya\u015far ve kendi kendine satran\u00e7 oynayarak zaman\u0131 t\u00fcketirken, kendi i\u00e7ine, ruhunun derinliklerine do\u011fru i\u00e7sel yolculuklar yapar. Bu yolculuklarla kendisini tan\u0131maya, hatalar\u0131n\u0131, zay\u0131f y\u00f6nlerini g\u00f6rmeye, insan hayat\u0131ndaki en ac\u0131kl\u0131 \u015feylerden birisi olan sessizli\u011fi kendi i\u00e7 sesiyle sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
B\u00fct\u00fcn bunlar, yani i\u015fkence ile satran\u00e7 aras\u0131nda gidip gelen ruhsal \u00e7at\u0131\u015fmalar, sanr\u0131lar\u0131n e\u015fi\u011fine kadar gidip gelmeler, kendisini, i\u00e7sel sesini dinlemeler, bu sesle odadaki ac\u0131kl\u0131 sessizli\u011fi sese d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeler onun hayatta kalmas\u0131n\u0131 ve gestaponun elinden kurtulmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. <\/p>\n
Stefan Zweig bu roman\u0131n\u0131, \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n bitmesinden hemen sonra, intihar etmesinden k\u0131sa bir zaman \u00f6nce yazm\u0131\u015f. Sadece kitab\u0131n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman yorgun ve bunal\u0131ml\u0131 zamanlar de\u011fil, Zweig\u2019in kendisi de yorgun ve bunal\u0131ml\u0131d\u0131r. Ondan olsa gerek Zweig, hem bunal\u0131m i\u00e7inde olan, ruhsal bask\u0131lar ya\u015fayan bir insan\u0131n tepkilerini, duygular\u0131n\u0131, hem de sava\u015f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 insani y\u0131k\u0131mlar\u0131, kendisine \u00f6zg\u00fc \u00fcslubuyla ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ustal\u0131kla ifade eder. <\/p>\n
Sadece bunlar\u0131 de\u011fil, satran\u00e7 oyunuyla hayat aras\u0131ndaki benzerlikleri, satran\u00e7ta k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015fmamak i\u00e7in her hamlenin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek, rakibin kar\u015f\u0131 hamlesi hesap edilerek yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi gibi hayattaki her ad\u0131m\u0131n da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini, hayat\u0131n da satran\u00e7 oyunu gibi yeni olas\u0131l\u0131klara, olanaklara, s\u00fcrprizlere a\u00e7\u0131k oldu\u011funu anlat\u0131r. <\/p>\n
Ama en \u00f6nemlisi; insan\u0131n, en umutsuz zamanlar\u0131nda dahi, umudunu ayakta tutacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir savunma mekanizmas\u0131na sahip oldu\u011funu, bir de Camus\u2019un \u201cSisyphos Efsanesi\u201dnin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u015feyi, yani \u2018hayatta hi\u00e7bir \u015feye ihtiyac\u0131 olmayan insan\u0131n yenilmezli\u011fini\u2019 anlat\u0131r.<\/p>\n
Onun i\u00e7in Zweig\u2019da, \u2018Her g\u00f6lge, eninde sonunda \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00e7ocu\u011fudur. Ayd\u0131nl\u0131kla karanl\u0131\u011f\u0131, sava\u015fla bar\u0131\u015f\u0131, y\u00fckseli\u015fle al\u00e7al\u0131\u015f\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131m\u0131\u015f olan ki\u015fi, hayat\u0131 ger\u00e7ekten ya\u015fam\u0131\u015f say\u0131l\u0131r\u2019 der ve hayat\u0131 b\u00f6yle ya\u015fam\u0131\u015f olan insan\u0131n da yenilmezli\u011fine i\u015faret eder. <\/p>\n
Son bir s\u00f6z. Onu da t\u0131pk\u0131 Mandela gibi, Dr.B gibi mahpusluk yapm\u0131\u015f bir insan, Sinop Cezaevinde yatan Sabahattin Ali s\u00f6yl\u00fcyor: \u2018Ba\u015f\u0131n \u00f6ne e\u011filmesin\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/A\u011flad\u0131\u011f\u0131n duyulmas\u0131n\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/D\u0131\u015far\u0131da deli dalgalar\/Gelir duvarlar\u0131 yalar\/Seni bu sesler oyalar\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/ G\u00f6rmek istersen denizi\/ Yukar\u0131ya \u00e7evir y\u00fcz\u00fc\/Deniz gibidir g\u00f6ky\u00fcz\u00fc\/Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/Kur\u015fun ata ata biter\/Yollar gide gide biter\/Mahpus yata yata biter\/ Ald\u0131rma g\u00f6n\u00fcl ald\u0131rma\/Dertlerin kalk\u0131nca \u015faha\/Bir sitem yolla Allah\u2019a\/G\u00f6recek g\u00fcnler var daha\u2019\u00a0Hukuki Haber<\/p>\n
Haberin Al\u0131nt\u0131land\u0131\u011f\u0131 Kaynak: www.hukukihaber.net<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u2018Piyonlar satranc\u0131n ruhudur\u2019 PHILIDOR E\u015fit b\u00fcy\u00fckl\u00fckte, bir beyaz, bir siyah olarak s\u0131ralanm\u0131\u015f 64 kareden olu\u015fan bir oyun tahtas\u0131. Tahtan\u0131n ba\u015f\u0131nda oyunu oynayacak iki ki\u015fi. Her bir oyuncuya ait 16 ta\u015f. Ta\u015flardan birisi \u015fah, birisi vezir, ikisi kale, ikisi fil, ikisi at, sekizi piyon. Ta\u015flar\u0131n her birinin hareketi ayr\u0131. Ta\u015flar\u0131n hareketine hamle deniyor. Oyunun en \u00f6nemli kurallar\u0131ndan birisi yap\u0131lan hamlenin geri al\u0131namamas\u0131. En de\u011ferli ta\u015f \u015fah. Oyunun amac\u0131 \u015fah\u0131 yedirmemek. Yani \u015fah\u0131 rakibe ald\u0131rmamak. Rakip oyuncu \u015fah\u0131 ald\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer taraf mat oluyor ve oyun bitiyor. Oyun bitince b\u00fct\u00fcn ta\u015flar ayn\u0131 kutuya konuyor ve bu oyuna satran\u00e7 deniyor. Yani satran\u00e7, hayata, hayat\u0131m\u0131za \u00e7ok, ama \u00e7ok benziyor. T\u0131pk\u0131 hayat gibi yap\u0131lan hatay\u0131 affetmiyor, her ne kadar \u015fair \u2018dal r\u00fczgar\u0131 affetse de k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r bir kere\u2019 dese de hayatta oldu\u011fu gibi satran\u00e7ta da k\u0131r\u0131lan kalbi, yani yenilen ta\u015f\u0131 onarmak m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Hayatta, hayat\u0131m\u0131zda da satran\u00e7ta oldu\u011fu gibi \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar var. Satran\u00e7 oyunu bitti\u011finde, \u015fahlar, vezirler, kaleler, filler, atlar, piyonlar nas\u0131l bir kutunun i\u00e7ine konuyorsa, hayat\u0131n, hayatlar\u0131n\u0131n sonunda da, hayat\u0131n \u015fahlar\u0131, vezirleri, kaleleri, filleri, atlar\u0131, piyonlar\u0131 da \u00fc\u00e7 metre karelik bir mezar\u0131n i\u00e7ine konuyor. Hani Can Y\u00fccel o g\u00fczel \u015fiirin de: \u2018Fark\u0131nda Olmal\u0131 \u0130nsan\u2026\/Kendisinin, Hayat\u0131n Olaylar\u0131n, Gidi\u015fat\u0131n Fark\u0131nda Olmal\u0131\/Fark\u0131 Fark Etmeli, Fark …<\/p>","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-86178","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hukukihaber"],"acf":[],"yoast_head":"\n